Әсер ету механизмі
Клопидогрел метаболиттерінің бірі тромбоциттер агрегациясының тежегіші болып табылатын ізашар дәріге жатады. Клопидогрел тромбоциттер агрегациясын бәсеңдететін белсенді метаболит түзілуі үшін CYP2C19 энзимдері арқылы метаболизмге ұшырауы тиіс. Клопидогрел белсенді метаболиті аденозиндифосфаттың (AДФ) оның Р2Ү12 тромбоцитарлық рецепторымен байланысуын және кейіннен АДФ арқылы GPIIb/IIIa гликопротеинді кешеннің белсенділенуін іріктемелі тежеп, сол арқылы тромбоциттер агрегациясына кедергі жасайды. Қайтымсыз байланысуы салдарынан, әсерге ұшыраған тромбоциттер өз өмірінің бүкіл қалған мерзімінде зақымданады (шамамен, 7-10 күн), ал тромбоциттердің қалыпты функциясы тромбоцитарлық циклға сәйкес жылдамдықпен қалпына келеді. АДФ-тан өзгешеленетін агонистер туындататын тромбоциттер агрегациясы босап шыққан АДФ әсерімен жүзеге асатын тромбоциттердің белсенділенуінің күшеюін бөгеу арқылы да бәсеңдейді. Белсенді метаболит кейбіреулері полиморфты болып келетін немесе басқа дәрілік қосылыстармен бәсеңдейтін CYP450 энзимдер көмегімен түзілетіндіктен, науқастардың бәрінде бірдей тромбоциттердің бәсеңдеу дәрежесі жеткілікті болмайды.
Тәулігіне 75 мг қайталама дозалары бірінші күннен-ақ АДФ туындататын тромбоциттер агрегациясының едәуір бәсеңдеуіне алып келді. Тежеуші әсері үдемелі күшейді және тепе тең жағдайға 3-7 күннен кейін жетті. Тепе-тең жағдай сатысында тәулігіне 75 мг дозада байқалған тежеудің орташа деңгейі 40%-дан 60% дейін құрады. Тромбоциттер агрегациясы және қан кету уақыты, әдетте, емдеуді тоқтатқаннан кейін 5 күннен соң біртіндеп бастапқы деңгейге оралды.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Клопидогрелдің қауіпсіздігі мен тиімділігі жалпы саны 88 000-нан астам пациентті қамтитын бес салыстырмалы жасырын зерттеуде зерттелді: CAPRIE зерттеуі – клопидогрелді АСҚ-мен салыстыру және клопидогрелді плацебомен салыстырған CURE, CLARITY, COMMIT және ACTIVE-А зерттеулері; екі дәрілік зат та АСҚ-мен және басқа да стандартты терапиямен біріктіріліп қабылданды.
Жақындағы миокард инфарктісі (МИ), жақындағы инсульт немесе шеткергі артериялардың диагноз қойылған атеросклерозы
CAPRIE зерттеуіне атеротромбозы бар, жақында миокард инфарктісі (< 35 күн), жақында ишемиялық инсульт (7 күннен 6 айға дейін) немесе шеткергі артериялардың атеросклерозы (ШАА) диагнозы қойылған 19 185 пациент кірді. Пациенттер тәулігіне 75 мг клопидогрел немесе тәулігіне 325 мг АСҚ алу үшін рандомизацияланды және 1-3 жыл бойы байқалды. Миокард инфарктісі бар пациенттердің қосалқы тобында пациенттердің көпшілігі жедел миокард инфарктісінен кейінгі алғашқы бірнеше күнде АСҚ алды.
