Карбамазепин таблетки 200 мг

Бір таблетканың құрамында белсенді зат – карбамазепин, 200 мг; қосымша заттар: микрокристалды целлюлоза, натрий кроскармеллозасы, магний стеараты, натрий лаурилсульфаты, желатин. Сыртқы түрінің иісінің, дәмінің сипаттамасы Дөңгелек пішінді, жиектері кертілген жоғарғы және төменгі беттері тегіс, сызығы бар, ақ немесе сарғыш реңді ақ түсті, бір қабатты таблеткалар. Сындырып, лупамен қарағанда біршама біртекті құрылым көрінеді.

Карбамазепин препараты ересектерде және 6 жастан асқан балаларда қолданылады. • Эпилепсия. • Салдарлы жайылған немесе онсыз күрделі немесе қарапайым парциальді ұстамалар (естен танумен немесе онсыз). • Жайылған тонустық-клонустық ұстамалары. • Аралас түрдегі ұстамалар. • Карбамазепин монотерапия мен біріктірілген терапияға жарамды. • Карбамазепин әдетте абсанстарда (petit mal) немесе миоклонустық ұстамаларда тиімсіз («Қолданған кездегі қажетті сақтандыру шаралары» бөлімін қараңыз). • Жедел маниакальді жай-күйде және биполярлық аффективті бұзылыстарда демеуші терапияда өршудің немесе клиникалық көріністерінің айқындығы азайғанда профилактика мақсатында. • Алкогольдік абстиненция синдромында. • Үшкіл жүйкенің идиопатиялық невралгиясы және жайылған склероз салдарынан болатын үшкіл жүйкенің невралгиясында (типтік немесе атипиялық). • Тіл-жұтқыншақ жүйкесінің идиопатиялық невралгиясында.

Әсер ету механизмі Препараттың белсенді заты карбамазепиннің әсер ету механизмі тек ішінара зерттелген. Карбамазепин тым қозған жүйке талшықтарының жарғақшаларын тұрақтандырады, қайталанатын нейрондық разрядтардың пайда болуын тежейді және қоздырғыш импульстардың синапстық өткізілуін төмендетеді. Карбамазепиннің әсер етуінің негізгі механизмі деполяризацияланған нейрондарда натрий өзекшелерінің бөгелуі арқылы натрийге тәуелді потенциалдардың қайтадан түзілуіне жол бермеу болуы ықтимал. Карбамазепиннің құрысуға қарсы әсері негізінен глутаминнің босап шығуының төмендеуімен және нейрондар жарғақшаларының тұрақтануымен жүзеге асырылады, ал антиманиакальді әсері допамин және норадреналин метаболизмінің бәсеңдеуімен жүзеге асырылуы мүмкін. Фармакодинамикалық әсерлер Карбамазепин эпилепсияға қарсы дәрі ретінде келесі әрекет спектрін қамтиды: қайталама жайылған және онсыз қарапайым және күрделі парциальді ұстамалар; жайылған тонус-клонустық ұстамалар және ұстамалардың осы түрлерінің біріктірілімі. Эпилепсиямен ауыратын пациенттерде (әсіресе балалар мен жасөспірімдерде) карбамазепинді монотерапия ретінде қолданудағы клиникалық зерттеулерде препараттың психотроптық әсері байқалды, ол ішінара мазасыздық пен депрессия симптомдарына оң әсер етті, сондай-ақ ашушаңдық мен озбырланудың азаюымен байқалды. Нейротропты дәрі ретінде препарат кейбір неврологиялық ауруларда тиімді: мысалы, идиопатиялық және қайталама үшкіл жүйке невралгиясындағы ауырсыну ұстамаларының алдын алады. Сонымен қатар, карбамазепин әртүрлі жағдайларда нейрогендік ауырсынуды жеңілдету үшін қолданылады. Алкогольді абстиненция синдромында препарат құрысуға дайындық шегін жоғарылатады, ол әдетте осы жағдайда төмендейді және, қозғыштықтың жоғарылауы, тремор, жүрістің бұзылуы сияқты синдромның клиникалық көріністерінің ауырлығын төмендетеді. Психотроптық дәрі ретінде препарат аффективті бұзылуларға, атап айтқанда жедел маникальды жағдайларды емдеуге, биполярлық аффективті (маникальді-депрессиялық) бұзылуларды қолдаушы емдеуге (монотерапияда да, нейролептиктік препараттармен, антидепрессанттармен немесе литий препараттарымен біріктірілімде) тиімді. Клиникалық тиімділігі Деректер жоқ.

Дозалау режимі Эпилепсия Мүмкіндігіне қарай, препарат монотерапия түрінде тағайындалуы керек. Емдеуді аз тәуліктік дозадан бастау керек, ол кейіннен оңтайлы әсерге жеткенше баяу жоғарылатылады. Терапиялық дозаны, әсіресе біріктірілген терапия кезінде, препараттың қан плазмасындағы концентрациясын анықтау жолымен және тиімділігіне қарай анықтау керек. Тәжірибе көрсеткендей, карбамазепиннің емдік концентрациясы 4-тен 12 мкг/мл-ге дейін болады. Егер карбамазепин қолданыстағы эпилепсияға қарсы терапияға қоса берілсе, оны басқа эпилепсияға қарсы препараттардың дозасын сақтай отырып немесе қажет болған жағдайда түзету арқылы біртіндеп қосу керек («Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімін қараңыз). Ересектер Препараттың ұсынылатын бастапқы дозасы тәулігіне 1-2 рет 100-200 мг құрайды. Содан кейін доза оңтайлы әсерге жеткенше баяу жоғарылатылады; көбінесе тәуліктік доза 800-1200 мг құрайды. Кейбір пациенттерге тәулігіне 1600 мг немесе тіпті 2000 мг-ға жететін препараттың дозасы қажет болуы мүмкін, дегенмен жағымсыз әсерлердің жоғарылау қаупіне байланысты мұндай жоғары дозалардан аулақ болу керек. Балалар Препараттың тәуліктік ең төмен дозасын қолданудан бастау ұсынылады, оны әрі қарай әрбір пациент үшін оңтайлы әсерге жеткізгенше баяу арттырады. Препараттың әдеттегі дозасы тәулігіне бірнеше рет қабылданатын, дене салмағының әр кг шаққанда 10-20 мг. Препарат кішкентай балаларға қолдану үшін ұсынылмайды. Жасы — Тәуліктік дозасы 6-10 жас — Тәулігіне 400-600 мг (күніне бірнеше қабылдауға бөлінген 200 мг 2-3 таблетка) 11-15 жас — Тәулігіне 600-1000 мг (күніне бірнеше қабылдауға бөлінген 200 мг 3-5 таблетка) > 15 жас асқан — Тәулігіне 800-1200 мг (ересектердегі сияқты) Балалар үшін ұсынылған ең жоғары доза • 6-15 жас: тәулігіне 1000 мг • 15 жас асқан: тәулігіне 1200 мг. Мүмкіндігінше, карбамазепинді монотерапия ретінде тағайындаған жөн, бірақ басқа дәрілік заттармен бірге қолданған жағдайда препарат дозасын осылай біртіндеп арттыру режимі ұсынылады. Карбамазепинді эпилепсияға қарсы ағымдағы емге қосымша тағайындағанда дозаны, эпилепсияға қарсы қолданылатын ағымдағы препарат(тар) дозасын өзгертпей немесе, қажет болған жағдайда, оны түзете отырып, біртіндеп арттырған жөн. Карбамазепиннің тезірек элиминациялануын ескере отырып, балаларға ересектермен салыстырғанда препараттың жоғарырақ дозаларын (дене салмағының килограммына шаққанда) қолдану талап етілуі мүмкін. Карбамазепин таблеткаларын балаларға 6 жастан бастап қабылдауға болады. Үшкіл жүйке невралгиясы, тіл-жұтқыншақ жүйкесінің идиопатиялық невралгиясы Препараттың бастапқы дозасы тәулігіне 200-400 мг (егде жастағы пациенттер үшін тәулігіне 2 рет 100 мг) ауырсыну сезімдері жойылғанға дейін баяу жоғарылату