Золедрон қышқылы бисфосфонаттар класына жатады және негізінен сүйек тініне әсер етеді. Препарат остеокласттарға әсер ету арқылы сүйек тіні резорбциясын басады.
Бисфосфонаттардың сүйек тініне селективті әсері минералданған сүйек тініне жоғары ұқсастыққа негізделген, бірақ остеокласт белсенділігінің тежелуін қамтамасыз ететін нақты молекулалық механизм әлі де түсініксіз. Жануарлардың ұзақ мерзімді зерттеулерінде золедрон қышқылы сүйектің қалыптасуына, минералдануына және механикалық қасиеттеріне жағымсыз әсер етпейді.
Золедрон қышқылы сүйек резорбциясының күшті тежегіші болумен қатар, оның метастаздық сүйек зақымдануын емдеуде жалпы тиімділігіне әсер ететін бірқатар ісікке қарсы қасиеттері бар. Клиникаға дейінгі зерттеулерде келесі қасиеттер көрсетілді.
- In vivo: ісік жасушаларының өсуіне онша қолайлы емес ете отырып, сүйек кемігінің микроортасын өзгертетін сүйектің остеокластикалық резорбциясының тежелуі; антиангиогендік белсенділік және ауырсынуға қарсы белсенділік.
- In vitro: остеобласт пролиферациясының тежелуі, ісік жасушаларына қатысты тікелей цитостатикалық және проапоптотикалық белсенділік, басқа ісікке қарсы препараттармен синергиялық цитостатикалық әсер, адгезияға қарсы/инвазиялық белсенділік.
Жайылған қатерлі ісіктердің сүйек метастаздары бар пациенттерде сүйек тінінің құбылыстарының профилктикасы кезіндегі клиникалық зерттеулердің нәтижелері
Бірінші рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, плацебо-бақыланатын зерттеуде 4 мг дозадағы золедрон қышқылы қуық асты безі обыры бар пациенттерде қаңқа оқиғаларының (ҚО) алдын алу үшін плацебомен салыстырылды. 4 мг дозадағы золедрон қышқылы кемінде қаңқаға байланысты бір оқиғадан (ҚО) зардап шеккен пациенттердің үлесін айтарлықтай азайтты, бірінші ҚО дамығанға дейінгі орташа уақытты> 5 айға баяулатты және бір пациентке шаққанда оқиғалардың жылдық жиілігін — қаңқа ауруының көрсеткішін төмендетті. Көптеген құбылыстарды талдау плацебо тобымен салыстырғанда 4 мг золедрон қышқылымен емделген топта SRE даму қаупінің 36% төмендегенін көрсетті. 4 мг золедрон қышқылымен емделген пациенттер плацебо қабылдағандармен салыстырғанда ауырсыну синдромының аз жоғарылағанын хабарлады және айырмашылық 3, 9, 21 және 24 айларда маңызды болды. 4 мг золедрон қышқылын қабылдаған пациенттердің аз санында патологиялық сынулар байқалды. Емдік әсерлер бластық ошақтары бар пациенттерде аз байқалды. Тиімділік нәтижелері 2 кестеде келтірілген.
Сүт безі мен қуық асты безі обырынан басқа тығыз ісіктерді қамтитын екінші зерттеуде 4 мг золедрон қышқылы ҚО болған пациенттерінің пайызын айтарлықтай төмендетті, бірінші ҚО туындағанға дейінгі орташа уақытты > 2 айға арттырды және қаңқа асқынуларының индексін төмендетті. Көптеген оқиғаларды талдау плацебомен салыстырғанда 4 мг золедрон қышқылымен емделген топта ҚО даму қаупінің 30,7% төмендегенін көрсетті. Тиімділік нәтижелері 3 кестеде келтірілген.
