Антиретровирустық ем арқылы вирусты тиімді басу инфекцияның жыныстық жолмен берілу қаупін едәуір төмендететіні дәлелденгенімен, қалдық қауіпті жоққа шығаруға болмайды.
Бұл бөлімге препараттың екі белсенді компонентіне – ламивудин мен зидовудинге қатысты айрықша нұсқаулар енгізілген.
Компоненттердің біреуін түзету/алып тастау қажет болған жағдайда осы компоненттерді жеке тағайындау ұсынылады; бұл жағдайда мұндай препараттарды қолданар алдында оларды қолдану жөніндегі нұсқаулықтармен танысу керек.
Пациенттер Зидолам препаратымен емдеу кезінде дәрілік препараттарды өз бетінше тағайындаудан сақтандырылуы тиіс.
Дозаны түзету қажет болған жағдайда ламивудин мен зидовудиннің жекелеген препараттарын қабылдау ұсынылады. Мұндай жағдайларда дәрігерлер жекелеген дәрілік препараттар үшін көзделген препаратты қолдану жөніндегі нұсқаулықты сақтауы тиіс.
Ставудин мен зидовудинді бір мезгілде қолданудан аулақ болу керек
Оппортунистік инфекциялар
Зидолам препаратын қабылдайтын немесе кез келген басқа антиретровирустық емнен өтетін пациенттерде оппортунистік инфекциялар және АИТВ-инфекциясының басқа да асқынулары дамуы жалғасуы мүмкін. Демек, пациенттер АИТВ инфекциясын емдеуде тәжірибесі бар дәрігерлердің мұқият клиникалық бақылауында болуы тиіс.
Гематологиялық жағымсыз реакциялар
Зидовудин қабылдайтын пациенттерде анемия, нейтропения және лейкопения дамуы мүмкін (әдетте нейтропения аясында). Көбінесе бұл бұзылулар зидовудиннің анағұрлым жоғары дозаларын (тәулігіне 1200-1500 мг) енгізу кезінде және емдеу басталғанға дейін сүйек кемігінің резерві жеткіліксіз пациенттерде, іс жүзінде кеш сатыдағы АИТВ-астасқан аурумен дамиды. Демек, Зидолам препаратын қабылдайтын пациенттерде гематологиялық параметрлерді мұқият бақылау керек. Мұндай гематологиялық әсерлер 4-6 аптаға дейін әрдайым байқалмайды. Кеш сатыдағы симптоматикалық АИТВ-астасқан аурулардан зардап шегетін пациенттер үшін, әдетте, емнің алғашқы үш айы ішінде кемінде екі апта сайын және одан кейін кемінде ай сайын қан талдауын жүргізу ұсынылады.
Ерте сатыдағы АИТВ-мен астасқан аурулары бар пациенттерде гематологиялық жағымсыз реакциялар сирек дамиды. Пациенттің жалпы жағдайына байланысты қан анализін сирек жүргізуге болады, мысалы, 1-3 айда бір рет. Ламивудинмен + зидовудинмен емдеу процесінде ауыр анемия немесе миелосупрессия дамыған жағдайларда немесе сүйек кемігінің бұрын болған бұзылуы бар, мысалы гемоглобин деңгейі <9 г/дл (5,59 ммоль/л) немесе нейтрофилдер саны <1,0 x 109/л пациенттерде зидовудин дозасын қосымша түзету қажет болуы мүмкін.
Панкреатит
Ламивудинмен және зидовудинмен емделетін пациенттерде панкреатит жағдайлары сирек дамыды. Алайда, мұндай жағдайлардың антиретровирустық ем жүргізумен немесе АИТВ-мен астасқан түпкі себепті аурумен байланысты болғаны белгісіз болып қалады. Панкреатиттің дамуын көрсететін клиникалық белгілер, симптомдар немесе зертханалық көрсеткіштердің қалыптан ауытқулары дамыған жағдайда, зидолам дәрілік препаратымен емдеуді дереу тоқтату керек.
