Ренин-ангиотензин жүйесіне әсер ететін препараттар. Ангиотензин II антагонистері, біріктірілімдер. Ангиотензин II антагонистері диуретиктермен біріктірілімде. Валсартан диуретиктермен біріктірілімде.
ATХ коды C09DA03
Валсартан / гидрохлоротиазид
Валсартан/гидрохлоротиазид 80/12.5 мг комбинациясын алған 12.5 мг дозада гидрохлоротиазидті қолдану кезінде АҚ барабар бақылауға қол жеткізе алмаған пациенттерде салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған белсенді бақыланатын зерттеуде 12,5 мг (5.2/2.9 мм с.б.) дозада тек гидрохлоротиазид және гидрохлоротиазид 25 мг (6,8 / 5,7 мм с. б.) алған пациенттермен салыстырғанда орташа АҚ (14.9/11.3 мм с.б.) төмендеуі байқалды. Сонымен қатар, пациенттердің едәуір үлкен пайызында жауап байқалды (ДАҚ <90 мм с.б. немесе азаюы > 10 мм с. б.) 12,5 мг (25%) гидрохлоротиазидпен және 25 мг (27%) гидрохлоротиазидпен салыстырғанда 80/12,5 мг (60%) валсартанмен / гидрохлоротиазидпен емдеу кезінде.
Салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, белсенді бақылаумен және 80 мг дозада тек валсартанды қабылдаған, ауруды тиісті бақылаусыз пациенттердің қатысуымен жүргізілген зерттеу барысында пациенттерді валсартан/ гидрохлоротиазид 80/12, 5 мг (9,8 / 8,2 мм с.б.) біріктіріліміне ауыстыру кезінде тек 80 мг (3,9/5,1 мм с.б.) валсартанды немесе 160 мг (8,7/8,8 мм с.б.) валсартанды қабылдаумен салыстырғанда систолалық/диастолалық АҚ айтарлықтай төмендегені анықталды. Сонымен қатар, пациенттердің едәуір үлкен пайызында тек 160 мг (37%) валсартанмен жүргізілген еммен салыстырғанда 80/12,5 мг (51%) валсартанмен / гидрохлоротиазидпен емге отве байқалды (АҚ <90 мм с.б. немесе АҚ> 10 мм с.б.).
Салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, плацебо-бақыланатын зерттеу барысында факторлық дизайнмен валсартан / гидрохлоротиазид дозаларының әртүрлі біріктірілімін олардың компоненттерімен салыстыру жүргізілді. Зерттеу нәтижелері бойынша валсартан / гидрохлоротиазид 80/12, 5 мг (16,5 / 11,8 мм с.б.) біріктірілімін қабылдау кезінде орташа систолалық/диастолалық АҚ плацебомен (1,9/4,1 мм с.б.) және гидрохлоротиазид 12,5 мг (7,3/7,2 мм с. б.) және валсартан 80 мг (8,8/8,6 мм с.б.) салыстырғанда едәуір төмендеуі байқалғаны анықталды. Сонымен қатар, пациенттердің көп пайызы плацебо (29%) және гидрохлоротиазидпен (41%) салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 80/12,5 мг (64%) біріктірілімімен емдеуге жауап берді (диастолалық АҚ <90 мм с.б. немесе ≥ 10 мм с. б. төмендеуі).
Тек 12,5 мг гидрохлоротиазидті қабылдаған салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, белсенді бақылаумен және ауруды тиісінше бақылаусыз пациенттердің қатысуымен жүргізілген зерттеу барысында валсартан / гидрохлоротиазид 160/12, 5 мг (12,4 / 7,5 мм с.б.) біріктірілімін қабылдау кезінде орташа систолалық/диастолалық АҚ-тың тек 25 мг (5,6/2,1 мм с.б.) гидрохлоротиазидті қабылдаумен салыстырғанда айтарлықтай төмендеуі анықталды. Бұдан басқа, пациенттердің көпшілігінде (%) 25 мг (25%) дозада гидрохлоротиазидті қабылдаумен салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/12.5 мг (диастолалық АҚ <140/90 мм с.б.немесе САҚ ≥20 мм с. б. немесе ДАҚ ≥10 мм с. б. төмендеуі) (50%)) біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды.
