Әсер ету механизмі
Эторикоксиб клиникалық дозалар ауқымындағы циклооксигеназа-2 (ЦОГ-2) пероральді селективті тежегіші болып табылады.
Клиникалық фармакологиялық зерттеулерде эторикоксиб тәулігіне 150 мг дейінгі дозаларда қолданғанда ЦОГ-1 тежегішінсіз дозаға тәуелді ЦОГ-2 тежеді. Эторикоксиб асқазан простагландиндерінің синтезін тежемейді және тромбоциттер функциясына әсер етпейді.
Циклооксигеназа простагландиндердің түзілуіне жауап береді. ЦОГ-1 және ЦОГ-2 екі изоформасы сәйкестендірілді. ЦОГ-2 қабынуға қарсы импульстермен индукцияланатын және ауыру, қабыну және қызбаның простаноидты медиаторларының синтезіне жауап беретін негізгі фактор ретінде қарастырылатын ферменттің изоформасы болып табылады. ЦОГ-2 сондай-ақ овуляция, имплантация және артериялық түтіктің жабылу үдерістеріне, бүйрек пен орталық жүйке жүйесі функциясының реттеуге (қызба индукциясы, ауыруды сезіну, когнитивті функция) әсерін тигізеді; сонымен қатар ойық жаралардың жазылу үдерісіне қатысуы мүмкін. ЦОГ-2 адамда асқазан ойық жарасының айналасындағы тіндерде сәйкестендіріледі, бірақ оның ойық жараның жазылуы үшін маңызы анықталған жоқ.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Әсері
Остеоартриты бар пациенттерде күніне бір рет 60 мг эторикоксиб қабылдау ауырсынудың елеулі төмендеуіне және пациенттің жағдайын бағалаудың жақсаруына әкелді. Бұл оң әсерлер емдеудің екінші күнінде байқалды және 52 аптаға дейін сақталды. Эторикоксибті күніне бір рет 30 мг дозада қолдану арқылы жүргізілген зерттеулер 12 апталық емдеу кезеңінде (жоғарыда аталған зерттеулерде ұқсас бағалау әдістері пайдаланылған) плацебомен салыстырғанда тиімділігін көрсетті. Оңтайлы дозаны анықтау мақсатында жүргізілген зерттеуде 60 мг эторикоксиб 6 апталық емдеуден кейін барлық үш бастапқы соңғы нүктелер үшін 30 мг дозаға қарағанда анағұрлым айқын жақсарғанын көрсетті. Қол буындарының остеоартриті кезінде 30 мг доза зерттелмеген.
Ревматоидты артриті (РА) бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне 1 рет 60 мг және 90 мг дозада қолданғанда ауырсыну мен қабынудың сенімді төмендеуін және қозғалғыштығының жақсаруын қамтамасыз етті. Эторикоксибтің 60 мг және 90 мг дозаларын бағалайтын зерттеулерде бұл пайдалы әсерлер емдеу кезеңінде 12 аптаға созылды.
Эторикоксибтің 60 мг және 90 мг дозаларын салыстырған зерттеуде екі препараттың да плацебоға қарағанда тиімділігі жоғары болды. 90 мг доза 60 мг дозадан тиімдірек болды. Пациенттің жалпы ауырсыну сезімі (ауырсынуды бағалау үшін визуалды аналогтық шкала 0-100 мм) орташа жақсаруы -2,71 мм (95% сенімділік аралығы: -4,98 мм, -0,45 мм).
Жедел подагралық артриттің ұстамалары бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне 1 рет 120 мг дозада 8 күнге созылатын емдеу кезеңінде қолданғанда буындардың орташа және қатты ауыруы мен қабынуын азайтты. Тиімділігі индометациннің тәулігіне 3 рет 50 мг дозада қолданған кездегі тиімділігімен салыстырылды. Ауырсынуды азайту емдеу басталғаннан кейін 4 сағаттан кейін байқалды.
