Әсер ету механизмі
Дапаглифлозин - күшті (тежеу константасы (Ki) 0,55 нМ), 2-типті натрий-глюкоза котранспортерінің селективті қайтымды тежегіші (SGLT2). SGLT2 дапаглифлозинмен тежелуі проксимальді бүйрек өзекшелеріндегі шумақтық фильтраттан глюкозаның реабсорбциясын төмендетеді, бұл бір мезгілде натрийдің реабсорбциясын төмендетеді, глюкозаның несеппен шығарылуына және осмостық диурезге әкеледі. Осылайша, дапаглифлозин натрийдің дистальді өзекшелерге жеткізілуін жоғарылатады, бұл кері тубуло-шумақтық байланыс деңгейін жоғарылатады және шумақша ішілік қысымын төмендетеді. Осмостық диурезбен бірге бұл АҚК жүктемесінің төмендеуіне, артериялық қысымның төмендеуіне, алдын-ала және кейінгі жүктемелерге әкеледі, бұл жүректің қалпына келуіне оң әсер етуі мүмкін.
Басқа әсерлерге гематокриттің жоғарылауы және дене салмағының төмендеуі жатады. Дапаглифлозиннің жүрек-қантамырлық жүйесіне әсер етудегі артықшылығы тек гипогликемиялық әсерге ғана байланысты емес және DAPA-HF, DELIVER и DAPA-CKD зерттеулерінде көрсетілген қант диабетімен ауыратын пациенттермен шектелмейді.
Дапаглифлозин қан плазмасындағы глюкозаны ашқарынға да, тамақтан кейін де бүйрек өзекшелеріндегі реабсорбцияны төмендету арқылы жақсартады, бұл несептегі глюкозаның шығарылуына әкеледі. Глюкозаның экскрециясы препараттың бірінші дозасынан кейін байқалады және дозалаудың 24 сағаттық аралығы ішінде жалғасады және емнің барлық кезеңінде сақталады. Осы механизм арқылы бүйрекпен шығарылатын глюкозаның мөлшері қандағы глюкоза концентрациясына және ШСЖ-ға байланысты. Осылайша, қандағы глюкозаның қалыпты деңгейі бар адамдар үшін дапаглифлозиннің гипогликемиялық әсері аздап байқалады. Дапаглифлозин гипогликемияға жауап ретінде эндогендік глюкозаның қалыпты өндірілуін бұзбайды. Дапаглифлозин инсулин секрециясына және инсулиннің әсеріне сезімталдығына қарамастан әсер етеді. Дапаглифлозинді қолданатын клиникалық зерттеулерде бета-жасушалар функциясының жақсаруы байқалды (НOMA тесті, homeostasis model assessment).
SGLT2 бүйректе селективті түрде экспрессияланады. Дапаглифлозин глюкозаны шеткері тіндерге тасымалдауды жүзеге асыратын басқа глюкоза тасымалдаушыларына әсер етпейді және глюкозаның сіңуіне жауап беретін ішектегі негізгі тасымалдаушы SGLT1-ге қарағанда SGLT2-ге 1400 еседен астам селективтілік танытады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Дапаглифлозинді дені сау пациенттер мен 2 типті қант диабеті бар пациенттер қабылдағаннан кейін бүйрек шығаратын глюкоза мөлшерінің жоғарылауы байқалды. Дапаглифлозинді 12 апта ішінде тәулігіне 10 мг дозада қабылдаған кезде 2 типті қант диабеті бар пациенттер тәулігіне шамамен 70 г глюкоза бөліп шығарды (бұл тәулігіне 280 ккал-ға сәйкес келеді). Дапаглифлозинді тәулігіне 10 мг дозада ұзақ уақыт (2 жылға дейін) қабылдаған 2 типті қант диабеті бар пациенттерде глюкозаның шығарылуы емнің барлық курсы бойы сақталды.
Дапаглифлозинді қолданған кезде бүйрекпен глюкозаның шығарылуы осмостық диурезге және несеп көлемінің ұлғаюына әкеледі. Дапаглифлозинді тәулігіне 10 мг дозада қабылдаған 2 типті қант диабеті бар пациенттерде несеп көлемінің ұлғаюы 12 апта бойы сақталды және тәулігіне шамамен 375 мл құрады. Несеп көлемінің ұлғаюы бүйрекпен натрий шығарылуының шамалы және өтпелі артуымен қатар жүрді, бұл қан сарысуындағы натрий концентрациясының өзгеруіне әкелмеді.
Несеп қышқылының несеппен шығарылуы да уақытша (3-7 күн ішінде) жоғарылап, қан плазмасындағы несеп қышқылы концентрациясының тұрақты төмендеуімен қатар жүрді. 24-аптада сарысудағы несеп қышқылы концентрациясының төмендеуі -48,3 және -18,3 микромоль/л (-0,87-ден -0,33 мг/дл) шегінде ауытқыды.
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
2 типті қант диабеті
2 типті қант диабетін емдеудің ажырамас бөлігі гликемиялық бақылауды жақсарту, сонымен қатар жүрек-қантамыр патологиясы мен өлімге ұшырауды азайту болып табылады.
Дапаглифлозиннің гликемиялық тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін 2 типті қант диабеті бар 7056 пациенттің қатысуымен 14 салыстырмалы жасырын рандомизацияланған бақыланатын клиникалық зерттеулер жүргізілді; осы зерттеулерде 4737 субъект дапаглифлозин алды. Он екі зерттеудегі емдеу кезеңі 24 аптаны құрады, 8 зерттеуге ұзақтығы 24-тен 80 аптаға дейін ұзартылған фазалар кірді (зерттеудің жалпы ұзақтығы 104 апта), бір зерттеуде 28 апталық емдеу кезеңі болды және бір зерттеуде 52 және 104 аптаға ұзартылған фазалары бар 52 апталық кезең болды (зерттеудің жалпы ұзақтығы 208 апта). Қант диабетінің орташа ұзақтығы 1,4 жылдан 16,9 жылға дейін болды. Пациенттердің 50%-ында ауырлығы жеңіл дәрежедегі бүйрек функциясының бұзылуы және 11%-да ауырлығы орташа дәрежедегі бүйрек функциясының бұзылуы байқалған. Пациенттердің 51%-ы ер адамдар, 84%-ы еуропеоидтар, 8%-ы азиялықтар, 4%-ы афроамерикандықтар және 4%-ы басқа нәсілді болды. Пациенттердің 81%-ында дене салмағының индексі (ДСИ) ≥27 болған. Сонымен қатар, 12 апталық, плацебо-бақыланатын екі зерттеу талапқа сай бақыланбайтын 2 типті қант диабеті және гипертензиясы бар пациенттердің қатысуымен жүргізілді.
