Әсер ету механизмі
Апиксабан Xa факторының белсенді орталығын қайтымды және жоғары селективті бөгейтін күшті пероральді тікелей тежегіш болып табылады. Препараттың тромбозға қарсы белсенділігі үшін антитромбин III болуы қажет емес. Апиксабан бос және ұйындымен байланысқан Xa факторын да, сондай-ақ протромбиназа белсенділігін тежейді. Апиксабан тромбоциттер агрегациясына тікелей әсер етпейді, бірақ тромбин индукциялаған агрегацияны жанама жолмен тежейді. Xa факторын тежей отырып, апиксабан тромбиннің түзілуі мен тромб қалыптасуын болдырмайды.
Фармакодинамикалық әсерлері
Апиксабанның әсер ету механизмі (Xa фактор тежелісі) оның фармакодинамикалық әсерлерінен білінеді. Апиксабанның Xa факторды тежеуінің нәтижесінде протромбин уақыты (ПУ), ХҚҚ және ішінара белсендірілген тромбопластин уақыты (ІБТУ) сияқты қанның ұю көрсеткіштерінің мәндері артады. Апиксабанның емдік дозаларында күтілетін осы қан ұю талдауларының нәтижелерінен байқалатын өзгерістер ауытқымалылық дәрежесінің жоғарылығымен сипатталады.Апиксабанның фармакодинамикалық әсерлерін осы көрсеткіштер бойынша бағалау ұсынылмайды. Тромбин генерациясы тестісінде апиксабан тромбиннің эндогендік потенциалын - адам қаны плазмасында тромбин түзілу көрсеткішін төмендетті.
Апиксабанның анти-Xa-факторлық белсенділігі анти-Xa-факторлық белсенділікті анықтауға арналған бірқатар коммерциялық жинақтардың көмегімен анықталатын Xa фактордың ферменттік белсенділігінің төмендеуімен де расталады, алайда түрлі жинақтарды пайдаланған кезде алынатын нәтижелерде айырмашылық болады. Қазіргі кезде клиникалық зерттеулер барысында алынған гепаринді пайдаланып жүргізілетін Rotachrom хроматогендік талдауының ғана деректері қолжетімді. Анти-Xa-факторлық белсенділік шектік концентрациялары кезінде ең жоғарғы мәндеріне жете отырып, апиксабанның плазмадағы концентрациясының дозасына тікелей тәуелділігін көрсетеді. Апиксабанның қан плазмасындағы концентрациясы мен анти-Xa-факторлық белсенділік арасындағы байланыс дозаларының кең ауқымында дозаға тәуелділігін сақтап тұрады.
Төменде келтірілген кестеде әр көрсетілім үшін тепе-теңдік жағдайындағы жүйелі әсер етуі мен анти-Xa-факторлық белсенділігінің күтілетін көрсеткіштері көрсетілген. Апиксабанды ұршық немесе тізе буынын эндопротездеуден кейінгі ВТА профилактикасы үшін қабылдаған пациенттерде апиксабан концентрациясының ең жоғарғы және ең төменгі мәндерінде 1,6 еседен аз айырмашылық болды. Жүрекшелердің клапандық емес фибрилляциясы бар, апиксабанды инсульт пен жүйелі эмболияның профилактикасы үшін қабылдаған пациенттерде, апиксабан концентрациясының ең жоғарғы және ең төменгі мәндерінде 1,7 еседен аз айырмашылық болды. Апиксабанды ВТА және ӨАТЭ емдеу немесе қайталанатын ТВТ және ӨАТЭ профилактикасы үшін қабылдаған пациенттерде, апиксабан концентрациясының ең жоғарғы және ең төменгі мәндерінде 2,2 еседен аз айырмашылық болды.
3-кесте. Апиксабанның жүйелі әсерінің күтілетін деңгейі және оның тепе-теңдік жағдайындағы күтілетін анти-Xa-факторлық белсенділігі
Апиксабан Cmax, нг/мл — Апиксабан Cmin (нг/мл) — Апиксабан Ең жоғарғы анти-Xa-факторлық белсенділік (ХБ/мл) — Апиксабан Ең төменгі анти-Xa-факторлық белсенділік (ХБ/мл)
Медиана (5-інші процентиль, 95-інші процентиль)
ВТА профилактикасы: ұршық немесе тізе буынын жоспарлы эндопротездеу
Тәулігіне 2 рет 2,5 мг — 77 (41, 146) — 51 (23, 109) — 1,3 (0,67, 2,4) — 0,84 (0,37, 1,8)
Инсульт пен жүйелі эмболияның профилактикасы: ЖКЕФ
Тәулігіне 2 рет 2,5 мг * — 123 (69, 221) — 79 (34, 162) — 1,8 (1,0, 3,3) — 1,2 (0,51, 2,4)
Тәулігіне 2 рет 5 мг — 171 (91, 321) — 103 (41, 230) — 2,6 (1,4, 4,8) — 1,5 (0,61, 3,4)
ТВТ емі, ӨАТЭ емі және қайталанатын ТВТ ӨАТЭ профилактикасы (тВТА)
Тәулігіне 2 рет 2,5 мг — 67 (30, 153) — 32 (11, 90) — 1,0 (0,46, 2,5) — 0,49 (0,17, 1,4)
Тәулігіне 2 рет 5 мг — 132 (59, 302) — 63 (22, 177) — 2,1 (0,91, 5,2) — 1,0 (0,33, 2,9)
Тәулігіне 2 рет 10 мг — 251 (111, 572) — 120 (41, 335) — 4,2 (1,8, 10,8) — 1,9 (0,64, 5,8)
* ARISTOTLE зерттеуінде дозасын төмендетудің 3 критерийінің 2-еуінің негізінде дозасы бойынша түзетілген популяция.