2 кесте Тиімділік бойынша нәтижелер (гормондық ем қабылдайтын қуық асты безі обыры бар пациенттер)
Кез-келген ҚО (+ ІГГ) — Сынулар* — Сүйек тінінің сәулелік емдеуі
Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо — Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо — Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо
N — 214 — 208 — 214 — 208 — 214 — 208
SRE бар пациенттердің пайызы (%) — 38 — 49 — 17 — 25 — 26 — 33
p-мәні — 0,028 — 0,052 — 0,11 — 9
SRE-ге дейінгі орташа уақыт (күндер) — 488 — 321 — ҚЖ — ҚЖ — ҚЖ — 640
p-мәні — 0,009 — 0,020 — 0,055
Қаңқа асқынуларының индексі — 0,77 — 1,47 — 0,20 — 0,45 — 0,42 — 0,89
p-мәні — 0,005 — 0,023 — 0,060
Көптеген құбылыстардың қаупін азайту ** (%) — 36 — — — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е
p-мәні — 0,002 — Қ/Е — Қ/Е
* Вертебралдық және вертебралдық емес сынуларды қамтиды. ** Барлық қаңқа құбылыстары үшін есептеледі, жалпы саны, сондай-ақ зерттеу кезінде әрбір құбылысқа дейінгі уақыт. ҚЖ - қол жеткізілген жоқ. Қ/Е қатысты емес.
3 Кесте. Тиімділік бойынша нәтижелері (сүт безі мен қуық асты безі обырынан басқа тығыз ісіктер)
Кез-келген ҚО (+ ІГГ) — Сынулар* — Сүйек тінінің сәулелік емдеуі
Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо — Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо — Золедрон қышқылы 4 мг — Плацебо
N — 257 — 250 — 257 — 250 — 257 — 250
SRE бар пациенттердің пайызы (%) — 39 — 48 — 16 — 22 — 29 — 34
p-мәні — 0,039 — 0,064 — 0,173
SRE-ге дейінгі орташа уақыт (күндер) — 236 — 155 — ҚЖ — ҚЖ — 424 — 307
p-мәні — 0,009 — 0,020 — 0,079
Қаңқа асқынуларының индексі — 1,74 — 2,71 — 0,39 — 0,63 — 1,24 — 1,89
p-мәні — 0,012 — 0,066 — 0,099
Көптеген құбылыстардың қаупін азайту ** (%) — 30,7 — — — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е
p-мәні — 0,003 — Қ/Е — Қ/Е
* Вертебралдық және вертебралдық емес сынуларды қамтиды. ** Барлық қаңқа құбылыстары үшін есептеледі, жалпы саны, сондай-ақ зерттеу кезінде әрбір құбылысқа дейінгі уақыт. ҚЖ - қол жеткізілген жоқ. Қ/Е қатысты емес.
Үшінші рандомизацияланған салыстырмалы жасырын III фазадағы зерттеуде золедрон қышқылын 4 мг немесе памидронатты 90 мг дозада әр 3-4 апта сайын көптеген миелома немесе сүт безі обыры бар пациенттерде кемінде бір сүйек зақымдануымен салыстырды. Нәтижелер 4 мг дозадағы золедрон қышқылының 90 мг дозада памидронатпен салыстырылатын ҚО профилактикасында тиімді болғанын көрсетті. Көптеген оқиғаларды талдау памидронатпен емделген пациенттермен салыстырғанда 4 мг золедрон қышқылын қабылдаған пациенттерде қауіптің 16%-ға айтарлықтай төмендегенін анықтады. Тиімділік нәтижелері 4 кестеде келтірілген.
