Р450 3А4 цитохромы (CYP 3A4) белсенді карбамазепин 10, 11-эпоксид метаболитінің түзілуін қамтамасыз ететін негізгі фермент болып табылады. Зептол СР CYP3A4 тежегіштерімен бір мезгілде қолдану плазмадағы карбамазепин концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін, бұл өз кезегінде жағымсыз реакцияларды тудыруы мүмкін. CYP3A4 индукторларын бірге қолдану Зептол СР метаболизмінің жеделдеуіне және, осылайша, карбамазепин концентрациясының плазмада ықтимал төмендеуіне, демек, емдік әсер айқындылығының ықтимал төмендеуіне алып келуі мүмкін.
Сол сияқты, CYP3A4 индукторларын тоқтату карбамазепиннің биотрансформация жылдамдығын төмендетуі және соның салдарынан қан плазмасындағы карбамазепин деңгейінің жоғарылауына әкелуі мүмкін.
Карбамазепин CYP3A4 және бауырдағы I фаза мен II фазаның басқа ферменттік жүйелерінің қуатты индукторы болып табылады, сондықтан олардың метаболизмін индукциялау арқылы негізінен метаболизденетін CYP3A4 қатарлас препараттарының плазмасындағы концентрациясын төмендетуі мүмкін.
Қарсы көрсетілімді өзара әрекеттесулер
Зептол СР препаратын қолдану моноаминоксидаза тежегіштерімен (МАОт) біріктірілімде қарсы көрсетілген; егер клиникалық жағдай мүмкіндік берсе, МАОт қабылдауды Зептол СР препаратымен емдеу басталғанға дейін кемінде 2 апта немесе одан ұзақ бұрын тоқтату керек (Қолдануға болмайтын жағдайларды қараңыз).
Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін жоғарылататын препараттар
Плазмадағы карбамазепиннің жоғары деңгейі жағымсыз реакцияларды туындатуы мүмкін болғандықтан (мысалы, бас айналу, ұйқышылдық, атаксия, диплопия), Зептол СР дозасын төменде сипатталған заттармен бір мезгілде қолданған кезде тиісті түрде реттеу және/немесе плазмадағы препарат деңгейін бақылау керек:
Анальгетиктер, қабынуға қарсы препараттар: декстропропоксифен, ибупрофен.
Андрогендер: даназол.
Антибиотиктер: макролидті антибиотиктер (мысалы, тролеандромицин, джозамицин, эритромицин, кларитромицин), ципрофлоксацин.
Антидепрессанттар: флуоксетин, флувоксамин, пароксетин, тразодон.
ЭҚП: вигабатрин, стирипентол.
Зеңге қарсы препараттар: азолдар (мысалы, итраконазол, кетоконазол, флуконазол, вориконазол). ЭҚП-ға баламалы вориконазол қабылдайтын пациенттерге ұсынылады.
Антигистаминді препараттар: лоратадин, терфенадин.
Нейролептиктер: оланзапин, локсапин, кветиапин.
Туберкулезге қарсы препараттар: изониазид.
Вирусқа қарсы препараттар: адамның иммун тапшылығы вирусын (АИТВ) емдеуге арналған протеаза тежегіштері (мысалы, ритонавир).
Карбоангидраза тежегіштері: ацетазоламид.
Жүрек-қантамыр препараттары: дилтиазем, верапамил.
Асқазан-ішек препараттары: мүмкін циметидин, омепразол.
Миорелаксанттар: оксибутинин, дантролен.
Тромбоциттер агрегациясының тежегіштері: тиклопидин.
Басқа өзара әрекеттесулер: грейпфрут шырыны, никотинамид (тек жоғары дозада).