Апиксабанмен емдеу оның қандағы концентрациясына тұрақты түрде мониторинг жүргізуді қажет етпесе де, кейде, апиксабанның әсері туралы деректер клиникалық шешімдерді қабылдауға ықпал етуі мүмкін бірен-саран жағдайларда, мысалы артық дозаланған кезде және шұғыл операциялық араласу кезінде калибрлегіш сандық талдаудың көмегімен анти-Ха-факторлық белсенділікке талдау жүргізу талапқа сай болуы мүмкін.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
ВТЭ профилактикасы (ВТЭп): ұршық немесе тізе буынын жоспарлы эндопротездеу
Апиксабанды қолданудың клиникалық бағдарламасы, ұршық немесе тізе буынын жоспарлы эндопротездеу жүргізілген ересек пациенттердің кең ауқымында апиксабанның ВТЭ профилактикасы үшін тиімділігі мен қауіпсіздігін көрсету үшін әзірленген. Жалпы саны 8464 пациент екі негізгі халықаралық, салыстырмалы зерттеуде рандомизацияланды, ол зерттеуде тәулігіне екі рет 2,5 мг дозадағы пероральді апиксабан (4236 пациент) мен тәулігіне бір рет 40 мг дозадағы эноксапарин (4228 пациент) салыстырылды. Бұлардың қатарына 75 жас шамасындағы және одан үлкен 1262 пациент (апиксабан тобында 618), дене салмағы төмен (≤ 60 кг) 1004 пациент (апиксабан тобында 499), ДСИ ≥ 33 кг/м2 1495 пациент (апиксабан тобында 743) және бүйрек функциясының орташа бұзылуымен 415 пациент (апиксабан тобында 203) енгізілді.
ADVANCE-3 зерттеуіне ұршық буынын эндопротездеу жүргізілген 5407 пациент қатысты, ал ADVANCE-2 зерттеуіне тізе буынын эндопротездеу жүргізілген 3057 пациент қатысты. Пациенттер апиксабанды тәулігіне екі рет 2,5 мг дозада пероральді (тәулігіне 2 рет п/о) немесе эноксапаринді тәулігіне бір рет 40 мг дозада тері астына (тәулігіне 1 рет т/а) қабылдады. Апиксабанның алғашқы дозасын пациенттер операциядан кейін 12–24 сағаттан соң қабылдады, ал эноксапаринді қолдану операцияға дейін 9–15 сағат бұрын басталды. Апиксабан да, эноксапарин де ADVANCE-3 зерттеуінде 32–38 күн бойы және ADVANCE-2 зерттеуінде 10–14 күн бойы қолданылды.
ADVANCE-3 және ADVANCE-2 зерттелген популяциясының (8464 пациент) сырқатнамаларына сәйкес, 46 % пациентте артериялық гипертензия, 10 %-ында — гиперлипидемия, 9 %-ында — қант диабеті және 8 %-ында — жүректің ишемиялық ауруы болған.
Ұршық немесе тізе буынын жоспарлы эндопротездеу жағдайындағы эноксапаринмен салыстырғанда, апиксабан біріктірілген және ВТЭ/кез келген себептен өлудің барлық жағдайларын қамтитын бастапқы ақырғы нүктенің, сондай-ақ, проксимальді ТВТ, өлімге соқтырмаған ӨАТЭ және ВТЭ түрткі болған өлімнің біріктірілімі болып табылатын ауқымды ВТЭ ақырғы нүктесі көрсеткіштерін, статистикалық тұрғыдан жақсырақ төмендетіндігін көрсетті (3-кестені қараңыз).
4-кесте. III фазадағы негізгі зерттеулердегі тиімділігін бағалау нәтижелері
Зерттеу — ADVANCE-3 (ұршық буыны) — ADVANCE-2 (тізе буыны)
Зерттеудегі ем Дозасы Емнің ұзақтығы — Апиксабан 2,5 мг п/о тәулігіне екі рет 35 күн ± 3 күн — Эноксапарин 40 мг т/а тәулігіне бір рет 35 күн ± 3 күн — p-мәні — Апиксабан 2,5 мг п/о тәулігіне екі рет 12 күн ± 2 күн — Эноксапарин 40 мг т/а тәулігіне бір рет 12 күн ± 2 күн — p-мәні
ВТЭ/кез келген себептен өлу жағдайларының барлығы
Құбылыстар/пациенттер саны Құбылыстардың жиілігі — 27/1949 1,39 % — 74/1917 3,86 % — < 0,0001 — 147/976 15,06 % — 243/997 24,37 % — < 0,0001
Салыстырмалы қауіп 95%-дық СА — 0,36 (0,22, 0,54) — 0,62 (0,51, 0,74)
Ауқымды ВТЭ
Құбылыстар/пациенттер саны Құбылыстардың жиілігі — 10/2199 0,45 % — 25/2195 1,14 % — 0,0107 — 13/1195 1,09 % — 26/1199 2,17 % — 0,0373
Салыстырмалы қауіп 95%-дық СА — 0,40 (0,15, 0,80) — 0,50 (0,26, 0,97)
Ауқымды және клиникалық тұрғыдан елеулі шағын қан кету (КЕШҚК) жағдайларының біріктірілімі болып табылатын ауыр қан кетуге қатысты қауіпсіздікті бағалаудың ақырғы нүктелеріның, сондай-ақ, қан кету жағдайларының жалпы санының жиіліктері 2,5 мг дозадағы апиксабан мен 40 мг дозадағы эноксапаринді қабылдаған пациенттер үшін ұқсас болды (4-кестені қараңыз). Қан кетудің барлық критерийлері операциялық араласым орнындағы қан кетуді қамтыды.