4 кесте Тиімділік бойынша нәтижелер (сүт безі обыры және көптеген миеломасы бар пациенттер)
Кез-келген ҚО (+ ІГГ) — Сынулар* — Сүйек тінін сәулелік емдеу
Золедрон қышқылы 4 мг — 90 мг Пам — Золедрон қышқылы 4 мг — Пам 90 мг — Золедрон қышқылы 4 мг — Пам 90 мг
N — 561 — 555 — 561 — 555 — 561 — 555
SRE бар пациенттердің пайызы (%) — 48 — 52 — 37 — 39 — 19 — 24
p-мәні — 0,198 — 0,653 — 0,037
SRE-ге дейінгі орташа уақыт (күндер) — 376 — 356 — ҚЖ — 714 — ҚЖ — ҚЖ
p-мәні — 0,151 — 0,672 — 0,026
Қаңқа асқынуларының индексі — 1,04 — 1,39 — 0,53 — 0,60 — 0,47 — 0,71
p-мәні — 0,084 — 0,6 — 14 — 0,0 — 15
Көптеген құбылыстардың қаупін азайту ** (%) — 16 — — — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е — Қ/Е
p-мәні — 0,030 — Қ/Е — Қ/Е
* Вертебралдық және вертебралдық емес сынуларды қамтиды. ** Барлық қаңқа құбылыстары үшін есептеледі, жалпы саны, сондай-ақ зерттеу кезінде әрбір құбылысқа дейінгі уақыт. ҚЖ - қол жеткізілген жоқ. Қ/Е қатысты емес. 4 мг дозадағы золедрон қышқылы сонымен қатар жалпы қауіп кезеңіне бөлінген, ҚО оқиғаларының жалпы саны ретінде есептелген (гиперкальциемияны қоспағанда және түзетілген алдыңғы сынықты ескере отырып) 4 мг золедрон қышқылының қаңқа оқиғаларының (ҚО) қаупіне қатысты әсерін бағалау мақсатында сүт безі обырының метастаздары құжатталған 228 пациенттің қатысуымен салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, плацебо бақыланатын зерттеуде зерттелді. Пациенттер бір жыл ішінде төрт апта сайын 4 мг золедрон қышқылын немесе плацебо қабылдады. Пациенттер золедрон қышқылымен және плацебомен емделген топтар арасында біркелкі бөлінді. SRE жиілігі (құбылыстар/адам жылы) золедрон қышқылы үшін 0,628 және плацебо үшін 1,096 құрады. Ең аз дегенде бір SRE (гиперкальциемияны қоспағанда) бар пациенттердің пайызы плацебо тобындағы 49,6% (p = 0,003)золедрон қышқылымен емделген топта 29,8% құрады,. Зерттеудің соңында Золедрон қышқылымен емделген топта бірінші SRE басталғанға дейінгі орташа уақытқа қол жеткізілмеді және плацебомен салыстырғанда айтарлықтай өсті (p = 0,007). 4 мг дозадағы Золедрон қышқылы плацебомен салыстырғанда бірнеше оқиғаларды (қауіп коэффициенті = 0,59, p = 0,019) талдау кезінде ҚО қаупін 41% - ға төмендетті. Золедрон қышқылымен емделген топта ауырсыну көрсеткіштерінің статистикалық маңызды жақсаруы (ауырсынуды қысқаша бағалау, BPI көмегімен) плацебомен салыстырғанда зерттеу барысында 4 аптадан кейін және әрбір келесі уақыт нүктесінде байқалды (1-сурет). Золедрон қышқылының ауырсыну шкаласы бойынша бағалау бастапқы деңгейден едәуір төмен болды, ал ауырсыну синдромының төмендеуі анальгетиктерді бағалаудың төмендеу тенденциясымен қатар жүрді. 