Каптоприл
Гипотензия
Гипотензия асқынбаған гипертензиясы бар пациенттерде сирек байқалады. Симптоматикалық гипотензия көбіне қан көлемі төмен және/немесе диуретиктік қарқынды ем, тұзды аз тұтыну, диарея, құсу немесе гемодиализ нәтижесінде гипонатриемиясы бар гипертониктерге тән. Каптоприлді қолдану алдында азайған қан көлемі мен гипонатриемияны түзету қажет, осы ретте старттық төмен дозалар ұтымды болады.
Кез келген гипотензиялық дәрі жағдайындағыдай, ишемиялық жүрек-қантамыр немесе цереброваскулярлық ауруы бар пациенттерде артериялық қысымның шамадан тыс төмендеуі миокард инфарктісі немесе инсульт қаупін арттыруы мүмкін. Гипотония дамығанда пациент шалқасынан жатқан күйде болуға тиіс. Вена ішіне физиологиялық ерітіндіні енгізу арқылы көлемді көбейту қажет болуы мүмкін.
Ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААЖ) қосарлы блокадасы
АӨФ тежегіштерін, ангиотензин II рецепторлары блокаторларын немесе алискиренді бір мезгілде қолдану гипотензия, гиперкалиемия және бүйрек функциясының төмендеу қаупін (жедел бүйрек жеткіліксіздігін қоса) арттыратыны туралы деректер бар. АӨФ тежегіштерін, ангиотензин II рецепторлары блокаторларын (АРБ II) немесе алискиренді біріктіріп қолданумен РААЖ қосарлы блокадасы ұсынылмайды.
Жеке жағдайларда, АӨФ және АРБ ІІ тежегіштерін біріктіріп қолдану толығымен көрсетілген кезде, маманның мұқият бақылауы мен бүйрек функциясының, су-электролит теңгерімінің, артериялық қысымның міндетті мониторингісі қажет болады.
Диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде АӨФ және АРБ II тежегіштерін бір мезгілде қолдануға болмайды.
Реноваскулярлық гипертензия
Бүйрек артерияларының екі жақты стенозы немесе жалғыз бүйрек артериясының стенозы бар кейбір пациенттерде АӨФ тежегіштері тағайындалғанда гипотензия мен бүйрек жеткіліксіздігінің жоғары даму қаупі бар. Бүйрек жеткіліксіздігі сарысулық креатинин деңгейінің тіпті болымсыз өзгерістерінде де дамуы мүмкін. Осы пациенттерде ем дозаны төмендету арқылы қырағы медициналық қадағалаумен басталуы тиіс, сондықтан осындай жағдайларда емдеу кезінде бүйрек функциясын тұрақты бақылау керек.
Ангионевроздық ісіну
Аяқ-қол, бет, ерін, шырышты қабықтар, тіл, жұтқыншақ немесе көмейдің ангионевроздық ісінуі, каптоприлді қоса, АӨФ тежегіштерін қабылдаған пациенттерде туындауы мүмкін. Бұл кез-келген емдеу уақытында кез келген сәтте орын алуы мүмкін. Сирек жағдайларда ауыр ангионевроздық ісіну АӨФ тежегішімен ұзақ уақыт емдеуден кейін де дамуы мүмкін. Мұндай жағдайларда препаратты қабылдауды дереу тоқтатып, ангионевроздық ісінудің симптомдары толық басылғанша пациентке тиісті бақылауды жүргізу қажет. Ісіну бет және ерінмен шектелген жағдайларда, симптомдарын жеңілдету үшін антигистаминдік препараттарды қабылдау қажет болса да, әдетте жағдай емдеусіз де қалыптасады.
Тілдің, дауыс саңылауының немесе көмейдің ангионевроздық ісінуі өлімге әкелуі мүмкін.