5-кесте. III фазадағы негізгі зерттеулерде қан кетулердің жиілігін бағалау нәтижелері*
ADVANCE-3 — ADVANCE-2
Апиксабан 2,5 мг п/о тәулігіне екі рет 35 күн ± 3 күн — Эноксапарин 40 мг т/а тәулігіне бір рет 35 күн ± 3 күн — Апиксабан 2,5 мг п/о тәулігіне екі рет 12 күн ± 2 күн — Эноксапарин 40 мг т/а тәулігіне бір рет 12 күн ± 2 күн
Ем қабылдағандардың барлығы — n = 2673 — n = 2659 — n = 1501 — n = 1508
Емдеу кезеңі 1
ауқымды — 22 (0,8 %) — 18 (0,7 %) — 9 (0,6 %) — 14 (0,9 %)
Өлімге соқтырған — 0 — 0 — 0 — 0
Ауқымды + КЕШҚК — 129 (4,8 %) — 134 (5,0 %) — 53 (3,5 %) — 72 (4,8 %)
Все — 313 (11,7 %) — 334 (12,6 %) — 104 (6,9 %) — 126 (8,4 %)
Операциядан кейінгі емдеу кезеңі 2
Ауқымды — 9 (0,3 %) — 11 (0,4 %) — 4 (0,3 %) — 9 (0,6 %)
Қан кетуден өлу — 0 — 0 — 0 — 0
Ауыр + КЕШҚК — 96 (3,6 %) — 115 (4,3 %) — 41 (2,7 %) — 56 (3,7 %)
Барлығы — 261 (9,8 %) — 293 (11,0 %) — 89 (5,9 %) — 103 (6,8 %)
* Қан кетудің барлық критерийлері операциялық араласым орнындағы қан кетуді қамтыды
1 Эноксапариннің алғашқы дозасын (операция алдында) қабылдағаннан кейін туындаған құбылыстарды қамтиды
2 Апиксабанның алғашқы дозасын (операциядан кейін) қабылдағаннан кейін туындаған құбылыстарды қамтиды
Жағымсыз қан кету, анемия және трансаминазалар аномальді деңгейлері (мысалы, АЛТ деңгейлері) реакциялары туындауының жалпы жиілігі саны жағынан, II және III фазалардағы, ұршық немесе тізе буынын жоспарлы эндопротездеу жағдайлары қарастырылған зерттеулерде эноксапаринді қабылдағандармен салыстырғанда, апиксабанды қабылдаған пациенттерде аз болды.
Тізе буынының эндопротезделуін зерттеуде емнің жоспарлы кезеңі ішінде апиксабан тобында ӨАТЭ 4 жағдайы тіркелді, ал эноксапарин тобында ондай жағдайлар болмады. ӨАТЭ жиілігінің бұлай жоғарырақ болуын түсіндіру мүмкін емес.
Жүрекшелердің клапандық емес фибрилляциясы (ЖКЕФ) бар пациенттердегі инсульт пен жүйелі эмболияның профилактикасы
Клиникалық бағдарламада (ARISTOTLE: апиксабан мен варфаринді салыстыру, AVERROES: апиксабан мен АСҚ салыстыру) жалпы саны 23 799 пациент рандомизацияланды, олардың 11 927-сі апиксабанды қабылдау үшін рандомизацияланған. Бағдарлама жүрекшелердің клапандық емес фибрилляциясы (ЖКЕФ) және төмендегілерді қоса, бір немесе бірнеше қосымша қауіп факторы бар пациенттерде апиксабанның инсульт пен жүйелі эмболия профилактикасы кезіндегі тиімділігі мен қауіпсіздігін көрсету мақсатында әзірленген:
• анамнездегі инсульт немесе транзиторлық ишемиялық шабуыл (ТИШ);
• ≥ 75 жас;
• артериялық гипертензия;
• қант диабеті;
• жүректің клиникалық тұрғыдан айқын жеткіліксіздігі (Нью-Йорк кардиология қауымдастығының (NYHA) жіктемесі бойынша функционалдық класы II немесе одан жоғары).
ARISTOTLE ЗЕРТТЕУІ
ARISTOTLE зерттеуінде жалпы саны 18 201 пациент 5 мг дозадағы апиксабанды тәулігіне екі рет (немесе таңдалған пациенттерде тәулігіне екі рет 2,5 мг (4,7 %), 4.2 бөлімін қараңыз) немесе варфаринді (ХҚҚ мақсатты ауқымы: 2,0–3,0) орташа алғанда 20 айға созылған, салыстырмалы жасырын кесте бойынша қабылдау үшін рандомизацияланды. Пациенттердің орташа жасы — 69,1 жас, CHADS2 шкаласы бойынша орташа балы — анамнезінде инсульт немесе ТИШ болған 2,1 пациент — 18,9 %.
Зерттеуде апиксабан варфаринмен салыстырғанда, инсульт (геморрагиялық немесе ишемиялық) пен жүйелі эмболия профилактикасының бастапқы ақырғы нүктесіне қатысты статистикалық тұрғыдан едәуір жақсырақ нәтижелер көрсетті (5-кестені қараңыз).
6-кесте. ARISTOTLE зерттеуінде жүрекшелердің фибрилляциясы бар пациенттердегі тиімділік көрсеткіштері
Апиксабан N = 9120 n (%/жыл) — Варфарин N = 9081 n (%/жыл) — Қауіптердің арақатынасы (95%-дық СА) — p-мәні
Инсульт немесе жүйелі эмболия — 212 (1,27) — 265 (1,60) — 0,79(0,66, 0,95) — 0,0114
Инсульт
Ишемиялық немесе типі анықталмаған — 162 (0,97) — 175 (1,05) — 0,92(0,74, 1,13)
Геморрагиялық — 40 (0,24) — 78 (0,47) — 0,51(0,35, 0,75)
Жүйелі эмболия — 15 (0,09) — 17 (0,10) — 0,87(0,44, 1,75)
Варфаринді қабылдау үшін рандомизацияланған пациенттерде, емдік ауқымда (ЕА) болу уақытының медианасы (ХҚҚ: 2–3) 66 % құрады.
Апиксабан варфаринмен салыстырғанда, зерттеу орталығындағы ЕА түрлі деңгейлерінде инсульт пен жүйелі эмболия жиілігінің төмендегенін көрсетті; зерттеу орталығының деректері бойынша ЕА ең жоғарғы квартилінде апиксабан мен варфарин үшін қауіптердің арақатынасы 0,73 құрады (95%-дық СА: 0,38–1,40).