Лактоацидоз
Зидовудинмен емдеу кезінде, әдетте, гепатомегалиямен және бауыр стеатозымен астасқан лактоацидоздың дамуы туралы хабарланды. Ерте симптомдарға (симптоматикалық гиперлактатемия) асқазан-ішек жолдарының қатерсіз симптомдары (жүрек айнуы, құсу және іштің ауыруы), жалпы дімкәстану сезімі, тәбеттің жоғалуы, салмақ жоғалту, тыныс алу жүйесінің симптомдары (жылдам және/немесе терең тыныс алу) немесе неврологиялық симптомдар (соның ішінде моторлық әлсіздік) жатады.
Лактоацидоз жоғары өліммен сипатталады және панкреатит, бауыр жеткіліксіздігі немесе бүйрек жеткіліксіздігі аясында пайда болуы мүмкін.
Әдетте, лактоацидоз бірнеше немесе бірнеше ай емдеуден кейін дамиды.
Симптоматикалық гиперлактатемия және метаболизмдік ацидоз/лактоацидоз, үдемелі гепатомегалия немесе аминотрансфераза мөлшерінің тез жоғарылайтын деңгейлері дамыған жағдайда зидовудинмен емдеуді тоқтату керек.
Зидовудинді гепатомегалиямен, гепатитпен ауыратын немесе бауыр аурулары мен бауырдың майлы дегенерациясының даму қаупі факторларының белгілерін көрсететін барлық пациенттерге (әсіресе семіздікпен ауыратын әйелдерге) сақтықпен енгізу керек (белгілі бір медициналық препараттар мен алкогольді қабылдау осындай факторлардың қатарына жатқызылуы мүмкін). Альфа-интерферонмен және рибавиринмен ем алатын С гепатитінің аралас инфекциясы бар пациенттер ерекше қауіп тобына жатқызылуы мүмкін. Жоғары қауіп тобына жатқызылған пациенттер мұқият бақылауда болуы тиіс.
Құрсақішілік әсер етуден кейінгі митохондриялық дисфункция
Нуклеозидтер мен нуклеотидтердің аналогтары митохондриялық функцияға әртүрлі дәрежеде әсер етуі мүмкін. Ставудин, диданозин және зидовудин ең айқын әсерге ие. Нуклеозид аналогтарының құрсақішілік және перинаталдық әсеріне ұшыраған АИТВ-теріс нәрестелердің митохондриялық дисфункциясы туралы хабарланды; бұл есептер негізінен зидовудинді қамтитын емдеу схемаларына байланысты митохондриялық дисфункцияның даму жағдайларын сипаттады. Хабарланған негізгі жағымсыз реакциялар гематологиялық бұзылулар (анемия, нейтропения) және метаболизмдік бұзылулар (гиперлактатемия, гиперлипаземия) болды. Көбінесе бұл құбылыстар уақытша болды. Кеш неврологиялық бұзылулардың (гипертония, конвульсия, қалыптан тыс мінез-құлық) басталуы туралы сирек хабарланды. Неврологиялық бұзылулар өтпелі ме, әлде тұрақты ма белгісіз болып қалды. Бұл нәтижелер белгісіз этиологияның ауыр клиникалық белгілерін, атап айтқанда неврологиялық бұзылулардың белгілерін көрсететін нуклеозидтер мен нуклеотидтердің аналогтарымен құрсақішілік әсерге ұшыраған балаларда ескерілуі керек. Осы нәтижелер АИТВ-инфекциясының вертикальді берілуін болдырмау үшін жүкті әйелдерде антиретровирустық ем жүргізуге қатысты қолданыстағы ұлттық нормаларға әсер етпейді.