Дапаглифлозинді тәулігіне 10 мг дозада қолданғанда жүрек-қантамырлары нәтижелеріне (DECLARE) зерттеу жүрек-қантамыр және бүйрек құбылыстарына әсерін бағалау үшін 2-типті қант диабеті анықталған немесе анықталмаған жүрек-қантамырлары аурулары бар 17160 пациенттің қатысуымен плацебомен салыстырғанда жүргізілді.
Гликемиялық бақылау
Монотерапия
Ұзақтығы 2 апта (қосымша кезеңмен) салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеу 2-типті қант диабеті жеткіліксіз бақыланатын пациенттерде дапаглифлозинмен монотерапияның қауіпсіздігі мен тиімділігін бағалау мақсатында жүргізілді. Дапаглифлозинді тәулігіне бір рет қабылдау плацебомен салыстырғанда HbA1c деңгейінің статистикалық мәнді (p <0,0001) төмендеуіне алып келді (2-кесте).
Зерттеудің қосымша кезеңінде HbA1c деңгейінің төмендеуі 102-ші аптаға дейін сақталды (бастапқы деңгейге қатысты түзетілген орташа өзгеріс тиісінше 10 мг дозада дапаглифлозин және плацебо үшін -0,61 және -0,17% құрады).
2-кесте. 24-аптаға дапаглифлозинді монотерапия ретінде қолдану бойынша плацебо-бақыланатын зерттеу нәтижелері (LOCF a)
Монотерапия
Дапаглифлозин — Плацебо
10 мг
Nb — 70 — 75
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 8,01 — 7,79
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -0,89 — -0,23
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -0,66*
(95% СА) — (-0,96, -0,36)
Мынаған қол жеткізген пациенттер (%):
HbA1c <7%
Бастапқы деңгей бойынша түзетілген — 50,8§ — 31,6
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 94,13 — 88,77
Бастапқы деңгейге қатысты өзгерісc — -3,16 — -2,19
Плацебоға қарағанда айырмашылықc — -0,97
(95% СА) — (-2,20, 0,25)
aLOCF - соңғы бақылау деректерін алға жылжыту (шұғыл емді қолданғанға дейін алынған).
bЗерттеудің қысқа мерзімді салыстырмалы жасырын кезеңі барысында зерттелетін препараттың ең болмағанда бір дозасын алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
cБастапқы мәніне түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен орташа мән
*плацебомен салыстырғанда p <0,0001 мәні.
§Статистикалық маңыздылық қосымша соңғы нүктелер үшін дәйекті тестілеу ресімінің нәтижесінде бағаланбады.
Қосымша біріктірілген ем
Тиімділігі кем емес дәлелдер алу үшін 52 апталық белсенді-бақыланатын зерттеу барысында (ұзақтығы 52 және 104 апта қосымша кезеңдермен) дапаглифлозин гликемиялық бақылауы жеткіліксіз пациенттерде (HbA1c >6,5% және ≤10%) сульфонилмочевина (глипизид) туындыларымен метформин емімен салыстырғанда метформинмен емге қосымша ретінде бағаланды. Алынған нәтижелер глипизидпен салыстырғанда бастапқы деңгейге қатысты 52 аптадан кейін HbA1c мәнінің ұқсас орташа төмендегенін айғақтады, бұл зерттелетін препараттың кем емес тиімділігін растады (3-кесте). 104 аптадан кейін бастапқы деңгейге қатысты HbA1c түзетілген орташа өзгерісі дапаглифлозин үшін -0,32% және глипизид үшін -0,14% құрады. 208 аптадан кейін бастапқы деңгейге қатысты HbA1c түзетілген орташа өзгерісі дапаглифлозин үшін -0,10% және глипизид үшін 0,20% құрады. 52, 104 және 208 аптадан кейін дапаглифлозинмен емдеу тобындағы пациенттердің едәуір аз үлесінде (тиісінше 3,5%; 4,3% және 5,0%) глипизид алған топпен салыстырғанда гипогликемияның кемінде бір эпизоды байқалды (тиісінше 40,8%; 47,0% және 50,0%). 104 және 208 аптадан кейін бағалау кезінде зерттеуге қатысуды жалғастырған пациенттердің үлесі дапаглифлозинмен емдеу тобы үшін 56,2% және 39,7% және глипизидпен емдеу тобы үшін 50,0% және 34,6% құрады.
3-кесте. 52-ші аптада метформинге қосымша ретінде дапаглифлозин мен глипизидті қолдануды салыстыруды белсенді-бақыланатын зерттеу нәтижелері (LOCF а)
Көрсеткіші — Дапаглифлозин + метформин — Глипизид + метформин
Nb — 400 — 401
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 7,69 — 7,74
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -0,52 — -0,52
Глипизид + метформин біріктірілімімен салыстырғанда айырмашылық c — 0,00d
(95% СА) — (-0,11, 0,11)
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 88,44 — 87,60
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -3,22 — 1,44
Глипизид + метформин біріктірілімімен салыстырғанда айырмашылық c — -4,65*
(9% СА) — (-5,14, -4,17)
aLOCF - соңғы бақылау деректерін алға жылжыту.
bЗерттеуге енгізілгеннен кейін бастапқы және кем дегенде бір тиімділігі бар ем алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
cБастапқы мәнге түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен орташа мән.
dГлипизид + метформин біріктірілімінің тиімділігі жағынан кем түспейді.