Ауқымды қан кетудің және кез келген себептен өлудің негізгі екінші реттік ақырғы нүктелері зерттеудегі I реттік жалпы қателік ықтималдығын азайту үшін сынақтардың алдын ала берілген иерархиялық стратегиясына сәйкес тексерілді. Ауқымды қан кетудің де, кез келген себептен өлудің де негізгі екінші реттік ақырғы нүктелері бойынша да статистикалық тұрғыдан елеулі артықшылығына қол жеткізілді (6-кестені қараңыз). ХҚҚ мониторингінің күшейтілуіне қарай, апиксабанның варфаринге қарағанда, кез келген себептен өлуге қатысты байқалған артықшылығы төмендей түседі.
7-кесте. ARISTOTLE зерттеуінде жүрекшелердің фибрилляциясы бар пациенттердегі екінші ақырғы нүктелер
Апиксабан N = 9088 n (%/жыл) — Варфарин N = 9052 n (%/жыл) — Қауіптердің арақатынасы (95%-дық СА) — p-мәні
Қан кетудің нәтижелері
Ауыр* — 327 (2,13) — 462 (3,09) — 0,69 (0,60, 0,80) — < 0,0001
Өлімге соқтырған — 10 (0,06) — 37 (0,24)
Бассүйекішілік — 52 (0,33) — 122 (0,80)
Ауыз + КЕШҚК — 613 (4,07) — 877 (6,01) — 0,68 (0,61, 0,75) — < 0,0001
Барлығы — 2356 (18,1) — 3060 (25,8) — 0,71 (0,68, 0,75) — < 0,0001
Басқа ақырғы нүктелері
Кез келген себептен өлу — 603 (3,52) — 669 (3,94) — 0,89 (0,80, 1,00) — 0,0465
Миокард инфарктісі — 90 (0,53) — 102 (0,61) — 0,88 (0,66, 1,17)
* Ауқымды қан кету Тромбоз және гемостаз жөніндегі Халықаралық Қоғамның (ISTH) критерийлеріне сәйкес анықталады
ARISTOTLE зерттеуінде жағымсыз реакцияларға байланысты емнің тоқтатылуының жалпы жиілігі апиксабан үшін 1,8 % және варфарин үшін 2,6 % құрады.
Алдын ала қоса алғанда CHADS2 шкаласы бойынша балына, жас шамасына, дене салмағына, жынысына, бүйрек функциясының статусына, анамнездегі инсульт немесе ТИШ және қант диабетіне қарай бөлінген қосалқы топтар үшін тиімділігін бағалау нәтижелері, зерттеуде тексерілген жалпы популяция үшін тиімділігін бағалаудың бастапқы нәтижелеріне сәйкес келді.
ISTH критерийлері бойынша ауқымды асқазан-ішектік қан кетулердің (АІЖ жоғарғы және төменгі бөліктеріндегі қан кетулер мен ректальді қан кетуді қоса) туындау жиілігі апиксабанды қолданғанда жылына 0,76 %, ал варфаринді қолданғанда — жылына 0,86 % құрады.
Алдын ала қоса алғанда CHADS2 шкаласы бойынша балына, жас шамасына, дене салмағына, жынысына, бүйрек функциясының статусына, анамнездегі инсульт немесе ТИШ және қант диабетіне қарай бөлінген қосалқы топтар үшін ауқымды қан кетуді бағалау нәтижелері, зерттеуде тексерілген жалпы популяция үшін тиімділігін бағалаудың бастапқы нәтижелеріне сәйкес келді.
AVERROES ЗЕРТТЕУІ
AVERROES зерттеуінде зерттеушілер КДА қолдану мүмкін емес деп есептеген жалпы саны 5598 пациент, апиксабанды 5 мг дозада тәулігіне екі рет (немесе кейбір пациенттерде тәулігіне екі рет 2,5 мг (6,4 %), 4.2 бөлімін қараңыз) немесе АСҚ қабылдау үшін рандомизацияланды. АСҚ зерттеушінің қалауынша, 81 мг (64 %), 162 мг (26,9 %), 243 мг (2,1 %) немесе 324 мг (6,6 %) дозада тәулігіне бір рет қолданылған. Пациенттер зерттеудегі препаратты орташа алғанда 14 ай бойы қабылдаған. Пациенттердің орташа жасы — 69,9 жас, CHADS2 шкаласы бойынша орташа балы — анамнезінде инсульт немесе ТИШ бар 2,0, пациент — 13,6 %.
AVERROES зерттеуінде КДА-мен емдеуге мүмкіндік болмауының кең таралған себептері қажетті аралықтарда ХҚҚ алу мүмкін еместігі/ықтималдығының аздығын (42,6 %), пациенттердің КДА көмегімен емделуден бас тартуын (37,4 %), CHADS2 шкаласы бойынша = 1 балды және дәрігер тарапынан КДА қолдану жөніндегі нұсқаулардың болмауын (21,3 %), пациенттің КДА дәрілік препаратын қолдану жөніндегі нұсқаулықты сақтайтындығына сенімділіктің болмауын (15,0 %), сондай-ақ, дозасын шұғыл түрде өзгерту қажет болған жағдайда, пациентпен байланысты қиындықтарды/болжамды қиындықтарды (11,7 %) қамтыды.
AVERROES зерттеуі қолайлы қауіпсіздік бейіні жағдайында инсульттер мен жүйелі эмболиялар санының айқын төмендеуіне қатысты деректерді мониторингілеу жөніндегі тәуелсіз комитеттің нұсқауы бойынша мерзімінен бұрын тоқтатылды.
AVERROES зерттеуінде емнің жағымсыз реакцияларға байланысты тоқтатылуының жалпы жиілігі апиксабан үшін 1,5 % және АСҚ үшін 1,3 % құрады.
Зерттеуде апиксабан АСҚ-мен салыстырғанда, инсульт (геморрагиялық, ишемиялық немесе типі анықталмаған) пен жүйелі эмболия (8-кестені қараңыз) профилактикасының бастапқы ақырғы нүктесіне қатысты статистикалық тұрғыдан елеулі жақсырақ нәтижелер көрсетті.
