Вилдаглиптин аралшық аппаратының стимуляторлар класының өкілі, ДПП-4 күшті және селективті тежегіші болып табылады.
Әсер ету механизмі
Вилдаглиптинді енгізу ДПП-4 белсенділігінің тез және толық тежелуіне әкеледі, бұл ГҰП-1 (глюкагонға ұқсас пептид 1) және ГТП (глюкозаға тәуелді инсулинотропты полипептид) инкретиндерінің ашішектік және постпрандиальді эндогендік гормондары деңгейінің жоғарылауына әкеледі.
Фармакодинамикалық әсерлер
Осы инкретин гормондарының эндогендік деңгейін жоғарылату арқылы вилдаглиптин бета жасушаларының глюкозаға сезімталдығын арттырады, бұл глюкозаға тәуелді инсулин секрециясының жақсаруына әкеледі. 2-типті қант диабеті бар пациенттерде вилдаглиптинмен тәулігіне 50-100 мг дозада емдеу HOMA-β (гомеостатикалық β-модельді бағалау), проинсулиннің инсулинге қатынасын және жиі тамақтануға төзімділік тестіндегі бета-жасушалардың сезімталдық көрсеткіштерін қоса алғанда, бета-жасушалар функциясының маркерлерінің көрсеткіштерін едәуір жақсартты. Диабеттік емес (гликемиясы қалыпты) адамдарда вилдаглиптин инсулин секрециясын стимуляцияламайды және глюкоза деңгейін төмендетпейді.
Эндогенді ГҰП-1 деңгейін арттыра отырып, вилдаглиптин альфа-жасушалардың глюкозаға сезімталдығын арттырады, бұл глюкагонның глюкозаға сәйкес келетін үлкен секрециясына әкеледі.
Гипергликемия кезінде инсулин/глюкагон арақатынасының жоғарылауы инкретин гормондарының жоғарылауына байланысты бауырдағы глюкозаның ашішектік және постпрандиальді өндірілуінің төмендеуіне әкеледі, бұл гликемияның төмендеуіне әкеледі.
ГҰП-1 деңгейінің жоғарылауының белгілі әсері, асқазанды босатудың баяулауы вилдаглиптинмен емдеуде байқалмайды.
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
2 типті қант диабетімен ауыратын 15000 - нан астам пациент емдеу ұзақтығы 2 жылдан асатын салыстырмалы жасырын плацебо немесе белсенді бақыланатын клиникалық сынақтарға қатысты. Бұл зерттеулерде вилдаглиптин тәулігіне бір рет 50 мг, тәулігіне екі рет 50 мг немесе тәулігіне бір рет 100 мг тәуліктік дозада 9000-нан астам пациенттерге енгізілді. 5000-нан астам ер адам мен 4000-нан астам әйел вилдаглиптинді күніне бір рет 50 мг немесе күніне 100 мг алды. 65 жастан асқан 1900-ден астам пациент вилдаглиптинді күніне бір рет 50 мг немесе тәулігіне 100 мг қабылдады. Осы зерттеулерде вилдаглиптин дәрі-дәрмекпен ем алмаған 2 типті қант диабеті бар пациенттерге монотерапия ретінде немесе диабетке қарсы басқа дәрілік заттармен талапқа сай бақылаусыз пациенттерде біріктірілімде тағайындалған.
Жалпы алғанда, вилдаглиптин монотерапия ретінде қолданғанда немесе метформинмен, сульфонилмочевина туындысымен және тиазолидиндионмен біріктірілгенде гликемиялық бақылауды жақсартты, бұл зерттеудің соңғы нүктесіндегі бастапқы деңгейден HbA1c деңгейінің клиникалық елеулі төмендеуімен сараланды (8-кестені қараңыз).
Клиникалық зерттеулерде HbA1c деңгейінің вилдаглиптин көмегімен төмендеу шамасы HbA1c бастапқы деңгейі неғұрлым жоғары пациенттерде жоғары болды.
