Әсер ету механизмі
Бозентан А және В эндотелин (ETA және ETB) үшін ұқсастығы бар эндотелин рецепторларының (ERA) қосарлы антагонисі болып табылады. Бозентан өкпелік және жүйелік қантамырлық кедергіні азайтады, бұл жүректің жиырылу жиілігін арттырмай-ақ, жүрек лықсытуының артуына әкеледі.
Эндотелий-1 (ЕТ-1) нейрогормоны қазіргі таңдағы белгілі вазоконстрикторлардың арасындағы өте қуаттыларының бірі болып табылады, оның сондай-ақ фиброзды, жасушалық пролиферацияны, гипертрофияны және миокардтың қайта модельденуін индукциялау қабілеті бар және қабынуға қарсы да белсенділік танытады. Қантамырлардың тегіс бұлшықеттерінің жасушаларына және эндотелийінде орналасқан ЕТА және ЕТв рецепторларымен байланысқанда, бұл әсерлер ЕТ-1 туындатады.
ЕТ-1 концентрациялары тіндерде және қан плазмасында жүрек-қантамырдың кейбір ауруларында және дәнекер тіннің патологиясында, соның ішінде өкпенің артериялық гипертензиясында, склеродермияда, жүректің жедел және созылмалы жеткіліксіздігінде, миокард ишемиясында, жүйелік гипертензияда және атеросклерозда жоғарылайды, бұл осы аурулар дамуындағы ЕТ-1 патогендік рөліне болжам жасауға мүмкіндік береді.
ӨАГ және жүрек жеткіліксіздігінде эндотелин рецепторлары антагонистерінің болмауы, ET-1 концентрацияларының артуы осы аурулардың ауырлығымен және болжамымен өзара байланысты.
Бозентан, ETB рецепторларына (Ki = 38-730 нМ) қарағанда, ETA (Ki = 4.1-43 нМ) рецепторларына ұқсастығы аздап жоғары болатын ETA және ETB рецепторлары сияқты басқа да ET пептидтерімен ЕТ-1 байланысқанда бәсекелеседі. Бозентан ЕТ рецепторларына айқын қарсы әсер етеді және басқа рецепторлармен байланыспайды.
Тиімділігі
Жануарлар
Өкпе гипертензиясы бар жануарларда бозентанды ұзақ уақыт пероральді қабылдау өкпелік қантамырлық кедергіні төмендетіп, өкпенің қантамырлық мен оңжақ қарыншалық гипертрофияны кері қайтарды. Өкпе фиброзы бар жануарларда бозентан өкпеде коллаген шөгінділерін азайтты.
ӨАГ бар ересек пациенттер
Өкпенің артериялық гипертензиясынан (бастапқы (идиопатиялық немесе тұқым қуалайтын) өкпе гипертензиясы немесе склеродермияға қатысты өкпенің салдарлық гипертензиясы) зардап шегетін, ДДҰ жіктемесі бойынша III-IV функциялық класы бар ересек пациенттердің 32-сіне (АС-052-351 зерттеуі) және 213-іне (АС-052-352 зерттеуі [BREATHE-1]) рандомизацияланған, жасырын салыстырмалы, көп орталықты, плацебо бақыланатын екі зерттеу жүргізілді. Бозентанмен күніне екі рет 62,5 мг дозада 4 апталық емнен кейін бұл зерттеулерде демеуші дозасы AC-052-351 күніне екі рет 125 мг-ге дейін және AC-052-352 күніне екі рет 125 мг-ге дейін және күніне екі рет 250 мг-ге дейін арттырылды.
Екі зерттеуде де бозентанмен емдеу физикалық жүктеменің айтарлықтай артуына әкелді. Плацебо қабылдайтын бақылау тобымен салыстырғанда, бастапқы параметрлерімен салыстырғанда жаяу жүру ұзақтығының артуы сәйкесінше әрбір зерттеудегі емдеудің басталуына қатысты 76 метрді (р = 0,02; t-тест) және 44 метрді (р = 0,0002; Mann-Whitney U тест) құрады. Күніне екі рет 125 мг және күніне екі рет 250 мг дозаның екі тобы арасындағы айырмашылықтар статистикалық тұрғыдан маңызды болмады, бірақ күніне екі рет 250 мг қабылдаған пациенттер тобында физикалық жүктемелердің жақсару үрдісі байқалды.
Жаяу жүру ұзақтығының артуы 4 апталық емдеуден кейін айқын болды, 8 апталық емдеуден кейін айқын болды және пациенттердің қосалқы тобында 28 апталық жасырын салыстырмалы емдеуге дейін сақталды.