Тыныс алу жолдарының обструкциясын тудыруы мүмкін тіл, жұтқыншақ немесе көмей аймағы ісінген кезде адреналин 1: 1000 (0,3 мл-ден 0,5 мл-ге дейін) ерітіндісін тері астына енгізуді және / немесе тыныс алу жолдарының өткізгіштігін қамтамасыз ету шараларын қамтуға болады.
Пациент дереу ауруханаға жатқызылуы керек және ісіну симптомдары толығымен жойылғанға дейін кем дегенде 12-24 сағат бойы бақылауда болуы керек.
АӨФ тежегіштерін қабылдаған терісі қара түсті пациенттерде терісі басқа түсті пациенттермен салыстырғанда ангионевроздық ісіну жиілігі жоғары екендігі туралы мәліметтер бар.
АӨФ тежегіштерінің емімен байланыссыз ангионевроздық ісіну анамнезінде бар пациенттерде АӨФ тежегішін қабылдау кезінде ангионевроздық ісінудің жоғары даму қаупі болуы мүмкін.
АӨФ тежегіштерін қабылдаған пациенттерде ішектің ангионевроздық ісінуінің сирек кездесетін жағдайлары туралы мәліметтер бар. Мұндай пациенттер жүрек айнуымен немесе құсумен бірге болатын немесе болмайтын іш аймағындағы ауырсынуларға шағымданды; кейбір жағдайларда алдыңғы ангионевроздық бет ісінуі болған жоқ және С-1-эстераза деңгейі қалыпты болды. Ангионевроздық ісінудің болуы құрсақішілік компьютерлік томографияны және УДЗ қоса, тиісті емшаралар, сондай-ақ хирургиялық араласу арқылы диагностикаланды. Симптомдар АӨФ тежегіштерін тоқтатқаннан кейін жойылды. Ішектің ангионевроздық ісінуі АӨФ тежегіштерін қабылдайтын іш аймағы ауыратын пациенттердің дифференциалды диагностикасына қосылуы керек.
Жөтел
АӨФ тежегіштерін тағайындау кезінде жиі тән жөтелдер байқалды. Жөтел өнімсіз, тұрақты сипатқа ие болды және препаратты тоқтатқаннан кейін басылады.
Бауыр жеткіліксіздігі
АӨФ тежегіштері өте сирек жағдайда қауырт некрозға және (кейде) өлімге дейін үдеп кететін холестаздық сарғаюды немесе гепатитті туындатады. Осы синдромның механизмі анық емес. Сарғаю немесе бауыр ферменттері белсенділігінің айқын жоғарылауы дамитын АӨФ тежегіштерін қабылдап жүрген пациенттер АӨФ тежегіштерін қабылдауды тоқтатып, тиісті медициналық бақылауда болуы тиіс.
Гиперкалиемия
Қан сарысуында калий деңгейінің жоғарылауы, каптоприлді қоса, АӨФ тежегіштерін қабылдаған кейбір пациенттерде байқалды.
Гиперкалиемияның даму қаупі бар пациенттер санатына бүйрек жеткіліксіздігі, қант диабеті бар пациенттер немесе калий жинақтаушы диуретиктерді, калий қоспаларын немесе құрамында калий бар тұз алмастырғыштарды бір уақытта қабылдайтындар; немесе сарысудағы калий деңгейінің жоғарылауына байланысты басқа препараттарды (мысалы, гепарин) қабылдайтын пациенттер кіреді.
Егер жоғарыда аталған препараттарды қатар қолдану мақсатқа сай деп саналса, қан сарысуындағы калий деңгейін тұрақты бақылау ұсынылады.
Аорта, митральді клапандар стенозы, обструкциялық гипертрофиялық кардиомиопатия, кардиогенді шок
Митральді және аорта клапандарының стенозы, сол жақ қарыншадан ағып шығу жолының обструкциясы бар пациенттерге АӨФ тежегіштерін сақтықпен тағайындау керек және кардиогенді шок және айқын гемодинамикалық обструкция болған кезде олар тағайындалмау керек.