Шорбуынданатын спондилит бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне 1 рет 90 мг дозада қолданғанда арқадағы ауырсыну, қабыну, қимыл қозғалыстың шектелуі және функционалдық бұзылулардың сенімді төмендеуін қамтамасыз етті. Эторикоксибтің клиникалық тиімділігі емдеудің екінші күнінде байқалды және емдеудің барлық кезеңінде 52 аптаға созылды. Эторикоксибтің 60 мг дозасы мен 90 мг дозасын салыстырған екінші зерттеуде эторикоксиб 60 мг дозада тәулігіне 1 рет және 90 мг тәулігіне 1 рет напроксенмен салыстырғанда 1000 мг тәулігіне 1 рет осындай тиімділік көрсетті. 6 апта ішінде күн сайын 60 мг қабылдауға тиісті жауап алмағандардың арасында дозаны тәулігіне 90 мг-ге дейін арттыру жағдайдың жақсаруына және арқаның ауырсынуын бағалауға әкелді (ауырсынуды бағалау үшін визуалды аналогтық шкала 0-100 мм) күніне 60 мг қабылдаумен салыстырғанда, орташа жақсарту -2,70 мм (95% сенімділік аралығы: -4,88 мм, -0,52 мм).
Стоматологиялық операциялардан кейінгі ауырсынуды зерттеу үшін клиникалық зерттеуде эторикоксиб 90 мг дозада 3 күн бойы тәулігіне 1 рет тағайындалды. Бастапқы бағалау кезінде орташа ауыруы бар пациенттердің қосалқы тобында 90 мг дозада қолданғанда эторикоксиб 600 мг дозада (16.39 16.11 салыстырғанда; P=0.722) ибупрофен сияқты ауырсынуды басатын әсерге ие болды және тиімділігі бойынша 600 мг/60 мг дозада (11.00, P<0.001) парацетамол/кодеин біріктірілімінен және алғашқы 6 сағат ішінде ауырсынуды азайтудың жалпы бағасына сәйкес (TOPAR6) плацебодан (6.84, P<0.001) асып түсті. Зерттелетін препараттарды қабылдағаннан кейінгі алғашқы 24 сағат ішінде тез әсер ететін ауырсынуды басатын препараттар қажет ететін пациенттердің үлесі эторикоксибті 90 мг дозада қолданғанда 40.8%, ибупрофенді 600 мг дозада қолданғанда 25.5% әр 6 сағат сайын және плацебо тобындағы 76.2% - бен салыстырғанда парацетамол/кодеин біріктірілімін 600 мг/60 мг дозада қолданғанда 46.7% құрады. Бұл зерттеуде эторикоксибті 90 мг дозада қолданғанда әсер етудің медианасы (ауырсынудың айтарлықтай төмендеуі) препаратты қабылдағаннан кейін 28 минутты құрады.
Қауіпсіздігі
MEDAL бағдарламасы үш рандомизацияланған салыстырмалы жасырын белсенді бақыланатын зерттеулердің біріктірілген деректері бойынша жүрек-қантамыр (ЖҚ) құбылыстарына негізделген қауіпсіздікті бағалаудың перспективалық бағдарламасы болды: MEDAL, EDGE II және EDGE.
MEDAL зерттеуі ұзақтығы соңғы нүктелерге (ЖҚ құбылыстары) жетумен анықталған зерттеу болды, оған 17804 ОА пациенті және 60 мг (ОА) немесе 90 мг (ОА және РА) эторикоксибпен емделген 5700 РА бар пациент немесе диклофенак тәулігіне 150 мг дозада орташа 20,3 ай (ең көбі 42.3 ай, медиана 21.3 ай). Бұл зерттеуде кез келген жағымсыз құбылыстарға байланысты тек күрделі жағымсыз құбылыстар мен зерттеуден шығу жағдайлары тіркелді.