*p мәні <0,0001.
Дапаглифлозинді метформинге, глимепиридке, сульфонилмочевина туындысы бар метформинге, ситаглиптинге (метформинмен бірге немесе онсыз) немесе инсулин препаратына қосымша тағайындау плацебо алған топпен салыстырғанда 24 аптадан кейін бағалау кезінде HbA1c деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуіне алып келді (р <0,0001; 4, 5 және 6-кестелер).
24-аптада байқалған HbA1c деңгейінің төмендеуі біріктірілген емдеу режимдерін (глимепирид және инсулин) зерттеуде және кейіннен 48-аптаға деректер (глимепирид үшін) және 104-аптаға деректер (инсулин үшін) куәландырады. 48 аптадан кейін ситаглиптинге (метформинмен немесе онсыз) 10 мг және плацебо дозасындағы дапаглифлозин үшін бастапқы деңгейден түзетілген орташа мән тиісінше -0,30% және 0,38% құрады. Метформинге дапаглифлозин қосылған зерттеуде HbA1c деңгейінің төмендеуі 102 аптаға дейін сақталды (сәйкесінше 10 мг және плацебо дозасындағы дапаглифлозин үшін бастапқы деңгейден түзетілген орташа мән -0,78% және 0,02%). 104 аптадан кейін инсулинді қолданған кезде (пероральді гипогликемиялық дәрілік заттарды қосымша қолдана отырып немесе оларсыз) HbA1c бастапқы деңгейінің түзетілген орташа мәні тиісінше 10 мг және плацебо дозасындағы дапаглифлозин үшін -0,71% және -0,06% құрады. 48 және 104 аптадан кейін инсулин дозасы 10 мг дозада дапаглифлозин қабылдаған пациенттердің бастапқы деңгейімен салыстырғанда тұрақты болып қалды және орташа есеппен тәулігіне 76 ХБ құрады. Плацебо тобында дозаның орташа жоғарылауы тиісінше 48 және 104 аптадан кейін бастапқы деңгейге қатысты (орташа доза тәулігіне 84 және 92 ХБ құрады) тәулігіне 10,5 және 18,3 ХБ құрады. 104 аптадан кейін зерттеуге қатысуды жалғастырған пациенттердің үлесі 10 мг дозада дапаглифлозинмен емдеу тобында 72,4% және плацебо тобында 54,8% құрады.
4-кесте. Дапаглифлозинді метформинмен немесе ситаглиптинмен (метформинмен немесе онсыз) біріктіріп қолдану бойынша 24 апталық (LOCF А) плацебо-бақыланатын зерттеулердің нәтижелері
Біріктірілген ем
Метформин1 — ДПП-4 тежегіші (ситаглиптин2) ± метформин1
Дапаглифлозин 10 мг — Плацебо — Дапаглифлозин 10 мг — Плацебо
Nb — 135 — 137 — 223 — 224
HbAlc (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 7,92 — 8,11 — 7,90 — 7,97
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -0,84 — -0,30 — -0,45 — 0,04
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -0,54* — -0,48*
(95% СА) — (-0,74, -0,34) — (-0,62, -0,34)
Мынаған қол жеткізген пациенттер (%):
HbAlc <7%
Бастапқы деңгей бойынша түзетілген — 40,6** — 25,9
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 86,28 — 87,74 — 91,02 — 89,23
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -2,86 — -0,89 — -2,14 — -0,26
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -1,97* — -1,89*
(95% СА) — (-2,63, -1,31) — (-2,37, -1,40)
1 Метформин тәулігіне ≥1500 мг.
2 Ситаглиптин тәулігіне 100 мг.
a LOCF - соңғы бақылау деректерін алға жылжыту (шұғыл емді қолданғанға дейін алынған).
b зерттеудің қысқа мерзімді салыстырмалы жасырын кезеңі барысында бүркемеленген зерттелетін препараттың кемінде бір дозасын алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
c бастапқы мәніне түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен орташа мән
* Плацебо + пероральді гипогликемиялық препарат біріктірілімімен салыстырғанда р <0,0001 мәні.
** Плацебо + пероральді гипогликемиялық препарат біріктірілімімен салыстырғанда р <0,05 мәні.
5-кесте. Дапаглифлозинді сульфонилмочевина (глимепирид) препаратымен немесе метформинмен және сульфонилмочевина препаратымен біріктіріп қолдану бойынша 24 апталық плацебо-бақыланатын зерттеулердің нәтижелері
Біріктірілген ем
Сульфонилмочевина препараты (глимепирид1) — Сульфонилмочевина препараты + метформин2
Дапаглифлозин 10 мг — Плацебо — Дапаглифлозин 10 мг — Плацебо
Na — 151 — 145 — 108 — 108
HbA1c (%)b
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 8,07 — 8,15 — 8,08 — 8,24
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -0,82 — -0,13 — -0,86 — -0,17
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -0,68* — -0,69*
(95% СА) — (-0,86, -0,51) — (-0,89, -0,49)
Мынаған қол жеткізген пациенттер (%):
HbA1c <7% (LOCF)d
Бастапқы деңгей бойынша түзетілген — 31,7* — 13,0 — 31,8* — 11,1
Дене салмағы (кг)
(LOCF)d
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 80,56 — 80,94 — 88,57 — 90,07
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -2,26 — -0,72 — -2,65 — -0,58
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -1,54* — -2,07*
(95% СА) — (-2,17, -0,92) — (-2,79, -1,35)
1 Глимепирид тәулігіне 4 мг.