Клопидогрел АСҚ – мен салыстырғанда жаңа ишемиялық оқиғалардың (біріктірілген соңғы нүкте – миокард инфарктісі, ишемиялық инсульт және қантамыр ауруынан болатын өлім) жиілігін едәуір төмендетті. Барлық рандомизацияланған пациенттерді талдауда клопидогрел тобында 939 оқиға және АСҚ тобында 1020 оқиға (тәуекелдің салыстырмалы төмендеуі (ТСТ) 8,7 %, [95% СА: 0,2-ден 16,4-ке дейін]; p=0,045) байқалды, бұл 2 жыл ем қабылдаған әрбір 1000 пациент үшін жаңа ишемиялық оқиғаның туындауына жол бермейтін 10 [СА: 0-ден 20-ға дейін] қосымша пациентке сәйкес келеді. Жалпы өлімді қайталама соңғы нүкте ретінде талдау клопидогрел (5,8 %) мен АСҚ (6,0%) арасындағы елеулі айырмашылықты көрсеткен жоқ.
Тиісті аурулар (миокард инфарктісі, ишемиялық инсульт және перифериялық артерия ауруы) бойынша қосалқы топтардың талдауы ең үлкен әсер (p=0,003 кезінде статистикалық маңыздылыққа жеткен) шеткергі артерия ауруы бойынша енгізілген пациенттерде (әсіресе миокард инфарктісін бастан өткізгендерде) байқалғанын көрсетті (ТСТ=23,7 %; СА: 8,9-36,2), аз әсер (АСҚ әсерінен айтарлықтай ерекшеленбейтін) инсульті бар пациенттерде болды (ТСТ=7,3 %; СА: -5,7-18,7 [p=0,258]). Зерттеуге жақында ғана болған миокард инфарктісіне қатысты енгізілген пациенттерде клопидогрелдің тиімділігі көптеген көрсеткіштер бойынша аз болды, бірақ бұл ретте ол АСҚ әсерінен статистикалық тұрғыдан айтарлықтай ерекшеленбеді (ТСТ= -4 %; СА: -22,5-тен 11,7-ге дейін [p=0,639]). Сонымен қатар, әртүрлі жастағы пациенттердің қосалқы топтарын талдау 75 жастан асқан пациенттерде клопидогрелдің қолайлы әсері ≤ 75 жастағы пациенттерге қарағанда төмен болғанын көрсетеді.
CAPRIE зерттеуінің дәлелді негізі жеке қосалқы топтар үшін тиімділікті бағалауға жеткіліксіз болғандықтан, әртүрлі аурулары бар науқастар үшін ТСТ-да айырмашылықтар бар ма немесе айырмашылық кездейсоқ па бұл белгісіз.
Жедел коронарлық синдром
CURE зерттеуінде ST сегментінің көтерілуінсіз жедел коронарлық синдромы (тұрақсыз стенокардия немесе Q тісшесі жоқ миокард инфарктісі) бар 12 562 пациентте соңғы 24 сағат ішінде кеуденің ауыруы ұстамасы немесе ишемия симптомдары байқалды. Пациенттерде ЭКГ-да өзгерістер болды, бұл жаңа ишемияны немесе жүрек ферменттерінің немесе тропонин I немесе T белсенділігінің жоғарылауын қалыптың жоғарғы шегінен кемінде екі есе жоғары екендігін дәлелдеді. Пациенттер клопидогрел (кейіннен 75 мг тәуліктік дозасын қолданумен 300 мг жүктеме дозасы, n=6259) немесе плацебо (n=6303), екеуі де АСҚ-мен (тәулігіне 1 рет 75-325 мг) біріктірілімде және басқа стандартты терапиямен алу үшін рандомизацияланды. Емдеу ұзақтығы 1 жылға дейін болды. CURE зерттеуінде 823 (6,6%) пациент GPIIb/IIIa гликопротеин рецепторларының антагонистерімен қатарлас ем алды. Пациенттердің 90% - дан астамы гепарин алды. Мұндай қатарлас ем клопидогрелмен және плацебомен емдеу кезінде қан кетулердің туындауының салыстырмалы жиілігіне статистикалық тұрғыдан сенімді әсер еткен жоқ.