EDGE және EDGE II зерттеулерінде эторикоксиб пен диклофенактың асқазан-ішек жолына жағымдылығы салыстырылды. EDGE зерттеуіне эторикоксибпен тәулігіне 90 мг дозада (ОА-да ұсынылатын дозадан 1.5 есе көп) немесе диклофенакпен тәулігіне 150 мг дозада орташа 9.1 ай (ең көбі 16.6 ай, медиана 11.4 ай) емделген 7111 ОА пациенттері кірді. EDGE II зерттеуі эторикоксибті тәулігіне 90 мг немесе диклофенакты тәулігіне 150 мг дозада 19.2 ай ішінде (ең көбі 33.1 ай, медиана 24 ай) қабылдаған 4086 РА пациенттерін қамтыды.
Біріктірілген MEDAL бағдарламасында ОА немесе РА бар 34 701 пациент орта есеппен 17.9 ай бойы ем алды (ең көбі 42.3 ай, медиана 16.3 ай), шамамен 12 800 пациент 24 айдан астам ем алды. MEDAL бағдарламасына енгізілген пациенттерде бастапқы бағалау кезінде ЖҚ және асқазан-ішек жолдарының қауіп факторларының кең ауқымы тіркелді. Жақында миокард инфарктісімен, сондай-ақ коронарлық артерияны айналып өтумен немесе зерттеуге енгізілгенге дейін 6 ай бойы тері арқылы коронарлық араласумен пациенттер алынып тасталды. Зерттеулерде гастропротекторлар мен аспириннің төмен дозаларын қолдануға рұқсат етілді.
Жалпы қауіпсіздігі
Эторикоксиб пен диклофенак арасында тромбоздық жүрек-қантамыр құбылыстарының жиілігіне қатысты сенімді айырмашылықтар табылған жоқ. Кардиоренальді жағымсыз құбылыстар эторикоксибті тағайындау кезінде диклофенак тағайындауға қарағанда жиі байқалды; бұл әсер дозаға тәуелді болды (жеке нәтижелер төменде келтірілген). АІЖ мен бауыр тарапынан жағымсыз құбылыстар эторикоксибке қарағанда диклофенак тағайындау кезінде жиі байқалды. EDGE және EDGE II зерттеулеріндегі жағымсыз құбылыстардың, сондай-ақ ауыр деп танылған немесе емдеуді тоқтатуды қажет ететін жағымсыз құбылыстардың жиілігі MEDAL зерттеуінде эторикоксиб тағайындау кезінде диклофенак тағайындауға қарағанда жоғары болды.
Жүрек-қантамыр жүйесіне қатысты қауіпсіздікті бағалау нәтижелері
Эторикоксибпен немесе диклофенакпен емделген топтар арасында расталған күрделі тромбоздық жүрек-қантамырлары жағымсыз құбылыстарының (жүрек, цереброваскулярлық және шеткері қантамырлар құбылыстарын қамтитын) жиілігі салыстырмалы болды (деректер төмендегі кестеде келтірілген). Тромбоздық құбылыстардың жиілігі бойынша жүрек-қантамыр қаупінің бастапқы диапазонындағы пациенттердің санаттарын қоса, эторикоксиб пен диклофенак арасында барлық талданған қосалқы топтарда статистикалық маңызды айырмашылықтар анықталған жоқ. Расталған күрделі тромбоздық жүрек-қантамыр жағымсыз құбылыстарының салыстырмалы қаупі эторикоксибке (60 мг немесе 90 мг дозада қабылдағанда) және диклофенакқа (150 мг дозада қабылдағанда) ұқсас болды.
