Әсер ету механизмі
Деринат in vivo және in vitro көптеген зерттеулерінде расталған айқын иммуномодуляторлық қасиеттерді көрсетеді. Деринат иммунитеттің гуморальді де, жасушалық байланысына да айқын стимуляциялайтын әсер етеді. Деринат макрофагтардың функционалдық белсенділігін едәуір белсендіреді, тимоциттер мен спленоциттер құрамын қалыпқа келтіреді және иммунопатологиялық жағдайларда цитоуыттылықты азайтады. Деринат иммун тапшылығы бар жануарларда иммундық жүйенің жұмысын едәуір стимуляциялады.
Деринат құрамында РНҚ және ДНҚ бар вирустарға (соның ішінде А тұмау вирусына) қатысты вирусқа қарсы белсенділік қасиеттерін көрсетті.
Деринат радиациялық сәулелену кезінде жануарлардың өміршеңдігіне, радиациялық зақымданудан және тіндердің қалпына келуінен кейін нысанды элементтерді қалпына келтіру процестеріне ықпал етеді.
Фармакодинамикалық әсерлері
Препарат иммундық жүйенің жасушалық және гуморальді байланыстарына және организмнің спецификалық емес төзімділігіне модуляциялық әсер етеді, бұл қабыну реакциясын және бактериялық, вирустық және зеңдік антигендеріне нақты иммундық реакцияны оңтайландыруға әкеледі. Деринат препаратының иммуномодуляциялайтын әсері оның В-лимфоциттерді ынталандыру, Т-хелперлер мен моноциттік-макрофаг жүйесінің жасушаларын белсендіру қабілетіне байланысты. Препарат жасуша ішіндегі энергия метаболизмін, РНҚ мен ДНҚ синтезін тездетеді. Деринат препаратымен жасушалық иммунитетті белсендіру табиғи өлтірушілердің вирустардан, бактериялардан, зеңдерден зардап шеккен жасушаларға әсер ету қабілетін арттырады. Деринат репаративті және регенераторлы процестерді стимуляциялайды. Препарат қабынуға қарсы, ісікке қарсы, аллергияға қарсы және уытсыздандыратын, сондай-ақ антиоксидантты және жарғақшаны тұрақтандыратын қасиеттерге ие. Деринат шығу тегі тамырлық дистрофиялар кезінде организмнің жағдайын қалыпқа келтіреді, әлсіз антикоагулянттық әсерге ие.
Деринат организмнен бос радикалдардың жойылуына ықпал етеді, химиотерапиялық препараттардың зақымдайтын әсеріне жасушалардың сезімталдығын төмендетеді.
Организмде препарат негізінен иммундық жүйе мен қан түзу ағзаларында— сүйек кемігінде, көкбауырда, лимфа түйіндерінде, сондай-ақ ішек эпителийінде жиналады.
Организмнің инфекцияларға резистенттілігін арттырады. Гемопоэзді (лейкоциттер, лимфоциттер, гранулоциттер, фагоциттер, тромбоциттер санын қалыпқа келтіреді) стимуляциялайды.
Лимфотропиясы айқын Деринат лимфа жүйесінің дренаждық-уытсыздандыратын функциясын стимуляциялайды. Ультракүлгін сәулелену әсерінен жасушаларда липидтердің асқын тотығуын ЦОГ2 бөгейді және азайтады. Деринат химиотерапиялық препараттар мен сәулемен емдеу зақымдайтын әсеріне жасушалардың сезімталдығын айтарлықтай төмендетеді.
Кардиопротективті, ишемияға қарсы және цитопротекторлық әсерге ие. Деринат препаратын ЖИА бар науқастарды кешенді емдеуге қосқан кезде миокардтың жиырылу функциясы жақсарады, кардиомиоциттердің қырылуына жол берілмейді, дене жүктемесіне төзімділік жоғарылайды.
Препарат эмбриоуытты, тератогендік және канцерогендік әсерге ие емес.
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
Деринат препараты медициналық тәжірибеде 20 жылдан астам уақыт бойы қолданылады (алғаш рет 1996 жылы клиникалық қолдану үшін тіркелген) және осы уақыт ішінде әртүрлі аурулардың алдын-алу және емдеуде иммуномодуляциялайтын дәрі, регенерант және репарант ретінде тиімділігі мен қауіпсіздігін дәлелдеді.