Нейтропения/агранулоцитоз
Каптоприлді қоса, АӨФ тежегіштерімен емделу кезінде нейтропения, агранулоцитоз, тромбоцитопения және анемия дамуы мүмкін. Бүйрек функциясы қалыпты және басқа асқындыратын факторлары жоқ пациенттерде нейтропения сирек кездеседі. Каптоприл коллагендік тамыр аурулары бар, иммунодепрессиялық ем алып, аллопуринолмен немесе прокаинамидпен емделіп жүрген немесе осы асқындыру факторлары біріккен пациенттерде, әсіресе, бүйрек функциясының бұзылуы бұрыннан болса, ерекше сақтықпен пайдаланылу керек. Осы пациенттердің кейбіреуінде кейбір жағдайларда антибиотиктермен қарқынды емге жауап бермеген күрделі инфекциялар дамыды. Осындай пациенттерде каптоприл пайдаланылғанда қандағы лейкоциттер деңгейін емдеуді бастауға дейін, одан соң препаратты қабылдаудың алғашқы 3 айында әр 2 апта сайын және әріқарай мезгіл-мезгілімен бақылау ұсынылады. Емдеу барысында барлық пациенттерге лейкоциттерді дифференциялық есептеу кезінде кез келген инфекция белгілері (мысалы, тамақ ауыруы, температура көтерілуі) туралы хабарлау қажеттілігі жөнінде нұсқау берілуі тиіс.
Егер нейтропения (нейтрофилдер 1000/мм3 аз) бар болса немесе оған күмән туындаса, каптоприл мен басқа қатарлас препараттарды тоқтату керек.
Пациенттердің көпшілігінде каптоприл қабылдауды тоқтатқанда нейтрофилдер саны қалып шегіне жылдам оралады.
Протеинурия
Протеинурия бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде немесе АӨФ тежегіштерінің жоғары дозаларына жауап ретінде туындауы мүмкін. Несептегі күніне 1 г асатын жалпы ақуыздың мөлшері каптоприл қабылдап жүрген пациенттердің шамамен 0,7%-да байқалады. Пациенттердің көпшілігінде алдыңғы бүйрек ауруының белгілері болған немесе олар каптоприлдің салыстырмалы жоғары (тәулігіне 150 мг-ден асатын) дозаларын қабылдаған немесе осы факторлардың екеуі де орын алған.
Нефроздық синдром протеинуриясы бар пациенттердің 1/5 бөлігінде байқалады. Көптеген жағдайларда протеинурия каптоприл қабылдауға байланыссыз 6 айдан кейін азаяды немесе жоғалады. Протеинуриясы бар пациенттерде қандағы мочевина азотының мөлшері мен креатинин сияқты бүйрек функциясының параметрлері сирек өзгереді.
Бүйрек аурулары қатар жүретін пациенттер үшін емдеуді бастар алдында және одан кейін мезгіл-мезгілімен несептегі ақуызға талдау (таңғы несептің алғашқы бөлігіне тест-жолақпен жасалатын талдау) жасау керек.
Жарғақшалы гломерулопатия кейбір протеинуриясы бар пациенттерде алынған биоптаттарда табылғанымен, каптоприлмен себеп-салдарлық байланыс анықталмаған.
Десенсибилизация жүргізу кезіндегі анафилактоидтық реакциялар
Өмірге қауіп төндіретін анафилаксиялық реакциялар АӨФ тежегіштерін қабылдау аясында жарғаққанаттылар жәндіктер уымен десенсибилизациялық ем жүргізілетін пациенттерде сирек байқалады. Егер десенсибилизациялау кезінде каптоприлді қолдану уақытша тоқтатса, осы реакциялардың дамуын болдырмауға болады. Осыған байланысты, каптоприлді қабылдау аясында десенсибилизация жасалғанда сақтық таныту қажет.
