Қатысты емес
Қолдану кезіндегі қажетті сақтандыру шаралары
ЦОГ-2 тежегіштері, ангиотензин II рецепторларының блокаторлары, АӨФ тежегіштері, диуретиктер, әсіресе ілмектік диуретиктерді қоса, ҚҚСД сияқты кейбір дәрілік заттар, бүйрек функциясына олардың потенциалды теріс әсер етуі салдарынан, лактатацидоздың туындау қаупін арттыруы мүмкін.
Гипергликемиялық белсенділігіне тән дәрілік препараттар
Мысалы, глюкокортикоидтар (енгізу жолы жүйелі және жергілікті кезде) және симпотомиметиктер. Қандағы глюкозаны, әсіресе емнің басында, жиірек анықтау талап етілуі мүмкін. Қажет болғанда, басқа препаратпен емдегенде және оны қабылдауды тоқтатқанда метформин дозасын түзету керек.
Органикалық катионды тасымалдаушылар (ОКТ)
Метформин ОКТ1 және ОКТ2 тасымалдаушылардың екеуі үшін де субстрат болып табылады.
Метформинді мыналармен бірге қолдану:
- ОКТ1 (верапамил) тежегіштерімен – метформиннің тиімділігі төмендеуі мүмкін;
- ОКТ 1 индукторлары (рифампицин) – АІЖ-ден сіңірілуі және метформиннің тиімділігі жоғарылауы мүмкін;
- ОКТ 2 тежегіштері (циметидин, долутегравир, ранолазин, триметоприм, вандетамиб, изавуконазол) метформиннің бүйректік элиминациясын төмендетуі мүмкін және соның салдарынан плазмадағы метформиннің жоғарылауына әкелуі мүмкін;
- ОКТ1 және ОКТ2 тежегіштері (кризотиниб, олапариб) метформиннің тиімділігіне және бүйрекпен шығарылуына әсер етуі мүмкін.
Плазмадағы метформиннің концентрациясы жоғарылауы мүмкін болғандықтан, әсіресе бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде, метформинді басқа дәрілік заттармен бірге қолданғанда сақтық таныту қажет.
Арнайы сақтандырулар
Лактоацидоз
Лактоацидоз – өте сирек, бірақ күрделі метаболизмдік асқыну, ол көбіне бүйрек функциясының жедел нашарлауы аясында, жүрек-өкпе ауруларында немесе сепсис кезінде жиі туындайды. Метформиннің жинақталуы бүйрек функциясы жеткіліксіздігінің жедел үдеуі аясында туындайды, бұл лактоацидоз қаупін арттырады.
Дегидратация жағдайында (ауыр диарея, құсу, қызба, сұйықтықты тұтынудың азаюы) метформин қабылдауды уақытша тоқтату және емдеуші дәрігермен байланыс жасау керек.
Метформин қабылдап жүрген пациенттерге бүйрек функциясына әсер ететін гипертензияға қарсы, диуретиктер, ҚҚСД сияқты препараттарды тағайындағанда сақ болу қажет. Лактоацидоздың даму қаупінің басқа да факторлары: алкогольді бақыланбайтындай шамадан тыс қолдану, бауыр функциясының жеткіліксіздігі, адекватты емес бақыланатын қант диабеті, кетоз, ұзақ уақыт ашығу, гипоксияға байланысты кез келген жай-күй, лактоацидоз дамуына мүмкіндік беретін дәрілік заттармен бірге тағайындау.
Пациенттер және/немесе пациенттерді күтім жасайтын адамдар лактоацидоздың туындау қаупі туралы хабардар болуы тиіс. Лактоацидоз ацидоздық ентігу, іштің ауыруы, бұлшықеттердің құрысулары, астения және кома алдындағы гипотермиямен сипатталады. Күдік тудыратын симптомдар анықталған жағдайда пациент метформин қабылдауды тоқтатуы және медициналық көмекке жүгінуі тиіс. Диагностикалық тексерулерде қанда рH (< 7.35) төмендегені, қандағы лактат деңгейінің (> 5 ммоль/л) және аниондар деңгейінің жоғарылағаны, сондай-ақ лактат/пируват арақатынасының артқаны білінді.