52 апталық салыстырмалы жасырын бақыланатын зерттеуде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) HbA1c бастапқы деңгейін -1% - ға метформин үшін -1,6% - ға (титрленген тәулігіне 2 г-ға дейін) төмендетті, статистикалық тұрғыдан кем емес тиімділікке қол жеткізілген жоқ. Вилдаглиптин алған пациенттер метформин алған пациенттермен салыстырғанда асқазан-ішек жолы тарапынан жағымсыз реакциялар саны едәуір аз екендігі туралы хабарлады.
24 апталық салыстырмалы жасырын бақыланатын зерттеуде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) росиглитазонмен (тәулігіне бір рет 8 мг) салыстырылды. Орташа төмендеу вилдаглиптин үшін -1,20% және HbA1c бастапқы деңгейі 8,7% - ға тең пациенттерде росиглитазон үшін -1,48% құрады. Розиглитазонмен емделген пациенттерде дене салмағының орташа артуы (+1,6 кг) байқалды, ал вилдаглиптинмен емделген пациенттерде дене салмағының артуы (-0,3 кг) байқалмады. Шеткері ісінулердің жиілігі вилдаглиптин тобында росиглитазон тобына қарағанда төмен болды (тиісінше 4,1%-ға қарсы 2,1%).
2 жылдық ұзақтықтағы клиникалық зерттеулерде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) гликлазидпен (тәулігіне 320 мг дейін) салыстырылды. Екі жылдық емнен кейін HbA1c орташа төмендеуі вилдаглиптин үшін -0,5% және гликлазид үшін -0,6%, HbA1c орташа бастапқы деңгейі 8,6% болды. Статистикалық тұрғыдан тиімділікке қол жеткізілген жоқ. Вилдаглиптин гликлазидке (1,7%) қарағанда аз гипогликемиялық оқиғалармен (0,7%) байланысты болды.
24 апталық зерттеуде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) метформиннің бақылауы жеткіліксіз пациенттерде пиоглитазонмен (тәулігіне бір рет 30 мг) салыстырылды (орташа тәуліктік доза: 2020 мг). Бастапқы HbA1c деңгейінің 8,4% - дан орташа төмендеуі метформинге қосылған вилдаглиптин үшін -0,9% және метформинге қосылған пиоглитазон үшін -1,0% құрады. Метформинге қосылған пиоглитазон қабылдаған пациенттерде метформинге қосылған вилдаглиптин қабылдаған пациенттерде +0,3 кг-мен салыстырғанда +1,9 кг дене салмағының орташа артуы байқалды.
2 жылдық ұзақтықтағы клиникалық зерттеуде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) метформин қабылдаған пациенттерде глимепиридпен (тәулігіне 6 мг дейін - 2 жылда орташа доза: 4,6 мг) салыстырылды (орташа тәуліктік доза: 1894 мг). 1 жылдық емнен кейін HbA1c, орташа кіріс деңгейінің төмендеуі 7,3% құрады, метформинге қосылған вилдаглиптин тобында -0,4% және метформинге қосылған глимепирид тобында -0,5% болды. Вилдаглиптинді қолдану кезінде дене салмағының өзгеруі глимепиридті қолдану кезінде +1,6 кг-ға қарсы -0,2 кг құрады. Гипогликемия жиілігі вилдаглиптин тобында (1,7%) глимепирид тобына (16,2%) қарағанда айтарлықтай төмен болды. Зерттеудің соңғы нүктесінде (2 жыл) HbA 1c деңгейі емдеудің екі тобындағы бастапқы мәндерге ұқсас болды, дене салмағының өзгеруі және гипогликемиядағы айырмашылықтар сақталды.