Плацебо-бақыланатын зерттеулерде күніне екі рет 125 мг дозада бозентан қабылдау үшін рандомизацияланған 95 пациентте жаяу жүру қашықтығының өзгеруіне, ДДҰ функциялық класына және ентігуге негізделген респонденттердің ретроспективті талдауында 8-аптада 66 пациентте жағдайының жақсарғаны байқалды, 22 пациенттің жағдайы тұрақты болғаны анықталды және 7 пациентте жағдайдың нашарлағаны байқалды. 8-аптада тұрақты болған 22 пациенттің 6-уында 12/16-аптада жағдайының жақсарғаны және 4-інде бастапқы деңгейімен салыстырғанда жағдайының нашарлағаны байқалды. 8-аптада жағдайы нашарлаған 7 пациенттің 3-інде 12/16-аптада жағдайы жақсарды, ал 4-уінде бастапқы деңгейімен салыстырғанда жағдайы нашарлады.
Инвазиялық гемодинамикалық көрсеткіштер тек AC-052–351 зерттеуінде бағаланды. Бозентанмен емдеу өкпе артериясы қысымының (РАР), өкпе қантамырлары кедергісінің (PVR) және оңжақ жүрекшенің орташа қысымының (RAP) айтарлықтай төмендеуімен байланысты жүрек индексінің (ЖИ) елеулі жоғарылауына әкелді.
Бозентанмен емдеу кезінде ӨАГ симптомдарының азайғаны байқалады. Пациенттерде серуендеу кезінде ентігуді өлшеуге арналған тестілер бозентанды қабылдағанда жақсаруды көрсетті. BREATHE-1 зерттеуінде бастапқы деңгейінде 213 пациенттің 92% -нда ДДҰ жіктеуі бойынша функциялық класс III және пациенттердің 8%-нда IV класс болды. Бозентанмен емдеу пациенттердің 42,4% -нда (плацебо тобында 30,4%) функциялық кластың жақсаруына әкелді. Жалпы, екі зерттеуде де функциялық кластың өзгеруі плацебомен салыстырғанда бозентан қолданатын пациенттерде айтарлықтай жақсырақ болды. Бозентанмен емдеу плацебомен салыстырғанда 28 аптада клиникалық нашарлау қарқынының айтарлықтай төмендеуіне әкелді (тиісінше 10,7% қарсы 37,1%, р = 0,0015).
Рандомизацияланған, жасырын салыстырмалы, көп орталықты, плацебо-бақыланатын зерттеуде (AC-052-364 [EARLY]) ДДҰ жіктемесі бойынша II функциялық класқа жатқызылған, ӨАГ бар 185 пациент (6 минуттық жаяу жүру тестінің орташа бастапқы деңгейі 435 метр қашықтықты құрады) 4 апта бойы күніне екі рет 62,5 мг бозентан қабылдады (n = 93), артынан 6 ай бойы күніне екі рет 125 мг (n = 92) немесе плацебо қабылдады. Зерттеу тобына емделмеген (n = 156) немесе силденафилдің тұрақты дозасын қабылдаған (n = 29) ӨАГ бар пациенттер кірістірілді.
Плацебомен салыстырғанда бозентан қабылдаған пациенттерде клиникалық нашарлау уақытында айтарлықтай тежелу байқалды (ең алдымен ӨАГ үдеу симптомы қарастырылады) (қауіптер коэффициенті 0,2, р = 0,0114).
Проспективті, көп орталықты, рандомизацияланған, жасырын салыстырмалы, плацебо бақыланатын зерттеуде (AC 052-405 [BREATHE-5]) ДДҰ жіктемесі бойынша III функциялық класқа жатқызылған, ӨАГ бар пациенттер және жүректің туа біткен ақауымен байланысты Эйзенгеймер синдромы бар пациенттер 4 апта бойы күніне екі рет 62,5 мг бозентан қабылдады, содан кейін келесі 12 апта бойы күніне екі рет 125 мг (n = 37) немесе плацебо (n = 17) қабылдады. Зерттеудің негізгі мақсаты бозентанның гипоксемияны нашарлатпайтынын көрсету болды. 16 аптадан кейін бозентан тобында оттекпен орташа қанығу плацебо тобымен салыстырғанда 1,0% - ға (95% СА -0,7% -2,8 %) артты, бұл бозентанның гипоксемияны нашарлатпайтынын көрсетті. Бозентан қабылдайтын пациенттер тобында өкпе қантамырларының орташа кедергісі айтарлықтай төмендеді (екі бағытты жүрекішілік шунты бар пациенттердің қосалқы тобында байқалатын басым әсері бар). 16 аптадан кейін плацебо тобымен салыстырғанда, 6 минуттық жаяу жүру тесті кезінде қашықтықтың орташа, артуы 53 метрді құрайды (р = 0,0079), бұл физикалық жүктемеге төзімділіктің жақсарғанын көрсетеді.