1 сурет Бастапқы деңгейден BPI бағасының орташа өзгерістері. Емдеу түрлерін салыстыру үшін статистикалық маңызды айырмашылықтар байқалды (* p < 0,05) (плацебомен салыстырғанда 4 мг золедрон қышқылы) Зертеудегі уақыт (апталар)Зертеудегі уақыт (апталар)Зертеудегі уақыт (апталар)Зертеудегі уақыт (апталар) Зертеудегі уақыт (апталар) Зертеудегі уақыт (апталар) Зертеудегі уақыт (апталар) Зертеудегі уақыт (апталар) CZOL446EUS122/SWOG зерттеуі Бұл обсервациялық зерттеудің негізгі мақсаты золедрон қышқылын қабылдаған сүйек метастаздары бар онкологиялық пациенттерде 3 жыл ішінде жақ остеонекрозының (ЖОН) жинақтау жиілігін бағалау болды. Клиникалық көрсетілімдер бойынша шетелдік студенттер мен жетім балаларға ең жақсы көмек көрсету үшін остеокласт тежегіштерімен емдеу, басқа обыр емдеулері және стоматологиялық көмек қолданылды. Стаматологта профилактикалық тексеру ұсынылады, бірақ міндетті түрде емес. Бағалауға жататын 3491 пациенттің 87-де ЖОН ауруы анықталды. Расталған ЖОН жағдайларының жалпы болжамды жиынтық жиілігі 3 жыл ішінде 2,8 % құрады (95% СА: 2,3–3,5%). Бірінші жылы 0,8%, екінші жылы 2,0% жиілік байқалды. Үшінші жылы расталған ЖОН жиілігі миеломасы бар пациенттерде ең жоғары (4,3 %) және сүт безі обыры бар пациенттерде (2,4%) ең төмен болды. Көптеген миеломасы бар пациенттерде (p = 0,03) басқа онкологиялық пациенттерге қарағанда статистикалық расталған онкологиялық аурулардың жағдайлары айтарлықтай жоғары болды. ІГГ емдеудің клиникалық зерттеулерінің нәтижелері Ісік генезисінің гиперкальциемиясының (ІГГ) клиникалық зерттеулері золедрон қышқылының әсері сарысудағы кальций деңгейінің төмендеуімен және кальцийдің несеппен шығарылуымен сипатталатынын көрсетті. Жеңіл немесе орташа ауырлықтағы ісік генезисінің гиперкальциемиясы (ІГГ) бар пациенттерде дозаны сәйкестендіретін I фазалық зерттеуде тиімді зерттелетін дозалар 1,2–2,5 мг диапазонында болды. 90 мг памидронатпен салыстырғанда 4 мг дозада золедрон қышқылының әсерін бағалау үшін ІГГ бар пациенттеріндегі екі негізгі көп орталықты зерттеулердің нәтижелері алдын ала жоспарланған талдауда біріктірілді. Сарысудағы түзетілген кальций деңгейінің 8 мг дозада золедрон қышқылы үшін 4-ші күні және 4 мг және 8 мг дозада золедрон қышқылы үшін 7-ші күні тезірек қалыпқа келуі байқалды. 5 Кесте. ІГГ біріктірілген зерттеулерінде емдеуге толық жауап берген пациенттердің жиілігі 4 күн 7 күн 10 күн 4 мг золедрон қышқылы (N = 86) 45,3 % (p = 0,104) 82,6 % (p = 0,005) * 88,4 % (p = 0,002) * 8 мг золедрон қышқылы (N = 90) 55,6 % (p = 0,021) * 83,3 % (p = 0,010) * 86,7 % (p = 0,015) * 90 мг памидронат (N = 99) 33,3 % 63,6 % 69,7 % * p- памидронатпен салыстырғанда көрсеткіштер. Нормокальциемияға жеткенге дейінгі орташа уақыт 4 күнді құрады. Қайталануға дейінгі орташа уақыт (қан сарысуындағы альбуминге түзетілген кальций деңгейінің ≥ 2,9 ммоль/л қайта жоғарылауы) памидронатпен 90 мг дозада емделген пациенттер үшін 17 күнмен салыстырғанда (p-мәндері: 4 мг үшін 0,001 және 0,007 үшін 8 мг золедрон қышқылы) золедрон қышқылымен емделген пациенттер үшін 30-дан 40 күнге дейін құрады. Золедрон қышқылының