Жоғары ағынды диализ/липопротеиндер аферезі кезіндегі анафилактоидтық реакциялар
Жоғары өткізгішті диализдік жарғақшаларды пайдаланумен гемодиализден өтетін немесе декстран сульфатының сіңуімен тығыздығы төмен липопротеиндер аферезі жасалатын пациенттерде анафилаксиялық реакциялардың туындауы туралы хабарламалар болды. Осындай пациенттер үшін диализдік жарғақшалардың басқа түрін немесе басқа топтың препараттарын қолдану мүмкіндігін қарастыру керек.
Хирургия/анестезия
Гипотензия ауыр операциядан өткен пациенттерде немесе артериялық қысымды төмендететін анестетиктермен емделген кезде пайда болуы мүмкін. Гипотонияны айналымдағы қан көлемін түзетумен жойылуы мүмкін.
Қант диабеті
Диабетке қарсы пероральді дәрілер немесе инсулин қабылдаған қант диабеті бар пациенттерде АӨФ тежегішімен емдеудің алғашқы айында мұқият гликемиялық бақылауды жүргізген жөн.
Этностық ерекшеліктер
Басқа АӨФ тежегіштерін қолдану кезіндегідей, каптоприлдің гипертензияға қарсы әсері қара нәсілді пациенттерде аз білінеді, бұл қара нәсіл өкілдерінің арасында гипертензияның төменренинді формасының жиірек таралуы салдарынан болуы ықтимал.
Гидрохлоротиазид
Жедел респираторлық уыттылық
Гидрохлоротиазидті қабылдағаннан кейін жедел респираторлық дистресс- синдромын (ЖРДС) қоса, жедел респираторлық уыттылықтың өте сирек кездесетін ауыр жағдайлары туралы хабарланды. Өкпенің ісінуі әдетте гидрохлоротиазидті қабылдағаннан кейін бірнеше минут немесе сағат ішінде дамиды. Бастапқыда симптомдарға ентігу, қызба, өкпе жағдайының нашарлауы және гипотензия кіреді. ЖРДС күдік болғанда Каптоприл Н препаратын тоқтатып, тиісті емдеуді тағайындау керек. Гидрохлоротиазидті бұрын гидрохлортиазидті қабылдағаннан кейін ЖРДС басынан өткерген пациенттерге тағайындауға болмайды.
Терінің меланома емес обыры
Дат онкологиялық аурулардың ұлттық тіркелімінің деректеріне негізделген екі эпидемиологиялық зерттеуде гидрохлоротиазидтің өте жоғары жиынтық дозаларын қолданудан кейін терінің меланома емес обырының (ТМЕО) [негіздік-жасушалық карцинома (НЖК) және жалпақ жасушалы карцинома (ЖЖК)] жоғары даму қаупі анықталды. Гидрохлоротиазидтің фотосенсибилизиялау әсері ТМЕО дамытуы мүмкін механизм ретінде әрекет етуі мүмкін.
Гидрохлоротиазид қабылдап жүрген пациенттер ТМЕО даму қаупі, тері жабындарында жаңа ошақтардың бар-жоғын жүйелі тексеру қажеттілігі және терідегі кез келген күмән тудыратын жаңа түзілімдер жөнінде шұғыл хабарламалар ұсыну туралы ақпараттанған болуы тиіс. Тері обырының даму қаупін төмендету үшін пациенттерге күн сәулесінің және УК- сәулелерінің әсерін шектеу секілді болжамды профилактикалық шаралар, ал әсерге ұшыраған жағдайда тері жабындарын талапқа сай қорғау туралы мәлімдеу керек. Биопсиялық материалды гистологиялық зерттеуді қоса, тері жабындарының күмән тудыратын зақымдануларын қысқа мерзімде тексеруден өткізу қажет. Бұрын ТМЕО шалдыққан пациенттерде гидрохлоротиазид қолдану қажеттілігін қайта қарау қажет болуы да мүмкін.