Ашық, салыстырмалы топсыз зерттеу (AC-052–362 [BREATHE-4]) ДДҰ жіктемесі бойынша III функциялық класқа жатқызылған, АИТВ - инфекциясымен байланысты ӨАГ бар 16 пациентте жүргізілді. Пациенттер бозентанды 4 апта бойы күніне екі рет 62,5 мг, артынан келесі 12 апта бойы күніне екі рет 125 мг қабылдады. 16 апталық емдеуден кейін бастапқысымен салыстырғанда физикалық жүктеменің айтарлықтай жақсарғаны байқалды: 6 минуттық жаяу жүру тестінде қашықтықтың орташа артуы 332,6 метр бастапқы орташа деңгейіне қатысты 91,4 метрді құрады (р <0,001). Препараттың ретровирусқа қарсы тиімділігіне тигізетін бозентанның салдарына қатысты ресми қорытындылар жоқ (4.4 бөлімін қараңыз).
ДДҰ бойынша III функциялық класы бар және жүректің туа біткен ақауымен байланысты Eisenmenger синдромы бар пациенттердегі AC-052-405 (BREATHE-5) ашық зерттеуінде (AC-052-409) 26 пациент 24 апталық емдеу кезеңінде (орта есеппен 24,4 ± 2,0 апта) бозентан қабылдады. Бозентанды қолданудың әсері жасырын салыстырмалы зерттеуде көрсетілген, әдетте ұзақ мерзімді емдеу кезінде сақталады (емдеудің жалпы ұзақтығы 40 апта).
Склеродермиялық акропатия аясында терінің ойықжаралы зақымдануымен байқалатын жүйелік склероз
Екі рандомизацияланған, жасырын салыстырмалы, көп орталықты, плацебо - бақыланатын зерттеу жүйелік склерозы және терінің ойықжаралы зақымданулары (саусақтардың ағымдағы ойықжаралары сияқты немесе өткен жылда ойықжаралардың болуы) бар 122 (АС-052-401 [RAPIDS-1] зерттеуі) және 190 (АС-052-331 [RAPIDS-2] зерттеуі) ересек пациентке жүргізілді. AС-052-331 зерттеуінде пациенттерде саусақтың өршу сатысындағы кем дегенде бір ойықжарасы болуы керек және екі зерттеуден кейін пациенттердің 85% - ында терінің бастапқы кезеңіндегі тұрақты ойықжаралы зақымданулары болған. Бозентанды күніне екі рет 62,5 мг дозада 4 апталық қолданудан кейін және осы екі зерттеуде де демеуші дозасы жоғарылап, күніне екі рет 125 мг құрады. Жасырын салыстырмалы емнің ұзақтығы AC 052-401 зерттеуінде 16 аптаны, ал AC-052-331 зерттеуінде 24 аптаны құрады.
Бастапқы деңгейінен зерттеудің соңына дейін саусақтың жаңа ойықжараларының саны екі зерттеуде де бастапқы және ақырғы нүкте болды. Бозентанмен емдеу плацебомен салыстырғанда емнің барлық кезеңінде саусақтағы жаңа ойықжаралар санының азаюына әкелді. AC-052-401 зерттеуінде жасырын салыстырмалы емнің 16 аптасы ішінде бозентан тобындағы пациенттерде плацебо тобындағы 2,7 жаңа ойықжаралы зақымдануға қарсы орта есеппен саусақтардың 1,4 жаңа ойықжаралы зақымдалуы байқалды (р = 0,0042). AC-052–331 зерттеуінде жасырын салыстырмалы емнің 24 аптасы ішінде тиісті көрсеткіштер сәйкесінше 2,7 жаңа ойықжаралы зақымдануға қарсы 1,9 құрады (p = 0,0351). Екі зерттеуде де бозентан қабылдайтын пациенттерде зерттеу барысында бірнеше жаңа ойықжаралы зақымдануының дамуына бейімділігі аз болды және плацебо тобындағыға қарағанда саусақтардың әрбір келесі жаңа ойықжарасының дамуы ұзағырақ болды. Жаңа ойықжаралы зақымданулар санын азайту үшін бозентанды қолданудың тиімділігі бірнеше ойықжаралы зақымданулары бар пациенттерде айқынырақ болды.
Бозентан екі зерттеуде де саусақ ойықжараларының жазылу уақытына әсер еткен жоқ.