Бірінші соңғы нүктеге жеткен пациенттер саны [жүрек-қантамырлық (ЖҚ) өлім, миокард инфарктісі (МИ) немесе инсульт] клопидогрел тобында 582 (9,3%) және плацебо тобында 719 (11,4%) болды. Тәуекелдің салыстырмалы төмендеуі клопидогрел тобы үшін 20 % (95% СА 10-28 %; p=0,00009) (консервативті емдеу кезінде – 17%, стент орнатумен немесе орнатусыз тері арқылы транслюминальді коронарлық ангиопластиканы жүргізу кезінде – 29% және аортокоронарлық шунттауды жүргізу кезінде – 10%) құрады. Жаңа жүрек-қантамыр оқиғаларының (бастапқы соңғы нүкте) дамуының алдын алу ТСТ -мен орын алды, ол 22 % (СА: 8,6-33,4), 32 % (СА: 12,8-46,4), 4 % (СА: -26,9-26,7), 6 % (СА: -33,5-34,3) және 14% (СА: - 31,6-44,2) тиісінше 0-1, 1-3, 3-6, 6-9 және 9-12 айлық зерттеу кезеңдерінде. Яғни, 3 айдан астам емдеуден кейін клопидогрел + АСҚ тобында байқалған жағымды әсер бұдан былай жоғарыламады, қан кетудің туындау қаупі сақталды.
CURE зерттеуінің деректері бойынша клопидогрелді қолдану тромболитикалық терапияға (ТСТ=43,3 %; СА: 24,3-57,5 %) және GP IIb/IIIa гликопротеин рецепторларының тежегіштеріне (ТСТ=18,2 %; СА: 6,5-28,3%) қажеттілікті азайтты.
Біріктірілген бірінші соңғы нүктеге жеткен пациенттер саны (ЖҚ өлімі, миокард инфарктісі, инсульт немесе рефрактерлі ишемия) клопидогрел тобында 1035 (16,5%) және плацебо тобында 1187 (18,8%) болды. Клопидогрел тобындағы тәуекелдің салыстырмалы төмендеуі (ТСТ) 14 % (95% СА 6-21 %, p=0,0005) құрады. Осындай әсеріне негізінен миокард инфарктісі жиілігінің [287 (4,6%) клопидогрел тобында және 363 (5,8%) плацебо тобында] статистикалық мәнді төмендеуі себеп болды. Тұрақсыз стенокардия себебінен қайталанатын ауруханаға жату жиілігінің өзгеруі байқалмады.
Сипаттамалары әртүрлі пациенттердің топтарында алынған нәтижелер (мысалы, тұрақсыз стенокардия немесе Q тісшесі жоқ миокард инфарктісі, төменнен жоғарыға дейінгі қауіп деңгейі, қант диабеті, реваскуляризация қажеттілігі, жасы, жынысы және т.б.) бастапқы талдау нәтижелерімен сәйкес болды. Атап айтқанда, стент (Stent-CURE) орнатылған 2172 пациентті (бүкіл CURE популяциясының 17%-ы) қосымша талдау клопидогрелмен емдеу кезінде, плацебомен салыстырғанда, сенімді ТСТ (26,2%) байқалатынын көрсетті, бұл бірінші соңғы нүктенің (ЖҚ өлімі, миокард инфарктісі, инсульт) дамуының алдын алуда клопидогрелдің пайдасын айғақтайды, сондай-ақ екіншілік біріктірілген бірінші соңғы нүктеде (ЖҚ өлімі, миокард инфарктісі, инсульт немесе рефрактерлі ишемия) сенімді ТСТ (23,9%) болды. Оның үстіне, пациенттердің осы қосалқы тобында клопидогрелдің қауіпсіздік бейіні ешқандай айрықша ескертулер туындатпайды. Осылайша, пациенттер топтарын қосымша талдау нәтижелері барлық зерттеудің нәтижелеріне сәйкес келеді.