керек (әдетте тәулігіне 3-4 рет 200 мг дозаға дейін). Содан кейін доза біртіндеп препараттың плазмадағы болуы мүмкін ең төменгі қолдау концентрациясына дейін төмендетіледі. Ұсынылатын максималды тәуліктік доза-1200 мг. Ауырсыну сезімі жойылғаннан кейін, жаңа ауырсыну пайда болғанға дейін емдеуді біртіндеп тоқтатуға ұмтылу керек. Алкогольдік абстиненция синдромы Алғашқы 2 күн ішінде доза тәулігіне 3-4 рет 200 мг құрайды. Ауыр жағдайларда алғашқы бірнеше күнде дозаны тәулігіне 1200 мг-ға дейін арттыруға болады. Содан кейін дозаны емдеу аяқталғанға дейін біртіндеп азайту керек («Қолданған кездегі қажетті сақтандыру шаралары» бөлімін қараңыз). Жедел маникальді жағдайлар және биполярлық аффективті бұзылуларға қолдау көрсету терапиясы Доза диапазоны тәулігіне шамамен 400-1600 мг құрайды; әдетте доза тәулігіне 400-600 мг құрайды, 2-3 рет қабылдауға бөлінеді. Жедел маникальді жағдайда дозаны тез жоғарылату керек, ал биполярлық бұзылыстарды қолдау терапиясында оңтайлы жағымдылығын қамтамасыз ету үшін шағын дозалармен біртіндеп жоғарылату ұсынылады. Пациенттердің ерекше топтары Егде жастағы пациенттер Дәрілік өзара әрекеттесулерді және эпилепсияға қарсы препараттардың фармакокинетикасының ерекшеліктерін ескере отырып, егде жастағы пациенттерге Карбамазепин препаратының дозасын сақтықпен таңдау керек. Ұсынылған бастапқы доза тәулігіне 2 рет 100 мг құрайды. Шығу тегіне байланысты HLA-A*3101 аллелінің тасымалдаушылары болуы ықтимал пациенттер Карбамазепинмен емдеуді бастамас бұрын, олардың тегіне байланысты терінің белгілі бір жағымсыз реакцияларының/аса жоғары сезімталдық реакцияларының пайда болу қаупі бар пациенттерге қауіпті дәлірек бағалау үшін HLA-A*3101 аллелінің бар-жоғын тексеруге тест өту ұсынылады («Қолданған кездегі қажетті сақтандыру шаралары» бөлімін қараңыз). Енгізу әдісі мен жолы Препарат ішке қабылданады. Препаратты тамақтану кезінде, тамақтанғаннан кейін немесе тамақ ішудің арасында қабылдауға болады. Таблеткаларды аз мөлшердегі сұйықтықпен қабылдау керек. Қабылдау уақыты көрсетілген қолдану жиілігі Әдетте дәрігер емдеуді пациенттің жеке ерекшеліктеріне байланысты одан әрі арттыра алатын ең аз дозадан бастайды. Карбамазепин дозасын әрбір пациенттің жеке ерекшеліктеріне сәйкес түзету керек. Емдеу ұзақтығы Егер сізде қандай да бір проблемалар туындамаса, дәрігер көрсеткендей таблеткаларды ұзақ уақыт қабылдауды жалғастырыңыз. Мұндай жағдайда дәрігермен кеңесіңіз. Дәрілік препараттың бір немесе бірнеше дозасын өткізіп алған жағдайда қажетті шаралар Егер сіз кезекті дозаны қабылдауды ұмытып қалсаңыз, оны мүмкіндігінше тезірек қабылдаңыз. Алайда, егер препараттың кезекті дозасын қабылдау уақыты басталса, қабылданбаған дозаны қабылдауды қойып, әдеттегідей қабылдауды жалғастырыңыз. Өткізіп алған дозаның орнын толтыру үшін қосарлы дозаны қабылдамаңыз! Тоқтату симптомдары қаупінің болуына нұсқау Егер Сіздің дәрігеріңіз бұл туралы айтпаса, препаратты қабылдауды тоқтатпаңыз. Препаратты қабылдауды күрт тоқтату құрысуға түрткі болуы мүмкін, сондықтан карбамазепинді қабылдауды біртіндеп тоқтату керек. Дәрілік препараттың қолдану тәсілін түсіндіру үшін медициналық қызметкерге кеңес алуға жүгіну жөніндегі ұсынымдар Осы препаратты қолдану бойынша қандай да бір қосымша сұрақтар туындаған жағдайда өзіңіздің емдеуші дәрігеріңізбен кеңесіңіз.

• карбамазепинге және окскарбазепинге немесе химиялық жағынан ұқсас дәрілік препараттарға (мысалы, трициклді антидепрессанттар) немесе кез келген басқа компонентке жоғары сезімталдық • атриовентрикулярлық блокада • анамнезінде сүйек кемігін бәсеңдету эпизодтарының болуы • бауыр порфириялары (мысалы, жедел ұстамалы порфирия, вариегатты порфирия, терінің кешеуілді порфириясы) • моноаминоксидаза (МАО) тежегіштерімен біріктірілімде қолдану. МАО тежегіштерін қабылдауды карбамазепинді қолдануды бастағанға дейін кемінде 2 апта бұрын немесе клиникалық тұрғыдан рұқсат етілген болса, ұзағырақ мерзімде тоқтату керек.

Емдеудің басында немесе бастапқы дозасы тым көп препаратты қолданғанда немесе егде жастағы пациенттерді емдеген кезде жағымсыз реакциялардың белгілі бір типтері, мысалы, орталық жүйке жүйесі (ОЖЖ) тарапынан (бас айналу, бас ауыру, атаксия, ұйқышылдық, жалпы әлсіздік, диплопия), асқазан-ішек жолы тарапынан (жүректің айнуы, құсу) немесе аллергиялық тері реакциялары пайда болады. Дозаға байланысты жағымсыз реакциялар әдетте өздігінен де, сонымен қатар препарат дозасын уақытша азайтқаннан кейін де бірнеше күн ішінде қайтады. ОЖЖ тарапынан жағымсыз реакциялардың дамуы препараттың салыстырмалы артық дозалануының немесе қан плазмасындағы белсенді заттар концентрацияларының едәуір ауытқуларының салдары болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін бақылау ұсынылады. Өте жиі • лейкопения (11 %), 2 % жағдайларда тұрақты • бас айналу (10-50 %), атаксия (балалар: 10,4 %; ересектер: 50 %), ұйқышылдық • құсу, жүрек айну (екеуі де 8 %) • гамма-ГТ деңгейінің жоғарылауы (бауыр ферменттерінің индукциясына байланысты), әдетте клиникалық маңызы жоқ • аллергиялық дерматит, қышу, ауыр болуы мүмкін есекжем • қатты қажығыштық Жиі • эозинофилия, тромбоцитопения • ісінулер, сұйықтықтың іркілуі, дене салмағының артуы, гипонатриемия және диурезге қарсы гормон (ДҚГ) әсеріне ұқсас әсері салдарынан қан осмолярлығының төмендеуі, бұл сирек жағдайларда летаргиямен, жүрек айнумен, құсумен, бас ауырумен, сананың шатасуымен және неврологиялық бұзылыстармен, құрысулармен, бағдарсыздықпен, түсініп қабылдаудың нашарлауымен, көрудің бұзылуымен немесе энцефалопатиямен («ДҚГ талапқа сай емес секрециялану синдромы») қатар жүретін гипергидратацияға әкеледі • бас ауыру, диплопия • аккомодация бұзылуы (мысалы, бұлыңғыр көру) • ауыз құрғауы • сілтілік фосфатаза деңгейінің жоғарылауы Жиі емес • аномальді еріксіз қозғалыстар (мысалы, тремор, «шапалақ сияқты» тремор, дистония, бұлшықет тартылуы), нистагм • диарея, іш қату • трансаминазалар деңгейінің жоғарылауы • эксфолиативтік дерматит Сирек • лимфаденопатия • қызбамен, тері бөртпелерімен, васкулитпен, лимфаденопатиямен, жалғанлимфомамен, артралгиямен, лейкопениямен, эозинофилиямен, гепатоспленомегалиямен және бауыр функциясының өзгерген көрсеткіштерімен және әртүрлі біріктірілімде пайда болатын өт жолдарының жоғалу синдромымен (деструкция және бауырішілік өт жолдарының жоғалуымен) бірге