Таблеткаларды аз мөлшердегі сумен іше отырып, ішке қабылдау керек.
Дәрігер емді барынша аз мөлшердегі тиімді дозаларды, тәулігіне 3-4 рет (емдеудің бастапқы кезеңінде) қолданудан бастап, оларды біртіндеп әрбір 3 күн сайын тиісті емдік әсерге немесе ең жоғары тәуліктік дозаға жеткен кезге дейін ұлғайтып отыруға тиіс.
Егер препаратты бірдей дозаларда қолдану мүмкін болмаса, үлкен дозасын ұйықтар алдында қабылдау керек.
Тиімді демеуші доза анықталғаннан кейін препаратты бір реттік тәуліктік дозада ұйықтар алдында қабылдауға болады.
Препаратты дәрігердің бақылауымен, біртіндеп тоқтату керек. Клоназепамды қолдануды күрт тоқтатқанда тоқтату синдромы туындауы мүмкін. Әсіресе ұзақ уақыт бойы жүргізілген емнің немесе препараттың үлкен дозаларын талап ететін емнің күрт тоқтатылуы ерекше қауіпті болып табылады. Тоқтату синдромы онда айқынырақ болады. Препаратты біртіндеп тоқтатуды дәрігер әрбір пациент үшін жеке анықтауы тиіс.
Арнайы сақтандырулар
Клоназепам препаратын қолданғанда ескерілуі тиіс бензодиазепиндермен және басқа да ұйықтататын препараттармен емдеуде бақыланатын әсерлерге қатысты жалпы ақпарат.
Эпилепсияға қарсы препараттарды қолдану, сирек жағдайларда, ұстамалардың күшеюіне немесе пациентте жаңа типті талмалардың пайда болуына түрткі болуы мүмкін. Мұның себебі препаратты дұрыс таңдамау, пациенттегі эпилепсия синдромы немесе эпилепсияға қарсы емдегі өзгерістер, оның фармакинетикалық өзара әрекеттесуі, оның уытылығы немесе артық дозалануы болуы мүмкін.
Клоназепамды созылмалы өкпе жеткіліксіздігі бар немесе бүйрек немесе бауыр функциясы нашарлаған пациенттерде, сондай-ақ егде жастағы адамдарда немесе әлсіреуге байланысты сақтықпен пайдалану керек. Бұл жағдайларда дозасы әдетте төмендетілуі тиіс.
Толеранттылық
Бензодиазепиндерді немесе әсері осыған ұқсас препараттарды, оның ішінде клоназепамды, бірнеше апта бойына ұдайы қолдану олардың әсерінің тиімділігі азаюына алып келуі мүмкін.
Бауыр жеткіліксіздігі бар пациенттер
Бензодиазепиндерді және ұқсас әсері бар препараттарды бауырдың ауыр жеткіліксіздігі бар пациенттерге қолдану ұсынылмайды, өйткені олар бауыр энцефалопатиясының дамуын жеделдетуі мүмкін.
Бауыр жеткіліксіздігі бензодиазепиндердің жағымсыз әсерлерінің күшеюіне әкелуі мүмкін. Бауыр функциясы ауырлығы жеңіл және орташа дәрежеде бұзылған пациенттерге мүмкін болатын ең төмен дозаны тағайындау керек.
Психоз
Бензодиазепиндер психоздық бұзылыстарды бастапқы емдеу үшін ұсынылмайды.
Суицидтік ойлар және мінез-құлық
Эпилепсияға қарсы дәрілерді бірнеше көрсетілім бойынша қабылдаған пациенттерде суицидтік ойлар мен мінез-құлық туралы хабарланды. Эпилепсияға қарсы препараттар бойынша деректердің метаталдауы да суицидтік ойлар мен мінез-құлық қаупінің аздап жоғарылауын көрсетті. Бұл қауіптің механизмі белгісіз және қолда бар деректер клоназепам үшін қауіптің ұлғаю мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Сондықтан пациенттер суицидтік ойлар және мінез-құлық белгілерін қадағалауы керек және тиісті ем қарастыру керек. Пациенттерге (және пациенттердің қамқоршыларына) суицидтік ойлар және мінез-құлық белгілері пайда болса медициналық көмекке жүгінуге кеңес беру керек.
Депрессия және/немесе өз-өзіне қол жұмсау тарихы бар пациенттер мұқият қадағалауда болуы тиіс.