Валсартан/гидрохлоротиазид 160/12.5 мг біріктірілімін алған 160 мг дозада валсартанды қолдану кезінде АҚ барабар бақылауға қол жеткізе алмаған пациенттерде белсенді бақылаумен салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған зерттеуде 160 мг (8.7/8.8 мм с.б.) дозада тек валсартан алған пациенттермен салыстырғанда орташа систолалық / диастолалық АҚ төмендеуі (14.6/11.9 мм с.б.) байқалды. 160/25 мг және 160/12.5 мг дозаларды салыстыру кезінде АҚ төмендеуіндегі айырмашылық статистикалық мәнге жетті. Сонымен қатар, пациенттердің көпшілігінде (%) 160 мг (49%) валсартанмен салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/25 мг (68%) және 160/12, 5 мг (62%) біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды (диастолалық АҚ <90 мм с.б.) немесе ≥10 мм с. б. төмендеуі).
Салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған плацебо бақыланатын факторлық дизайнды зерттеуде валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімінің әртүрлі дозалары олардың тиісті компоненттерімен салыстырылды. Орташа систолалық/диастолалық АҚ айтарлықтай көп төмендеуі плацебомен (1,9/4,1 мм с.б.) және тиісті монотерапиялармен, яғни гидрохлоротиазид 12,5 мг (7,3/7,2 мм с. б.), гидрохлоротиазид 25 мг (12,7/9,3 мм с. б.) және валсартан 160 мг (12,1/9,4 мм с. б.) салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/12, 5 мг (17,8/13,5 мм с.б.) және 160/25 мг (22,5 / 15,3 мм с.б.) біріктірілімін қолдану кезінде байқалды. Сонымен қатар, пациенттердің көпшілігінде (%) плацебомен (29%) және 12.5 мг (41%), 25 мг (54%) дозада гидрохлоротиазидпен, 160 мг (59%) валсартанмен тиісті монотерапиямен салыстырғанда 160/12.5 мг (81%) және 160/12.5 мг (76%) валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды (диастолалық АҚ <90 мм с.б. немесе ≥10 мм с. б. төмендеуі).
Тек 12,5 мг гидрохлоротиазидті қабылдаған салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, белсенді бақылаумен және ауруды тиісінше бақылаусыз пациенттердің қатысуымен жүргізілген зерттеу барысында валсартан / гидрохлоротиазид 160/12, 5 мг (12,4 / 7,5 мм с.б.) біріктірілімін қабылдау кезінде орташа систолалық/диастолалық АҚ-тың тек 25 мг (5,6/2,1 мм с.б.) гидрохлоротиазидті қабылдаумен салыстырғанда айтарлықтай төмендеуі анықталды. Бұдан басқа, пациенттердің көпшілігінде (%) 25 мг (25%) дозада гидрохлоротиазидті қабылдаумен салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/12.5 мг (диастолалық АҚ <140/90 мм с.б.немесе САҚ ≥20 мм с. б. немесе ДАҚ ≥10 мм с. б. төмендеуі) (50%)) біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды.
Валсартан/гидрохлоротиазид 160/12.5 мг біріктірілімін алған 160 мг дозада валсартанды қолдану кезінде АҚ барабар бақылауға қол жеткізе алмаған пациенттерде белсенді бақылаумен салыстырмалы жасырын, бақыланатын рандомизацияланған зерттеуде 160 мг (8.7/8.8 мм с.б.) дозада тек валсартан алған пациенттермен салыстырғанда орташа систолалық / диастолалық АҚ төмендеуі (14.6/11.9 мм с.б.) байқалды. 160/25 мг және 160/12.5 мг дозаларды салыстыру кезінде АҚ төмендеуіндегі айырмашылық статистикалық мәнге жетті. Сонымен қатар, пациенттердің көпшілігінде (%) 160 мг (49%) валсартанды қабылдаумен салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/25 мг (68%) және 160/12, 5 мг (62%) біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды (диастолалық АҚ <90 мм с.б.) немесе ≥10 мм с. б. төмендеуі).
Салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған плацебо бақыланатын факторлық дизайнды зерттеуде валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімінің әртүрлі дозалары олардың тиісті компоненттерімен салыстырылды. Орташа систолалық/диастолалық АҚ айтарлықтай көп төмендеуі плацебомен (1,9/4,1 мм с.б.) және тиісті монотерапиялармен, яғни гидрохлоротиазид 12,5 мг (7,3/7,2 мм с. б.), гидрохлоротиазид 25 мг (12,7/9,3 мм с. б.) және валсартан 160 мг (12,1/9,4 мм с. б.) салыстырғанда валсартан/гидрохлоротиазид 160/12, 5 мг (17,8/13,5 мм с.б.) және 160/25 мг (22,5 / 15,3 мм с.б.) біріктірілімін қолдану кезінде байқалды. Сонымен қатар, пациенттердің көпшілігінде (%) плацебомен (29%) және 12.5 мг (41%), 25 мг (54%) дозада гидрохлоротиазидпен, 160 мг (59%) валсартанмен тиісті монотерапиямен салыстырғанда 160/12.5 мг (81%) және 160/12.5 мг (76%) валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімімен емге гипотензивті әсері байқалды (диастолалық АҚ <90 мм с.б. немесе ≥10 мм с. б. төмендеуі).
Валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімінің бақыланатын клиникалық зерттеулерінде қан сарысуында калийдің дозаға тәуелді төмендеуі байқалды. Қан сарысуындағы калийдің төмендеуі 12.5 мг дозада гидрохлоротиазид қабылдаған пациенттерге қарағанда 25 мг дозада гидрохлоротиазид қабылдаған пациенттерде жиі байқалды. Валсартан/гидрохлоротиазид біріктірілімінің бақыланатын клиникалық зерттеулерінде гидрохлоротиазидтің гипокалиемиялық әсері валсартанның калий сақтайтын әсерінің нәтижесінде азайды.
Валсартанның гидрохлоротиазидпен біріктірілімінің жүрек-қантамыр өліміне және аурушаңдыққа жағымды әсері қазіргі уақытта белгісіз.
Эпидемиологиялық зерттеулер гидрохлоротиазидпен ұзақ емдеу жүрек-қантамыр өлімі мен аурушаңдықтың даму қаупін төмендететінін көрсетті.
Валсартан
Валсартан ішке қабылдауға арналған ангиотензин II рецепторларының селективті блокаторы. АТ1 қосалқы типінің рецепторларына таңдамалы антагонистік әсер етеді. АТ1-рецепторлардың блокадасының салдары АТ1-рецепторлардың әсерін реттейді деп болжанатын АТ2 қосалқы типінің оқшауланбаған рецепторларын стимуляциялауы мүмкін ангиотензин II плазмалық концентрациясының жоғарылауы болып табылады. Валсартанның АТ1-рецепторларға қатысты агонистік белсенділігі жоқ. Оның АТ1 қосалқы типінің рецепторларына ұқсастығы АТ2 қосалқы типінің рецепторларына қарағанда шамамен 20 000 есе көп. Валсартан өзара әрекеттеспейді және жүрек-тамыр жүйесінің функциясын реттеуге қатысатын басқа гормондардың рецепторларын немесе иондық каналдарды бөгемейді.
Валсартан ангиотензин I ангиотензин II айналдыратын және брадикининді бұзатын кининаза II деп аталатын АӨФ-ті тежемейді. АӨФ әсерінің болмауына байланысты брадикинин мен Р субстанцияларының әсері потенциалданбайды, сондықтан ангиотензин II рецепторларының антагонистерін қабылдаған кезде құрғақ жөтелдің дамуы екіталай. Валсартанды АӨФ тежегішімен салыстырған клиникалық зерттеулер АӨФ тежегішін алған науқастармен салыстырғанда валсартан алған науқастарда құрғақ жөтелдің даму жиілігі айтарлықтай аз болғанын көрсетті (тиісінше 7.9% - ға қарсы 2.6%, p>0.05). Клиникалық зерттеулерде АӨФ тежегіштерімен емдеу кезінде анамнезінде жөтел бар пациенттерде АӨФ тежегішін (p>0.05) алған пациенттердің 68.5%-ымен салыстырғанда валсартанға ауыстырылған пациенттердің 19.5%-ында және тиазидті диуретиктер алған пациенттердің 19%-ында құрғақ жөтел байқалды.
Артериялық гипертензияны емдеу кезінде валсартан ЖЖЖ әсер етпестен АҚ төмендетеді. Пациенттердің көпшілігінде валсартанның бір реттік дозасын ішке қабылдағаннан кейін гипертензияға қарсы әсері 2 сағат ішінде дамиды, ал АҚ-тың барынша төмендеуіне 4-6 сағат ішінде қол жеткізіледі. Валсартанның гипертензияға қарсы әсері 24 сағат бойы сақталады. Валсартанды қайта тағайындағанда, дозаға қарамастан, АҚ ең жоғары төмендеуіне 2-4 аптадан кейін қол жеткізіледі және ұзақ емдеу барысында қол жеткізілген деңгейде сақталады. Гидрохлоротиазидпен біріктірілімде АҚ айтарлықтай қосымша төмендеуіне қол жеткізіледі.