Бүйрек функциясы
Глюкофаж XR препаратымен емдеуді бастар алдында және емделу кезінде ШСЖ көрсеткіші жүйелі түрде анықталуы тиіс. ШСЖ <30 мл/мин пациенттерде метформинді қолдануға болмайды және бүйрек функциясы бұзылуына байланысты жай-күйлер туындағанда уақытша тоқтатылуы тиіс.
Жүрек функциясы
Жүрек функциясының жеткіліксіздігі бар пациенттер гипоксия қаупіне және бүйрек функциясының жеткіліксіздігіне көбіне бейім келеді. Жүрек функциясының тұрақты созылмалы жеткіліксіздігі бар пациенттерге метформинді бүйрек және жүрек функциясына ұдайы мониторинг жүргізе отырып қана қолдануға болады.
Жүрек функциясының жедел және тұрақсыз жеткіліксіздігі бар пациенттерге Глюкофаж XR препаратын қолдануға болмайды.
Егде жастағы пациенттер
2 типті қант диабетінің даму қаупін төмендетудің емдік тиімділігі жөнінде деректер шектеулі болғандықтан, 75 жастан асқан пациенттерге метформин ұсынылмайды.
Құрамында йод бар контрастылы заттарды енгізу
Рентгенологиялық зерттеулерде құрамында йод бар контрастылы заттарды тамыр ішіне енгізу бүйрек функциясының жеткіліксіздігіне әкелуі мүмкін. Ол метформиннің жинақталуына және лактоацидоз қаупіне әкелуі мүмкін. Метформин қолдануды құрамында йод бар контрастылы дәрілерді қолданып жүргізілетін зерттеулерге дейін немесе зерттеу кезінде тоқтату керек және зерттеуден кейін кем дегенде 48 сағат өткен соң және бүйрек функциясы қайталап талданғаннан кейін және соңынан нашарламайтыны анықталғанда ғана қайта жаңғырту керек.
Хирургияда
Метформинді қабылдауды жалпы жұлын немесе эпидуральді анестезиямен жоспарлы операция жүргізілгенге дейін 48 сағат бұрын тоқтату керек. Емді операциядан кейін кемінде 48 сағаттан кейін немесе бүйректің қалыпты қызметі анықталған жағдайда ішу арқылы тамақтануды қайта бастағанда жаңғыртуға болады.
Басқа сақтық шаралары
Пациенттерге көмірсуларды күні бойы пайдалану дұрыс реттелген диетаны ұстану қажет болады. Дене салмағы шамадан тыс адамдар калориясы төмен диетаны ұстанғандары жөн.
Ауру барысын мониторингілеу үшін зертханалық талдауларды жүйелі түрде жүргізіп отыру қажет.
Метформин қан сарысуындағы В12 дәрумені деңгейін төмендетуі мүмкін. В12 дәрумені деңгейінің төмен болу қаупі Метформин дозасының жоғарылауымен, B12 дәрумені тапшылығын тудыратын белгілі қауіп факторлары бар пациенттерде емдеу ұзақтығымен артады. В12 дәрумені тапшылығына күдік туындаған жағдайда (мысалы, анемия немесе нейропатия кезінде) қан сарысуындағы В12 дәрумені деңгейін бақылау керек. В12 дәрумені жетіспеушілігінің қауіп факторлары бар пациенттерде В12 дәруменінің мерзімді мониторингі қажет болуы мүмкін.
Метформинмен емдеуді ол жақсы төзімді және қарсы көрсетілімдері жоқ болғанша жалғастыру керек, ал В12 витаминінің тапшылығын тиісті түзетуші емдеу қолданыстағы клиникалық ұсынымдарға сәйкес жүргізіледі. Метформинмен монотерапия ешқашан гипогликемияны тудырмайды, бірақ ол инсулинмен немесе басқа да диабетке қарсы оральді дәрілермен (мысалы, сульфонилмочевина туындылары немесе меглитинидтермен) бірге қолданылғанда сақтық шараларын сақтау ұсынылады.
Таблетка қабығы нәжісте болуы мүмкін.
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Метформинмен монотерапия гипогликемия тудырмайды, демек, автомобиль мен механизмдерді басқару қабілетіне әсер етпейді.
Алайда, пациенттерге метформин диабетке қарсы басқа дәрілермен (мысалы, сульфонилмочевина туындылары, инсулинмен немесе меглитинидтермен) бірге қабылданғанда гипогликемия қаупіне қатысты қырағылық танытуы керек.