екі дозасы арасында статистикалық маңызды айырмашылықтар болған жоқ. Клиникалық зерттеулерде бастапқы емдеуге рецидивті немесе рефрактерлі 69 пациент (4 мг дозадағы золедрон қышқылы, 8 мг немесе 90 мг дозадағы памидронат) 8 мг дозада золедрон қышқылын қайта қабылдады. Бұл пациенттердің жауап беру жылдамдығы шамамен 52% құрады. Бұл пациенттер золедрон қышқылын тек 8 мг дозада қайта қабылдағандықтан, 4 мг дозада золедрон қышқылымен салыстыруға мүмкіндік беретін деректер жоқ. Ісік генезисінің гиперкальциемиясы (ІГГ) бар пациенттерде жүргізілген клиникалық зерттеулерде барлық үш емдеу тобының (4 мг және 8 мг золедрон қышқылы және 90 мг памидронат) жалпы қауіпсіздік бейіні реакциялардың түрлері мен ауырлығы бойынша ұқсас болды. Балалар 1 жастан 17 жасқа дейінгі балалардағы ауыр дәрежелі остеогенезді емдеудегі клиникалық зерттеулердің нәтижелері Золедрон қышқылын вена ішіне енгізудің ауыр жетілмеген остеогенезі бар (I, III және IV типтері) бала (1 жастан 17 жасқа дейінгі) пациенттерді емдеудегі әсері әр емдеу тобында сәйкесінше 74 және 76 пациенттерді қамтитын бір халықаралық көп орталықты рандомизацияланған ашық зерттеуде памидронатты вена ішіне енгізумен салыстырылды. Зерттеудегі емдеу кезеңі алдында скринингтік кезең 4-тен 9 аптаға дейін болған, оның барысында D дәрумені мен элементар кальций қоспалары кемінде 2 апта бойы қабылданған 12 айды құрады. Клиникалық зерттеулер бағдарламасында 1 жастан < 3 жасқа дейінгі пациенттер әр 3 айда 0,025 мг/кг золедрон қышқылын (0,35 мг ең жоғары бір реттік дозаға дейін), ал 3-17 жас аралығындағы пациенттер әр 3 айда 0,05 мг/кг золедрон қышқылын (0,83 мг ең жоғары бір реттік дозаға дейін) қабылдады. Негізгі зерттеуде золедрон қышқылымен немесе памидронатпен бір жылдық емдеуді аяқтаған балаларда 12 айлық қосымша емдеу кезеңінде золедрон қышқылын жылына бір немесе екі рет енгізудің ұзақ мерзімді жалпы және бүйрек қауіпсіздігін зерттеу үшін кеңейтілген зерттеу жүргізілді. Зерттеудің бастапқы соңғы нүктесі 12 айлық емдеуден кейінгі бастапқы деңгеймен салыстырғанда бел омыртқаның сүйек тінінің минералды тығыздығының (СТМТ) пайыздық өзгеруі болды. BMD-ге белгіленген емдік әсерлер ұқсас болды, бірақ зерттеу дизайны золедрон қышқылының тиімділігін төмендету үшін жеткілікті түрде сенімді болмады. Атап айтқанда, сыну жиілігіне немесе ауырсыну синдромына қатысты тиімділік туралы нақты дәлелдер болған жоқ. Аяқтың ұзын сүйектерінің сынуы түріндегі жағымсыз құбылыстар тіркелген түріне және себеп-салдарлық байланысына қарамастан, аяқталмаған ауыр остеогенезі бар памидронатпен емделген пациенттердің 12% және 5%-мен салыстырғанда золедрон қышқылымен емделген пациенттердің шамамен 24%-да (ортан жілік) және 14%-да (жіліншік) тіркелді, бірақ сынулардың жалпы жиілігі золедрон қышқылы мен памидронатпен емделген пациенттер үшін салыстырмалы болды: 41 % (31/76) салыстырғанда 43 % (32/74). Сыну