Липоатрофия
Зидовудинмен емдеу тері астындағы майдың жоғалуына байланысты болды, бұл өз кезегінде митохондриялық уыттылықпен байланысты болды. Липоатрофияның даму жиілігі мен ауырлығы жалпы жинақталған дозамен байланысты. Бет, аяқ-қол және бөкседе айқын көрінетін май тінінің мұндай төмендеуі зидовудинді енгізуді көздемейтін схема бойынша емделуге көшу кезінде қайтымсыз болуы мүмкін. Пациенттерді зидовудинмен және құрамында зидовудин бар препараттармен емдеу кезінде липоатрофия белгілерінің болуына үнемі тексеріп отыру керек. Липоатрофияның дамуына күдік туындаған жағдайда емдеудің баламалы нұсқасына ауысу керек.
Дене салмағы және метаболизм көрсеткіштері
Антиретровирустық ем кезінде дене салмағының жоғарылауы және қандағы липидтер мен глюкоза деңгейінің жоғарылауы мүмкін. Ішінара, мұндай өзгерістер ауруды бақылауға және өмір салтына байланысты болуы мүмкін. Липидтер туралы айтатын болсақ, кейбір жағдайларда емдік әсер туралы мәліметтер алынғанын атап өткен жөн, ал салмақ көтеру үшін бұл қандай да бір нақты емге байланысты екендігі туралы нақты дәлелдер жоқ. Қан липидтері мен қандағы глюкоза деңгейін бақылау үшін АИТВ-ны емдеу бойынша ресми ұсынымдарға сілтеме берілген. Липидтер алмасуының бұзылуын тиісті клиникалық практика ережелеріне сәйкес емдеу керек.
Иммундық реактивация синдромы
Иммунтапшылығының ауыр түрімен ауыратын АИТВ жұқтырған пациенттерде біріктірілген антиретровирустық ем (CART) басталған кезде симптомсыз немесе қалдық шартты-патогенді микроорганизмдерге қабыну реакциясы жоғарылауы және күрделі клиникалық аурулардың дамуына немесе симптомдардың күшеюіне әкелуі мүмкін. Әдетте, мұндай реакциялар біріктірілген антиретровирустық ем басталған сәттен бастап алғашқы бірнеше апта немесе ай бойы байқалды. Тиісті мысал-цитомегаловирустық ретинит, жалпыланған және/немесе фокальді микобактериялық инфекция, сондай-ақ пневмоцистік пневмония.
Барлық қабыну симптомдарын зерттеу керек. Қажет болған жағдайда емдеу тағайындалуы тиіс. Иммундық реактивация процесінде аутоиммунды бұзылулардың (Базед ауруы және аутоиммунды гепатит сияқты) дамуы туралы хабарланды; дегенмен, басталғанға дейін тіркелген кезеңдер айтарлықтай ерекшеленді және бұл құбылыстар емдеу басталғаннан кейін бірнеше айдан кейін дамуы мүмкін.
Бауыр ауруы
Егер ламивудинді АИТВ және В гепатиті вирусын емдеу үшін бір мезгілде тағайындаса, Зеффикс дәрілік препаратының қысқаша сипаттамасында ұсынылған ВВГ-инфекциясын емдеуде ламивудинді қолдану туралы қосымша ақпаратты зерделеу керек.
Зидовудиннің қауіпсіздігі мен тиімділігі бауырдың негізгі себептері бар пациенттерде зерттелмеген.
Созылмалы В гепатитімен немесе С гепатитімен ауыратын, біріктірілген антиретровирустық емнің көмегімен емделетін пациенттер бауыр тарапынан елеулі және ықтимал өлімге әкелетін жағымсыз құбылыстардың даму қаупі жоғары топқа жатады. В гепатиті немесе С гепатиті қатар жүретін вирусқа қарсы ем жағдайында, сондай-ақ осы медициналық препараттар туралы тиісті ақпаратпен танысу қажет.
В гепатиті вирусының қатарлас инфекциясы бар пациенттерде Зидолам дәрілік препаратын тоқтатқан жағдайда 4 ай ішінде бауыр функциясы көрсеткіштерінің және В гепатиті вирусының репликациясы маркерлерінің мерзімді мониторингін жүргізу ұсынылады, өйткені ламивудинді тоқтату гепатиттің жедел қайталануына әкелуі мүмкін.