Бүйрек жеткіліксіздігі
Бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде тиазидтер азотемияны туындатуы мүмкін. Препараттың жиынтық әсері бүйрек функциясының бұзылуы бар пациенттерде дамуы мүмкін. Егер бүйрек функциясының бұзылуы үдеп кетсе және ақуыздық емес азот мөлшерінің көбеюімен сипатталса, диуретикті тоқтату мүмкіндігімен пациентті емдеу мәселесін мұқият қайта қарастыру керек.
Бауыр жеткіліксіздігі
Гидрохлоротиазидті су-тұз теңгеріміндегі шамалы өзгерістер бауыр комасының дамуына түрткі болуы мүмкін болғандықтан, бауыр функциясы бұзылған пациенттерде немесе бауыр ауруы үдеп кеткен пациенттерде сақтықпен қолданылуы керек.
Метаболизмдік және эндокриндік бұзылулар
Тиазидтермен емдеу глюкозаға төзімділікті бұзуы мүмкін. Қант диабеті бар пациенттерде инсулин немесе диабетке қарсы пероральді дәрілер дозасын түзету қажет болуы мүмкін. Тиазидтермен емдеу кезінде жасырын қант диабеті көрініс беруі мүмкін.
Холестерин мен триглицеридтердің көбеюі тиазидті диуретиктермен емдеуге байланысты болуы мүмкін.
Гидрохлоротиазидпен емдеу кейбір пациенттерде гиперурикемияны және/немесе подаграны туғызуы мүмкін.
Электролиттік теңгерімсіздік
Диуретиктермен емделген кез-келген пациенттегі сияқты сарысудағы электролиттердің деңгейін мезгіл-мезгілімен бақылау керек.
Tиазидтер, гидрохлоротиазидті қоса, су-электролит теңгерімсіздігін (гипокалиемия, гипонатриемия және гипохлоремиялық алкалоз) туғызуы мүмкін. Сұйықтық немесе электролит теңгерімсіздігінен сақтандыру белгілері ауыз кеберсуі, шөлдеу; әлсіздік, сылбырлық, ұйқышылдық, мазасыздық; бұлшықеттердің ауырсынуы немесе құрысулар, бұлшықет әлсіздігі; артериялық гипотензия; олигурия; тахикардия және жүрек айну мен құсу секілді асқазан-ішек бұзылыстары болып табылады.
Каптоприлмен бір мезгілде қолдану гидрохлоротиазидпен туындаған гипокалиемияның даму қаупін азайтатын болса да, гипокалиемия жоғары дамитын қауіп тобына бауыр циррозы, диурез жоғарылауы, электролиттер жоғалуын пероральді алмастыру жеткіліксіздігі бар пациенттер, сондай-ақ глюкокортикостероидтармен немесе адренокортикотропты гормонмен ем алып жүрген тұлғалар кіреді. Ыстық ауа-райында ісінулерге бейім пациенттерде, гипонатриемия туындауы мүмкін.
Хлоридтер тапшылығы әдетте болмашы болады және емдеуді қажет етпейді.
Тиазидтер бүйрекпен кальцийдің экскрециялануын төмендетуі, сондай-ақ кальций метаболизмінің айқын бұзылулары болмаса, қан сарысуында кальций концентрациясының уақытша шамалы жоғарылауын туындатуы мүмкін. Айқын гиперкальциемия жасырын гиперпаратиреоидизмды айғақтай алады. Сондықтан қалқанша маңы бездерінің функциясын тексеруден өткізу алдында дәрілік затты қолдануды тоқтату керек.
Тиазидтердің несеппен магний экскрециялануын арттыратыны көрсетілген, бұл гипомагниемияға әкелуі мүмкін.
Антидопинг тест
Гидрохлоротиазид антидопинг тестісінде оң талдамалық нәтижеге әкелуі мүмкін.