Миастения гравис
Клоназепамды миастениясы бар пациенттерге қолдануға болмайды.
Алкогольді немесе орталық жүйке жүйесін бәсеңдететін препараттарды бір мезгілде қолдану.
Клоназепамды алкогольмен және/немесе орталық жүйке жүйесін бәсеңдететін препараттармен бір мезгілде қолданбау керек, өйткені бұл клоназепамның клиникалық әсерлерін көтермелеуі мүмкін және комаға немесе өлімге дейінгі шамадан тыс седативтік әсерге, сондай-ақ тыныс алудың және/немесе жүрек-қантамыр жүйесінің клиникалық маңызы бар бәсеңдеуіне әкеліп соғуы мүмкін.
Дәріге тәуелділік
Бензодиазепиндерді немесе әсері осыған ұқсас препараттарды қолдану психикалық және физикалық дәріге тәуелділіктің дамуына алып келуі мүмкін. Дәріге тәуелділік дамуының қаупі доза мен емнің ұзақтығымен бірге ұлғаяды, және алкогольге тәуелділігі бар пациенттерде, сондай-ақ есірткілік және дәрілік заттарға тәуелділігі бар пациенттерде жоғарылай түседі.
Дәріге тәуелділік дамыған жағдайда препаратты қолданудың күрт тоқтатылуы тоқтату синдромының туындауына алып келуі мүмкін.
Тоқтату синдромының өзіне тән белгілері: бас ауыруы, бұлшықет ауыруы, қозу және эмоционалдық ширығу, қимыл-қозғалыс мазасыздығы, сананың шатасуы және бағдардан адасу жай-күйі, ашушаңдық және ұйқысыздық болып табылады. Ауыр жағдайларда мыналар пайда болуы мүмкін: дереализация, тұлғаның бұзылуы, тактилдік, акустикалық және жарық парестезиясы, «дененің жыбырлауы» сезімі және аяқ-қолдардың ұйып қалуы, жарыққа, дыбысқа және физикалық байланысқа сезімталдықтың жоғарылауы, елестеулер немесе құрысу ұстамалары. Қысқа әсер ететін бензодиазепиндер мен ұқсас әсерлі препараттар жағдайында тоқтату синдромының пайда болуы, тіпті жеке дозаларды қабылдау аралықтарында да, әсіресе егер препарат үлкен дозаларда қабылданса, байқалуы мүмкін екені туралы мәліметтер бар. Жоғарыда көрсетілген симптомдар пайда болған жағдайда дәрігерге көріну керек.
Парадоксалды реакциялар
Клоназепам препараты, сондай-ақ бензодиазепиндер және осыған ұқсас басқа да препараттар сияқты қимыл-қозғалыс мазасыздығы, қозу, ашушаңдық, сандырақтау, озбырлық, иланғыштық, өшпенділік, шым-шытырық түстер көру, елестеулер, психоздар, сомнамбулизм, тұлғалық бұзылу, айқын ұйқысыздық сияқты парадоксалды реакциялар туындатуы мүмкін. Бұл реакциялар егде пациенттерде, балаларда не болмаса алкогольге тәуелділігі бар пациенттерде едәуір жиі бақыланады.
Бұл симптомдар пайда болған жағдайда дәрігерге қаралу керек.
Антеградтық амнезия
Клоназепам препараты, сондай-ақ бензодиазепиндер және осыған ұқсас басқа да препараттар антеградтық амнезия туындатуы мүмкін. Бұндай жай-күй бәрінен бұрын препаратты жиі, әсіресе үлкен дозаларда қабылдағаннан кейін бірнеше сағаттан соң бақыланды. Егер дәрігер препаратты тәулігіне бір рет қабылдауды тағайындаса, Клоназепам дәрілік препаратымен емделген пациенттер амнезия даму қаупін төмендету үшін препаратты ұйықтар алдында қабылдауы тиіс және үздіксіз 7-8 сағат ұйықтайтын жағдайда болуы тиіс.
Апноэ
Клоназепамды түнгі апноэ ұстамалары бар пациенттерге қолдануға болмайды.
Тыныс алудың созылмалы жеткіліксіздігі бар пациенттер
Тыныс алудың созылмалы жеткіліксіздігі бар пациенттерге клоназепамды сақтықпен қолдану керек, өйткені бензодиазепиндердің тыныс алу орталығына бәсеңдеткіш әсері бар екені анықталған.