8-кесте. AVERROES зерттеуінде жүрекшелердің фибрилляциясы бар пациенттердегі тиімділігінің негізгі көрсеткіштері
Апиксабан N = 2807 n (%/жыл) — АСҚ N = 2791 n (%/жыл) — Қауіптердің арақатынасы (95%-дық СА) — p-мәні
Инсульт немесе жүйелі эмболия* — 51 (1,62) — 113 (3,63) — 0,45(0,32, 0,62) — < 0,0001
Инсульт
Ишемиялық немесе типі анықталмаған — 43 (1,37) — 97 (3,11) — 0,44(0,31, 0,63)
Геморрагиялық — 6 (0,19) — 9 (0,28) — 0,67(0,24, 1,88)
Жүйелі эмболия — 2 (0,06) — 13 (0,41) — 0,15(0,03, 0,68)
Инсульт, жүйелі эмболия, МИ немесе қантамырлық асқынудың себебінен өлу*† — 132 (4,21) — 197 (6,35) — 0,66(0,53, 0,83) — 0,003
Миокард инфарктісі — 24 (0,76) — 28 (0,89) — 0,86(0,50, 1,48)
Қантамырлық асқынудың себебінен өлу — 84 (2,65) — 96 (3,03) — 0,87(0,65, 1,17)
Кез келген себептен өлу† — 111 (3,51) — 140 (4,42) — 0,79(0,62, 1,02) — 0,068
* Зерттеуде I реттік жалпы қателік ықтималдылығын төмендету үшін әзірленген бірізді сынақтар стратегиясын қолданып бағаланған
† Екінші ақырғы нүкте
Апиксабан мен АСҚ арасында ауқымды қан кетудің туындау жиілігінде статистикалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар болмады (9 кестені қараңыз).
9-кесте. AVERROES зерттеуінде жүрекшелердің фибрилляциясы бар пациенттердегі қан кету көріністері
Апиксабан N = 2798 n (%/жыл) — АСҚ N = 2780 n (%/жыл) — Қауіптердің арақатынасы (95%-дық СА) — p-мәні
Ауқымды* — 45 (1,41) — 29 (0,92) — 1,54 (0,96, 2,45) — 0,0716
Өлімге соқтырған, n — 5 (0,16) — 5 (0,16)
Бассүйекішілік, n — 11 (0,34) — 11 (0,35)
Ауқымды + КЕШҚК† — 140 (4,46) — 101 (3,24) — 1,38 (1,07, 1,78) — 0,0144
Барлығы — 325 (10,85) — 250 (8,32) — 1,30 (1,10, 1,53) — 0,0017
* Ауқымды қан кету Тромбоз және гемостаз жөніндегі Халықаралық Қоғамның (ISTH) критерийлеріне сәйкес анықталады (ISTH)
† Клиникалық тұрғыдан елеулі шағын қан кету
Жедел коронарлық синдроммен ЖКЕФ бар және/немесе ТКА жүргізіліп жатқан пациенттер
Ашық, рандомизацияланған, бақыланатын, екі факториалдық 2-ге 2 дизайнымен AUGUSTUS зерттеуі жедел коронарлық синдроммен ЖКЕФ бар (43%) және/немесе ТКА бастан өткерген (56%) 4614 пациентті қамтыды. Пациенттердің барлығы жергілікті емдеу стандарттарына сәйкес тағайындалған P2Y12 тежегішімен (клопидогрел: 90,3%) негізгі емді қабылдады.
Пациенттер жедел коронарлық синдромнан және/немесе ТКА-дан кейін 14 күн бойы не тәулігіне екі рет 5 мг дозе апиксабанды (егер дозасын төмендетудің екі немесе одан да көп критерийі сақталса, тәулігіне екі рет 2,5 мг; 10% пациент төменірек дозасын қабылдаған) немесе К дәруменінің антагонисін (КДА), не болмаса, ацетилсалицил қшқылын (АСҚ) (күніне бір рет 81 мг) немесе плацебо қабылдау үшін рандомизацияланды. Пациенттердің орташа жасы 69,9 жасты құрады, рандомизацияланған пациенттердің 94%-ының CHA2DS2-VASc шкаласы бойынша бағасы > 2, ал 47%-ында HAS-BLED шкаласы бойынша балы > 3 болды. КДА бойынша рандомизацияланған пациенттер үшін, халықаралық қалыптастырылған қатынас (ХҚҚ) мәндерінің емдік ауқымда (ЕА) болу уақытының үлесі (ХҚҚ 2-3) 56% құрады, сонымен қатар, 32% уақытта ХҚҚ мақсатты мәндері ЕА-дан төмен және 12%-ында ЕА-дан жоғары болды.
AUGUSTUS зерттеуінің негізгі мақсаты Тромбоз және гемостаз жөніндегі Халықаралық қоғамның (International Society on Thrombosis and Haemostasis — ISTH) критерийлері бойынша ауқымды қан кетудің немесе клиникалық тұрғыдан елеулі шағын қан кетудің (КЕШҚК) дамуына қатысты алғашқы ақырғы нүктесімен қауіпсіздігі бағалау болды. 6 айдан соң ISTH критерийлері бойынша ауыр қан кетулер немесе КЕШҚК апиксабан тобындағы 241 (10,5%) пациентте және КДА тобындағы 332 (14,7%) пациентте туындаған (салыстырмалы қауіп = 0,69, 95% СА: 0,58, 0,82; тиімділігінің аз еместігі үшін екіжақты р-мәні <0,0001 және артықшылығын көрсету үшін р-мәні <0,0001). КДА қабылдаған топта, ЕА бойынша қосалқы топтар пайдаланылған қосымша талдаулар, қан кетулердің ең жоғарғы жиілігі ЕА ең төмен квартилімен байланысты болғандығын көрсетті. Апиксабан мен ЕА ең жоғарғы квартилі арасында қан кетулер жиілігі бірдей болды.