Бауыр функциясының алдыңғы бұзылуы, оның ішінде созылмалы белсенді гепатиті бар пациенттерде біріктірілген антиретровирустық ем жүргізу процесінде бауыр функциясы көрсеткіштерінің бұзылуы жиі байқалады және мұндай пациенттер стандартты практикаға сәйкес бақылауға жатады. Мұндай пациенттерде бауырдың үдемелі ауруының белгілері анықталған жағдайда емдеуді тоқтату немесе тоқтату мүмкіндігін қарастыру керек.
С гепатитінің қатар жүретін инфекциясы бар пациенттер
Рибавиринді зидовудинмен бір мезгілде қолдану анемия дамуының жоғары қаупіне байланысты ұсынылмайды.
Остеонекроз
Этиология көп факторлы (кортикостероидтарды қабылдауды, алкогольді тұтынуды, күшті иммуносупрессияны, дене салмағының жоғары индексін қоса алғанда) болып саналатынына қарамастан, остеонекроз жағдайлары АИТВ-астасқан үдемелі ауруы бар пациенттерде және/немесе ұзақ біріктірілген антиретровирустық емнен өтетін пациенттерде де хабарланды. Пациенттер буындардың ауыруы, буындардағы қимыл шектелісі немесе қозғалыс қиын болған жағдайда дәрігерге бару қажеттілігі туралы хабардар болуы керек.
Зидолам дәрілік препаратын құрамында ламивудин бар басқа дәрілік препараттармен немесе құрамында эмтрицитабин бар дәрілік препараттармен қабылдауға болмайды.
Ламивудин мен кладрибиннің біріктірілімі ұсынылмайды.
Бүйректің орташа жеткіліксіздігі бар пациенттерде қолдану
Ламивудин/зидовудин қабылдайтын креатинин клиренсі 30–дан 49 мл/мин дейінгі пациенттерде ламивудин экспозициясы (AUC) креатинин клиренсі ≥30 мл/мин пациенттерге қарағанда 1,6-3,3 есе жоғары болуы мүмкін. Дозасын түзетумен ламивудин қабылдаған креатинин клиренсі 30-дан 49 мл/мин дейінгі пациенттерде ламивудин/зидовудинді жекелеген компоненттермен салыстыратын рандомизацияланған бақыланатын зерттеулердің қауіпсіздігі туралы деректер жоқ. Ламивудинді зидовудинмен біріктіріп бастапқы тіркеу зерттеулерінде ламивудиннің жоғары әсер етуі гематологиялық уыттылықтың жоғары жиілігімен (нейтропения және анемия) байланысты болды, дегенмен нейтропения немесе анемияға байланысты емдеуді тоқтату пациенттердің <1% -да болды. Ламивудинмен байланысты басқа жағымсыз әсерлер пайда болуы мүмкін (мысалы, асқазан-ішек және бауыр аурулары).
Ламивудин/зидовудин қабылдайтын креатинин тұрақты клиренсі 30-дан 49 мл/мин дейінгі пациенттерді ламивудинмен байланысты жағымсыз құбылыстарға, әсіресе гематологиялық уыттылыққа бақылау керек. Жаңа немесе күшейетін нейтропения немесе анемия дамыған кезде ламивудинді қолдану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес ламивудин дозасын түзету көрсетілген, оған ламивудин/зидовудинді қолдану кезінде қол жеткізуге болмайды. Ламивудин/зидовудин қабылдауды тоқтатып, емдеу схемасын құру үшін жекелеген компоненттерді пайдалану керек.
Арнайы ескертулер
Зидолам дәрілік препаратын құрамында ламивудин бар басқа дәрілік препараттармен немесе құрамында эмтрицитабин бар дәрілік препараттармен қабылдауға болмайды.