болатын баяу типті полиағзалық аса жоғары сезімталдық. Басқа ағзалар (мысалы, өкпе, бүйрек, ұйқы безі, миокард, жуан ішек) тарапынан бұзылулар болуы мүмкін • фолий қышқылының тапшылығы, тәбеттің болмауы • елестеулер (көру немесе есту), депрессия, мазасыздық, озбырлану, ажитация, сананың шатасуы • дискинезия, көзді қозғаудың бұзылуы, сөйлеу бұзылыстары (мысалы, дизартрия, түсініксіз сөйлеу), хореоатикалық бұзылулар, шеткері нейропатия, парестезия, паретикалық симптомдар • жүрек ішілік өткізгіштіктің бұзылуы • гипертония немесе гипотония • іштің ауыруы • сарғаю, холестаздық, паренхималық (гепатоцеллюлярлы) немесе аралас гепатит, өт жолдарының жоғалу синдромы • жүйелі қызыл жегі • бұлшықет әлсіздігі Өте сирек • лейкоцитоз, агранулоцитоз, аплазиялық анемия, панцитопения, эритроцитарлық аплазия, анемия, мегалобласты анемия, ретикулоцитоз, гемолиздік анемия • анафилаксиялық реакция, гипогаммаглобулинемия, ангионевроздық ісіну • гинекомастия, галакторея, пролактин деңгейінің жоғарылауы, қалқанша безінің функциясын талдаудағы ауытқулар: L-тироксин деңгейінің төмендеуі (бос тироксин, тироксин, трийодтиронин) және тиреотропты гормон деңгейінің жоғарылауы (ТТГ), әдетте клиникалық көріністерсіз • холестерин деңгейінің жоғарылауы, соның ішінде ТЖЛП холестерині және триглицеридтер, жедел ұстамалы порфирия, вариегатты порфирия, кешеуілдеген тері порфириясы • психозды белсендіру • дәм сезу бұзылуы, қатерлі нейролептикалық синдром (ҚНС), шеткері эозинофилиямен миоклонусты асептикалық менингит • көзбұршағының күңгірттенуі, конъюнктивит, көзішілік қысымның жоғарылауы • есту қабілетінің бұзылуы, мысалы, құлақтың шуылдауы, гиперакузия, гипоакузия, дыбысты қабылдаудың бұзылуы • брадикардия, аритмия, естен танумен болатын атриовентрикулярлық блокада, жүрек жеткіліксіздігі, жүректің ишемиялық ауруының өршуі • қан тамырлары жеткіліксіздігі, тромбофлебит, тромбоэмболия (мысалы, өкпе артериясының тромбоэмболиясы), васкулит • өкпенің аса жоғары сезімталдық реакциялары, мысалы, қызба, ентігу, пневмонит немесе пневмониямен сипатталады • глоссит, стоматит, панкреатит • гранулематозды гепатит, бауыр жеткіліксіздігі • Стивенс-Джонсон синдромы (Азияның кейбір елдерінде сирек кездеседі), уытты эпидермалық некролиз, фотосезімталдық реакциясы, мультиформалы және түйінді эритема, тері пигментациясының бұзылуы, пурпура, акне, қатты тершеңдік, шаштың түсуі, гирсутизм • сүйек метаболизмінің бұзылуы (қан плазмасындағы кальций мен25-гидроксихолекальциферол деңгейінің төмендеуі), бұл остеомаляцияға/остеопорозға, артралгияға, бұлшықет ауыруы мен спазмға әкелуі мүмкін • тубулоинтерстициялық нефрит, бүйрек жеткіліксіздігі, бүйрек функциясының бұзылуы (мысалы, альбуминурия, гематурия, олигурия, қандағы мочевина деңгейінің жоғарылауы/азотемия), несеп бөлінуінің жиілеуі, несеп іркілуі • либидо бұзылуы/эректильді дисфункция, патологиялық сперматогенез (сперматозоидтар санының және/немесе қозғалғыштығының төмендеуімен). Еркек фертильділігінің және/немесе патологиялық сперматогенезінің өте сирек кездесетін жағдайлары туралы хабарланды Белгісіз • адамның VI типті герпес вирусының реактивациясы* • сүйек кемігі функциясының жеткіліксіздігі* • эозинофилиясы және жүйелік симптомдары бар дәрілік реакция (DRESS)* • седативті әсер*, есте сақтау қабілетінің төмендеуі* • колит* • жедел жайылған экзантематозды пустулез (AGEP)*, лихеноидты кератоз*, онихомадезис* • сүйек тығыздығының төмендеуі*, сынықтар* • құлау (атаксиямен, бас айналумен, ұйқышылдықпен, гипотониямен, сананың шатасуымен немесе карбамазепинмен емдеу салдарынан седациямен байланысты)* * Өздігінен болған хабарламалардан алынған жағымсыз реакциялар (жиілігі белгісіз). Жағымсыз дәрілік реакциялар туындаған кезде медицина қызметкеріне, фармацевтика қызметкеріне немесе дәрілік препараттардың тиімсіздігі туралы хабарламаны қоса, дәрілік препараттарға жағымсыз реакциялар (әсерлер) бойынша ақпараттық деректер базасына тікелей жүгіну қажет Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК http://www.ndda.kz

Белгілері және симптомдары Артық дозалану әдетте ОЖЖ, жүрек-қантамыр және тыныс алу жүйесі тарапынан симптомдармен көрініс береді. Орталық жүйке жүйесі: ОЖЖ функциясының бәсеңдеуі; бағдардан адасу, сананың деңгейі төмендеуі, ұйқышылдық, қозу, елестеулер, кома; көрудің бұлдырауы, анық сөйлемеу, дизартрия, нистагм, атаксия, дискинезия; гиперрефлексия (бастапқыда), гипорефлексия (кейінірек); құрысулар, психомоторлы бұзылыстар, миоклонус, гипотермия, мидриаз. Тыныс алу жүйесі: тыныстың тарылуы, өкпенің ісінуі. Жүрек-қантамыр жүйесі: тахикардия, гипотония, кейде – гипертония, QRS кешені кеңеюімен өткізгіштіктің бұзылуы; жүректің функциясы бәсеңдеуімен байланысты болатын синкопе. Асқазан-ішек жолы: құсу, асқазанда тағамның кідіруі, жуан ішек моторикасының төмендеуі. Қанқа-бұлшықет және дәнекер тіні: карбамазепиннің уытты әсер етуімен байланысты рабдомиолиздің жекелеген жағдайлары жөнінде мәлімделді. Бүйрек және несеп шығару жүйесі: несептің іркілуі, олигурия немесе анурия; сұйықтықтың іркілуі, диурезге қарсы гормонның әсер етуіне ұқсас, карбамазепин әсерінен туындайтын сулы уыттану. Зертханалық көрсеткіштер тарапынан: гипонатриемия, метаболизмдік ацидоз болуы мүмкін, гипергликемия, креатининфосфокиназаның бұлшықеттік фракциясының жоғарылауы. Емі Спецификалық антидоты жоқ. Бастапқыда ем пациенттің клиникалық жағдайына негізделуі тиіс; ауруханаға жатқызу көрсетілген. Карбамазепинмен уланғанын айғақтау және артық дозалану дәрежесін анықтау үшін қан плазмасындағы препарат концентрациясын анықтау жүргізіледі. Асқазанның ішіндегісін шығару, асқазанды шаю, белсендірілген көмір қабылдау жүзеге асырылады. Асқазан ішіндегісін шығарудың кешігуі дәрінің кейіннен сіңуіне және сауығу кезеңінде уыттану симптомдарының қайтадан пайда болуына әкеп соғуы мүмкін. Қарқынды емдеу бөлімінде симптоматикалық демеуші ем, жүрек функциясына мониторинг жүргізу, су-электролиттік теңгерімнің бұзылуын мұқият түзету қолданылады. Арнаулы нұсқаулар Көмір сорбенттерінде гемосорбция жүргізу ұсынылады. Гемодиализ карбамазепинмен артық дозаланған жағдайда емдеудің тиімді әдісі болып табылады. Препарат баяу сіңетін болғандықтан, артық дозалану басталғаннан кейін2-ші және 3-ші күні оның симптомдарының қайталап өршуі мүмкін екендігін алдын ала ескеру қажет.