Клопидогрелдің қолайлы әсері басқа жүрек-қантамыр дәрілерімен (гепарин/төмен молекулалы гепарин, GP IIb/IIIa гликопротеин рецепторларының тежегіштері, липидтерді төмендететін препараттар, β-адренорецепторлар блокаторлары және АӨФ тежегіштері) шұғыл және ұзақ мерзімді ем алуына қарамастан көрсетілді. Клопидогрелдің тиімділігі АСҚ дозасына байланысты болмады (тәулігіне 1 рет 75-325 мг).
CLARITY және COMMIT рандомизацияланған плацебо-бақыланатын 2 салыстырмалы жасырын зерттеуде ST сегментінің көтерілуімен жедел миокард инфарктісі бар пациенттерде клопидогрелдің қауіпсіздігі мен тиімділігі бағаланды.
CLARITY зерттеуінде соңғы 12 сағат ішінде ST сегментінің көтерілуімен жедел миокард инфарктісін алған және тромболитикалық ем жоспарланған 3491 пациент қамтылды. Пациенттер фибринолиздік препаратпен және қажет болған жағдайда, гепаринмен клопидогрел (300 мг жүктеме дозасы, одан әрі – 75 мг/тәулік, n=1752) немесе плацебо (n=1739), екеуі де АСҚ-мен біріктірілімде (150–325 мг жүктеме дозасы, одан әрі 75–162 мг/тәулік қолданумен) қабылдады. Пациенттерді әрі қарай қадағалау 30 күн жалғасты. Бірінші біріктірілген соңғы нүкте клиникадан шығарылу алдында ангиограммада анықталған инфарктке байланысты артерия окклюзиясы, өлім немесе коронарлық ангиография жасау алдында миокард инфарктісінің қайталануы болды. Ангиография жасалмаған пациенттер үшін бірінші соңғы нүкте өлім немесе 8 тәулікке дейін немесе клиникадан шығарылу сәтіне дейін миокард инфарктісінің қайталануы болды. Осы зерттеуге қатысқан пациенттер арасында пациенттердің 19,7%-ы әйел және 29,2%-ы 65 жастағылар және одан үлкендер болды. Жалпы, пациенттердің 99,7%-ы фибринолиздік препараттар (фибрин спецификалық - 68,7%, фибрин спецификалық емес - 31,1%), 89,5% гепарин, 78,7% β-адренорецепторларының блокаторларын, 54,7% АӨФ тежегіштерін және 63% статиндер қабылдады.
Бастапқы соңғы нүктеге клопидогрел алған топтағы пациенттердің 15,0% - ы және плацебо алған топта 21,7% - ы жетті. Осылайша, оның абсолюттік төмендеуі клопидогрелдің пайдасына 36% басымдықпен 6,7% - ды құрады (95% Са: 24-47 %; p<0,001), негізінен артерия инфарктімен байланысты окклюзияның даму жағдайлары санының азаюына байланысты. Осындай артықшылығы жасына, жынысына, инфаркт орналасуы және фибринолитиктермен немесе гепаринмен қабылдаған ем түріне қарай бөлінген пациенттердің барлық алдын ала белгіленген қосалқы топтарында байқалды.
Екі факторлы COMМIT зерттеуінде соңғы 24 сағат ішінде миокард инфарктісінен күмәндануға мүмкіндік беретін симптомдардың туындауы байқалған 45 852 пациент қамтылды, бұл ЭКГ көрсеткіштерінің қалып шегінен ауытқуларымен (мысалы, ST сегментінің көтерілуі немесе депрессиясы немесе Гис шоғырының солжақ тармақшасының блокадасы) расталды. Пациенттер 28 күн ішінде немесе ауруханадан шығарылғанға дейін клопидогрел (тәулігіне 75 мг, n=22 961) немесе плацебо (N=22 891) АСҚ-мен (тәулігіне 162 мг) біріктірілімде алды. Біріктірілген бірінші соңғы нүктелер кез келген себеппен өліммен аяқталу және миокард инфарктісінің алғашқы қайталануы, инсульт немесе өлім болды. Пациенттер тобында 27,8% әйел, пациенттердің 58,4%-ы ≥60 жаста болды (26% ≥70 жас) және пациенттердің 54,5%-ы фибринолиздік препараттар қабылдады.