Деринат препаратының (монотерапияда) ЖРВИ мен тұмауды емдеу және алдын алу кезіндегі жоғары тиімділігі мен қауіпсіздігі көптеген клиникалық зерттеулерде балаларда да, ересектерде де көрсетілген. 2014 жылы Деринатты Федералды медициналық-биологиялық агенттік «Жасөспірімдерге арналған дәрілік заттар формулярына» енгізді (профессор С. О. Ключников, профессор И. Г. Козлова, доцент А. С. Самойлова редакциясымен).
Деринаттың ауыз қуысының шырышты қабығының қызыл жалпақ теміреткісінің эрозиялық-ойық жаралы және буллезді түрлерін кешенді емдеудегі тиімділігі емдеудің 7 – ші күніне, салыстыру тобында емдеудің 10-күніне шағымдардың азаюына, негізгі топтағы эрозиялық – ойық жаралы учаскелердің эпителизациясына (фокустың 2 есе азаюына) 7 күннен кейін, салыстыру тобында 14 күннен кейін ықпал етті.
10 мл (күнара 10 емшара) Деринатпен шаю бактериялық вагинозы бар әйел пациенттерді емдеу аяқталғаннан кейін әйелдердің 95% – ында нормоценозға және тек 5% - да биоценоздың аралық типіне әкелді. Деринатты қолдану ремиссия сатысында созылмалы сальпингоофориті бар ұрпақты болу жасындағы 350 пациентте тұрақты оң әсер алынды, бұл жатыр қосалқыларының проекциясындағы ауырсыну сезімдерінің едәуір төмендеуімен (77,5%), ал салыстыру тобындағы науқастарда кіші жамбас аймағындағы ауырсыну әлдеқайда аз (31,4%) басылды.
Зерттеулер көрсеткендей, Деринатты аденоидит кезінде фарингальді бездің гиперпластикалық өзгерістерімен бірге қолдану ауру дамуының алғашқы кезеңдерінде ғана емес, сонымен қатар кейінгі кезеңдерде де көрсетілген.
Деринат препаратын қолдану трофикалық жараларды кешенді емдеудің тиімділігін едәуір арттырады, анағұрлым ерте мерзімде жаралардың тазаруына және эпителизациялануына қол жеткізуге, операция алдындағы дайындық кезеңінде науқастарды емдеу уақытын 1,46 есе қысқартуға, оңалту кезеңінің ұзақтығын 1,35 есе азайтуға, мүмкін іріңді-еспсистік асқынулардың санын 1,23 есе азайтуға мүмкіндік береді.
0,25% Деринат ерітіндісін радиациялық жаралармен асқынған терінің қатерлі жаңа түзілімдерімен ауыратын науқастарда емдеудің негізгі құралы ретінде қолдану тәжірибесі науқастардың осы санатында емдеудің жоғары әсерін көрсетті.
Деринат препаратын термиялық жарақат алған науқастарды емдеуде қолданған кезде II-III А дәрежелі күйіктері бар пациенттерде эпителизация мерзімдерінің төмендеуі байқалды. Терең күйіктері бар пациенттерде операцияға дейінгі дайындық мерзімі қысқартылды және тері жамылғыларының сіңімділігі айқын жоғарылады.
Зерттеулерде ЛОР ағзаларының патологиясында Деринаттың жоғары тиімділігі дәлелденді.
Деринат препараты барлық бактерияға қарсы және вирусқа қарсы препараттармен үйлесімді, бұл оны кешенді емде қолдануға мүмкіндік береді.
Деринат препаратының репаративті және иммуномодуляциялық қасиеттері дәрігерлерге оны хирургия мен гинекологияда, сондай-ақ онкологиядағы сәуледен кейінгі күйіктерді емдеуде кеңінен қолдануға мүмкіндік береді.