6 айдан соң ISTH критерийлері бойынша ауқымды қан кетулер немесе КЕШҚК АСҚ тобындағы 367 (16,1%) пациентте және плацебо тобындағы 204 (9,0%) пациентте (салыстырмалы қауіп = 1,88, 95% СА: 1,58, 2,23; екіжақты р-мәні <0,0001).
Атап айтқанда, апиксабанды қабылдаған пациенттерде ауқымды қан кетулер немесе КЕШҚК AСҚ тобындағы және плацебо тобындағы сәйкесінше 157 (13,7%) және 84 (7,4%) пациентте туындаған. КДА емін қабылдаған пациенттерде, ауыр қан кетулер немесе КЕШҚК АСҚ тобындағы және плацебо тобындағы сәйкесінше 208 (18,5%) және 122 (10,8%) пациентте туындаған.
Емнің басқа әсерлері зерттеудің біріккен ақырғы нүктелерімен екінші мақсаты ретінде бағаланды.
Біріккен және өлімді немесе қайтадан ауруханаға түсуді қамтыған екінші ақырғы нүкте апиксабан тобындағы және КДА тобындағы сәйкесінше 541 (23,5%) және 632 (27,4%) пациентте орын алды. Өлім немесе ишемиялық құбылыс (инсульт, миокард инфарктісі, стент тромбозы немесе шұғыл реваскуляризация) біріккен ақырғы нүкте ретінде апиксабан тобындағы және КДА тобындағы сәйкесінше 170 (7,4%) және 182 (7,9%) пациентте байқалған.
AСҚ мен плацебоны салыстырғанда, өлімді немесе қайтадан ауруханаға түсуді қамтитын біріккен ақырғы нүкте AСҚ тобындағы және плацебо тобындағы сәйкесінше 604 (26,2%) және 569 (24,7%) пациентте орын алды. Өлім немесе ишемиялық құбылыс (инсульт, миокард инфарктісі, стент тромбозы немесе шұғыл реваскуляризация) біріккен ақырғы нүкте ретінде, АСҚ тобында және плацебо тобында сәйкесінше 163 (7,1%) және 189 (8,2%) пациентте байқалды.
Кардиоверсия жүргізілген пациенттер
EMANATE — бұрын пероральді антикоагулянттық емді қабылдамаған немесе оны кемінде 48 сағаттан аз қабылдаған, және ЖКЕФ қатысты кардиоверсия жоспарланған 1500 пациент қатысқан ашық, көп орталықтық зерттеу. Пациенттер жүрек-қантамыр оқиғаларының профилактикасы үшін апиксабанды немесе гепаринді және (немесе) КДА қабылдау үшін 1 : 1 арақатынаста рандомизацияланды. Электрлік және (немесе) фармакологиялық кардиоверсия пациенттерге тәулігіне екі рет 5 мг-ден (немесе кейбір пациенттер үшін тәулігіне екі рет 2,5 мг (4.2 бөлімін қараңыз)) қабылдау режимінде апиксабанның кемінде 5 дозасын қабылдағаннан кейін немесе егер кардиоверсияны ертерек жүргізу жоспарланса, жүктемелік 10 мг дозасын [немесе жекелеген пациенттер үшін жүктемелік 5 мг дозасын (4.2 бөлімін қараңыз)) қабылдағаннан кейін кемінде 2 сағаттан соң жүргізілген. Апиксабан тобында 342 пациент препараттың жүктемелік дозасын қабылдаған (331 пациент 10 мг дозасын қабылдаған және 11 пациент 5 мг дозасын қабылдаған).
Апиксабан тобында инсульттер тіркелген жоқ (0 %) (n = 753), ал гепарин және (немесе) КДА тобында 6 (0,80 %) инсульт жағдайы тіркелді (n = 747; ОР 0,00, 95 % СА 0,00, 0,64). Барлық себептерден өлу апиксабан тобында 2 пациентте (0,27 %) және гепарин және (немесе) КДА тобында 1 пациентте (0,13 %) орын алды. Жүйелі эмболия жағдайлары тіркелмеді.
Ауқымды қан кетулер мен КЕШҚК апиксабан тобында сәйкесінше 3 (0,41 %) және 11 (1,50%) пациентте және гепарин және (немесе) КДА тобында 6 (0,83%) және 13 (1,80%) пациентте туындады.
Бұл интервенциялық зерттеу кардиоверсия жүргізілетін пациенттерде апиксабан мен гепариннің және (немесе) КДА тиімділігі мен қауіпсіздігі салыстырымды екендігін көрсетті.
ТВТ емі, ӨАТЭ емі және қайталанатын ТВТ мен ӨАТЭ профилактикасы (вена тромбоэмболиясын емдеу — ВТЭе)
Клиникалық зерттеулер бағдарламасы (AMPLIFY: апиксабан мен эноксапаринді/варфаринді салыстыру, AMPLIFY-EXT: апиксабан мен плацебоны салыстыру) ТГВ және/немесе ӨАТЭ емдеген кезде (AMPLIFY) және ТВТ және/немесе ӨАТЭ антикоагулянттармен 6–12-айлық емдеу курсынан кейін қайталанатын ТВТ және/немесе ӨАТЭ профилактикасы үшін ұзақ уақыт бойы қабылдағанда (AMPLIFY-EXT) апиксабанның тиімділігі мен қауіпсіздігін көрсету мақсатында әзірленді. Екі зерттеу де клиникалық тұрғыдан айқын проксимальді ТВТ немесе клиникалық тұрғыдан айқын ӨАТЭ бар пациенттердің параллель топтарындағы салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған халықаралық зерттеулер болды. Қауіпсіздігі мен тиімділігін бағалаудың барлық негізгі ақырғы нүктелерін тәуелсіз комитет жасырын әдіспен бағалады.