Клопидогрел кез келген себептен өлімнің салыстырмалы даму қаупін 7% (p=0,029) және инфаркт, инсульт қайталануының немесе өлімнің салыстырмалы бірігу қаупін 9% (p=0,002) сенімді төмендетті, осы орайда салыстырмалы және абсолютті төмендеу, тиісінше, 0,5 және 0,9%-ды құрады. Осындай әсері фибринолитиктер қайбылдауға қарамастан жасы мен жынысы әртүрлі пациенттерде білінді және алғашқы 24 сағат ішінде байқалды.
ЖКС кезінде P2Y12 тежегіштерінің деэскалациясы
TOPIC және TROPICAL-ACS екі рандомизацияланған зерттеулерінде P2Y12 рецепторларының күшті тежегішімен терапиядан клиникалық нәтиженің деректерімен – жедел коронарлық синдромның жедел фазасы аяқталғаннан кейін АСҚ-мен үйлесімде клопидогрелмен емдеуге ауысуды зерттеді.
P2Y12 рецепторларының неғұрлым күшті тежегіштері, тикагрелор және прасугрелмен олардың базалық зерттеулерінде алған клиникалық пайдасы ишемиялық оқиғалар қайталануының айтарлықтай төмендеуімен (стенттің (СТ) жедел және жітілеу тромбозын, миокард инфарктісін (МИ) және шұғыл реваскуляризацияны қоса) байланысты. Ишемиялық пайда бірінші жыл ішінде тұрақты болғанына қарамастан, емдеу басталғаннан кейінгі алғашқы күндерде ЖКС-дан кейін ишемиялық рецидивтің қатты төмендеуі байқалды. Керісінше, ретроспективті талдаулар P2Y12 рецепторларының неғұрлым күшті тежегіштерін қолданған кезде, негізінен демеуші фаза кезінде, ЖКС-дан кейінгі бірінші айдан соң қан кету қаупінің статистикалық маңызды жоғарылауын көрсетті. TOPIC және TROPICAL-ACS зерттеулері тиімділікті сақтай отырып, қан кетуді азайту тәсілін зерттеуге арналған.
TOPIC (Жедел коронарлық синдромнан кейін тромбоциттердің тежелу хронометражы)
Осы рандомизацияланған ашық клиникалық сынаққа тері арқылы коронарлық араласуды (ТКА) талап ететін ЖКС бар пациенттер қатысты. Аспирин мен P2Y12 рецепторларының неғұрлым күшті тежегішін қабылдаған және жағымсыз құбылыссыз пациенттер бір айдан кейін аспирин мен клопидогрелдің бекітілген біріктірілімімен емге ауыстырылды (қос антитромбоцитарлық емнің (ҚАЕ) деэскалациясы) немесе бұрын тағайындалған препараттарды қабылдауды жалғастырды (өзгермеген ҚАЕ).
ST сегментінің көтерілуімен миокард инфарктісі немесе ST сегменті көтерілмеген миокард инфарктісі немесе тұрақсыз стенокардиясы бар 646 пациенттің 645-інің (ҚАЕ деэскалациясы (n=322); өзгермеген ҚАЕ (n=323)) деректері талданды. Бір жыл ішінде бақылаулы қадағалау ҚАЕ деэскалациясы тобында 316 пациентке (98,1%) және өзгермеген ҚАЕ тобында 318 пациентке (98,5 %) жүргізілді. Екі топтағы бақылаудың медианасы 359 күнді құрады. Зерттелген когорттың сипаттамасы 2 топта ұқсас болды.