Хориоидты жалқық, жедел миопия және салдарлы жедел жабық бұрышты глаукома
Сульфонамид препараттары немесе сульфонамидтер туындылары көру өрісінің ақауымен хориоидты жалқыққа, өтпелі миопияға және жедел жабық бұрышты глаукомаға алып келетін идиосинкразиялық реакцияны тудыруы мүмкін. Гидрохлоротиазид сульфонамид болып табылса да, белгілі себептік байланыссыз жедел жабық бұрышты глаукоманың жекелеген жағдайлары туралы ғана хабарланды. Симптомдар: гидрохлоротиазидпен емдеу басталуынан, әдетте, бірнеше сағат немесе апта ішінде көрініс беретін көру өткірлігінің күрт төмендеуін немесе көздің ауыруын қамтиды. Ем жүргізілмеген кезде жедел жабық бұрышты глаукома қайтымсыз көрмей қалуға әкелуі мүмкін. Негізгі емдеу – гидрохлоротиазид қабылдауды мүмкіндігінше тезірек тоқтату. Егер көзішілік қысым бақыланбайтын күйде қалса, шұғыл медициналық немесе хирургиялық ем қажет болуы мүмкін. Жедел жабық бұрышты глаукоманы дамытатын қауіп факторлары өзінде сульфонамид немесе пенициллинге аллергиялық реакциялардың анамнезде болуын қамтуы мүмкін.
Басқалары
Сезімталдық реакциялары аллергиясы немесе бронх демікпесі бар пациенттерде, оның ішінде анамнезінде болуы мүмкін. Жүйелі жегі тәрізді эритематоздың белсенділену мүмкіндігі туралы хабарламалар бар.
Каптоприл/гидрохлоротиазид біріктірілімі
Жүктілік
АӨФ тежегіштерін жүктілік кезінде тағайындауға болмайды. Егер АӨФ тежегіштерімен емді жалғастыру қажет деп саналмаса, жүкті болуды жоспарлайтын пациент әйелдер жүктілік кезінде пайдалану үшін анықталған қауіпсіздік бейіні бар гипертензияға қарсы баламалы препараттарға ауыстырылуы тиіс. Жүктілік диагностикаланғанда АӨФ тежегіштерімен емделуді дереу тоқтату және, қажет болса, баламалы емдеуді бастау керек.
Гипокалиемия қаупі
АӨФ тежегіштерін тиазидтік диуретиктермен біріктіру гипокалиемияның туындауын жоққа шығармайды, сондықтан сарысудағы калий деңгейін тұрақты бақылап отыру қажет.
Литий
Дәрілік затты литиймен бір мезгілде қолдану соңғысының уыттылығының күшеюіне байланысты ұсынылмайды.
Аса жоғары сезімталдық/ангионевроздық ісіну: mTOR тежегіштерімен (мысалы, сиролимус, эворелимус, темсиролимус) бір мегілде қолдану
mTOR тежегіштерін (мысалы, сиролимус, эворелимус, темсиролимус) бір мезгілде қолданып жүрген пациенттерде ангионевроздық ісінуінің даму қаупінің жоғарылауына (мысалы, тыныс жолдарының ісінуі немесе тілдің ісінуі тыныстың бұзылуымен немесе онсыз) әкелуі мүмкін.
Арнайы сақтандырулар
Лактоза
Дәрілік зат құрамында лактоза бар, сондықтан сирек тұқым қуалайтын галактоза жақпаушылығының түрлері, лактаза жеткіліксіздігі, глюкоза-галактозалық мальабсорбция синдромы бар пациенттерге бұл препаратты қабылдауға болмайды.
Препараттың көлік құралдарын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Гипертензияға қарсы басқа дәрілерді пайдалану кезіндегі сияқты, әсіресе, емдеудің басында немесе дозаларды өзгерткенде немесе алкогольмен бірге қабылдағанда көлік құралдарын және аса қауіпті механизмдерді басқару қабілеті төмендеуі мүмкін. Аталған әсерлер пациенттің жеке сезімталдығына байланысты болады.