Қан плазмасындағы карбамазепин-10,11-эпоксидтің белсенді метаболитінің деңгейін жоғарылататын дәрілер
Қан плазмасындағы карбамазепин-10,11-эпоксид деңгейінің жоғарылауы жағымсыз реакцияларға (мысалы, бас айналу, ұйқышылдық, атаксия, диплопия) әкелуі мүмкін болғандықтан, карбамазепин дозасын тиісінше түзету және/немесе оның қан плазмасындағы деңгейін мынадай заттармен бір мезгілде қолданған кезде бақылау керек:
ЭҚП-прогабид, вальпрой қышқылы, вальноктамид, вальпромид, примидон, бриварацетам, кветиапин, локсапин.
Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін төмендететін препараттар:
Төменде сипатталған заттармен бір мезгілде қолданғанда Зептол СР дозасын түзету қажет болуы мүмкін:
ЭҚП: окскарбазепин, фенобарбитал, фенитоин (фенитоинмен улануды және карбамазепиннің субтерапиялық концентрациясын болдырмау үшін карбамазепинді қоспас бұрын, қан плазмасында фенитоин концентрациясын 13 мкг/мл дейін түзету ұсынылады) және фосфенитоин, примидон және деректер ішінара қарама-қайшы болса да, мүмкін клоназепам.
Ісікке қарсы препараттар: цисплатин немесе доксорубицин.
Туберкулезге қарсы препараттар: рифампицин.
Бронходилататорлар немесе демікпеге қарсы препараттар: теофиллин, аминофиллин.
Дерматологиялық препараттар: изотретиноин.
Басқа өзара әрекеттесулер: құрамында шайқурай (Hypericum perforatum) бар өсімдік тектес препараттар.
Мефлохин карбамазепиннің эпилепсияға қарсы әсерін төмендетеді, бұл карбамазепин дозасын түзетуді талап етеді.
Карбамазепин плазмадағы қатарлас препараттардың деңгейіне әсері
Карбамазепин кейбір препараттардың плазма деңгейін төмендетуі немесе тіпті олардың әсерін тоқтатуы мүмкін. Келесі препараттардың дозасы клиникалық талаптарға сәйкес түзетілуі мүмкін:
Анальгетиктер, қабынуға қарсы дәрілер: бупренорфин, метадон, парацетамол (карбамазепин мен парацетамолды (ацетаминофен) ұзақ уақыт қолдану гепатоуыттылықпен байланысты болуы мүмкін), трамадол.
Антибиотиктер: доксициклин, рифабутин.
Коагуляцияға қарсы препараттар: пероральді Коагуляцияға қарсы препарратттар (мысалы, варфарин, аценокумарол).
Карбамазепинді тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттармен (ривароксабан, дабигатран, апиксабан және эдоксабан) бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы концентрацияның төмендеуіне әкелуі мүмкін, бұл тромбоз қаупін тудырады. Егер бір мезгілде қолдану қажет болса, тромбоз белгілері мен симптомдарын анағұрлым мұқият мониторингтеу ұсынылады.
Антидепрессанттар: бупропион, циталопрам, миансерин, сертралин, тразодон, трициклді антидепрессанттар (мысалы, имипрамин, амитриптилин, нортриптилин, кломипрамин).
Құсуға қарсы дәрілер: апрепитант.
ЭҚП: клобазам, клоназепам, этосуксимид, ламотриджин, фелбамат, эсликарбазепин, окскарбазепин, примидон, тиагабин, топирамат, вальпрой қышқылы, зонисамид. Фенитоинмен уланудың және карбамазепиннің субтерапиялық концентрациясының алдын алу мақсатында карбамазепинді емге қоспас бұрын плазмадағы фенитоин концентрациясын 13 мкг /мл дейін түзету ұсынылады. Қан плазмасындағы мефенитоин деңгейінің жоғарылауы туралы сирек хабарламалар алынды.
Зеңге қарсы препараттар: итраконазол, вориконазол, кетоконазол. ЭҚП баламалы препараттар вориконазол немесе итраконазол қабылдайтын пациенттерге ұсынылады.