Бастапқы біріктірілген нәтиже – жүрек-қантамыр өлімі, инсульт, шұғыл реваскуляризация және қан кету ≥ 2 BARC шкаласы бойынша (Қан кету бойынша академиялық зерттеу консорциумы) ЖКС-мен ауырғаннан кейін бір жыл өткен соң, ҚАЕ деэскалациясы тобында 43 пациентте (13,4 %) және өзгермеген ҚАЕ тобында 85 пациентте (26,3%) (p<0,01) тіркелді. Бұл статистикалық маңызды айырмашылық негізінен ишемиялық соңғы нүктелерде (p=0,36) тіркелген айырмасыз қан кету жағдайлары санының қысқаруына байланысты, бұл ретте ҚАЕ деэскалациясы тобында BARC шкаласы бойынша ≥ 2 қан кету өзгермеген ҚАЕ тобындағы (p<0,01) 14,9% - бен салыстырғанда сирек (4,0%) орын алды. BARC шкаласы бойынша барлық типтер ретінде анықталған қан кетулер ҚАЕ деэскалациясы тобында 30 пациентте (9,3 %) және өзгермеген ҚАЕ тобында 76 пациентте (23,5%) (p<0,01) орын алды.
TROPICAL-ACS (Жедел коронарлық синдромдар кезіндегі тромбоциттерге қарсы терапия кезінде тромбоциттерді тежеуге реактивтілікті тестілеу)
Рандомизацияланған ашық сынаққа сәтті ТАА-дан кейін биомаркерге тесттің оң нәтижесімен ЖКС бар 2610 пациент енгізілді. Пациенттер тәулігіне 5 немесе 10 мг прасугрелді (0-14 күн) (n=1309) немесе тәулігіне 5 немесе 10 мг прасугрелді (0-7 күн), содан кейін тәулігіне 75 мг/мг клопидогрелді (8-14 күн) (n=1309) АСҚ-мен (< 100 мг/тәул) біріктіріп алу үшін топқа рандомизацияланды. 14 күннен кейін тромбоциттік функцияға (TTФ) тест жүргізілді. Тек прасугрел алған пациенттер прасугрел алуды 11,5 ай бойы жалғастырды.
Ауыстыру (деэскалация) тобындағы пациенттерде тромбоциттердің жоғары реактивтілігіне (ТЖР) тест өткізілді. ТЖР ≥ 46 бірлік кезінде пациенттер 11,5 ай бойы тәулігіне 5 немесе 10 мг прасугрел алуға қайтадан ауыстырылды; ТЖР < 46 бірлік кезінде пациенттер 11,5 ай бойы тәулігіне 75 мг клопидогрел алуды жалғастырды. Демек, басқарылатын деэскалация тобында пациенттер прасугрел (40%) немесе клопидогрел (60%) алды. Барлық пациенттер аспирин алуды жалғастырды және бір жыл бойы бақылауда болды.
Бастапқы біріктірілген соңғы нүктеге (12 айдан кейін BARS шкаласы бойынша ЖҚ өлім жиілігі, инсульт және қан кету класы ≥ 2) кем емес тиімділікпен қол жеткізілді. Басқарылатын деэскалация тобында тоқсан бес пациентте (7 %) және бақылау тобындағы 118 пациентте (9 %) (p тиімділігі кем емес = 0,0004) жағымсыз құбылыс орын алды. Басқарылатын деэскалация ишемиялық оқиғалардың аралас даму тәуекелінің (деэскалация тобында 2,5% және бақылау тобында 3,2%; p тиімділігі кем емес = 0,0115), сондай-ақ BARC шкаласы бойынша 2-типті қан кету жиілігі немесе одан да ауыр қан кету жиілігінің ((5 %) деэскалация тобында және бақылау тобында 6% (p=0.23)) жоғарылауына алып келмеді. Барлық қан кетулердің кумулятивтік жиілігі (BARC шкаласы бойынша 1-ден 5-ке дейінгі класс) басқарылатын деэскалация тобында 9 % (114 оқиға) және бақылау тобында 11 % (137 оқиға) (p=0,14) құрады.