Валсартанды күрт тоқтату «рикошеттік» гипертензиямен немесе басқа да жағымсыз клиникалық құбылыстармен қатар жүрмейді.
Бақылау барысында 2 типті қант диабеті және микроальбуминуриясы бар пациенттерде валсартанды қолдану нәтижесінде несеппен ақуыздың бөлінуі төмендейтіні анықталды. MARVAL зерттеу барысында («Валсартанды қолдану кезінде микроальбуминурияның төмендеуі») 2 типті қант диабеті бар 332 пациентте (орташа жасы 58 жас; 265 еркек пациент) қалыпты немесе жоғарылаған АҚ және бүйрек функциясы сақталған (қан креатинині <120 мкмоль/л) микроальбуминуриямен (валсартан 58 мкг/мин; амлодипин 55.4 мкг/мин) амлодипинмен (тәулігіне 1 рет 5-10 мг) салыстырғанда валсартанды (тәулігіне 1 рет 80-160 мг) қолдану кезінде несеппен ақуыз бөлінуінің төмендеуі бағаланды. 24 апта мерзімінде несеппен ақуыздың бөлінуі (р<0.001) валсартанды қолдану кезінде 42%-ға (-24.2 мкг/мин; 95% СА: -40.4 -19.1 дейін) және екі топта да АҚ төмендеуінің бірдей деңгейіне қарамастан амлодипинді қолдану кезінде шамамен 3%-ға (-1.7 мкг/мин;95% СА: - 5.6-14.9 дейін) төмендеді. DROP (The Diovan Reduction of Proteinuria) зерттеуі барысында артериялық гипертензиясы және 2 типті қант диабеті, альбуминурия (орташа мәні 102 мкг/мин; 20-700 мкг/мин) және сақталған бүйрек функциясы (сарысудағы креатининнің орташа мөлшері = 80 мкмоль/л) бар 391 пациентте (АҚ 150/88 мм с.б.) несеппен ақуыздың бөлінуін төмендетудегі валсартанның тиімділігін зерттеу жалғастырылды. Пациенттер валсартанның 3 дозасының бірін (тәулігіне 1 рет 160, 320 және 640 мг) алу үшін рандомизацияланды және 30 апта бойы ем қабылдады. Зерттеудің мақсаты 2 типті қант диабетімен артериялық гипертензиясы бар науқастарда несеппен ақуыздың бөлінуін төмендету үшін валсартанның оңтайлы дозасын белгілеу болды. 30 апта мерзімінде несеппен ақуыз бөлінуінің пайыздық өзгерісі валсартанды 160 мг дозада қолдану нәтижесінде бастапқы деңгеймен салыстырғанда 36% - ға айтарлықтай төмендеді (95% СА: 22-ден 47%-ға дейін), валсартанды 320 мг дозада қолданған кезде төмендеу 44%-ды құрады (95% СА: 31-ден 54%-ға дейін). 160 320 мг валсартанды қолдану артериялық гипертензиясы және 2 типті қант диабеті бар пациенттерде несеппен ақуыз бөлінуінің клиникалық маңызды төмендеуіне себеп болды деген қорытынды жасалды.
2 ірі рандомизацияланған бақыланатын зерттеулерде (ONTARGET (ONgoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial) және VA NEPHRON-D (The Veterans Affairs Nephropathy in Diabetes)) АӨФ тежегішінің ангиотензин-II рецепторларының блокаторымен біріктірілімін қолданудың пайдасын қарастырды.
ONTARGET зерттеуі жүрек-қантамыр және ми тамырларының ауруларымен немесе 2 типті қант диабетімен ауыратын, нысана ағзалардың зақымдану белгілерімен бірге жүретін пациенттердің қатысуымен жүргізілді. VA NEPHRON-D зерттеуі 2 типті қант диабетімен және диабеттік нефропатиямен ауыратын пациенттердің қатысуымен жүргізілді.