Гельминттерге қарсы дәрілер: альбендазол, празиквантел.
Ісікке қарсы дәрілер: иматиниб, циклофосфамид, лапатиниб, темсиролимус.
Нейролептиктер: клозапин, галоперидол және бромперидол, оланзапин, кветиапин, рисперидон, арипипразол, палиперидон, зиправидон.
Вирусқа қарсы препараттар: АИТВ-ны емдеуге арналған протеаза тежегіштері (мысалы, индинавир, ритонавир, саквинавир).
Анксиолитиктер: алпразолам, мидазолам.
Бронходилататорлар немесе демікпеге қарсы препараттар: теофиллин.
Контрацептивтер: гормональді контрацептивтер (контрацепцияның баламалы әдістерін қарастырған жөн).
Жүрек-қантамыр препараттары: кальций өзекшелерінің блокаторлары (дигидропиридин тобы, мысалы, фелодипин), дигоксин, симвастатин, аторвастатин, ловастатин, церивастатин, ивабрадин.
Кортикостероидтар: мысалы, преднизолон, дексаметазон.
Эректильді дисфункция үшін қолданылатын препараттар: тадалафил.
Иммуносупрессанттар: циклоспорин, эверолимус, такролимус, сиролимус.
Тиреоидты заттар: левотироксин.
Басқа дәрілік өзара әрекеттесулер: құрамында эстрогендер және/немесе прогестерондар бар өнімдер.
Ерекше қарастыруды талап ететін біріктірілімдер:
Карбамазепин мен леветирацетамды бір мезгілде қолдану карбамазепин туындатқан уыттылықты арттыратыны хабарланды.
Карбамазепин мен изониазидті бір мезгілде қолдану изониазидтен туындаған гепатоуыттылықты арттыратыны хабарланды.
Литий мен карбамазепиннің біріктірілімі қан плазмасындағы литий концентрациясы емдік ауқымда болғанына қарамастан, жоғары нейроуытты әсер етуі мүмкін. Карбамазепинді метоклопрамидпен немесе негізгі транквилизаторлармен, мысалы, галоперидолмен, тиоридазинмен бірге қолдану неврологиялық жағымсыз әсерлердің жоғарылауына әкелуі мүмкін.
Карбамазепин және кейбір диуретиктермен (гидрохлоротиазид, фуросемид) қатар емдеу симптоматикалық гипонатриемияға әкелуі мүмкін.
Карбамазепин деполяризацияланбайтын бұлшықет релаксанттарының әсеріне қарсы тұра алады (мысалы, панкуроний). Дәрілік заттардың осындай комбинациясын қолданған жағдайда көрсетілген миорелаксанттардың дозасын арттыру қажеттілігі туындауы мүмкін, пациенттерді мұқият бақылауды жүзеге асырған жөн, өйткені миорелаксанттардың әсері күтілгеннен тезірек тоқтатылуы мүмкін. Карбамазепин, басқа психотропты препараттар сияқты, алкогольге төзімділікті төмендетуі мүмкін. Осыған байланысты пациентке алкогольді тұтынудан бас тарту ұсынылады.
Карбамазепинді тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттармен (ривароксабан, дабигатран, апиксабан және эдоксабан) бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттардың концентрациясының төмендеуіне әкелуі мүмкін, бұл тромбоз қаупін арттырады. Сондықтан, егер бір мезгілде қолдану қажет болса, тромбоздың белгілері мен симптомдарын мұқият мониторингтеу ұсынылады.
Серологиялық тестілеуге әсері
Карбамазепиннің әсері тиімділігі жоғары сұйық хроматографияны (ТЖСХ) талдауда перфеназиннің жалған оң концентрациясына әкелуі мүмкін.
Карбамазепин метаболиті және 10,11-эпоксид флуоресцентті-поляризацияланған иммуноталдауда трициклді антидепрессанттың жалған оң концентрациясын тудыруы мүмкін.