Тыныс алу жеткіліксіздігі кезінде бензодиазепиндердің депрессиялық әсерін ескеру керек (әсіресе мазасыздық пен қозу тыныс алу функциясының декомпенсациясын туғызатын белгілер болуы мүмкін, бұл қарқынды ем бөліміне ауыстыруды негіздейді).
Клоназепамның дозасын респираторлық аурулары (мысалы, өкпенің созылмалы обструкциялық ауруы) бар пациенттердің, сондай-ақ орталық жүйке жүйесінің басқа депрессантын немесе эпилепсияға қарсы препаратты бір мезгілде қабылдайтын пациенттердің жеке қажеттіліктерін ескере отырып түзету қажет.
Эпилепсия
Клоназепамның дозасын орталық әсері бар препараттармен немесе құрысуға қарсы (эпилепсияға қарсы) басқа препараттармен ем қабылдап жүрген пациенттердің жеке қажеттіліктеріне сәйкес мұқият таңдау керек. Клоназепам сияқты құрысуға қарсы препараттарды эпилепсиясы бар пациенттерде күрт тоқтатуға болмайды, өйткені бұл эпилепсиялық статусқа түрткі болуы мүмкін. Дәрігердің пікірі бойынша клоназепамның дозасын азайту немесе оны тоқтату қажеттілігі туған кезде, оны біртіндеп жүзеге асыру керек. Мұндай жағдайда эпилепсияға қарсы басқа дәрілік затпен біріктіріп емдеу көрсетілген. Эпилепсияның кейбір түрлерінде ұзақ емдеу кезінде ұстамалардың жиілігі артуы мүмкін.
Жүйке жүйесіне және қаңқа бұлшықеттеріне әсер ететін жағымсыз реакциялар, сондай-ақ қажу, бұлар салыстырмалы түрде жиі кездеседі және әдетте өтпелі, негізінен өздігінен немесе емдеу кезінде дозаны азайтқаннан кейін басылады. Емдеуді бастағанда дозаны баяу арттыру жолымен оларды ішінара болдырмауға болады («Жағымсыз әсері» бөлімін қараңыз). Атап айтқанда, ұзақ емдеген кезде және жоғары дозаларында дизартрия, жүріс-тұрыс пен қимыл үйлесімінің бұзылуы (атаксия) немесе нистагм және көру бұзылыстары (диплопия) сияқты қайтымды бұзылулар туындауы мүмкін.
«Рикошет» синдромы
Клоназепаммен емдеуді тоқтатқан кезде «рикошет» синдромы – бензодиазепиндерді қолдануға себеп болған симптомдардың күшеюі уақытша пайда болуы мүмкін.
Жинақталу қаупі
Бензодиазепиндер және ұқсас әсерлі препараттар (басқа да дәрілік препараттар сияқты) организмде жартылай шығарылудың шамамен 5 кезеңі бойы сақталады.
Егде жастағы адамдарда немесе бүйрек немесе бауыр жеткіліксіздігі бар адамдарда жартылай шығарылу кезеңі айтарлықтай ұзаруы мүмкін. Көп рет қабылдаған кезде препарат немесе оның метаболиттері тепе-теңдік платосына әлдеқайда кейінірек және әлдеқайда жоғары деңгейде жетеді. Теңгерімдігіне қол жеткеннен кейін ғана препараттың тиімділігін де, қауіпсіздігін де бағалауға болады. Дозаны түзету қажет болуы мүмкін.
Апиындық препараттарды бір мезгілде қабылдауға байланысты қауіп
Клоназепам дәрілік препараты мен апиындарды бір мезгілде қолдану седацияға, тыныс алудың бәсеңдеуіне, комаға және өлімге әкелуі мүмкін. Жоғарыда аталған қауіпке байланысты бензодиазепиндер сияқты седативтік дәрілерді немесе олардың, мысалы, Клоназепам препараты сияқты туындыларын апиындармен бір мезгілде қолдану олардың жағдайында баламалы емдеу әдістерін қолдану мүмкін болмайтын пациенттер үшін сақталып тұруы тиіс. Егер Клоназепам препаратын апиындармен бір мезгілде тағайындау туралы шешім қабылданса, тиімді дозаның ең азын пайдалану керек, ал емдеу ұзақтығы мүмкіндігінше қысқа болуға тиіс.