Жүктілік
Әдетте, жүкті әйелдерде АИТВ инфекциясын емдеу үшін антиретровирустық препараттарды қолдану туралы шешім қабылдау процесінде және, демек, жаңа туған нәрестелердің АИТВ-ны вертикальді жұқтыру қаупін азайту үшін клиникаға дейінгі зерттеулер жүргізу кезінде алынған деректерді, сондай-ақ жүкті әйелдерді бақылау және емдеу процесінде алынған клиникалық тәжірибені ескеру қажет. Бұл жағдайда жүкті әйелдердің зидовудинді қолдануы және жаңа туған нәрестелерді кейінгі емдеу АИТВ-ның анадан балаға берілу коэффициентін төмендететіні байқалды. Ламивудин немесе зидовудин қабылдайтын жүкті әйелдерден алынған деректердің үлкен саны мальформациялық уыттылықтың жоқтығын көрсетеді (жүктіліктің бірінші триместрінде әрбір дәрілік затты қабылдаудың 3000-нан астам нәтижесі, 2000 жағдайда пациенттер ламивудин де, зидовудин де қабылдаған). Жоғарыда келтірілген мәліметтерге сүйене отырып, адамдарда шарананың жетілмеу қаупі екіталай деген қорытынды жасауға болады.
Зидолам дәрілік препаратының құрамына кіретін әсер етуші заттар жасушалардың ДНҚ репликациясына тежеуші әсер етуі мүмкін. Бір клиникаға дейінгі зерттеу жүргізу кезінде зидовудиннің құрсақішілік канцерогендік әсері байқалды. Мұндай көрсеткіштердің клиникалық маңыздылығы анықталмаған.
Құрамында ламивудин бар дәрілік препараттармен, мысалы, Зидолам дәрілік препаратымен емделетін, бір мезгілде гепатит жұқтырған, содан кейін жүкті болатын пациенттерде ламивудин тоқтатылғаннан кейін гепатиттің қайталану мүмкіндігін ескеру керек.
Митохондриялық дисфункция: in vitro және in vivo зерттеулерін жүргізу кезінде нуклеозидтер мен нуклеотидтердің аналогтары митохондрияға әртүрлі дәрежеде зақым келтіруі мүмкін екендігі дәлелденді. Нуклеозидтер аналогтарының құрсақішілік және перинатальді әсеріне ұшыраған АИТВ-теріс сәбилердің митохондриялық дисфункциясы туралы хабарланды.
Лактация кезеңі
Ламивудин де, зидовудин де сарысулық концентрациямен салыстырылатын концентрацияда емшек сүтіне шығарылады.
АИТВ-дан емделген 200-ден астам «ана/бала» жұптарынан алынған деректер АИТВ-мен емделген аналардан туған, табиғи тамақтанатын балаларда ламивудиннің сарысулық концентрациясының деңгейі өте төмен (ана организміндегі сарысулық концентрация деңгейінің< 4%) және табиғи тамақтанатын бала 24 аптаға жеткенде анықталмайтын деңгейге дейін біртіндеп төмендейтінін көрсетеді. 3 айға дейінгі нәрестелерде ламивудиннің қауіпсіздігі туралы деректер жоқ.
АИТВ жұқтырған әйелдерге зидовудиннің бір реттік дозасын 200 мг деңгейінде енгізгеннен кейін емшек сүті мен сарысудағы зидовудиннің орташа концентрациясы ұқсас болды.
АИТВ жұқтырған әйелдерге АИТВ жұқтырудың алдын алу мақсатында қандай да бір жағдайларда балаларды емізбеуге табандылықпен кеңес беріледі.
Препарат құрамында 1 таблеткада 1 ммольден (23 мг) аз натрий бар, сондықтан оны іс жүзінде натрий жоқ деп санауға болады.
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Көлік жүргізу және жабдықты пайдалану қабілетіне әсер ету бойынша зерттеулер жүргізілген жоқ. Көлік құралын басқару немесе қозғалмалы механизмдермен жұмыс істеу кезінде жалпы қабылданған сақтық шараларын сақтау керек.