Балалар
Зерттеуге тұмау немесе ЖРВИ клиникалық диагнозы бар респираторлық вирустық инфекциялар (РВИ) бөлімшелеріне жатқызылған 0 жастан 17 жасқа дейінгі 100 бала кірді. Деринат, 0,25% жергілікті және сыртқы қолдануға арналған ерітінді, эндоназальді түрде бірінші тәулікте әрбір мұрын жолына әрбір 1-1, 5 сағат сайын 2-3 тамшыдан; бұдан әрі – әрбір мұрын жолына күніне 3-4 рет 2-3 тамшыдан қолданды. Емдеу 7 күн бойы жалғасты. Кездейсоқ іріктеу әдісімен 50 адамнан 2 балалар тобы (1 және 2) құрылды. Деринаттың емдік әсерінің өте маңызды дәлелі респираторлық инфекциялардың ауырлығына әсер етті: мысалы, Деринатты бірінші күннен бастап қабылдаған негізгі топтағы балаларда ауру жеңіл ағымға ие болды. Деринат тұмау инфекциясында маңызды рөл атқаратын гуморальды, иммунитеттің жасушалық байланысын қалпына келтіруге көмектеседі. Оны қолдану иммунокомпетентті жасушалардың субпопуляциялық құрамын қалыпқа келтіруге және олардың функционалдық белсенділігін жақсартуға ықпал етті (CD4, CD8, CD22, ИФН-α, ИФН-γ, IL-1 көрсеткіштері бойынша). Дифференциалды емнің әсерінен иммунологиялық көрсеткіштердің динамикасы Деринаттың иммуномодулятор ретінде тиімділігін көрсетеді, бұл денені қалпына келтіруге және жаңа аурулардың алдын алуға көмектеседі. Пациенттерде Деринатты қабылдау аясында шеткері қан көрсеткіштері динамикасында патологиялық өзгерістер анықталған жоқ. Алынған мәліметтер қолданудың қауіпсіздігін, зерттелетін препаратта аллергияға қарсы әсердің болмауын, тіпті ауыр аллергоанамнезі бар балаларда да растайды. Интраназальді енгізу әдісіне қарамастан, препараттың конъюнктивит ұзақтығына статистикалық маңызды әсері анықталды: Деринат қабылдаған балаларда конъюнктивит симптомдары орташа есеппен бір күнге тез төмендеді.
Деринат препаратын қолдану балаларда, олардың ата-аналарында субъективті шағымдардың пайда болуына себеп болған жоқ. Балалардың көңіл-күйіне және олардың алынатын емге реакцияларына жүргізілген бақылаулар жағымсыз құбылыстардың дамуында статистикалық маңыздылықтың жоқтығын көрсетеді, оларға салыстырылатын топтарда тиісінше (р=1,0000) 4,2 (2/48) және 4,1 (2/49) % жағдайда аллергиялық бөртпелердің пайда болуы жатқызылды. Бұл ретте ешқандай жағдайда препаратты тоқтату талап етілмеді, тек екі балаға (әрбір топта бір-бірден) қатар жүретін десенсибилизациялайтын ем тағайындалды. Деринат препаратын тұмаумен және басқа ЖРВИ-мен ауыратын балаларда қолдану кезіндегі клиникалық-зертханалық көрсеткіштерді бағалау ҚЖТ-да патологиялық ауысулардың жоқтығын растады, ал НЖТ-да анықталған елеусіз өзгерістер арнайы емделусіз шығару үшін жойылды. Препарат аясында осы балалардың қан сарысуында жалпы IgE (сенсибилизация көрсеткіші) деңгейінің жоғарылауы болған жоқ. Керісінше, плацебо тобынан айырмашылығы, олар оның төмендеу үрдісін атап өтті. Осылайша, жүргізілген клиникалық-зертханалық бақылаулар 0-ден 17 жасқа дейінгі балаларда тұмау мен басқа да ЖРВИ кешенді емінде Деринат иммуномодуляциялық препаратын қолдану қауіпсіз екенін көрсетеді.
Деринат препаратының клиникалық тиімділігін зерттеу үшін 1 айдан 14 жасқа дейінгі 65 бала тексерілді, олар 2 топқа бөлінді: негізгі және бақылау. Екі топты жынысы мен жасы бойынша салыстыруға болады. Деринат әр мұрын жолына 2 тамшыдан, күніне 3 рет, 14 күн бойы қолданылды. Негізгі топтың балалары (31 адам) Деринат препаратын симптоматикалық ем кешенінде қабылдады. Бақылау тобының балалары (34 бала) деринатты пайдаланбай осындай ем қабылдады. Бақылау тобында: тұмау 14 (41,2%), парагрипп – 9 (26,5%), аденовирустық инфекция – 5 (14,7%), риновирустық инфекция – 5 (14,7%), респираторлық синцитиальді инфекция-1 (2,9%) балада. Негізгі топтағы пациенттерде асқынулардың саны бақылау тобындағы асқынулармен салыстырғанда 6,4 есе аз болды. ЖРВИ асқынбаған да, асқынған да түрлерінің ауру ағымының ұзақтығының қысқаруы тіркелді. Алғашқы күннен бастап Деринат алған балаларда ауру жеңіл ағымға ие болды. Негізгі топта Деринаттың тиімділігі 