AMPLIFY ЗЕРТТЕУІ
AMPLIFY зерттеуінде жалпы саны 5395 пациент 10 мг дозадағы апиксабанмен 7 күн бойы тәулігіне екі рет пероральді, содан соң 5 мг дозадағы апиксабанмен 6 ай байы тәулігіне екі рет пероральді, не болмаса 1 мг/кг дозадағы эноксапаринмен кемінде 5 күн бойы тәулігіне екі рет тері астына (ХҚҚ ≥ 2 жеткенге дейін) және варфаринмен (ХҚҚ мақсатты ауқымы: 2,0–3,0) 6 ай бойы пероральді емделу үшін рандомизацияланды.
Пациенттердің орташа жас шамасы 56,9 жасты құрады, және рандомизацияланған 89,8 % пациентте ВТЭ өздігінен туындаған.
Варфаринді қабылдау үшін рандомизацияланған пациенттерде емдік ауқымда болуының орташа уақыты (ХҚҚ: 2,0–3,0) 60,9 % құрады. Апиксабан зерттеу орталығындағы ЕА түрлі деңгейлерінде клиникалық тұрғыдан айқын ВТЭ мен ВТЭ себебінен өлудің қайталану жиілігінің төмендегенін көрсетті; зерттеу орталығының деректері бойынша ЕА ең жоғары квартилінде апиксабан мен эноксапарин/варфарин үшін салыстырмалы қауіп 0,79 қүрады (95%-дық СА: 0,39–1,61).
Бұл зерттеуде апиксабанның сараптау бағасымен расталған, қайталанатын, клиникалық тұрғыдан айқын ВТЭ (өлімге соқтырмаған ТВТ немесе өлімге соқтырмаған ӨАТЭ) немесе сараптау бағасымен расталған, ВТЭ түрткі болған өлім түріндегі біріккен бастапқы ақырғы нүктеге қатысты эноксапаринмен/варфаринмен салыстырғандағы тиімділігінің кем еместігі көрсетілді (9-кестені қараңыз).
10-кесте. AMPLIFY зерттеуіндегі тиімділігін бағалау нәтижелері
Апиксабан N = 2609 n (%) — Эноксапарин/варфарин N = 2635 n (%) — Салыстырмалы қауіп (95%-дық СА)
ВТЭ немесе ВТЭ түрткі болған өлім — 59 (2,3) — 71 (2,7) — 0,84 (0,60, 1,18)*
ТВТ — 20 (0,7) — 33 (1,2)
ӨАТЭ — 27 (1,0) — 23 (0,9)
ВТЭ түрткі болған өлім — 12 (0,4) — 15 (0,6)
ВТЭ немесе кез келген себептен өлу — 84 (3,2) — 104 (4,0) — 0,82 (0,61, 1,08)
ВТЭ немесе ЖҚА түрткі болған өлім — 61 (2,3) — 77 (2,9) — 0,80 (0,57, 1,11)
ВТЭ, ВТЭ түрткі болған өлім, немесе ауыр қан кету — 73 (2,8) — 118 (4,5) — 0,62 (0,47, 0,83)
* Эноксапаринмен/варфаринмен салыстырғанда нашар емес (p-мәні < 0,0001)
ВТЭ бастапқы емі кезінде апиксабанның тиімділігі қабылдаған ӨАТЭ (салыстырмалы қауіп: 0,9, 95% СА 0,5–1,6) және ТВТ (салыстырмалы қауіп: 0,8, 95% СА 0,5–1,3) қатысты ем қабылдаған пациенттер үшін ұқсас болды. Жас шамасы, жынысы, дене салмағы индексі (ДСИ), бүйрек функциясының статусы, ӨАТЭ индекстік таралуы, ТВТ кезінде тромбының орналасуы және осының алдында гепариннің парентеральді енгізілуі бойынша өзгешеленетін түрлі қосалқы топтардағы пациенттер арасындағы тиімділігі жалпы алғанда сәйкес келген.
Қауіпсіздігін бағалаудың бастапқы ақырғы нүктесі ауқымды қан кету болды. Зерттеуде апиксабан қауіпсіздігін бағалаудың бастапқы ақырғы нүктесіне қатысты эноксапарин/варфариннен статистикалық тұрғыдан елеулі артықшылығын танытты (салыстырмалы қауіп: 0,31, 95% сенімді аралық 0,17–0,55, p-мәні < 0,0001) (11-кестені қараңыз).
11-кесте. AMPLIFY зерттеуіндегі қан кетулерді бағалау нәтижелері
Апиксабан N = 2676 n (%) — Эноксапарин/варфарин N = 2689 n (%) — Салыстырмалы қауіп (95%-дық СА)
Ауқымды — 15 (0,6) — 49 (1,8) — 0,31 (0,17, 0,55)
Ауқымды + КЕШҚК — 115 (4,3) — 261 (9,7) — 0,44 (0,36, 0,55)
Болар-болмас — 313 (11,7) — 505 (18,8) — 0,62 (0,54, 0,70)
Барлығы — 402 (15,0) — 676 (25,1) — 0,59 (0,53, 0,66)
Сараптау бағасымен расталған, барлық жерлерде орныққан ауқымды қан кетулер мен КЕШҚК жиілігі жалпы алғанда, эноксапарин/варфарин тобынмен салыстырғанда апиксабан тобында төмен болды. Сараптау бағасымен расталған, ISTH критерийлері бойынша ауқымды деп жікттелген асқазан-ішектік қан кету апиксабанды қабылдаған 6 (0,2 %) пациентте тіркелді және эноксапарин/варфаринді қабылдаған 17 (0,6 %) пациентте тіркелді.
AMPLIFY-EXT ЗЕРТТЕУІ
AMPLIFY-EXT зерттеуінде жалпы саны 2482 пациент антикоагулянттармен 6 айдан 12 айға дейін созылған бастапқы емдеу курсы аяқталғаннан кейін 12 ай бойы апиксабанды тәулігіне екі рет 2,5 мг дозада пероралді, апиксабанды тәулігіне екі рет 5 мг дозада пероральді немесе плацебо қабылдау үшін рандомизацияланды. Олардың ішінен 836 пациент (33,7 %) AMPLIFY-EXT зерттеуіне кірістірілгенге дейін AMPLIFY зерттеуіне қатысқан.