52 апталық зерттеуде вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) метформинді жеткіліксіз бақылауы бар пациенттерде (метформиннің бастапқы дозасы тәулігіне 1928 мг) гликлазидпен (орташа тәуліктік дозасы: 229,5 мг) салыстырылды. 1 жылдан кейін метформинге вилдаглиптин қосылған кезде HbA1c деңгейінің орташа төмендеуі -0,81% құрады (HbA1c орташа бастапқы деңгейі 8,4%) және метформинге гликлазид қосылған кезде -0,85% (HbA1c орташа бастапқы деңгейі 8,5%); статистикалық тиімділіктен кем емес нәтижеге қол жеткізілді (95% СА -0,11 - 0,20). Вилдаглиптинді қолдану кезінде дене салмағының өзгеруі гликлазидті қолдану кезінде +1,4 кг-мен салыстырғанда +0,1 кг құрады.
24 апталық зерттеуде вилдаглиптин мен метформиннің (тәулігіне екі рет 50 мг/500 мг дозаға дейін біртіндеп титрленетін немесе тәулігіне екі рет 50 мг/1000 мг дозаға дейін) белгіленген дозасы біріктірілімінің дәрілік препараттарды қабылдамаған пациенттерде бастапқы ем ретінде тиімділігі бағаланды. Вилдаглиптин / метформин 50 мг/1000 мг дозаларда тәулігіне екі рет HbA1c деңгейін -1,82%-ға, вилдаглиптин / метформин 50 мг/500 мг дозада (тәулігіне екі рет) -1,61%-ға дейін, метформин 1000 мг дозада (тәулігіне екі рет) i.36%-ға дейін, HbA1c орташа бастапқы 8,6% деңгейі кезінде вилдаглиптин 50 мг дозада (тәулігіне екі рет)- i.09%-ға дейін төмендетті. Бастапқы деңгейі ≥10,0% пациенттерде байқалатын HbA 1с төмендеуі көп болды.
24 апталық көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеуде вилдаглиптиннің емдік әсері 2 типті қант диабеті және бүйректің орташа жеткіліксіздігі (N = 294) немесе бүйректің ауыр жеткіліксіздігі (N = 221) бар 515 пациентте плацебомен салыстырғанда тәулігіне бір рет 50 мг дозада бағаланды. Бүйректің орташа және ауыр жеткіліксіздігі бар пациенттердің 68,8% және 80,5% - ы зерттеудің басында тиісінше инсулин алды (орташа тәуліктік доза 56 бірлік және тиісінше 51,6 бірлік). Бүйректің орташа жеткіліксіздігі бар пациенттерде вилдаглиптин бастапқы орташа деңгейден 7,9% плацебоға (айырмашылық -0,53%) қарағанда HbA 1с деңгейін айтарлықтай төмендетті. Бүйректің ауыр жеткіліксіздігі бар пациенттерде вилдаглиптин бастапқы орташа деңгейден 7,7% плацебоға (айырмашылық -0,56%) қарағанда HbA 1с деңгейін айтарлықтай төмендетті.
Метформинмен (тәулігіне≥1500 мг) және глимепиридпен (тәулігіне≥4 мг) үйлесімде вилдаглиптиннің (тәулігіне екі рет 50 мг) тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін 318 пациентте 24 апталық рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеу жүргізілді. Метформинмен және глимепиридпен біріктірілген вилдаглиптин плацебомен салыстырғанда HbA 1с деңгейін айтарлықтай төмендетті. Плацебо-түзетілген орташа төмендеу бастапқы HbA 1с деңгейінен 8,8% - ға дейін -0,76% - ды құрады.