Жалпы Карбамазепинді тек дәрігердің бақылауымен қолдану керек. Карбамазепинді пайда/қауіп арақатынасын қатер шегінде бағалаудан кейін және келесі жағдайларда пациенттерді мұқият бақылаумен ғана тағайындау керек: • пациенттің анамнезінде гематологиялық аурулардың (өткен немесе қазіргі), басқа дәрілік препараттарға жағымсыз гематологиялық реакциялардың болуын; • натрий метаболизмінің бұзылуы; • жүрек, бауыр немесе бүйрек аурулары бар пациенттер, соның ішінде мұндай аурулар анамнезінде бар пациенттер; • карбамазепинмен емдеу курстары үзілген пациенттерде. Гематологиялық әсерлер Агранулоцитоздың және аплазиялық анемияның дамуы карбамазепинді қолданумен байланысты. Алайда, мұндай жағдайлар өте сирек болатындықтан, қаупінің маңыздылығын бағалау қиын. Карбамазепинмен емделмеген жалпы популяцияда агранулоцитоздың дамуының жиынтық қаупі жылына 1 миллион тұрғынға шаққанда 4,7 жағдайға, ал аплазиялық анемияның жылына 1 миллион тұрғынға шаққанда 2 жағдайға жеткені белгілі. Карбамазепинмен емдеуге байланысты тромбоциттер немесе лейкоциттер санының сирек немесе жиі шамалы төмендеуі байқалады, бірақ көп жағдайда бұл уақытша сипатта және аплазиялық анемия немесе агранулоцитоздың дамуын көрсетпейді. Дегенмен, емдеуді бастамас бұрын жалпы қан талдауының бастапқы деңгейін, соның ішінде тромбоциттер санын, ретикулоциттерді және сарысудағы темір деңгейін анықтау керек, содан кейін оны одан әрі жүйелі түрде жүргізу керек. Егер терапия кезінде лейкоциттер немесе тромбоциттер санының айқын төмендеуі байқалса, пациенттің жағдайын және оның жалпы қан талдауының көрсеткіштерін мұқият бақылау қажет. Егер сүйек кемігінің айтарлықтай бәсеңдеуінің кез-келген белгілері пайда болса, карбамазепинді қабылдауды тоқтату керек. Пациенттерге уыттанудың басталу белгілері және ықтимал гематологиялық асқынулардың симптомдары, сондай-ақ тері мен бауырды зақымдайтын аса жоғары сезімталдық реакцияларының симптомдары туралы хабарлау керек. Пациенттерге қызба, тамақ ауыруы, шап инфекциясы, бөртпе, ауыз қуысының ойық жарасы, оңай пайда болатын көгеру, петехия немесе геморрагиялық пурпура сияқты реакциялар пайда болған кезде дереу дәрігерге қаралу ұсынылады. Аса жоғары сезімталдық реакциялары Карбамазепинді қолдану кезінде I класты аса жоғары сезімталдық реакциялары (жедел реакциялар), соның ішінде бөртпе, қышу, есекжем, ангионевроздық ісіну (көмейге, тамаққа, ерінге және қабаққа әсер ететін) және өлімге әкелетін/өмірге қауіп төндіретін анафилаксия туралы хабарланды. Егер пациентте карбамазепинмен емдеуден кейін осындай реакциялар дамыса, оны толығымен тоқтатып, балама ем тағайындау керек. Карбамазепин сонымен қатар, әр түрлі біріктірілімдерде пайда болуы мүмкін, эозинофилиямен және жүйелік симптомдармен (DRESS) дәрілік бөртпелерді, қызбамен, бөртпемен, васкулитпен, лимфаденопатиямен, жалғанлимфомиямен, артралгиямен, лейкопениямен, эозинофилиямен, гепатоспленомегалиямен, бауыр функциясы көрсеткіштерінің өзгеруімен және өт жолдарының жойылу синдромы (соның ішінде өт жолдары ішілік бұзылулар мен жойылу) бар аса жоғары сезімталдықтың көп ағзалық реакциясын, IVb класының баяу типті аса жоғары сезімталдық реакцияларын тудыруы мүмкін. Сонымен қатар басқа ағзаларға (өкпе, бүйрек, ұйқы безі, миокард, жуан ішек) да әсер етуі мүмкін. Карбамазепинге аса жоғары сезімталдық реакциясы бар пациенттердің шамамен 25-30 %-да окскарбазепинмен айқаспалы реакциясы байқалды. Карбамазепин мен эпилепсияға қарсы хош иісті препараттар (мысалы, фенитоин, примидон немесе фенобарбиталмен) арасында айқаспалы аса жоғары сезімталдық реакциясының дамуы мүмкін. Егер аса жоғары сезімталдық реакциясын көрсететін белгілер мен симптомдар пайда болса, препаратты қабылдауды дереу тоқтату керек. Терінің күрделі реакциялары Уытты эпидермальді некролизді (УЭН немесе Лайелл синдромын) және Стивенс-Джонсон синдромын (СДС) қамтитын терінің күрделі реакциялары карбамазепинді қолданғанда өте сирек болады. Дерматологиялық күрделі реакциялары бар пациенттер ауруханаға жатқызуды қажет етуі мүмкін, себебі бұл жағдайлар өмірге қауіп төндіруі және өлімге әкелуі мүмкін. СДС/УЭН дамуының көптеген жағдайлары карбамазепинмен емдеудің алғашқы бірнеше айында байқалады. Бұл тері реакциялары көбіне еуропалық нәсілді тұрғындары басым елдердегі10 000 жаңа пациенттің 1-6-ында кездеседі деп хабарланған. Алайда, кейбір азия елдерінде қауіп шамамен 10 есе артуы мүмкін. Терінің күрделі реакциясының белгілері немесе симптомдары пайда болса, карбамазепинді қабылдауды дереу тоқтатып, балама терапияны қарастырған жөн. Фармакогеномикасы Әр түрлі HLA аллельдерінің пациенттің иммундық жүйеге байланысты жағымсыз реакциялар пайда болуына бейімділігіне әсері туралы дәлелдер көбейіп келеді. HLA-А*3101 аллелімен байланыс Адамның лейкоциттік антигені (HLA)-А*3101 СДС/УЭН, эозинофилия және жүйелік симптомдары бар дәрілік бөртпе (DRESS), жедел жалпыланған экзантематозды пустулез (AGEP) және макулопапулезді бөртпе сияқты тері жағымсыз реакцияларының даму қаупінің факторы болуы мүмкін. Ұлты жапон пациенттер мен Солтүстік Еуропалықтардағы ретроспективті талдау деректері адамның лейкоциттік антигені HLA-А*3101 аллелі тасымалдаушыларындағы СДС/УЭН, DRESS, AGEP және макулопапулезді бөртпе сияқты ауыр тері реакциялары және карбамазепинді қолдану арасындағы байланысты көрсетті. Бұл аллельдің таралуы әр түрлі этникалық топтарда әрқалай болуы мүмкін: Еуропа тұрғындарында шамамен 2-5 %, жапондарда шамамен 10 %. Аллельдің таралуы Австралия, Азия, Африка және Солтүстік Америка тұрғындарының 5 %-дан азын құрайды. Батыс Еуропа тұрғындары үшін HLA-A*3101 аллелінің таралуы географиялық аймаққа байланысты шамамен 6,7 % деп бағаланады. Ерекшеліктер 5-тен 12 %-ға дейін болады. Таралуы 15 %-дан астамы Оңтүстік Американың кейбір этникалық топтарында (Аргентина мен Бразилия), Солтүстік Американың байырғы тұрғындарында (Навахо және Сиокс тайпалары, Мексикада – Санора Сери), Оңтүстік Үндістанда (Тамил Наду) анықталған. Аллельдің таралуы сәйкес аллелі бар белгілі бір популяциялардағы хромосомалардың пайызын білдіреді. Осылайша, аллельдің көшірмесі бар пациенттердің пайызы оның екі хромосомасының кем дегенде біреуімен (яғни «тасымалдау жиілігі») аллельдің таралуынан екі есе дерлік астам болады. Сондықтан қауіпке ұшырауы мүмкін пациенттердің пайызы аллельдің таралуынан екі есе дерлік жоғары. Аллельді тасымалдаушы болуы мүмкіндерде (HLA)-A*3101 карбамазепинмен емдеуді бастамас бұрын (мысалы, ұлты жапон пациенттерге, еуропалықтарға, Американың байырғы тұрғындарына, латын американдықтарға, Үндістанның оңтүстігіндегі халықтарға және арабтарға) осы аллель бойынша скринингтен өту ұсынылады («Қолдану жөніндегі нұсқаулар» бөлімін қараңыз). Препаратты осы аллельді тасымалдаушылар терапияның пайдасы ықтимал қауіптен астам болған жағдайда ғана қолдануы керек. Ұзақ уақыт бойы карбамазепинмен емделген пациенттерде (HLA)-A*3101 аллель бойынша скрининг өту мүлдем қажет емес, өйткені СДС/УЭН, AGEP, DRESS және макулопапулезді бөртпелер әдетте терапияның алғашқы бірнеше айында ғана байқалады. (HLA)-B*1502 байланысы Қытайлық Хан этникалық тобының пациенттеріндегі ретроспективті зерттеулер карбамазепинді қолданумен байланысты СДС/УЭН синдромының тері реакциялары мен бұл пациенттерде адамның лейкоциттік антигенінің (HLA) аллелінің (HLA)-B*1502 болуы арасындағы айқын корреляцияны көрсетті. Бұл аллельдің таралуы Хан этникалық тобының қытайлық пациенттерінде 2-ден 12 %-ға дейін ауытқиды және Таиландта шамамен 8 % құрайды. СДС дамуы туралы хабарламалардың жоғары жиілігі («өте сирек» емес, көбіне «сирек») Азияның кейбір елдеріне тән (мысалы, Тайвань, Малайзия және Филиппин), мұнда аллель (HLA)-B*1502 тұрғындар арасында басым. Азия тұрғындары арасында бұл аллельді тасымалдаушылардың саны Филиппинде және Малайзияның кейбір популяцияларында 15 %-дан асады. Корей елі мен Үндістанда сәйкесінше 2 % және 6 % дейін таралуы тіркелді. Аллельдің (HLA)-В*1502 таралуы еуропалық, африкалық халықтар арасында, Американың байырғы тұрғындары, жапондықтар және испан тектес адамдар арасында елеусіз (˂ 1 %). Аллельдің таралуы сәйкес аллелі бар белгілі бір популяциялардағы хромосомалардың пайызын білдіреді. Осылайша, аллельдің көшірмесі бар пациенттердің пайызы оның екі хромосомасының кем дегенде біреуімен (яғни «тасымалдау жиілігі») аллельдің таралуынан екі есе дерлік астам болады. Сондықтан қауіпке ұшырауы мүмкін пациенттердің пайызы аллельдің таралуынан екі есе дерлік жоғары. Генетикалық қауіп тобына жататын пациенттерде карбамазепинмен емдеуді бастамас бұрын аллель (HLA)-B*1502 бар-жоғына тест жүргізілуі керек. Егер пациенттің аллельді (HLA)-B*1502 талдауы оң нәтиже берсе, онда мұндай емдеудің пайдасы қауіптен аспаса, карбамазепинмен емдеуді бастамау керек. Қауіпті бағалау кезінде HLA-B*1502 аллелі басқа эпилепсияға қарсы препараттардың қауіп факторы екенін есте ұстаған жөн. Аллельдің таралуы төмен популяцияларда HLA-B*1502 скринингі қажет емес. Сол сияқты, карбамазепинді ұзақ уақыт қолданатын пациенттер үшін скрининг іс жүзінде мүмкін емес, өйткені СДС/УЭН терапияның алғашқы бірнеше айында ғана көрінеді. HLA-B*1502 аллель тасымалдаушыларын анықтау, демек, осы хань ұлты пациенттерінде карбамазепинмен емдеуден бас тарту карбамазепиннен болатын СДС/УЭН синдромының туындау жиілігінің азаюына әкелді. Генетикалық скринингтің нәтижелері тиісті клиникалық бақылауды алмастырмауы керек, өйткені көптеген (HLA)-B*1502 тасымалдаушыларда СДС/УЭН болмайды, ал генетикалық қауіп факторлары жоқ басқа пациенттерде СДС/УЭН басқа себептермен дамуы мүмкін. Жағдай карбамазепинмен ем қабылдайтын (HLA)-A*3101 аллель тасымалдаушыларындағыға ұқсас. Бұл пациенттерде міндетті түрде СДС/УЭН, DRESS, AGEP немесе макулопапулезді бөртпе болмайды. Дегенмен, HLA-A*3101 аллелі жоқ пациенттерде терінің ауыр жағымсыз реакциялары басқа себептерге байланысты дамуы мүмкін. Доза, емдеу режимін сақтау, қатарлас дәрі терапиясы және қатарлас ауру сияқты басқа факторлардың осы ауыр жағымсыз тері реакцияларының пайда болуына әсер ету дәрежесі әлі зерттелмеген. Басқа тері реакциялары Өтпелі және денсаулыққа қауіп төндірмейтін, жеңіл дерматологиялық реакциялардың, мысалы, оқшауланған макулярлы немесе макулопапулезді экзантема дамуы мүмкін. Әдетте бұл реакциялар емдеуді жалғастырған кезде немесе препараттың дозасын төмендеткеннен кейін де бірнеше күн немесе апта ішінде жойылады. Сонымен қатар, неғұрлым ауыр дерматологиялық реакциялардың алғашқы белгілерін орташа өтпелі реакциялардан ажырату өте қиын болуы мүмкін болғандықтан, оны қолданумен реакция ншарлауы жалғасқан жағдайда препаратты қолдануды дереу тоқтату үшін пациент бақылауда болуы керек. Пациентте HLA-B*1502 аллелінің болуы карбамазепинге жеңіл дерматологиялық реакциялардың пайда болу қаупіне әсер етпейді. HLA-A*3101 аллелінің болуы мен карбамазепинді қолданумен байланысты жеңіл жағымсыз реакциялар арасында байланыс анықталды. Осылайша, HLA-A*3101 аллелі карбамазепинмен емдеу кезінде ауыр аса жоғары сезімталдық синдромының немесе жеңіл макулопапулезді бөртпенің даму қаупінің факторы болып табылады. Эпилепсиялық ұстамалар Карбамазепин абсансты тудыруы немесе бұрыннан бар жағдайды нашарлатуы мүмкін болғандықтан, карбамазепинді абсанспен немесе ұстаманың аралас түрлерімен, соның ішінде типтік және атипті абсанстардан зардап шегетін пациенттерге қолдануға болмайды. Осы жағдайлардың барлығында карбамазепин ұстамаларды күшейтуі мүмкін. Ұстамалар өршіп кеткен жағдайда карбамазепинді тоқтату керек. Бауыр функциясы Препаратпен емдеу кезінде бауыр функциясын бастапқы деңгейде бағалау жүргізу және терапия кезінде, әсіресе анамнезінде бауыр аурулары бар пациенттерде және егде жастағы пациенттерде осы функцияны мезгіл-мезгіл бағалау қажет. Бауыр функциясының бұзылуы өршіп кетсе немесе бауыр ауруының белсенді фазасы байқалса, карбамазепинді дереу тоқтату керек. Бүйрек функциясы Бастапқы деңгейді анықтау және жалпы несеп талдауын және сарысулық креатинин және қандағы мочевина азоты (ҚМА) сияқты бүйрек функциясының әртүрлі көрсеткіштерін мерзімді бақылау ұсынылады. Нақты зерттеулердің түрін және олардың жиілігін дәрігер әр пациенттің клиникалық жағдайы туралы кәсіби пікіріне сүйене отырып жеке анықтайды. Гипонатриемия Карбамазепинді қолданғанда гипонатриемияның даму жағдайлары белгілі. Натрий деңгейінің төмендеуімен байланысты бүйрек функциясының бұзылуы бұрыннан бар пациенттерде немесе натрий деңгейін төмендететін дәрілік заттармен (мысалы, диуретиктер, антидиуретикалық гормонның жеткіліксіз секрециясымен байланысты дәрілік препараттар) қатарлас емдегі пациенттерде карбамазепинмен емделмес бұрын қандағы натрий деңгейін өлшеу керек. Әрі қарай, қандағы натрий деңгейін екі апта сайын, содан кейін емдеудің алғашқы үш айында бір айлық аралықпен немесе клиникалық қажеттілікке сәйкес өлшеу керек. Бұл қауіп факторлары ең алдымен егде жастағы пациенттерге қатысты. Гипонатриемия дамыған жағдайда суды тұтыну мөлшерін шектеу керек. Гипотиреоз Карбамазепин қан сарысуындағы қалқанша безінің гормондарының концентрациясын төмендетуі мүмкін. Осыған байланысты гипотиреозбен ауыратын пациенттерде қалқанша безінің гормондарына орын басу терапиясының дозасын арттыру қажет. Сондықтан қалқанша безінің гормондарын орын басу терапиясының дозасын түзету үшін қалқанша безінің функциясына мониторинг жүргізу ұсынылады. Антихолинергиялық әсерлер Карбамазепин орташа антихолинергиялық белсенділікті көрсетеді. Сондықтан терапия кезінде көзішілік қысымы жоғары және несеп іркілісі бар пациенттар қатаң бақылауда болуы керек. Психикалық бұзылулар Жасырын психоздарды белсендіру мүмкіндігін, сондай-ақ сананың шатасуы мен қозудың пайда болуын, әсіресе егде жастағы пациенттерде ескеру қажет. Суицидтік ойлар мен суицидтік мінез-құлық Бірқатар көрсеткіштер бойынша эпилепсияға қарсы препараттармен емделген пациенттерде суицидтік ойлар мен суицидтік мінез-құлық жағдайлары байқалды. Эпилепсияға қарсы препараттардың рандомизацияланған, плацебо-бақыланатын зерттеулерінен алынған деректердің Мета-талдауы суицидтік ойлар мен мінез-құлық қаупінің аздап жоғарылағанын көрсетті. Мұндай қауіптің пайда болу механизмі белгісіз. Сондықтан пациенттердегі суицидтік ойлар мен мінез-құлықтарды тексеріп, қажет болған жағдайда тиісті ем тағайындау керек. Пациенттерге (және пациенттерге қамқорлық жасаушыларға) суицидтік ойлар мен мінез-құлық пайда болған кезде дәрігерге қаралуға кеңес беру керек. Жүктілік және ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдер Карбамазепинді жүктілік кезінде қолданған кезде дамудың туа біткен ақаулары мен жүйке жүйесінің дамуы бұзылуы мүмкін («Жүктілік немесе лактация кезінде» бөлімді қараңыз). Сондықтан карбамазепинді жүктілік кезіндегі эпилепсияны емдеу үшін тек ықтимал пайдасы ықтимал қауіптерді ақтаған жағдайда ғана қолдану керек. Карбамазепинді психиатриялық көрсетілімдер мен нейропатиялық ауырсыну үшін қолдануға болмайды; оның орнына неғұрлым қолайлы балама емдеу әдістерін қарастырған жөн. Жүкті әйелдер мен ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдерге іштегі нәрестеге потенциалды түрде тератогендік әсер етуі мүмкін жүктілікке қаупі туралы тиісті ақпарат беру керек. Ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдер карбамазепинмен емдеу кезінде және препараттың соңғы дозасын қабылдағаннан кейін 2 апта ішінде контрацепцияның сенімді әдісін қолдануы керек. Гормондық контрацептивтер Гормондық контрацептивтерді қабылдаған әйелдерде лақылдап қан кетулер байқалды; карбамазепин гормондық контрацептивтердің тиімділігін төмендетуі мүмкін. Сондықтан бала туу жасындағы әйелдерге карбамазепинмен емдеу кезінде контрацепцияның балама, гормондық емес әдістерін қолдану ұсынылуы керек. Эндокриндік әсерлер Еркек фертильділігінің бұзылуы және/немесе аномальды сперматогенезі туралы бірен-саран хабарламалар бар; себеп-салдарлық байланыс анықталмаған. Өзара әрекеттесуі Ферменттердің индукциясына байланысты карбамазепин құрамында эстрогендер және/немесе прогестерондар бар препараттардың емдік әсерін төмендетуі мүмкін (мысалы, контрацептивтер тиімсіз болған жағдайда). Карбамазепинді CYP 3A4 тежегіштерімен немесе эпоксидті гидролаза тежегіштерімен бір мезгілде қолданғанда қан плазмасындағы карбамазепин немесе карбамазепин-10,11-эпоксид концентрациясының жоғарылауы байқалуы мүмкін, бұл жағымсыз әсерлерді тудыруы мүмкін. Осыған байланысты карбамазепиннің дозасын түзетіп, оның қан плазмасындағы концентрациясын бақылау керек. CYP 3A4 индукторларын бір мезгілде қолдану препараттың метаболизмін күшейтуі мүмкін, бұл қан сарысуындағы карбамазепин деңгейінің төмендеуіне және емдік әсердің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Тиісінше, CYP 3A4 индукторын тоқтату карбамазепиннің метаболизмін төмендетуі, сондықтан оның қан сарысуындағы деңгейінің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Осыған байланысты карбамазепин дозасын түзету қажет болуы мүмкін. Карбамазепин CYP 3A4 және бауырдағы I және II фазадағы басқа ферменттік жүйелердің күшті индукторы. Сондықтан карбамазепин негізінен CYP 3A4 арқылы метаболизденетін бір мезгілде қабылданатын заттардың плазмадағы концентрациясын төмендетуі мүмкін («Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімін қараңыз). Карбамазепинді тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттармен (ривароксабан, дабигатран, апиксабан, эдоксабан) бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттар концентрациясының төмендеуіне және осылайша тромбоз қаупінің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Сондықтан, егер бір мезгілде қолдану қажет болса, пациенттердегі тромбоздың ықтимал белгілері мен симптомдарын мұқият бақылау ұсынылады. Қан плазмасындағы препарат деңгейін бақылау Қан плазмасындағы карбамазепиннің дозасы мен деңгейі, сондай-ақ қан плазмасындағы карбамазепин деңгейі мен клиникалық тиімділік пен жағымдылығының арасындағы корреляция дұрыс емес болса да, қан плазмасындағы препарат деңгейін бақылау келесі жағдайларда орынды болуы мүмкін: ұстамалар жиілігінің кенеттен жоғарылауы, пациенттің сәйкестігін тексеру, жүктілік кезінде, балаларды және жасөспірімдерді емдеуде; сіңірудің бұзылуына күдік болса, уыттылыққа күдік болғанда және бірнеше препаратты қолдануда («Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімді қараңыз). Терапияны өзгерту Карбамазепинмен емдеуді күрт тоқтату құрысуларға әкелуі мүмкін; сондықтан карбамазепинді біртіндеп, 6 ай ішінде тоқтату керек. Егер эпилепсиямен ауыратын пациенттерде карбамазепинмен емдеуді өзгерту қажет болса, оны күрт жасамау керек; оның орнына басқа эпилепсияға қарсы препаратты қабылдау арқылы карбамазепин дозасын біртіндеп азайту керек. Егер эпилепсиямен ауыратын пациенттерде карбамазепинмен емдеуді күрт тоқтату қажет болса, басқа эпилепсияға қарсы препаратқа көшуді тиісті дәрілік затпен (мысалы, диазепам вена ішіне немесе тік ішекке, фенитоин вена ішіне) қолдану керек. Құлау Карбамазепинмен емдеу атаксиямен, бас айналумен, ұйқышылдықпен, гипотензиямен, сананың шатасуымен, седативтік әсермен байланысты болды, бұл пациенттің құлауына, демек, сынуларға немесе басқа жарақаттарға әкелуі мүмкін. Қатар жүретін аурулары, жағдайлары бар немесе жоғарыда аталған әсерлерді нашарлатуы мүмкін препараттармен бір мезгілде дәрі-дәрмек терапиясын алатын пациенттерде карбамазепинмен ұзақ емдеу кезінде құлау қаупін үнемі бағалау керек. Фотосенсибилизация реакциясы Карбамазепинмен емдеу кезінде пациенттер фотосенсибилизация қаупіне байланысты қатты күн сәулесінің әсерінен аулақ болуы керек. Қосымша заттар туралы ақпарат Бұл дәрілік препараттың құрамында бір таблеткада 1 ммольден (23 мг) аз мөлшерде натрий бар, яғни «құрамында натрий жоқ дерлік». Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері Карбамазепин қабылдап жүрген пациенттің, әсіресе емдеудің бас кезінде немесе дозаны таңдау кезеңінде тез реакцияға қабілеттілігі құрысу тудыратын жағдайдың дамуына байланысты және бас айналуын, ұйқышылдықты, атаксияны, диплопияны, көру аккомодациясының бұзылуын және көрудің көмескіленуін қоса, жағымсыз реакциялар салдарынан бұзылуы мүмкін. Сондықтан автокөлікті басқарғанда және механизмдермен жұмыс жасағанда пациент сақтық танытқаны жөн.

Ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдер Бала туу жасындағы әйелдер карбамазепинмен емдеу кезінде және препараттың соңғы дозасын қабылдағаннан кейін 2 апта ішінде контрацепцияның тиімді әдістерін қолдануы керек. Бауыр микросомалық ферменттерінің индукциясына байланысты карбамазепин құрамында эстроген және/немесе прогестерон бар гормондық контрацептивтердің емдік әсерін әлсіретуі мүмкін. Сондықтан ұрпақ өрбіту жасындағы әйелдер карбамазепинмен емдеу кезінде контрацепцияның балама, тиімді және қауіпсіз әдістерін қолдануы керек. Жүктілік Адамның шаранасына қауіп төндіретіні туралы нақты дәлелдер бар. Сондықтан карбамазепинді жүктілік кезінде өте қажет жағдайларды қоспағанда қолдануға болмайды. Басқа эпилепсияға қарсы препараттар сияқты, карбамазепинді жүктілік кезінде қолданғанда әртүрлі эмбриондық ақаулар, соның ішінде омыртқаның жікке бөлінуі және бас сүйек-бет ақаулары, жүрек-қан тамырлары ақаулары, гипоспадия және дененің бірнеше бөлігіне әсер ететін ауытқулар сияқты басқа туа біткен ауытқулар сипатталған. Алайда, даму бұзылыстары, оның ішінде ақаулар, дені сау адамдардың бақылау тобына қарағанда эпилепсиямен ауыратын әйелдердің балаларында 2-3 есе жиі байқалатынын атап өткен жөн. Бұл әсерлердің карбамазепинге немесе негізгі ауруға байланысты болуы мүмкін дәрежесі әлі анықталмаған. Солтүстік Американың жүктілік тізілімінің мәліметтері бойынша, босанғаннан кейін 12 апта ішінде диагноз қойылған ауыр туа біткен ауытқулардың (хирургиялық, дәрі-дәрмек немесе косметикалық түзетуді қажет ететін құрылымдық ауытқуларға қатысты) таралуы бірінші триместрде карбамазепинмен монотерапиядан өткен 1033 жүктілікте 3,0 % (95% СА 2,1-4,2 %) және эпилепсияға қарсы препараттарды қабылдамаған жүкті әйелдерде 1,1% құрады (95% СА 0,37-2,6%) (салыстырмалы қаупі 2.7, 95% СА 1,0-7,0%). Эпилепсияға қарсы препараттар мен жүктіліктің еуропалық және халықаралық тіркелімі (EURAP) карбамазепин қолданылған 1957 жүктілік арасында 5,5 % (95 % СА 4,5-6,6 %) ауыр туа біткен ақаулардың таралуы туралы хабарланды. Бұл тізілімде туғаннан кейін 12 ай ішінде күрделі даму ақаулары тіркелді. Ламотриджинмен, леветирацетаммен және окскарбамазепинмен салыстырғанда карбамазепинді қолдану ауыр туа біткен ақаулардың даму қаупінің жоғарылауымен байланысты болды (қауіп қатынасы (ҚҚ) ламотриджиннің 2.68, 95 % СА 1,71-4,19; леветирацетамның ҚҚ 2.41, 95 % СА 1,33-4,38; ҚҚ окскарбамазепин 2.37, 95 % СА 1,17-4,80). Карбамазепинді монотерапия ретінде немесе жүктілік кезінде басқа эпилепсияға қарсы