Монотерапиямен салыстырғанда бұл зерттеулер бүйрек функциясына және/немесе жүрек-қантамыр ауруларының нәтижесіне және өлім-жітімге айтарлықтай оң әсерін көрсеткен жоқ, ал гиперкалиемия, бүйрек функциясының жедел жеткіліксіздігі және/немесе гипотензия қаупінің жоғарылауы байқалды. Ұқсас фармакодинамикалық қасиеттерге байланысты бұл нәтижелер басқа АӨФ тежегіштеріне және ангиотензин II рецепторларының антагонисттеріне де қатысты.
Сондықтан АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының антагонистерін диабеттік нефропатиясы бар науқастарда бір мезгілде қолдануға болмайды.
ALTITUDE зерттеуі (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease End points) АӨФ тежегішімен стандартты емге немесе 2 типті қант диабеті, бүйрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі, жүрек-қантамыр аурулары бар пациенттерде ангиотензин II рецепторларының антагонистіне алискиренді қосудың артықшылықтарын анықтауға арналған. Зерттеу қолайсыз нәтижелер қаупінің жоғарылауына байланысты мерзімінен бұрын тоқтатылды. Жүрек-қантамыр ауруларынан болатын инсульт пен өлім плацебо тобына қарағанда алискирен қабылдаған пациенттер тобында жиі байқалды. Сондай-ақ, алискирен қабылдаған топта жағымсыз жанама реакциялар (гиперкалиемия, гипотензия, бүйрек функциясының бұзылуы) жиі байқалды.
Гидрохлоротиазид
Гидрохлоротиазид-тиазидті диуретик, оның әсер ету орны негізінен бүйректің дистальдық түтікшелері болып табылады. Бүйректің қыртысты қабатында жоғары жақындығы бар және тиазидті диуретиктерді байланыстыратын негізгі орын болып табылатын рецепторлар орналасқан, онда дистальдық түтікшелерге NaCl тасымалдануы бәсеңдейді. Тиазидтердің әсер ету механизмі Na+ және Cl-иондарының котранспортының тежелуіне байланысты, мүмкін, CL-транспорт орындары үшін бәсекелестікке байланысты, бұл электролиттердің реабсорбция механизмдеріне әсер етеді: натрий мен хлор иондарының шығарылуы шамамен тең дәрежеде тікелей пропорционалды артады. Жанама түрде, осы диуретикалық әрекеттің салдарынан плазма көлемінің төмендеуі байқалады, нәтижесінде ренин белсенділігі, альдостерон секрециясы, несеппен калийдің шығарылуы артады, нәтижесінде қан сарысуындағы калий концентрациясының төмендеуі орын алады. Ренин мен альдостерон арасындағы өзара байланыс ангиотензин II негізделген, сондықтан валсартанды бір мезгілде қолданған кезде сарысудағы калий концентрациясының төмендеуі гидрохлоротиазидті монотерапия түрінде қолданғанға қарағанда аз байқалады.
Қолда бар эпидемиологиялық зерттеулердің деректері негізінде гидрохлоротиазид пен ТМЕО арасында кумулятивтік дозаға тәуелді байланыс байқалады. Бір зерттеуге базальды жасушалы карциноманың 71 533 жағдайы және жалпақ жасушалы обырдың 8629 жағдайы, сәйкесінше тұрғындардың 1 430 833 және 172 462 бақылау тобына сәйкес келеді. Гидрохлоротиазидті жоғары дозаларда (кумулятивті ≥50 000 мг) қолдану базальды жасушалы карцинома үшін 1.29 (95% CI: 1.23-1.35) және жалпақ жасушалы карцинома үшін 3.98 (95% CI: 3.68-4.31) түзетілген OR-мен байланысты болды. Доза-жауаптың нақты өзара байланысы базальды жасушалы карцинома үшін де, жалпақ жасушалы обыр үшін де байқалды. Тағы бір зерттеу еріннің обыры (SCC) мен HCTZ әсерінің арасындағы байланысты көрсетті: ерін обырының 633 жағдайы қауіпті ескеріп іріктеу стратегиясын қолдана отырып, 63 067 бақылау тобымен салыстырылды. Кумулятивтік доза-жауап тәуелділігі жоғары кумулятивтік доза (~25 000 мг) үшін OR 3.9 (3.0-4.9) және ең жоғары кумулятивтік доза (~100 000 мг) үшін OR 7.7 (5.7-10.5) дейін ұлғаятын OR 2.1 (95% CI: 1.7-2.6) түзетілген мәнімен көрсетілді (сондай-ақ 4.4-бөлімді қараңыз).