2Тәулігіне ≥1500 мг дозада метформин (дереу босап шығатын немесе босап шығуы ұзаққа созылған) зерттеуге енгізілгенге дейін кемінде 8 апта бойы сульфонилмочевина туындысының ең жоғары дозасының жартысынан төмен болмауы тиіс ең жоғары көтерілетін дозамен біріктірілімде.
a зерттеуге енгізілгеннен кейін бастапқы және кем дегенде бір тиімділігі бар ем алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
c 1 және 2-бағандар: LOCF әдісін қолдана отырып талданған HbA1c деңгейлері (d сілтемесін қараңыз); 3 және 4-бағандар; LRM әдісін қолдана отырып талданған HbA1c деңгейлері (e сілтемесін қараңыз).
c бастапқы мәнге түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен орташа мән.
d LOCF-соңғы бақылау деректерін алға жылжыту (шұғыл емді қолданғанға дейін алынған).
e LRM - бойлық қайта өлшеу деректерін талдау.
* Плацебо + пероральді гипогликемиялық препарат біріктірілімімен салыстырғанда р <0,0001 мәні.
6-кесте. 24-ші аптаға (LOCF а) дапаглифлозинді инсулинмен біріктіріп (пероральді гипогликемиялық препараттарды қоспай немесе қоса отырып) қолдану бойынша плацебо-бақыланатын зерттеу нәтижелері
Көрсеткіші — Дапаглифлозин 10 мг + инсулин ± пероральді гипогликемиялық препараттар2 — Плацебо + инсулин ± пероральді гипогликемиялық препараттар2
Nb — 194 — 193
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 8,58 — 8,46
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -0,90 — -0,30
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -0,60*
(95% СА) — (-0,74, -0,45)
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 94,63 — 94,21
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -1,67 — 0,02
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -1,68*
(95% СА) — (-2,19, -1,18)
Инсулиннің орташа тәуліктік дозасы (ХБ)1
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 77,96 — 73,96
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -1,16 — 5,08
Плацебоға қарағанда айырмашылық c — -6,23*
(95% СА) — (-8,84, -3,63)
Инсулиннің орташа тәуліктік дозасын кемінде 10% - ға (%)төмендеген зерттеуге қатысушылар — 19,7** — 11,0
a LOCF - соңғы бақылау деректерін алға жылжыту (қажет болса, инсулин дозасын бірінші арттыру алдында немесе күні).
b зерттеудің қысқа мерзімді салыстырмалы жасырын кезеңі барысында бүркемеленген зерттелетін препараттың кемінде бір дозасын алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
с Бастапқы мәніне түзетумен ең аз квадраттар әдісінің орташа мәні және пероральді қантты төмендететін препараттың болуы *Плацебо + инсулинмен салыстырғанда p <0,0001 мәні ± пероральді қантты төмендететін препарат ** Плацебо + инсулинмен салыстырғанда p <0,05 мәні ± пероральді қантты төмендететін препарат.
1 Инсулинмен емдеу режимінде (қысқа әсер ететін инсулинді, әсер ету ұзақтығы орташа инсулинді және базальді инсулинді қоса алғанда) дозаларды арттыруға қатысушылар ашқарынға плазмадағы глюкоза (АПГ) деңгейінің алдын ала белгіленген критерийлеріне сәйкес келген жағдайда ғана рұқсат етілді.
2 Қатысушылардың 50%-ы инсулинді бастапқы деңгейде монотерапия ретінде қабылдады; 50% инсулинге
қосымша бір немесе екі пероральді гипогликемиялық дәрі қабылдады. Екінші топта пациенттердің 80% - ы тек метформин қабылдады, 12% - ы метформин мен сульфонилмочевина туындыларын алды, қалған пациенттер басқа пероральді гипогликемиялық дәрілік препараттарды қабылдады.
Дәрі-дәрмекпен ем алмаған пациенттерде метформинмен біріктірілім
Монотерапиямен салыстырғанда бұрын ем алмаған пациенттерде метформинмен біріктіріп дапаглифлозинді (5 мг немесе 10 мг) қолданудың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау бойынша ұзақтығы 24 апта белсенді-бақыланатын екі зерттеуде бұрын ем алмаған 2 типті қант диабетімен (HbA1c ≥7,5% және ≤12%) жеткілікті бақыланбаған 1 236 пациент қатысты.
10 мг дапаглифлозинді метформинмен біріктіріп қолдану (тәулігіне 2 000 мг дейін) жекелеген компоненттермен еммен салыстырғанда HbA1c көрсеткіші бойынша статистикалық маңызды жақсаруды қамтамасыз етті (7-кесте) және АПГ (ашқарынға қан плазмасындағы глюкоза деңгейінің, жекелеген компоненттермен терапиямен салыстырғанда) деңгейінің және дене салмағының (метформинмен салыстырғанда) көбірек төмендеуіне алып келді.
7-кесте. 24-ші аптаға (LOCF а) бұрын ем алмаған пациенттерде дапаглифлозинмен және метформинмен біріктірілген емді қолдану бойынша белсенді-бақыланатын зерттеу нәтижелері
Көрсеткіші — Дапаглифлозин 10 мг + метформин — Дапаглифлозин 10 мг — Метформин
Nb — 211b — 219b — 208b
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 9,10 — 9,03 — 9,03
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс c — -1,98 — -1,45 — -1,44
Дапаглифлозинмен салыстырғанда айырмашылық c — -0,53*
(95% СА) — (-0,74, -0,32)
Метформинмен салыстырғанда айырмашылық c — -0,54* — -0,01
(95% СА) — (-0,75, -0,33) — (-0,22, 0,20)
a LOCF-соңғы бақылау деректерін алға жылжыту (шұғыл емді қолданғанға дейін алынған).
b Зерттеудің қысқа мерзімді салыстырмалы жасырын кезеңі барысында бүркемеленген зерттелетін препараттың кемінде бір дозасын алған барлық рандомизацияланған пациенттер.
c Бастапқы мәнге түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен орташа мән.
* p мәні <0,0001.
Босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен біріктірілген ем
Ұзақтығы 28 апта салыстырмалы жасырын белсенді бақыланатын зерттеуде тек метформинді (HbA1c ≥8% және ≤12%) қабылдаған гликемиялық бақылауы жеткіліксіз пациенттерде дапаглифлозин монотерапиясымен және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатид монотерапиясымен дапаглифлозин мен босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидтің біріктірілімін (ГПП-1 рецепторының агонисі) қолдануды салыстырды. Барлық емдеу топтарында бастапқы деңгеймен салыстырғанда HbA1c деңгейінің төмендеуі байқалды. Дапаглифлозинмен 10 мг және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен біріктірілген ем тобында дапаглифлозинмен монотерапия және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен монотерапиямен салыстырғанда бастапқы деңгейге қатысты HbA1c айтарлықтай төмендеуі көрсетілген (8-кесте).
8-кесте. Метформинмен біріктірілімде дапаглифлозин монотерапиясымен және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатид монотерапиясымен салыстырғанда дапаглифлозин мен босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидті қолдану бойынша ұзақтығы 28 апта зерттеу нәтижелері (емдеу тағайындалған пациенттер)
Көрсеткіші — Дапаглифлозин тәулігіне 10 мг 1 рет + босап шығуы ұзаққа созылған эксенатид аптасына 2 мг 1 рет — Дапаглифлозин тәулігіне 10 мг 1 рет + плацебо аптасына 1 рет — босап шығуы ұзаққа созылған эксенатид аптасына 2 мг 1 рет + плацебо тәулігіне 1 рет
N — 228 — 230 — 227
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 9,29 — 9,25 — 9,26
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс a — -1,98 — -1,39 — -1,60
Бастапқы деңгейге қатысты біріктірілім мен монотерапия арасындағы өзгерістердің орташа айырмашылығы (95% СА) — -0,59* (-0,84, -0,34) — -0,38** (-0,63, -0,13)
Мынаған қол жеткізген пациенттер (%) HbA1c <7% — 44,7 — 19,1 — 26,9
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 92,13 — 90,87 — 89,12
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс a — -3,55 — -2,22 — -1,56
Бастапқы деңгейге қатысты біріктірілім мен монотерапия арасындағы өзгерістердің орташа айырмашылығы (95% СА) — -1,33* (-2,12, -0,55) — -2,00* (-2,79, -1,20)
1 р / тәул-тәулігіне бір рет, 1 р / апт– аптасына бір рет, N – пациенттер саны, СА-сенімді аралық.
a 28-ші аптада бастапқы мәндерден өзгерістерге қатысты түзетілген орташа квадраттық мәндер (ТОМ) және емдеу топтары арасындағы айырмашылықтар емдеуді, өңірді, HbA1c (<9,0% немесе ≥9,0%) бастапқы деңгейін, тіркелген факторлар ретінде апта бойынша емдеудің аптасын және өзгеруін, сондай-ақ ковариат ретінде бастапқы мәнін қамтитын қайталама өлшеулердің аралас моделін (MMRM) қолдана отырып модельденеді.
* p <0,001, ** p <0,01.
Барлық p мәндері бірнеше салыстыру үшін түзетілген p мәндері болып табылады.
Талдауға шұғыл емнен кейін және зерттелетін дәрілік препаратты қолдануды мерзімінен бұрын тоқтатқаннан кейін өлшеулер енгізілмеген.
Ашқарынға қан плазмасындағы глюкоза деңгейі
Дапаглифлозинмен монотерапия түрінде немесе метформинге, глимепиридке, метформинге және сульфонилмочевинаға, ситаглиптинге (метформинмен немесе онсыз) немесе инсулинге қосымша ретінде 10 мг емдеу плацебоға (-0,33 бастап -0,21 ммоль/л дейін [-6,0 бастап -3,8 мг/дл]) қарағанда ашқарынға қан плазмасындағы глюкоза (АПГ) (-1,90 бастап -1,20 ммоль/л дейін [-34,2 бастап -21,7 мг/дл] дейін) деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуін негіздеді. Бұл әсер емдеудің алғашқы аптасында байқалды және 104-ші аптаға дейін қосымша зерттеулерде сақталды.
28 аптадан кейін дапаглифлозинмен 10 мг және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен біріктірілген ем АПГ деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуіне әкелді: -3,66 ммоль/л (-65,8 мг/дл) монотерапия кезінде -2,73 ммоль/л (-49,2 мг/дл) салыстырғанда дапаглифлозинмен және -2,54 ммоль/л (-45,8 мг/дл) дл) эксенатидпен монотерапия кезінде (p <0,001).
Қант диабеті бар және шумақтық сүзілу жылдамдығы (ШСЖ) ≥45-тен <60 мл/мин/1,73м2 дейінгі пациенттерде арнайы зерттеуде дапаглифлозинмен емдеу 24-ші аптада АПГ төмендеуіне әкелді: плацебо аясында -0,27 ммоль/л (-4,87 мг/дл) салыстырғанда -1,19 ммоль/л (-21,46 мг/дл) (p=0,001).
Тамақтанғаннан кейін қан плазмасындағы глюкоза деңгейі
Глимепиридпен емдеуге қосымша 10 мг дозада дапаглифлозинмен емдеу тамақ ішкеннен кейін 24-ші аптада бағалау кезінде осы көрсеткіштерді 48-ші аптаға дейін сақтай отырып, қан плазмасындағы глюкоза деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуіне алып келді.
10 мг дозадағы дапаглифлозинмен ситаглиптинмен (метформинмен немесе онсыз) біріктірілген ем 48-ші аптаға дейін сақталған 24-ші аптада бағалау кезінде тамақ ішкеннен кейін 2 сағаттан соң глюкоза деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуін негіздеді.
10 мг дапаглифлозин және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидімен біріктірілген ем дапаглифлозинмен немесе эксенатидпен монотерапияда салыстырғанда 28-ші аптада бағалау кезінде тамақ ішкеннен кейін 2 сағаттан соң қан плазмасындағы глюкоза деңгейінің едәуір төмендеуіне әкелді.