Жүрекшелер фибрилляциясы
ACTIVE бағдарламасы аясында жеке зерттеулер болған ACTIVE-W және ACTIVE-А зерттеулеріне қантамыр оқиғаларының пайда болу қаупінің кемінде бір факторы болған жүрекшелер фибрилляциясы (ЖФ) бар пациенттер кірді. Зерттеуге қосу критерийлеріне сүйене отырып, дәрігерлер пациенттерді ACTIVE-W зерттеуіне тартты, егер олар К дәрумені антагонистерімен (КДА) терапия алуға үміткер болса (мысалы, варфарин). ACTIVE-А зерттеуіне қарсы көрсетілімдерге немесе осы емді қабылдағысы келмеуіне байланысты КДА-терапиясын ала алмаған пациенттер енгізілді.
ACTIVE-W зерттеуі КДА антикоагулянтты терапиясы клопидогрелмен және АСҚ-мен емдеуге қарағанда анағұрлым тиімді екенін көрсетті.
ACTIVE-А (n=7554) зерттеуі көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеу болды, онда тәулігіне 75 мг клопидогрел + АСҚ (n=3772) плацебо + АСҚ-мен (n=3782) салыстырды. АСҚ ұсынылатын дозасы тәулігіне 75-100 мг құрады. Пациенттер 5 жылға дейін емделді.
ACTIVE бағдарламасына рандомизацияланған пациенттерде құжатпен расталған ЖФ, яғни ЖФ тұрақты формасы немесе соңғы 6 ай ішінде пароксизмальды ЖФ кем дегенде 2 эпизоды және кем дегенде осындай қауіп факторларының бірі болды: 75 жастан асқан немесе 55-74 жас аралығындағы немесе дәрі-дәрмекпен емдеуді қажет ететін қант диабеті, немесе құжатпен расталған бұрын болған миокард инфарктісі немесе құжатпен расталған жүректің коронарлық ауруы; жүйелі гипертензияға байланысты емдеу; бұрын болған инсульт, транзиторлы ишемиялық шабуыл (ТИШ) немесе ОЖЖ құрылымдарын зақымдамаған жүйелі эмболия, сожақ қарыншаның < 45% шығару фракциясының көрсеткішімен солжақ қарыншаның дисфункциясы немесе шеткергі тамырлардың құжатпен расталған ауруы. CHADS2 шкаласы бойынша орташа балл 2 болды (0-6 шегінде).
Пациенттерді зерттеуден шығарудың негізгі критерийлеріне соңғы 6 ай ішінде құжатпен расталған пептидтік ойықжара, анамнезінде миішілік қан кету, елеулі тромбоцитопения (тромбоциттер саны < 50 х 109/л); клопидогрелді немесе пероральді антикоагулянттарды (ПАК) қолдану қажеттілігі немесе осы 2 заттың қандай да біреуіне төзімсіздік жатады.
ACTIVE-А зерттеуіне енгізілген пациенттердің 73%-ы халықаралық қалыпқа келтірілген қатынасқа (ХҚҚ) мониторинг жүргізудің мүмкін еместігіне, құлауға немесе бастың жарақаттануына бейімділігіне немесе қан кетудің пайда болу қатерінің спецификалы факторының болуына байланысты дәрігердің қорытындысына байланысты КДА ала алмады; пациенттердің 26% - ында дәрігердің шешімі пациенттің КДА-ны алғысы келмеуіне негізделген болатын.
Пациенттердің арасында 41,8% әйелдер болды. Орташа жасы 71 жас, пациенттердің 41,6% - ы 75 жастан үлкен болды. Жалпы науқастардың 23 %-ы аритмияға қарсы дәрілерді, 52,1%-ы – β-адренорецепторлардың блокаторларын, 54,6 %-ы – АӨФ тежегіштерін және 25,4%-ы – статиндерді алды.