24 апталық рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын плацебо бақыланатын зерттеу вилдаглиптиннің тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін 449 пациентте (тәулігіне екі рет 50 мг) базальді немесе біріктірілген инсулиннің тұрақты дозасымен (орташа тәуліктік доза 41 бірлік/), метформинді (N=276) бір мезгілде қабылдаумен немесе қатарлас метформинсіз (N=173) жүргізілді. Вилдаглиптин инсулинмен бірге плацебоға қарағанда HbA 1с деңгейін едәуір төмендетті. Жалпы популяцияда HbA1c бастапқы деңгейінен 8,8%-ға дейін плацебо-түзетілген орташа төмендеу -0,72% - ды құрады. Метформинмен немесе онсыз инсулин қабылдаған кіші топтарда плацебоға түзетумен HbA1c орташа төмендеуі тиісінше -0,63% және -0,84% құрады. Жалпы популяциядағы гипогликемия жиілігі тиісінше вилдаглиптин мен плацебо тобында 8,4% және 7,2% құрады. Вилдаглиптинмен емделген пациенттерде дене салмағының артуы байқалмады (+0,2 кг), ал плацебомен емделген пациенттерде дене салмағының төмендеуі байқалды (-0,7 кг).
Басқа 24 апталық зерттеуде 2 типті қант диабеті, жеткілікті түрде бақыланбайтын инсулині бар пациенттерде (қысқа және ұзақ әсер ететін, инсулиннің орташа дозасы тәулігіне 80 ХБ), вилдаглиптин (тәулігіне екі рет 50 мг) қосылған кезде HbA1c орташа төмендеуі инсулин плюс плацебо тобына қарағанда статистикалық маңызды болды (0,2%-ға қарсы 0,5%). Гипогликемия жиілігі вилдаглиптин тобында плацебо тобына қарағанда төмен болды (тиісінше 29,6% қарсы 22,9%).
52 апталық көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын зерттеуде 2 типті қант диабеті және жүрек жеткіліксіздігі (NYHA бойынша I-III функционалдық класы) бар пациенттерде вилдаглиптиннің әсерін тәулігіне екі рет 50 мг дозада (N=128) плацебомен (N=126) салыстырғанда сол жақ қарыншаның лықсу фракциясына (СҚЛФ) бағалады. Вилдаглиптин сол жақ қарыншаның функциясының өзгеруімен немесе бұрын болған СБЖ нашарлауымен байланысты болмады. Сараптамалық түрде расталған жүрек-қантамыр оқиғалары жалпы теңдестірілді. NYHA бойынша III класс жүрек жеткіліксіздігі бар вилдаглиптинмен емделген пациенттерде плацебомен салыстырғанда жүрек оқиғалары көбірек байқалды. Алайда, плацебо пайдасына негізгі жүрек-қантамыр қаупінің теңгерімсіздігі орын алды, ал оқиғалар саны аз болды, бұл нақты тұжырымдарды жоққа шығарды. Вилдаглиптин 16-шы аптада 7,8% орташа базалық деңгейінен плацебомен (айырмашылық 0,6%) салыстырғанда HbA1c деңгейін елеулі төмендетті. NYHA бойынша III класс кіші тобында плацебомен салыстырғанда HbA 1C деңгейінің төмендеуі төмен болды (айырмашылық 0,3%), бірақ бұл қорытынды пациенттердің аз санымен шектеледі (N = 44). Жалпы популяциядағы гипогликемия жиілігі сәйкесінше вилдаглиптин мен плацебо тобында 4,7% және 5,6% құрады.
Бес жылдық көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын зерттеу (VERIFY) алғаш рет диагноз қойылған 2 типті қант диабетімен ауыратын пациенттерде кейіннен вилдаглиптинмен біріктіріліммен (бірізді емдеу тобы) (N = 1003) метформинмен жүргізілетін стандартты монотерапиямен салыстырғанда вилдаглиптин мен метформинмен (N = 998) ерте біріктірілген емнің әсерін бағалау үшін жүргізілді. 50 мг вилдаглиптин күніне екі рет плюс метформин біріктірілген режимі 5 жылдық зерттеу барысында 2 типті қант диабетімен ауыратын аңқау пациенттерде метформин монотерапиясымен (ҚҚ [95% СА]: 0,51 [0,45, 0,58]; p<0,001) салыстырғанда статистикалық және «бастама емдеудің расталған сәтсіздігіне дейінгі уақыт» (HbA1c мәні ≥7%) клиникалық тұрғыдан маңызды салыстырмалы қауіптің төмендеуіне әкелді. Бастапқы емдеу сәтсіздіктерінің жиілігі (HbA1c мәні ≥7%) біріктірілген емдеу тобындағы пациенттердің 429 (43,6%) және дәйекті емдеу тобындағы пациенттердің 614 (62,1%) құрады.
