Ампулаларды ашуды және вакцинациялау емшарасын асептика ережелерін қатаң орындап жүзеге асырады.
Вакцинасы бар ампуланың ішіндегісін инъекцияға арналған 1 мл суға ерітеді. Еріту уақыты 5 минуттан аспауы тиіс. Ерітілген вакцинаны бұлшықет ішіне баяу иықтың дельта тәрізді бұлшықетіне, 5 жасқа дейінгі балаларға - санның алдыңғы бүйір бетінің жоғарғы бөлігіне енгізеді. Ерітілген вакцинаны 5 минуттан артық сақтауға жол берілмейді.
Назар аударыңыз! Вакцинация тиімділігінің жеткіліксіз болу қаупіне байланысты вакцинаны бөксе аймағына енгізуге жол берілмейді.
Иммунизация дозалары мен схемалары балалар мен ересектер үшін бірдей.
Антирабиялық көмек көрсету
Антирабиялық көмек келесілерден тұрады:
• жараларды жергілікті өңдеу (тістеп алу, тырналған із, сызаттар), сілекейленген жерлер;
• емдеу-профилактикалық иммунизация (антирабиялық вакцинаны енгізу немесе көрсетімдер болған кезде, антирабиялық вакцинаны және антирабиялық иммуноглобулинді (АИГ) біріктіріп енгізу.
• Жарақатты жергілікті өңдеу
Жарақатты (тістелген, тырналған жер, сызаттар) және сілекейленген жерді жергілікті өңдеуді дереу немесе тістегеннен немесе зақымдалғаннан кейін ертерек бастау керек. Ол жарақат бетін кемінде 15 минут бойы сабынды сумен немесе басқа жуғыш құралмен (детергентпен) көп мөлшерде жуудан тұрады. Сабын немесе детергент болмаған жағдайда зақымдану орнын ағын сумен жуады. Осыдан кейін жарақаттың шеттерін 70% спиртпен немесе 5% сулы-спиртті йод ерітіндісімен өңдеу керек.
Мүмкіндігінше алғашқы үш күн ішінде жарақатқа тігіс салмау керек.
Тек келесі жағдайларда тігіс салу көрсетілген:
• көлемді жарақаттар кезінде - жарақатты алдын ала өңдегеннен кейін бірнеше жапсырма тігістер салу;
• косметикалық көрсетілімдер бойынша (беттегі жараның терісіне тігіс салу);
сыртқы қан кетуді тоқтату мақсатында қан ағып тұрған тамырларды тігу.
Жарақаттарды (зақымдануларды) жергілікті өңдегеннен кейін дереу емдеу-профилактикалық иммунизацияны бастайды.
АИГ қолдану көрсетілімдері болған жағдайда оны жарақатты жергілікті өңдеуден кейін жараға және жараның айналасындағы тіндерге инфильтрация жолымен бірден пайдаланады.
• Емдеу-профилактикалық иммунизация
Құтырма жұқтыру қаупіне ұшыраған барлық адамдарды емдеу-профилактикалық иммунизациялау керек.
Емдеу-профилактикалық иммунизация курсы зардап шегушінің антирабиялық көмекке жүгіну мерзіміне қарамастан, құтырған жануарлармен, құтырмамен ауырған деп күдіктенген жылықанды жануарлармен, жабайы немесе белгісіз жылықанды жануарлармен жанасқаннан кейін бірнеше ай өткен соң да тағайындалады.
Антирабиялық вакцинамен емдеу-алдын алу екпелерінің схемасы
Зақымдану категориясы — Жанасу сипаты — Жануарлар туралы деректер — Емі
1 — Тері жамылғысының зақымдануы жоқ, тері жамылғысының сілекейленуі жоқ, шырышты қабықтың сілекейленуі жоқ. — Құтырмамен ауырған. — Тағайындал майды.
2 — Үй және ауылшаруашылығының жылықанды жануарларынан болған зақымдалмаған тері жамылғысының сілекейленуі, тырналуы, сызаттар, денені, аяқ-қолдарды беткейлік тістеу (басынан, бетінен, мойнынан, қолынан, қол және аяқ саусақтарынан басқа). — Егер жануарларға бақылау жасалған 10 тәулік ішінде ол сау болатын болса, онда емдеу тоқтатылады (яғни 3-ші инъекциядан кейін). Егер жануарда клиникалық белгілері болмаса және құтырудың жоқтығы зертханалық дәлелденген болса, онда құтырудың жоқтығы анықталған сәттен бастап емдеу тоқтатылады. Жануарларды 10 күндік бақылау мүмкін болмаған (сойылған, өлген, қашып кеткен, жоғалып кеткен және т. б.) барлық басқа жағдайларда емдеуді көрсетілген схема бойынша жалғастыру керек. — Емдеуді дереу бастау: 1,0 мл вакцина 0, 3, 7, 14, 30 және 90 күндері.