Дене салмағы
10 мг дапаглифлозинмен метформинмен, глимепиридпен, метформинмен және сульфонилмочевинамен, ситаглиптинмен (метформинмен немесе онсыз) немесе инсулинмен біріктірілген ем 24 аптадан кейін бағалау кезінде дене салмағының статистикалық маңызды азаюын қамтамасыз етті (p <0,0001; 4 және 5-кестелерді қараңыз). Бұл әсерлер ұзақ мерзімді зерттеулерде сақталды. 48-ші аптада дапаглифлозинді ситаглиптинге қосымша ретінде (метформинмен немесе онсыз) қолданғанда плацебо айырмашылығы -2,22 кг құрады. 102-ші аптада метформинге қосымша ретінде немесе инсулинге қосымша ретінде дапаглифлозинді қолдану аясында дене салмағының төмендеуі плацебомен салыстырғанда тиісінше -2,14 және -2,88 кг құрады.
10 мг дапаглифлозин және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен біріктірілген емдеу кезінде жеке алынған препараттармен монотерапиямен салыстырғанда дене салмағының едәуір төмендеуі байқалады (8-кесте).
Дененің композициялық құрамын бағалау үшін екі энергетикалық рентгендік абсорбциометрияны қолданған қант диабетімен ауыратын 182 пациенттің қатысуымен 24 апталық зерттеу нәтижелері тиісінше плацебо және метформинмен салыстырғанда дапаглифлозинмен 10 мг және метформинмен емдеу тобындағы пациенттерде дененің майсыз салмағымен және сұйықтықтың жоғалуымен салыстырғанда дене салмағының және дене майының массасы едәуір төмендегенін атап өтті. Дапаглифлозинмен және метформинмен емдеу магниттік-резонанстық томографияны қолдана отырып, субанализге сәйкес плацебо мен метформинді қолданумен салыстырғанда висцеральді май тінінің сандық түрде төмендеуіне әкелді.
Артериялық қысым
10 мг дапаглифлозинмен емдеу кезінде 13 плацебо-бақыланатын зерттеулерді жоспарлы талдауда 24-ші аптада систолалық артериялық қысымның (САҚ) бастапқы деңгейден -3,7 мм сын.бағ. мен диастолалық артериялық қысымның (ДАҚ) -1,8 мм сын.бағ. плацебо тобындағы САҚ пен ДАҚ -0,5 мм сын.бағ. төмендеуімен салыстырғанда өзгеруі байқалды. Осындай төмендеу 104-ші аптаға дейін байқалды.
28 аптадан кейін дапаглифлозинмен 10 мг және босап шығуы ұзаққа созылған эксенатидпен біріктірілген ем систолалық артериялық қысымның статистикалық тұрғыдан едәуір төмендеуіне алып келді: дапаглифлозин монотерапиясымен (-1,8 мм сын.бағ., p <0,05) және эксенатид монотерапиясымен (-1,2 мм сын.бағ., p <0,01) салыстырғанда (-4,3 мм сын.бағ.).
12 апталық екі плацебо-бақыланатын зерттеулерде 2 типті қант диабеті және артериялық гипертензиясы (бір зерттеуде АӨФт немесе АРБ және басқа зерттеуде басқа гипертензияға қарсы препаратпен біріктіріп АӨФт немесе АРБ алдыңғы тұрақты еміне қарамастан) жеткіліксіз бақыланатын 1 062 пациент 10 мг дапаглифлозинмен немесе плацебомен емделді. 12-ші аптада екі зерттеуде де дапаглифлозинді стандартты диабетке қарсы еммен біріктіріп 10 мг дозада қолдану HbA1c деңгейінің төмендеуіне және плацебо қолдануға түзетумен тиісінше орта есеппен 3,1 және 4,3 мм сын.бағ. азаюына әкелді.
Қант диабеті және ШСЖ ≥45-тен <60 мл/мин / 1,73 м2 дейінгі пациенттерді арнайы зерттеуде 24-ші аптада дапаглифлозинмен емдеу плацебо қолданған кезде -1,7 мм сын. бағ.-бен салыстырғанда отырған қалпындағы САҚ -4,8 мм сын.бағ. төмендегенін көрсетті (р <0,05).
Ауырлығы орташа дәрежедегі бүйрек функциясы бұзылған (3А дәрежелі созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі) пациенттерде гликемиялық бақылау (еШСЖ ≥45-тен <60 мл/мин/1,73 м2 дейін)
Дапаглифлозиннің тиімділігі стандартты емдеу кезінде гликемиялық бақылауға қол жеткізілмеген қант диабеті бар және еШСЖ ≥45-тен 60 мл/мин/1,73 м 2 дейінгі пациенттерде жеке бағаланды. Дапаглифлозинмен емдеу плацебоға қарағанда HbA1 және дене салмағының төмендеуіне әкелді (9-кесте).
9-кесте. 24-аптаға қарай қант диабеті және еШСЖ ≥45-тен <60 мл/мин/1,73 м 2 дейінгі пациенттерде дапаглифлозинді қолдану бойынша плацебо-бақыланатын зерттеу нәтижелері
Дапаглифлозин а 10 мг — Плацебо а
Nb — 159 — 161
HbA1c (%)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 8,35 — 8,03
Бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс b — -0,37 — -0,03
Плацебомен салыстырғанда айырмашылық b — -0,34*
(95% СА) — (-0,53, -0,15)
Дене салмағы (кг)
Бастапқы деңгей (орташа мән) — 92,51 — 88,30
Пайызбен бастапқы деңгейге қатысты өзгеріс с — -3,42 — -2,02
Плацебомен салыстырғанда айырмашылық пайызбен c — -1,43*
(95% СА) — (-2,15, -0,69)
а Метформин немесе метформин гидрохлориді тиісінше дапаглифлозин және плацебо топтарындағы пациенттердің 69,4% және 64,0% - ында стандартты емнің бөлігі болып табылды.
b бастапқы мәніне түзетіле отырып, ең кіші квадраттар әдісімен есептелген орташа мән.
c бастапқы мәнге түзетумен ең кіші квадраттар әдісімен есептелген орташа мәннен алынған.