Пациенттерде тыныстың тарылуы мен седацияның симптомдары мен белгілерін мұқият бақылау қажет. Бұл ретте мұндай симптомдар туралы пациенттерге және оларға күтім жасайтын тұлғаларға (егер қолданылса) мағлұмат беру ұсынылады.
Педиатрияда қолданылуы
Клоназепам әсіресе нәрестелер мен кішкене балаларда (емшек еметін және ерте жастағы) сілекейдің шамадан тыс бөлінуіне және тыныс алу жолдарынан секреттің шамадан тыс өндірілуіне әкелуі мүмкін. Емдеу кезінде тыныс алу жолдарының өткізгіштігін бақылау керек.
Порфирия
Асқынбаған порфириясы бар пациенттерде қолданылған клоназепам, сирек эпилепсия ұстамаларына түрткі болған. Сондықтан клоназепамды порфириясы бар пациенттерде сақтықпен қолдану керек.
Егде жастағы пациенттер
Бұл жас тобында негізінен бағдардың және қимыл-қозғалыс үйлесімінің бұзылуы (құлау, жарақаттар) сияқты жағымсыз әсерлері күшеюіне байланысты клоназепамның азырақ дозаларын қолдану керек.
Басқа да жай-күйлер
Клоназепамды глаукомасы бар пациенттерде сақтықпен қолдану керек.
Глаукомасы бар пациенттер Клоназепам препаратымен емделер алдында окулист-дәрігермен кеңесуі тиіс.
Клоназепамды мишық және жұлын атаксиясы бар пациенттерде үлкен сақтықпен қолдану керек.
Бүйректің созылмалы жеткіліксіздігі бар пациенттер Клоназепам препаратын қолданар алдында бұл аурулары туралы дәрігерге хабарлауы тиіс.
Бензодиазепиндерді және ұқсас әсері бар препараттарды психозы бар пациенттерде қолдану ұсынылмайды.
Бензодиазепиндерді және ұқсас әсері бар препараттарды анамнезінде алкогольдік, есірткілік және дәрілік тәуелділігі бар пациенттерге үлкен сақтықпен қолдану қажет. Дағдылану мен психикалық тәуелділіктің даму қаупі бар тобында болғандықтан, бұл пациенттер клоназепамды қабылдау кезінде қатаң бақылауда болуға тиіс.
Клоназепаммен ұзақ емдеу кезінде қанға және бауырдың функционалдық сынамаларына ауық-ауық зерттеу (жағындымен жасаумен бірге морфологиялық талдау) жүргізу көрсетілген.
Клоназепаммен емдеу кезінде және ол аяқталған соң тағы 3 күн бойы ешқандай спиртті сусындарды тұтынуға болмайды.
Препарат құрамында лактоза бар. Клоназепамды лактоза жақпаушылығымен, туа біткен Lapp-лактаза жеткіліксіздігімен немесе глюкоза/галактоза сіңуінің бұзылуымен байланысты сирек тұқым қуалайтын аурулары бар пациенттерге қолдануға болмайды.
Тіпті егер жоғарыда келтірілген ескертулер бұрын бақыланған жағдайларға қатысты болса да, дәрігермен кеңесу қажет.
Педиатрияда қолданылуы
• Оңтайлы дозасы анықталатын уақытқа дейін, балалар құрамында 0,5 мг дозада әсер етуші заты бар таблеткаларды қабылдауға тиіс.
Препараттың көлік құралын және қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Эпилепсиямен ауыратын пациенттер автокөлікті басқармауға тиіс.
Клоназепам препаратымен емдеу уақытында және ол аяқталған соң тағы 3 күн бойы автокөлік басқаруға және қозғалатын механикалық қондырғылармен жұмыс істеуге болмайды. Ұйқышылдық пайда болу мүмкіндігіне, зейін қоюдың төмендеуіне немесе зейін қоюды төмендететін басқа да жағымсыз әсерлер пайда болу мүмкіндігіне байланысты автокөлікті басқару және қозғалатын механикалық қондырғылармен жұмыс істеу қабілеті шектелуі мүмкін («Жағымсыз реакциялардың сипаттамасы» бөлімін қараңыз).