Пациенттердің орташа жасы 56,7 жасты құрады, және рандомизацияланған пациенттердің 91,7 %-ында ВТЭ өздігінен туындаған.
Бұл зерттеуде апиксабанды дозалаудың екі режимі де клиникалық тұрғыдан айқын ВТЭ қайталануы (өлімге соқтырмаған ТВТ немесе өлімге соқтырмаған ӨАТЭ) немесе кез кеген себептен өлу түріндегі бастапқы ақырғы нүктеге қатысты, плацебодан статистикалық тұрғыдан елеулі артықшылық танытты (12-кестені қараңыз).
12-кесте. AMPLIFY-EXT зерттеуіндегі тиімділігін бағалау нәтижелері
Апиксабан — Апиксабан — Плацебо — Салыстырмалы қауіп (95%-дық СА)
2,5 мг (N = 840) — 5,0 мг (N = 813) — (N = 829) — Плацебомен салыстырғанда Апикс. 2,5 мг — Плацебомен салыстырғанда Апикс. 5,0 мг
n (%)
ВТЭ қайталануы немесе кез келген себептен өлу — 19 (2,3) — 14 (1,7) — 77 (9,3) — 0,24 (0,15, 0,40)¥ — 0,19 (0,11, 0,33)¥
ТВТ* — 6 (0,7) — 7 (0,9) — 53 (6,4)
ӨАТЭ* — 7 (0,8) — 4 (0,5) — 13 (1,6)
Кез келген себептен өлу — 6 (0,7) — 3 (0,4) — 11 (1,3)
ВТЭ қайталануы немесе ВТЭ түрткі болған өлім — 14 (1,7) — 14 (1,7) — 73 (8,8) — 0,19(0,11, 0,33) — 0,20 (0,11, 0,34)
ВТЭ қайталануы немесе ЖҚА түрткі болған өлім — 14 (1,7) — 14 (1,7) — 76 (9,2) — 0,18 (0,10, 0,32) — 0,19 (0,11, 0,33)
Өлімге соқтырмаған ТВТ† — 6 (0,7) — 8 (1,0) — 53 (6,4) — 0,11 (0,05, 0,26) — 0,15 (0,07, 0,32)
Өлімге соқтырмаған ӨАТЭ† — 8 (1,0) — 4 (0,5) — 15 (1,8) — 0,51 (0,22, 1,21) — 0,27 (0,09, 0,80)
ВТЭ түрткі болған өлім — 2 (0,2) — 3 (0,4) — 7 (0,8) — 0,28 (0,06, 1,37) — 0,45 (0,12, 1,71)
¥ p-мәні < 0,0001
* Біріккен ақырғы нүктеге кіретін біреуден көп құбылыс орын алған пациенттер үшін, тек алғашқы құбылыс хабарланады (мысалы, егер пациентте ТВТ, содан соң ӨАТЭ болса, тек ТВТ хабарланады)
† Жекелеген пациенттерде тіркелуі және бірнеше құбылыстың екі жіктемесінде де ескерілуі мүмкін болды
Апиксабанның ВТЭ қайталануының профилактикасындағы тиімділігі жас шамасына, жынысына, ДСИ және бүйрек функциясы статусына қарамастан, пациенттердің барлық қосалқы топтарында өзгермеген күйі қалды.
Қауіпсіздігін бағалаудың бастапқы ақырғы нүктесі емдеу кезеңі ішінде ауқымды қан кетудің туындауы болды. Бұл зерттеуде апиксабанның екі дозасы үшін ауқымды қан кетудің туындау жиілігі статистикалық тұрғыдан, плацебо үшін жиілігінен өзгешеленбеді. Тәулігіне екі рет 2,5 мг апиксабан және плацебо топтары арасында ауқымды қан кетулер + КЕШҚК, болар болмас және барлық қан кетулердің туындау жиілігінде статистикалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар анықталған жоқ (13-кестені қараңыз).
13-кесте. AMPLIFY-EXT зерттеуіндегі қан кетулерді бағалау нәтижелері
Апиксабан — Апиксабан — Плацебо — Салыстырмалы қауіп (95%-дық СА)
2,5 мг (N = 840) — 5,0 мг (N = 811) — (N = 826) — Плацебомен салыстырғанда Апикс. 2,5 мг — Плацебомен салыстырғанда Апикс. 5,0 мг
n (%)
Ауқымды — 2 (0,2) — 1 (0,1) — 4 (0,5) — 0,49 (0,09, 2,64) — 0,25 (0,03, 2,24)
Ауқымды + КЕШҚК — 27 (3,2) — 35 (4,3) — 22 (2,7) — 1,20 (0,69, 2,10) — 1,62 (0,96, 2,73)
Болар-болмас — 75 (8,9) — 98 (12,1) — 58 (7,0) — 1,26 (0,91, 1,75) — 1,70 (1,25, 2,31)
Барлығы — 94 (11,2) — 121 (14,9) — 74 (9,0) — 1,24 (0,93, 1,65) — 1,65 (1,26, 2,16)
Сараптау бағасымен расталған, ISTH критерийлері бойынша ауқымды деп жіктелген асқазан-ішектік қан кету апиксабанды тәулігіне екі рет 5 мг дозада қабылдаған 1 (0,1 %) пациентте тіркелді, апиксабанды тәулігіне екі рет 2,5 мг дозада қабылдаған пациенттер тобында тіркелмеді, және плацебо қабылдаған 1 (0,1 %) пациентте тіркелді.
• Бала пациенттер
• Еуропаның Дәрілік заттар жөніндегі агенттігі Апиксабан препаратын балалар жасындағы, венаның немесе артерияның эмболиясы және тромбозы бар пациенттердің бір немесе одан көп қосалқы тобында қолданудың нәтижелерін беру жөніндегі міндеттемелерді орындауды кейінге қалдырды (балаларда қолданылуы жөніндегі мәліметтерді 4.2 бөлімінен қараңыз).