* p <0,001.
Hba1с ≥9% бастапқы деңгейі бар пациенттер
HbA1с ≥9,0% бастапқы деңгейі бар пациенттерде жоспарланған талдауда 10 мг дозадағы дапаглифлозин монотерапиясы метформинмен біріктірілгендегідей (бастапқы деңгеймен салыстырғанда түзетілген орташа өзгеріс сәйкесінше дапаглифлозин және плацебо топтарында -1,32% және -0,53% құрады) 24-ші аптаға (бастапқы деңгеймен салыстырғанда түзетілген орташа өзгеріс сәйкесінше 10 мг дапаглифлозин және плацебо топтарында -2,04% және 0,19% құрады) қарай HbA1с деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуін көрсетті.
Бүйрек функциясының бұзылуына байланысты нәтижелер мен жүрек-қантамыр нәтижелері
Dapagliflozin Effect on Cardiovascular events study (DECLARE зерттеуі), дапаглифлозиннің 2 типті қант диабетіндегі жүрек-қантамыр нәтижелеріне әсерін зерттеу-бұл қазіргі фондық емге қосылған кезде жүрек – тамыр нәтижелеріне плацебоға қарағанда дапаглифлозиннің әсерін анықтау үшін жүргізілген халықаралық көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын, плацебо бақыланатын клиникалық зерттеу. Барлық пациенттерде 2 типті қант диабеті және жүрек-қантамыр қаупінің кемінде екі қосымша факторы (ерлерде ≥55 жас немесе әйелдерде ≥60 жас және бір (немесе одан да көп) мынадай факторлар-дислипидемия, гипертензия немесе шылым шегу), не белгіленген жүрек – қантамыр ауруы болды.
Рандомизацияланған 17160 пациенттің 6974-інде (40,6%) жүрек-қантамыр ауруы анықталды және 10186-да (59,4%) жүрек-тамыр ауруы анықталған жоқ. 8582 пациент 10 мг дозада дапаглифлозинмен емдеу тобына және плацебо қолдана отырып, топқа 8578 пациент рандомизацияланды және оларға орта есеппен 4,2 жыл бойы бақылау жүргізілді.
Зерттеу популяциясының орташа жасы 63,9 жас, 37,4% әйелдер болды. Жалпы, 22,4% - да ≤5 жыл ішінде қант диабеті болған, қант диабетінің орташа ұзақтығы 11,9 жыл болған. Орташа HbA1c 8,3%, орташа ДСИ 32,1 кг/м 2,
Бастапқы деңгейде пациенттердің 10,0% - ында жүрек жеткіліксіздігі болды. Орташа ШСЖ 85,2 мл/мин/1,73 м2 құрады, пациенттердің 7,4% - ында ШСЖ <60 мл/мин/1,73 м2 болды және пациенттердің 30,3% - ында микро-немесе макроальбуминурия болды (несептегі альбумин/креатининнің арақатынасы ≥30-дан ≤300 мг/г немесе >300 мг/г, тиісінше).
Пациенттердің көпшілігі (98%) метформинді (82%), инсулинді (41%) және сульфонилмочевинаны (43%) қоса алғанда, бастапқы деңгейде бір немесе одан да көп диабетке қарсы препараттарды қолданған.
Бастапқы соңғы нүктелер жүрек-қантамырдан болатын өлімге, миокард инфарктісіне немесе ишемиялық инсультқа байланысты алғашқы оқиғаға дейінгі уақыт (жүрек-қантамыр құбылысы) және жүрек жеткіліксіздігіне немесе жүрек-қантамыр тарапынан өліміне байланысты алғашқы ауруханаға жатқанға дейінгі уақыт болды. Екінші соңғы нүктелер бүйрек функциясына қатысты біріктірілген соңғы нүкте және кез-келген себептерден өлім болды.
Маңызды жағымсыз жүрек-қантамыр құбылыстары
10 мг дозадағы дапаглифлозин жүрек-қантамыр өлімінің біріктірілген соңғы нүктесінде плацебомен салыстырғанда, миокард инфарктісі немесе ишемиялық инсульт (бір жақты p <0,001) кем емес тиімділікті көрсетті.
Жүрек жеткіліксіздігі немесе жүрек-қантамыр өлімі
10 мг дозадағы дапаглифлозин жүрек жеткіліксіздігімен немесе жүрек-қантамыр тарапынан өліммен байланысты ауруханаға жатқызуды болдырмауда плацебоға қарағанда артықшылықты көрсетті (1-сурет). Емдеу әсеріндегі айырмашылық жүрек жеткіліксіздігімен байланысты ауруханаға жатқызумен байланысты, бұл ретте жүрек-қантамыр тарапынан өлім-жітімі бойынша айырмашылық болған жоқ (2-сурет).
Плацебомен салыстырғанда дапаглифлозинмен емдеудің пайдасы жүрек-қантамыр ауруы анықталған және анықталмаған, бастапқы деңгейде жүрек жеткіліксіздігі бар және онсыз пациенттерде байқалды және жасын, жынысын, бүйрек функциясын (ШСЖ) және аймақты қоса алғанда, барлық негізгі қосалқы топтарда бірдей болды.