препараттармен біріктірілімде қабылдаған эпилепсиямен ауыратын әйелдердің балаларында нейро-даму бұзылыстарының жағдайлары туралы хабарланды. Жүктілік кезінде карбамазепин әсеріне ұшыраған балалардағы нейро-даму бұзылыстарының (соның ішінде аутизм спектрінің бұзылуы (АСБ), зейін тапшылығының және гиперактивтілігінің синдромы (ЗТГС), ақыл-ойдың жетілмеуі, психомоторлық кідіріс, когнитивті бұзылулар, оқудағы қиындықтар және шизофрения) қаупін зерттеу қарама-қайшы және қауіпті жоққа шығаруға болмайды. Жүкті болғысы келетін эпилепсиямен ауыратын әйелдерге арналған терапияның түрі мен қажеттілігі әр жағдайда мұқият жоспарлануы және қайта қаралуы керек. Эпилепсияның кез-келген қажетті емін жүктілік кезінде тоқтатуға болмайды, өйткені жағдайдың нашарлауы ұрықтың дамуына теріс әсер етуі мүмкін. Енгізілген дозаны мүмкіндігінше төмен деңгейде ұстау керек, әсіресе жүктіліктің 20-шы және 40-шы күндері арасында. Даму ақаулары қан плазмасындағы препараттың ең жоғары концентрациясынан туындауы мүмкін болғандықтан, тәуліктік дозаны күн ішінде, әсіресе осы кезеңде бөлінген бірнеше шағын дозада қабылдау керек. Препараттың қан плазмасындағы деңгейін бақылау ұсынылады. Препараттың плазмадағы концентрациясын құрысуды бақылау жағдайында 4-тен 12 мкг/мл-ге дейінгі емдік диапазонда сақтауға болады. Карбамазепинді қолдану кезінде ақаулардың пайда болу қаупі дозаға байланысты екендігі туралы дәлелдер бар; яғни тәуліктік < 400 мг дозада ақаулардың жиілігі карбамазепиннің жоғары дозаларын қолданумен салыстырғанда төмен болды. Терапия жүктілік кезінде, сондай-ақ босанғаннан кейінгі кезеңде (сарысу концентрациясы мен ЭЭГ мониторингі) мұқият бақылануы керек. Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейі төменгі емдік диапазонда болуы керек (3-7 мкг карбамазепин/мл). Қауіпті одан әрі азайту үшін эпилепсияға қарсы басқа препараттармен немесе дәрілік заттармен біріктірілген емнен аулақ болу керек, өйткені біріктірілген терапияда туа біткен ақаулардың қаупі артады; монотерапия ұсынылады. Карбамазепинмен политерапияда туа біткен ақаулардың пайда болу қаупі қатарлас препаратқа байланысты өзгеруі мүмкін және вальпрой қышқылымен біріктірілген политерапияда жоғары болуы мүмкін деген дәлелдер бар. Карбамазепиннің фермент индукциялайтын қасиеттеріне байланысты, әдетте, жүктілікке дейін және жүктілік кезінде фолий қышқылын қабылдау ұсынылады (жүйке түтігінің ақауларының профилактикасы үшін). Қан кетумен байланысты асқынулардың алдын алу үшін жүктіліктің соңғы апталарында анасына және босанғаннан кейінгі кезеңде жаңа туған нәрестеге К дәруменін қабылдау керек. Кейбір жағдайларда аналары карбамазепинді немесе басқа құрысуға қарсы дәрілерді босану алдында сәл бұрын немесе босану кезінде қабылдаған жаңа туған нәрестелерде құрысулар және/немесе тыныс алу бәсеңдеуі байқалды. Ананың карбамазепинді үнемі қолдануы жаңа туған нәрестеде тоқтату симптомдарын (құсу, диарея және/немесе тамақтанудың бұзылуы) тудыруы мүмкін. Лактация Карбамазепин емшек сүтіне қан плазмасындағы концентрацияның шамамен 25-60 % құрайтын концентрацияда енеді. Әдетте, емшек сүтімен қоректенудің пайдасы ықтимал жағымсыз әсерлердің қаупінен асып түседі. Егер нәресте салмақ қоспаса, шамадан тыс ұйқышылдық немесе терінің аллергиялық реакциясы болмаса, емізуді тоқтату керек. Карбамазепин әсеріне жатырда немесе емізу кезінде ұшыраған кейбір жаңа туған нәрестелерде холестаздық гепатит жағдайлары байқалды. Сондықтан карбамазепин қабылдаған аналарда емшек сүтімен қоректенетін нәрестелердегі гепатобилиарлы жүйенің жағымсыз әсерлеріне ерекше назар аудару керек.

Р450 3А4 (CYP A4) цитохромы белсенді метаболит карбамазепин-10,11-эпоксидінің түзілуін қамтамасыз ететін негізгі фермент болып табылады. CYP 3A4 тежегіштерін бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы карбамазепин концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін, ол өз кезегінде жағымсыз реакциялардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. CYP 3A4 индукторларын бір мезгілде қолдану карбамазепин метаболизмінің жылдамдауына әкелуі, және, осылайша, қан плазмасындағы карбамазепин концентрациясын төмендетуі мүмкін және осының салдарынан – емдік әсері айқындылығының ықтимал азаюына әкеп соғуы мүмкін. Осыған ұқсас, CYP 3A4 ферменті индукторларын қолдануды тоқтату карбамазепин метаболизмінінің деңгейін төмендетуі және қан плазмасындағы оның концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін. Карбамазепин CYP 3A4 және бауырдағы I және II фазадағы басқа ферменттік жүйелердің күшті индукторы болып табылады және CYP 3A4 метаболизденетін препараттармен бір мезгілде қолданылғанда метаболизм индукциясын және олардың плазмадағы концентрациясының төмендеуін тудыруы мүмкін. Адамның микросомалық эпоксидгидролазасы-карбамазепин-10,11-эпоксидтен 10,11-трансдиол туындыларының түзілуіне жауап беретін фермент. Адамның микросомалық эпоксид гидролаза тежегіштерін (мысалы, вальпрой қышқылы) бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы карбамазепин-10,11-эпоксид концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін. Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін жоғарылатуы мүмкін препараттар Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейінің жоғарылауы жағымсыз реакцияларға әкелуі мүмкін (мысалы, бас айналу, ұйқышылдық, атаксия, диплопия), карбамазепиннің дозасын түзету және/немесе оны төмендегі препараттармен бір мезгілде қолданған кезде қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін бақылау қажет. Туберкулезге қарсы препараттар: изониазид. Жүрек-қан тамырлары препараттары: верапамил, дилтиазем. Анальгетиктер, қабынуға қарсы препараттар: декстропропоксифен, ибупрофен. Антидепрессанттар: дезипрамин, вилоксазин, флуоксетин, флувоксамин, тразодон, пароксетин болуы мүмкін. АІЖ ауруларын емдеуге арналған препараттар: циметидин, омепразол болуы мүмкін. Карбоангидраза тежегіштері: ацетазоламид. Андрогендер: даназол. Антибиотиктер: макролидті антибиотиктер (мысалы, эритромицин, тролеандромицин, йозамицин, кларитромицин, ципрофлоксацин). Зеңге қарсы препараттар: азол туындылары (мысалы, итраконазол, кетоконазол, флуконазол, вориконазол). Вориконазолмен немесе итраконазолмен емделген пациенттерге эпилепсияға қарсы балама дәрілер ұсынылуы мүмкін. Антигистаминдік препараттар: терфенадин. Вирусқа қарсы препараттар: АИТВ емдеуге арналған протеаза тежегіштері (мысалы, ритонавир). Эпилепсияға қарсы препараттар: стирипентол, вигабатрин. Психозға қарсы препараттар: локсапин, оланзапин, кветиапин. Миорелаксанттар: оксибутинин, дантролен. Антиагреганттық препараттар: тиклопидин. Басқа заттар: грейпфрут шырыны, никотинамид (тек жоғары дозада). Қан плазмасындағы карбамазепин-10,11-эпоксидтің белсенді метаболит деңгейін жоғарылататын препараттар Қан плазмасындағы карбамазепин-10,11-эпоксидтің белсенді метаболитінің деңгейі жоғарылауы жағымсыз реакцияларға әкелуі мүмкін (мысалы, бас айналу, ұйқышылдық, атаксия, диплопия, бұлыңғыр көру, нистагмға), карбамазепин дозасын мұқият бақылап, қажет болған жағдайда осы метаболиттің қан плазмасындағы деңгейін жоғарылататын келесі заттармен бір мезгілде қолдану кезінде түзету керек: бриварацетам, локсапин, кветиапин, примидон, прогабид, вальпрой қышқылы, вальноктамид және вальпромид. Қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін төмендететін препараттар Төменде көрсетілген препараттармен бір мезгілде қолданғанда карбамазепин дозасын түзету қажет болуы мүмкін. Эпилепсияға қарсы препараттар: фенобарбитал, примидон, метсуксимид, фелбамат, окскарбазепин, фенсуксимид, фенитоин, фосфенитоин, клоназепам. Ісікке