7 балада, 23 балада жақсы, 1 балада қанағаттанарлық деп бағаланды. Негізгі топта Деринаттың төзімділігі 20 бала үшін жақсы, 9 бала үшін жақсы, 2 бала үшін қанағаттанарлық деп бағаланды. Деринат тұмау инфекциясында маңызды рөл атқаратын гуморальды, иммунитеттің жасушалық байланысын қалпына келтіруге көмектеседі. Оны қолдану иммунокомпетентті жасушалардың субпопуляциялық құрамын қалыпқа келтіруге және олардың функционалдық белсенділігін жақсартуға ықпал етті (CD4, CD8, CD22, IFN-α, IFN-γ, IL-1 көрсеткіштері бойынша). Дифференциалды емнің әсерінен иммунологиялық көрсеткіштердің динамикасы Деринаттың иммуномодулятор ретінде тиімділігін көрсетеді, бұл денені қалпына келтіруге және жаңа аурулардың алдын алуға көмектеседі. Деринат липидтердің асқын тотығу және антиоксиданттық қорғаныс жүйесінің тепе-теңдігін қалпына келтіреді, бұл ЖРВИ-дің жеңіл ағымы мен аурудың негізгі белгілерін жеңілдету үшін патогенетикалық негіз жасайды. Деринат препаратының кортизон деңгейіне стресс гормоны ретінде қалыпқа келтіретін әсері ЖРВИ туындаған стресс жағдайында препараттың адаптогендік маңыздылығын көрсетеді. Деринаттың алдын алу тиімділігінің негізгі көрсеткіштерін талдау нәтижесінде (бір балаға шаққанда 3 айлық бақылаудағы респираторлық инфекциялар эпизодтарының саны) препараттың алдын алу тиімділігі дәлелденген екендігі анықталды. ЖРИ-мен ауырмаған балалардың санын 2,4 есе арттырады, сондай-ақ ол дамыған жағдайда клиникалық ағымды жеңілдетеді. Деринаттың профилактикалық әсерін растау тиімділік индексінің (3,25 шартты бірлік) және тиімділік коэффициентінің (69,2%) мәндері болды, олар оң әсері бар препараттың тұрақты әсерін куәландырады.
Тәжірибелі топтың респираторлық трактінің созылмалы патологиясы бар зерттелген балалардың арасында жедел респираторлық аурулардың бастапқы және қайталанған эпизодтарының жиілігі бақылау тобындағы балалармен салыстырғанда 3,3 есе аз екендігі байқалды.
Деринаттың жақсы төзімділігі, қолайсыз және жағымсыз әсерлердің болмауы байқалды.
3-14 жастағы балалардағы клиникалық зерттеулердің нәтижелері Деринат препаратын қолдану секреторлық иммуноглобулин деңгейінің жоғарылауымен байланысты жергілікті иммундық қорғаныстың жоғарылауын тудыратынын көрсетті, бұл оның төмендеуіне әкелетін жасушалардың бұзылуының орташа көрсеткішімен сенімді байланысты. Деринат назофарингеальді ЖРВИ синдромын емдеудің 1-2 тәулігінде жоғары репаративтік сипаттамаларға ие. Патогендік микрофлора Деринат препаратын қолданғаннан кейін 7 күн ішінде өсу колонияларын азайтады.
Когортты проспективті зерттеуде 1-7 жас аралығындағы 220 баланы стенозды ларинготрахеиттің жедел және қайталанатын түрлерімен 14 күн ішінде Деринат препаратын эндоназальді қолдану иммундық жағдайға оң әсер етті (лейкоциттік формуланы қалыпқа келтіру, СD3 және СD4 жасушаларының салыстырмалы санының артуы), аурудың барысы мен нәтижесінің қолайлы болжамымен, оның ішінде ауыр аллергоанамнезі бар балалармен байланысты. Созылмалы назофарингеальді инфекциясы бар 3-6 жастағы пациенттерде Деринатты қолдану қандағы қабыну маркерлерінің құрамын қалыпқа келтіреді: С3 - және С4-комплемент компоненттері, ОСК, тонзиллит тініне, мұрын қуысының шырышты қабығына антиденелердің құрамын қанда да, сілекейде де төмендетеді.
Деринат дәрілік препаратын педиатриялық популяцияда медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулықта көрсетілген келесі көрсеткіштер бойынша қолдану туралы клиникалық расталған деректер жоқ: созылмалы қабыну аурулары, гинекологиядағы шырышты қабықтардың зеңдік, бактериялық және басқа да инфекциялары, аяқ-қолдың облитерациялайтын аурулары; трофикалық жаралар, ұзақ уақыт емделмейтін және инфекцияланған жаралар (оның ішінде қант диабеті кезінде); гангрена; үсік шалу; геморрой; тері мен шырышты қабықтардың сәуледен кейінгі некроздары. Деринат препаратын 18 жасқа толмаған пациенттерде медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулыққа қарамастан қолдану туралы белгісіз.