Жүрек-қантамыр аурулары
37 клиникалық зерттеулерден тәуелсіз және проспективті бағаланған жүрек-қантамыр оқиғаларына мета-талдау жүргізілді, бұл III және IV фазалық монотерапия және біріктірілген ем 2 жылдан астам уақытқа созылды (вилдаглиптин үшін орташа экспозиция 50 апта және салыстыру препараттары үшін 49 апта), вилдаглиптинмен емдеу салыстыру препараттарымен салыстырғанда жүрек-қантамыр қаупінің жоғарылауымен байланысты емес екенін көрсетті. Жедел миокард инфарктісі, инсульт немесе жүрек-қантамырдан болған өлімді қоса алғанда, бағаланған ауқымды қолайсыз жүрек-қантамыр оқиғаларының (major adverse cardiovascular events - МАСЕ) композиттік соңғы нүктесі плацебо немесе біріктірілген белсенді бақылаумен [Мантель-Хенсель қауіп коэффициенті (M-H RR) 0,82 (95% СА 0,61-1,11)] салыстырғанда вилдаглиптин үшін ұқсас болды. МАСЕ вилдаглиптин қабылдаған 9599 (0,86%) пациенттің 83-інде және салыстыру препараттарын алған 7102 (1,20%) пациенттің 85-інде байқалды. МАСЕ әрбір жеке компонентін бағалау жоғары қауіпті көрсеткен жоқ (M-H RR-ге ұқсас). Ауруханаға жатқызуды талап ететін ЖЖ ретінде айқындалған жүрек жеткіліксіздігінің (ЖЖ) расталған жағдайлары немесе ЖЖ жаңа пайда болуы вилдаглиптин қабылдаған 41 (0,43%) пациентте және М-Н, RR 1,08 (95% СА 0,68-1,70) салыстыру препараттарымен ем қабылдаған 32 (0,45%) пациентте тіркелген.
2-кесте.Монотерапияның плацебо бақыланатын зерттеулеріндегі және қосымша біріктірілген ем зерттеулеріндегі вилдаглиптин тиімділігінің негізгі нәтижелері (зерттеуге енгізілген популяциядағы бастапқы тиімділік (ІТТ))
Плацебо бақыланатын монотерапия зерттеулері — HbA1c орташа бастапқы деңгейі (%) — 24-ші аптада HbA1c бастапқы деңгейінің орташа өзгеруі (%) — 24-ші аптада орташа плацебо HbA1c бастапқы деңгейінің түзетілген өзгеруі (%) (95% СА)
2301-зерттеу: Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет (N=90) — 8,6 — -0,8 — -0,5* (-0,8, -0,1)
2384-зерттеу: Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет (N=79) — 8,4 — -0,7 — -0,7* (-1,1, -0,4)
* плацебомен салыстырғанда p<0,05
Препаратты қосымша ем ретінде зерттеу / препараттар біріктірілімдерін зерттеу
Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет + метформин (N=143) — 8,4 — -0,9 — -1,1* (-1,4, -0,8)
Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет + глимепирид (N=132) — 8,5 — -0,6 — -0,6* (-0,9, -0,4)
Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет + пиоглитазон (N=136) — 8,7 — -1,0 — -0,7* (-0,9, -0,4)
Вилдаглиптин 50 мг тәулігіне екі рет + метформин + глимепирид (N=152) — 8,8 — -1,0 — -0,8* (-1,0, -0,5)
* плацебо + салыстыру препаратымен салыстырғанда p<0,05