қарсы препараттар: цисплатин, доксорубицин. Туберкулезге қарсы препараттар: рифампицин. Бронходилататорлар немесе демікпеге қарсы препараттар: теофиллин, аминофиллин. Дерматологиялық дәрілер: изотретиноин. Басқа дәрілік заттармен өзара әрекеттесу: құрамында шайқурай (Hypericum perforatum) шөбі бар дәрілік препараттар. Карбамазепиннің бір мезгілде ем ретінде қолданылатын препараттардың қан плазмасындағы концентрациясына әсері Карбамазепин қан плазмасындағы концентрацияны төмендетуі, кейбір препараттардың әсерін төмендетуі немесе тіпті толығымен жоюы мүмкін. Клиникалық қажеттілікке сәйкес төмендегі препараттардың дозаларын түзету қажет болуы мүмкін. Анальгетиктер, қабынуға қарсы препараттар: бупренорфин, метадон, фентанил, парацетамол, феназон (антипирин), трамадол. Антибиотиктер: доксициклин, рифабутин. Антикоагулянттар: пероральді антикоагулянттар (варфарин, фенпрокумон, дикумарол, аценокумарол, ривароксабан, дабигатран, апиксабан, эдоксабан). Антидепрессанттар: трициклдық антидепрессанттар (мысалы, имипрамин, амитриптилин, нортриптилин, кломипрамин), бупропион, циталопрам, миансерин, нефазодон, сертралин, тразодон. Құсуға қарсы препараттар: апрепитант. Эпилепсияға қарсы препараттар: бриварацетам, клобазам, клоназепам, эсликарбазепин, этосуксимид, фелбамат, ламотриджин, окскарбазепин, примидон, тиагабин, топирамат, вальпрой қышқылы, зонисамид. Зеңге қарсы препараттар: итраконазол, кетоконазол, вориконазол. Гельминттерге қарсы препараттар: альбендазол, празиквантел. Ісікке қарсы препараттар: циклофосфамид, иматиниб, лапатиниб, темсиролимус. Психозға қарсы препараттар: арипипразол, бромперидол, клозапин, галоперидол, оланзапин, палиперидон, кветиапин, рисперидон, зипразидон. Вирусқа қарсы препараттар: АИТВ-ны емдеуге арналған протеаза тежегіштері (мысалы, индинавир, ритонавир, саквинавир). Анксиолитикалық препараттар: алпразолам, мидазолам. Бронходилататорлар немесе демікпеге қарсы препараттар: теофиллин. Жүрек-қан тамырлары препараттары: кальций өзекшелерінің блокаторлары (дигидропиридин тобы), мысалы, фелодипин, дигоксин, хинидин, пропранолол, симвастатин, аторвастатин, ловастатин, церивастатин, ивабрадин. Кортикостероидтар: мысалы, преднизолон, дексаметазон. Иммунодепрессанттар: циклоспорин, эверолимус, сиролимус, такролимус. Қалқанша безінің ауруларын емдеуге арналған препараттар: левотироксин. Контрацептивтік препараттар: «Ескерілуі керек біріктірілімдер» қосалқы бөлімін қараңыз. Эректильді дисфункцияны емдеуге арналған препараттар: тадалафил. Ескерілуі керек біріктірілімдер Фенитоинмен уланудың және карбамазепиннің субтерапиялық концентрациясының пайда болуын болдырмау үшін карбамазепинмен емдеуді бастамас бұрын плазмадағы фенитоин концентрациясын 13 мкг/мл-ге дейін түзету ұсынылады. Плазмадағы мефенитоин деңгейінің жоғарылауының сирек жағдайлары сипатталған, олар ерекше жағдайларда комаға айналатын сананың шатасуына әкелуі мүмкін. Карбамазепин мен леветирацетамды бір мезгілде қолдану карбамазепиннің уыттылығын арттыратынын көрсететін дәлелдер бар. Карбамазепин қалқанша безі гормондарының шығарылуын күшейтетін сияқты, сондықтан гипотиреозбен ауыратын пациенттерде олардың қажеттілігін арттырады. Сондықтан, орын басу емін алатын мұндай пациенттерде карбамазепинмен емдеудің басында және соңында қалқанша безінің функциясының көрсеткіштерін анықтау керек. Қажет болса, қалқанша безінің гормондық препараттарының дозасын түзету керек. Атап айтқанда, карбамазепинмен және басқа құрысуға қарсы препараттармен (мысалы, фенобарбитал) бір мезгілде емдеу қалқанша безі функциясының өзгеруіне әкелуі мүмкін. Карбамазепинмен және парацетамолмен (ацетаминофенмен) ұзақ уақыт емдеу гепатоуыттылыққа әкелуі мүмкін. Карбамазепин мен изониазидті бір мезгілде қолдану изониазидтің гепатоуыттылығының жоғарылауына әкелетіні хабарланды. Вориконазол немесе итраконазол қабылдаған пациенттерге қажет болған жағдайда балама құрысуға қарсы препараттарды қолдану ұсынылады. Карбамазепин мен бриварацетамды бір мезгілде қолдану қан плазмасындағы бриварацетам концентрациясының төмендеуіне және оның қан плазмасындағы гидрокси-бриварацетам метаболитінің деңгейінің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Карбамазепинді МАО тежегіштерімен бірге қолдануға болмайды; МАО тежегіштерін қабылдауды карбамазепинді қабылдаудан кемінде 2 апта бұрын немесе клиникалық тұрғыдан қолайлы болса, одан да ұзақ уақытта тоқтату керек («Қолдануға болмайтын жағдайлар» бөлімін қараңыз). Атап өту керек, литий немесе метоклопрамид пен карбамазепинді бір мезгілде қолдану екі препараттың да нейроуыттылық әсерін күшейтуі мүмкін. Сондықтан клиникалық симптомдарды мұқият бақылау қажет. Неврологиялық жағымсыз әсерлер карбамазепин мен нейролептиктерді бірге қолданғанда да күшеюі мүмкін. Нейролептиктермен алдыңғы емдеуді емдеу басталғанға дейін 8 аптадан астам уақыт бұрын тоқтату керек және оларды бір уақытта тағайындамау керек. Нейроуыттылық симптомдардың келесі белгілерін бақылау керек: жүрістің тұрақсыздығы, атаксия, көлденең нистагм, бұлшықет рефлекстерінің жоғарылауы және бұлшықет тартылуы (бұлшықет фасцикуляциясы). Әдебиеттерде бұрын жүргізілген нейролептиктік терапия аясында карбамазепинді қосымша қолдану қатерлі нейролептиктік синдромның немесе Стивенс-Джонсон синдромының даму қаупін арттыруы мүмкін екендігі туралы дәлелдер бар. Изотретиноинды (безеуді емдеуге арналған препарат) және карбамазепинді бір мезгілде қолданғанда қан плазмасындағы карбамазепин деңгейін бақылау қажет. Карбамазепинді кейбір диуретик дәрілермен (мысалы, гидрохлоротиазид, фуросемид) бір мезгілде қолдану симптоматикалық гипонатриемияға әкелуі мүмкін. Гормондық контрацептивтердің тиімділігін төмендетуден басқа, оларды қолданған кезде кенеттен лақылдап қан кетулер пайда болуы мүмкін. Сондықтан контрацептивте 50 мкг-дан астам эстроген болуы керек немесе басқа гормондық емес контрацепция әдістерін ұсыну керек. Карбамазепин деполяризацияланбайтын бұлшықет миорелаксанттарының тиімділігін төмендетуі мүмкін (мысалы, панкуроний); қажет болған жағдайда олардың дозасын арттыру керек және пациенттерді жүйке-бұлшықет блокадасын күтілгеннен тезірек жеңілдету үшін мұқият бақылау керек. Карбамазепин, басқа да психотроптық препараттар сияқты, алкогольдің жағымдылығын төмендетуі мүмкін, сондықтан пациенттерге алкогольді пайдалануды тоқтата тұру ұсынылады. Карбамазепин қан плазмасындағы бупропион концентрациясын төмендетіп, оның гидроксибупропион метаболитінің концентрациясын жоғарылатуы мүмкін, осылайша бупропионның клиникалық тиімділігі мен қауіпсіздігін төмендетеді. Тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттармен (ривароксабан, дабигатран, апиксабан және этоксабан) карбамазепинді бір мезгілде қолдану қан плазмасында тікелей әсер ететін пероральді антикоагулянттар концентрациясының төмендеуіне әкелуі мүмкін, бұл тромбоз қаупіне әкеледі. Сондықтан, егер бір мезгілде қолдану қажет болса, тромбоз белгілері мен симптомдарына мұқият мониторинг жүргізу ұсынылады. Серологиялық зерттеулерге ықпалы Карбамазепин перфеназин концентрациясын анықтау үшін ВЭЖХ-талдауға жалған-оң нәтиже беруі мүмкін. Карбамазепин және 10,11-эпоксид метаболит трициклді антидепрессанттардың концентрациясын анықтау үшін поляризацияланған флуоресценция әдісімен иммунологиялық талдауға жалған-оң нәтиже беруі мүмкін.

Сақтау мерзімі 3 жыл. Жарамдылық мерзімі өткеннен кейін қолдануға болмайды! Сақтау шарттары 250С-ден аспайтын температурада сақтау керек. Балалардың қолы жетпейтін жерде сақтау керек!