Бастапқы соңғы нүктеге жеткен пациенттер саны (инсульт, миокард инфарктісі, ОЖЖ құрылымдарының зақымдануынсыз жүйелі эмболия немесе тамырлық өлімнің алғаш туындауына дейінгі уақыт) клопидогрел + АСҚ алған пациенттер тобында 832 (22,1 %) және плацебо + АСҚ тобында 924 (24,4%) (тәуекелдің 11,1%-ға салыстырмалы төмендеуі, 95% СА 2,4-19,1%; р=0,013) құрады, көбінесе инсульт жағдайлары санының едәуір азаюының арқасында. Инсульт клопидогрел + АСҚ қабылдаған 296 (7,8 %) пациентте және плацебо + АСҚ (ТСТ 28,4%; 95% СА 16,8-38,3%, р=0,00001) қабылдаған 408 (10,8%) пациентте пайда болды.
Балалар
Тромбоз (PICOLO) пайда болу қаупі бар 86 нәресте немесе 24 айға дейінгі сәбилер арасында дозаларды жоғарылатумен жүргізілген зерттеу барысында клопидогрелді нәрестелер мен сәбилерге 0,01, 0,1 және 0,2 мг/кг жүйелі дозаларда және тек нәрестелерге 0,15 мг/кг дозада қолданды. 0,2 мг/кг доза кезінде тромбоциттер агрегациясын тежеудің орташа көрсеткіші 49,3%-ға (тромбоциттердің АДФ-индукцияланған агрегациясының 5 мкМ) тең, бұл тәулігіне 75 мг дозада клопидогрел алған ересектердікімен салыстырмалы болды.
Параллель топтармен (CLARINET) рандомизацияланған салыстырмалы жасырын зерттеу барысында цианоздық типтегі туа біткен жүрек ақауы бар, жүйелік-өкпелік артериялық шунтты жасау бойынша паллиативтік операция жүргізілген 906 бала (жаңа туған нәрестелер мен сәбилер) клопидогрел 0,2 мг/кг (n=467) немесе плацебо (n=439) алу үшін, операцияның екінші кезеңін жүргізу сәтіне бір мезгілде қосымша базалық терапия жүргізумен рандомизацияланды. Шунт жасау бойынша паллиативтік операцияны жүргізу мен зерттелетін препаратты алғашқы енгізу арасындағы орташа уақыт 20 күнді құрады. Пациенттердің шамамен 88%-ы бір мезгілде АСҚ (тәулігіне 1-23 мг/кг) алды. Өлім, шунт тромбозы немесе тромбоздан туындаған оқиғадан кейін өмірдің 120-күніне дейін жүрекке хирургиялық араласу жүргізуден тұратын бастапқы біріктірілген соңғы нүктеге жету топтары арасында сенімді айырмашылықтар байқалмады және клопидогрел тобында 89 [19,1 %] және плацебо тобында 90 [20,5 %] болды. Клопидогрел тобында да, плацебо тобында да жиі кездесетін жағымсыз реакция қан кетудің дамуы болды, бірақ оның пайда болу жиілігінде топтар арасында сенімді айырмашылықтар анықталған жоқ. Жанама құбылыстарды бақылаудың одан әрі ұзақ мерзімді кезеңінде шунт 1 жасқа толған сәтте дейін қалған 26 пациент 18 айға толғанға дейін клопидогрел алған. Бақылаудың осы кезеңінде препараттың қауіпсіздік бейіні өзгерген жоқ.
CLARINET және PICOLO зерттеулері барысында қалпына келтірілген клопидогрел ерітіндісі қолданылды. Ересектердегі салыстырмалы биожетімділікті зерттеу барысында клопидогрелдің қалпына келтірілген ерітіндісі препараттың тіркелген таблетка түрімен салыстырғанда негізгі айналымдағы (белсенді емес) метаболиттің ұқсас дәрежесін және сіңуінің біршама жоғары жылдамдығын көрсетті.