1-сурет. Жүрек жеткіліксіздігіне немесе жүрек-қантамыр ауруларының асқынуынан өлімге байланысты ауруханаға жатқызудың бірінші жағдайына дейінгі уақыт
Емдеу тобыЕмдеу тобыДапаглифлозинДапаглифлозинПлацебоПлацебоҚҚ (95% СА):ҚҚ (95% СА):Плацебомен салыстырғанда дапаглифлозинПлацебомен салыстырғанда дапаглифлозинКөрсетілген оқиғалары бар пациенттер (%)Көрсетілген оқиғалары бар пациенттер (%)
Рандомизациядан кейінгі айлар
Қаупі бар пациенттер саны
Дапаглифлозин: — 8 582 — 8 517 — 8 415 — 8 322 — 8 224 — 8 110 — 7 970 — 7 497 — 5 445 — 1 626
Плацебо: — 8 578 — 8 485 — 8 387 — 8 259 — 8 127 — 8 003 — 7 880 — 7 367 — 5 362 — 1 573
Қауіп тобындағы пациенттер-бұл кезеңнің басында қауіп тобындағы пациенттердің саны.
Қауіптер қатынасы, сенімді аралық
Негізгі және қосымша соңғы нүктелер бойынша нәтижелер 2-суретте көрсетілген, MACE-ге қатысты дапаглифлозиннің плацебодан артықшылығы байқалмады (p=0,172). Сондықтан бүйрек функциясымен байланысты біріктірілген соңғы нүкте және барлық себептерден болатын өлімге ұшырау растау тестінің бөлігі ретінде тексерілмеген.
2-сурет. Біріктірілген соңғы нүктелер мен олардың компоненттеріне, сондай-ақ қосымша соңғы нүктелер мен олардың компоненттеріне қатысты емдеу әсерлері
еШСЖ тұрақты төмендеуіТерминальді бүйрек жеткіліксіздігіБүйректің асқынуына байланысты өлімеШСЖ тұрақты төмендеуіТерминальді бүйрек жеткіліксіздігіБүйректің асқынуына байланысты өлімНәтиже дапаглифлозинді қолданған кезде жақсыНәтиже дапаглифлозинді қолданған кезде жақсыр мәнір мәніҚауіптер қатынасыҚауіптер қатынасыПлацебоПлацебоДапаглифлозинДапаглифлозинПлацебо қолданған кезде нәтиже жақсыПлацебо қолданған кезде нәтиже жақсыЖүрек жеткіліксіздігіне байланысты ауруханаға жатқызуЖүрек-қантамыр ауруларынан болған өлімМиокард инфарктісіИшемиялық инсультЖүрек жеткіліксіздігіне байланысты ауруханаға жатқызуЖүрек-қантамыр ауруларынан болған өлімМиокард инфарктісіИшемиялық инсультБіріктірілген соңғы нүкте компоненттеріБіріктірілген соңғы нүкте компоненттеріКез келген себептерден болған өлімКез келген себептерден болған өлімБүйрек функциясымен байланысты біріктірілген соңғы нүктеБүйрек функциясымен байланысты компоненттерБүйрек функциясымен байланысты біріктірілген соңғы нүктеБүйрек функциясымен байланысты компоненттерҚосымша соңғы нүктелерҚосымша соңғы нүктелерЖүрек-қантамыр ауруының / миокард инфарктісінің / ишемиялық инсульттің асқынуынан болатын өлімЖүрек-қантамыр ауруының / миокард инфарктісінің / ишемиялық инсульттің асқынуынан болатын өлімЖүрек жеткіліксіздігі /жүрек-қантамыр ауруларының асқынуынан болған өлім бойынша ауруханаға жатқызуЖүрек жеткіліксіздігі /жүрек-қантамыр ауруларының асқынуынан болған өлім бойынша ауруханаға жатқызуНегізгі соңғы нүктелерНегізгі соңғы нүктелер
Аралас соңғы нүктесі байланысты бүйрек функциясы ретінде анықталады: еШСЖ <60 мл/мин/1,73 м2 дейін еШСЖ >40% - ға тұрақты расталған төмендеуі және (немесе) бүйректің терминальді жеткіліксіздігі (диализ ≥90 күн немесе тұрақты расталған бүйрек трансплантациясы еШСЖ <15 мл/мин/1,73 м2) және (немесе) жүрек-қантамыр ауруларының немесе бүйрек ауруларының асқынуынан болатын өлім.
Р мәндері екі жақты болады. Қосымша соңғы нүктелер мен жекелеген компоненттер үшін P мәндері шартты болып табылады. Алғашқы оқиғаға дейінгі уақыт Кокс пропорционалды қауіптер үлгісінде талданды. Жекелеген компоненттер үшін алғашқы оқиғалар саны әр компонентке арналған алғашқы оқиғалардың нақты саны болып табылады және біріктірілген соңғы нүктеге кіретін оқиғалар санымен көбейтілмейді.
СА — сенімді аралық.
Нефропатия
Дапаглифлозин ШСЖ тұрақты төмендеуімен, бүйрек жеткіліксіздігінің терминалдық сатысымен, бүйрек функциясының бұзылуы салдарынан өліммен немесе жүрек-қантамырдан болған өліммен байланысты құбылыстардың жиілігін төмендетті. Топтар арасындағы айырмашылық бүйрек компоненттері құбылыстарының төмендеуімен; ШСЖ тұрақты төмендеуімен, бүйрек жеткіліксіздігінің терминальді сатысымен және бүйрек дисфункциясы салдарынан өліммен (2-сурет) байланысты болды.
Нефропатияға дейінгі уақыт бойынша қауіптер қатынасы (ҚҚ) (тұрақты төмендеу,
бүйрек жеткіліксіздігінің терминальді сатысы және бүйрек дисфункциясы салдарынан өлім) плацебомен салыстырғанда дапаглифлозинді қолдану кезінде 0,53 (95% СА 0,43, 0,66) құрады.
Сонымен қатар, дапаглифлозин плацебоға қарағанда тұрақты альбуминурияның пайда болуын азайтты (ҚҚ 0,79 [95% СА 0,72, 0,87]) және көбінесе макроальбуминурияның регрессиясын тудырды (ҚҚ 1,82 [95% СА 1,51, 2,20]).
Балалар
Балалар мен 18 жасқа дейінгі жасөспірімдерде дапаглифлозиннің қауіпсіздігі мен тиімділігі анықталмаған. Қол жетімді деректер жоқ.