3 — Шырышты қабықтардың кез келген сілекейленулері, басты, бетті, мойынды, қолды, қол мен аяқ саусақтарын, гениталийді кез келген тістеу; үй және ауылшаруашылықтың жылықанды жануарларынан болған бірлі-жарым немесе көптеген терең жыртылған жарақаттар. Жабайы етқоректілер, ұшатын тышқандар мен кеміргіштер келтірген кез келген сілекейленулер мен зақымданулар. — Егер жануарларды бақылау мүмкіндігі болса және ол 10 күн ішінде сау болатын болса, емдеу тоқтатылады (яғни 3- ші инъекциядан кейін). Егер жануарда клиникалық белгілері болмаса және жануарда құтырманың жоқтығы зертханалық дәлелденсе, онда құтырманың жоқтығы анықталған сәттен бастап емдеу тоқтатылады. Жануарларды бақылау мүмкін болмаған барлық басқа жағдайларда емдеуді көрсетілген схема бойынша жалғастыру керек. — Антирабиялық иммуноглобулинмен аралас емдеуді дереу бастау: АИГ 0 күн және антирабиялық вакцинамен: 1,0 мл-ден 0, 3, 7, 14, 30 және 90 күндері. 0, 3, 7, 14, 30 және 90 күн.
Бұрын емдеу-профилактикалық немесе профилактикалық егудің толық курсын алған, оны аяқталғанына 1 жылдан аспайтын уақыт өткен адамдар үшін 0,3,7 күні 1,0 мл-ден антирабиялық вакцинаның үш инъекциясын тағайындайды; егер бір және одан да көп жыл өтсе немесе иммунизация курсы толық жүргізілмесе, онда егулер "Антирабиялық вакцинамен емдеу- профилактикалық екпелерінің схемасына" сәйкес жүргізіледі.
АИГ және антирабиялық вакцинаны біріктіріп қолданған кезде екі препарат да антирабиялық көмекке жүгіну мерзіміне қарамастан бір мезгілде әртүрлі орындарға енгізіледі. Иммуноглобулин мен вакцинаны бір шприцте араластыруға және дененің бір аймағына енгізуге болмайды.
Жылқы қанының сарысуынан алынған АИГ енгізер алдында пациенттің жылқы ақуызына жеке сезімталдығын тексеру қажет. Гетерологиялық АИГ-ні тістегеннен кейін 3 тәуліктен кешіктірмей енгізеді, гомологиялық АИГ-ні тістегеннен кейін 7 тәуліктен кешіктірмей енгізеді. АИГ есептелген дозасының көп бөлігі жарақаттың айналасындағы тіндерге және жарақаттың тереңдігіне инфильтрациялануы тиіс. Егер зақымданудың анатомиялық орналасуы (саусақтардың ұштары және т. б.) жарақаттың айналасындағы тіндерге антирабиялық иммуноглобулиннің барлық дозасын енгізуге мүмкіндік бермесе, онда қалдығын бұлшықет ішіне вакцина енгізілген орыннан басқа жерлерге енгізеді.
Вакцинацияның қажеттілігі, сызбасы, көлемі туралы соңғы шешімді білікті медицина маманы қабылдайды.
• Профилактикалық иммунизация
Құтыруды жұқтыру қаупі жоғары адамдарды профилактикалық иммунизациялау емдеу-профилактикалық мекемелерінің егу кабинеттерінде жүзеге асырылады.
Вакцина бұлшықет ішіне иықтың дельта тәрізді бұлшықетіне 1,0 мл-ден 0, 7 және 30 күнде енгізіледі. Ревакцинацияны бір рет, 1,0 мл дозада бір жылдан кейін және одан әрі әр үш жыл сайын жүргізеді.
Профилактикалық иммунизациялау схемасы
Бастапқы иммунизация — 1 дозадан (1,0 мл) - 0; 7 және 30 күн 3 инъекция
1 жылдан кейін алғашқы ревакцинация — 1 дозадан ( 1,0 мл) - 1 инъекция
Кейінгі ревакцинациялар әрбір 3 жыл сайын — 1 дозадан ( 1,0 мл) - 1 инъекция
Емдік-профилактикалық немесе профилактикалық иммунизациялау курсынан кейін екпе жасалған адамға қажетті мәліметтер (препараттардың атауы мен серияларының нөмірі, жарамдылық мерзімі, егу курсы, вакцинадан кейінгі реакциялардың болуы) көрсетілген анықтама ("Профилактикалық екпелер туралы сертификат") беріледі.