қаупін түсіндіру аурудың процесінің бөлігі ретінде аяқталмаған ауыр остеогенезі бар пациенттерде сынулардың жиі кездесетіндігімен қиындайды. Бұл қауымда байқалған жағымсыз реакциялардың түрі сүйек зақымдануы бар қатерлі ісіктері бар ересектерде бұрын байқалғанға ұқсас болды (4.8 бөлімді қараңыз). Жиілігі бойынша келтірілген жағымсыз дәрілік реакциялар 6 кестеде келтірілген. Келесі жалпы қабылданған жіктеме қолданылды: өте жиі (≥1/10); жиі (≥1/100-ден < 1/10-ға дейін); жиі емес (≥1/1000-нан < 1/100-ге дейін), сирек (≥1/10 000-нан < 1/1000-ға дейін), өте сирек (< 1/10 000), белгісіз (қолда бар деректер негізінде анықтау мүмкін емес). 6 Кесте Аяқталмаған ауыр остеогенезі бар балаларда байқалған жағымсыз реакциялар 1 Жүйке жүйесі тарапынан бұзылулар Жиі Бас ауыруы Жүрек тарапынан бұзылулар Жиі Тахикардия Тыныс алу жүйесі, кеуде қуысы және көкірек ортасы ағзалары тарапынан бұзылулар Жиі Назофарингит Асқазан-ішек жолы тарапынан бұзылулары Өте жиі Құсу, жүрек айну Жиі Іштің ауыруы Сүйек-бұлшықет жүйесі және дәнекер тін тарапынан бұзылулар Жиі Аяқ-қолдың ауыруы, артралгия, тірек-қимыл аппаратының ауыруы Жалпы бұзылулар және енгізген жердегі реакциялар Өте жиі Пирексия, қажу Жиі Жедел фазалық оеакция, ауырсыну Зертханалық және құралмен тексеру деректері Өте жиі Гипокальциемия Жиі Гипофосфатемия Аяқталмаған ауыр остеогенезі бар балаларда золедрон қышқылы памидронатпен салыстырғанда жедел фазалық реакцияның, гипокальциемияның және түсініксіз тахикардияның даму қаупімен байланысты сияқты, бірақ бұл айырмашылық кейінгі инфузиядан кейін азайды. Еуропалық дәрілік заттар жөніндегі агенттігі ісік генезінің гиперкальциемиясын емдеуде және жалпы қатерлі ісіктердің сүйек метастаздары бар ересек пациенттерде қаңқа құбылыстарының профилактикасында балалар қауымының барлық қосалқы топтарында золедрон қышқылын зерттеу нәтижелерін ұсыну міндеттемесінен бас тартты (балаларда қолдану туралы ақпаратты 4.2 бөлімнен қараңыз).
4 күн — 7 күн — 10 күн
4 мг золедрон қышқылы (N = 86) — 45,3 % (p = 0,104) — 82,6 % (p = 0,005) * — 88,4 % (p = 0,002) *
8 мг золедрон қышқылы (N = 90) — 55,6 % (p = 0,021) * — 83,3 % (p = 0,010) * — 86,7 % (p = 0,015) *
90 мг памидронат (N = 99) — 33,3 % — 63,6 % — 69,7 %
* p- памидронатпен салыстырғанда көрсеткіштер.
Жүйке жүйесі тарапынан бұзылулар
Жиі — Бас ауыруы
Жүрек тарапынан бұзылулар
Жиі — Тахикардия
Тыныс алу жүйесі, кеуде қуысы және көкірек ортасы ағзалары тарапынан бұзылулар
Жиі — Назофарингит
Асқазан-ішек жолы тарапынан бұзылулары
Өте жиі — Құсу, жүрек айну
Жиі — Іштің ауыруы
Сүйек-бұлшықет жүйесі және дәнекер тін тарапынан бұзылулар
Жиі — Аяқ-қолдың ауыруы, артралгия, тірек-қимыл аппаратының ауыруы
Жалпы бұзылулар және енгізген жердегі реакциялар
Өте жиі — Пирексия, қажу
Жиі — Жедел фазалық оеакция, ауырсыну
Зертханалық және құралмен тексеру деректері
Өте жиі — Гипокальциемия
Жиі — Гипофосфатемия