«Расталған тромбоздық жүрек-қантамыр құбылыстарының жиілігі (MEDAL бағдарламасы)» кестесі
Эторикоксиб(N=16 819)25 836 пациент-жас — Диклофенак(N=16 483)24 766 пациент-жас — Емдеу түрлері арасындағы салыстыру
Жиілігі1 (95% СА) — Жиілігі1 (95% СА) — Салыстырмалы қауіп (95% СА)
Расталған тромбоздық жүрек-қантамыр күрделі жағымсыз құбылыстар
Хаттама талаптарын орындау кезінде — 1.24 (1.11, 1.38) — 1.30 (1.17, 1.45) — 0.95 (0.81, 1.11)
Тағайындалған емге байланысты — 1.25 (1.14, 1.36) — 1.19 (1.08, 1.30) — 1.05 (0.93, 1.19)
Расталған жүрек құбылыстары
Хаттама талаптарын орындау кезінде — 0.71 (0.61, 0.82) — 0.78 (0.68, 0.90) — 0.90 (0.74, 1.10)
Тағайындалған емге байланысты — 0.69 (0.61, 0.78) — 0.70 (0.62, 0.79) — 0.99 (0.84, 1.17)
Расталған цереброваскулярлық құбылыстар
Хаттама талаптарын орындау кезінде — 0.34 (0.28, 0.42) — 0.32 (0.25, 0.40) — 1.08 (0.80, 1.46)
Тағайындалған емге байланысты — 0.33 (0.28, 0.39) — 0.29 (0.24, 0.35) — 1.12 (0.87, 1.44)
Расталған шеткері қантамыр құбылыстары
Хаттама талаптарын орындау кезінде — 0.20 (0.15, 0.27) — 0.22 (0.17, 0.29) — 0.92 (0.63, 1.35)
Тағайындалған емге байланысты — 0.24 (0.20, 0.30) — 0.23 (0.18, 0.28) — 1.08 (0.81, 1.44)
1 100 пациент-жасқа шаққандағы құбылыстар саны; СА=сенімділік аралығы; N = хаттама талаптарын орындаған пациенттер популяциясына енгізілген пациенттердің жалпы саны. Хаттама талаптарын орындау кезінде-зерттелетін ем аясында немесе ол тоқтатылған сәттен бастап 14 күн ішінде дамыған барлық құбылыстар (зерттелетін препараттың <75% алған пациенттер және зерттеуге енгізілмеген ҚҚСП >10% қабылдаған пациенттер алынып тасталды). Тағайындалған емге байланысты-зерттеу аяқталғанға дейін дамыған барлық расталған құбылыстар (зерттелетін препаратты қабылдауды тоқтатқаннан кейін зерттеуге енгізілмеген араласуларға ұшырауы мүмкін пациенттер енгізілген). Рандомизацияланған пациенттердің жалпы саны: эторикоксиб үшін n=17 412 және диклофенак үшін n=17 289.
ЖҚ ретінде өлім мен жалпы өлім эторикоксиб пен диклофенакпен емдеу топтары арасында салыстырмалы болды.
Кардиоренальді құбылыстар
MEDAL зерттеуге қатысқан пациенттердің шамамен 50% бастапқы бағалау кезінде анамнезінде артериялық гипертензия тіркелді. Артериялық гипертензиямен байланысты жағымсыз құбылыстар салдарынан шығу жиілігі эторикоксиб үшін диклофенакқа қарағанда статистикалық тұрғыдан елеулі жоғары болды. Жүректің созылмалы жеткіліксіздігімен байланысты жағымсыз құбылыстардың жиілігі (зерттеуден шығу жағдайлары және ауыр құбылыстар) 60 мг эторикоксибке және 150 мг диклофенакқа ұқсас болды, бірақ 150 мг диклофенакпен салыстырғанда 90 мг эторикоксиб үшін жоғары болды (және дозадағы эторикоксиб үшін статистикалық маңызды MEDAL зерттеу ОА тобындағы 150 мг дозадағы диклофенакпен салыстырғанда 90 мг). Созылмалы жүрек жеткіліксіздігімен байланысты расталған жағымсыз құбылыстардың жиілігі (күрделі және ауруханаға жатқызуға немесе жедел жәрдем бөлімшесіне жүгінуге әкелетін құбылыстар) эторикоксиб үшін 150 мг дозада диклофенакпен салыстырғанда сәл жоғары болды; бұл әсер дозаға тәуелді болды. Ісінумен байланысты жағымсыз құбылыстар салдарынан зерттеуден шығу жағдайларының жиілігі эторикоксиб үшін 150 мг дозада диклофенакпен салыстырғанда жоғары болды; бұл әсер дозаға тәуелді болды (90 мг дозада эторикоксиб үшін статистикалық маңызды, бірақ 60 мг дозада эторикоксиб үшін емес).
EDGE және EDGE II зерттеулеріндегі кардиоренальді қауіпсіздікті бағалау нәтижелері MEDAL зерттеуіндегі нәтижелерге сәйкес келеді
MEDAL бағдарламасының жекелеген зерттеулерінде эторикоксибті емдеудің кез келген тобында (60 мг немесе 90 мг) зерттеуден шығарудың абсолютті жиілігі артериялық гипертензияға байланысты 2.6% дейін, ісінуге байланысты 1.9% дейін және созылмалы жүрек жеткіліксіздігіне байланысты 1.1% дейін құрады. Эторикоксибті 90 мг дозада қабылдаған пациенттерде эторикоксибті 60 мг дозада қабылдаған пациенттерге қарағанда зерттеуден шығу жылдамдығы жоғары болды.
MEDAL бағдарламасында асқазан-ішек жағымдылығын бағалау нәтижелері
MEDAL бағдарламасына кіретін үш зерттеудің әрқайсысында диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб үшін АІЖ тарапынан кез келген клиникалық жағымсыз құбылысы (мысалы, диспепсия, іштің ауыруы, ойық жаралар) үшін зерттеуден шығу жиілігі айтарлықтай төмен болды. Зерттеудің барлық кезеңінде 100 пациент-жасқа арналған АІЖ тарапынан жағымсыз клиникалық құбылыстарға байланысты зерттеуден шығу жиілігі мынадай болды: эторикоксиб үшін 3.23 және MEDAL зерттеуінде диклофенак үшін 4.96; эторикоксиб үшін 9.12 және EDGE зерттеуінде диклофенак үшін 12.28; және EDGE II зерттеуінде эторикоксиб үшін 3.71 және диклофенак үшін 4.81.
MEDAL бағдарламасындағы асқазан-ішек жолдарына қатысты қауіпсіздікті бағалау нәтижелері
Жалпы, АІЖ жоғары бөлімдерінің тарапынан жағымсыз құбылыстар тесілу, ойық жара және қан кету ретінде анықталды. АІЖ жоғары бөлімдерінің тарапынан асқынған жағымсыз құбылыстарға тесілу, бітелу және асқынған қан кету жатады; АІЖ жоғары бөлімдерінің тарапынан асқынбаған жағымсыз құбылыстарға асқынбаған қан кетулер мен асқынбаған ойық жаралар жатады. АІЖ жоғары бөлімдерінің тарапынан жағымсыз құбылыстардың жалпы жиілігі диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб үшін айтарлықтай төмен болды. Эторикоксиб пен диклофенак арасында асқынған құбылыстардың жиілігі бойынша сенімді айырмашылықтар табылған жоқ. АІЖ жоғары бөлімдерінің тарапынан геморрагиялық жағымсыз құбылыстары үшін (асқынған және жиынтықта асқынбаған) эторикоксиб пен диклофенак арасында сенімді айырмашылықтар табылған жоқ. Бір мезгілде төмен дозада аспирин қабылдайтын пациенттерде (пациенттердің шамамен 33%) диклофенакпен салыстырғанда эторикоксибтің АІЖ жоғары бөлімдеріне қатысты артықшылығы статистикалық тұрғыдан елеулі болмады.
100 пациент-жасқа (тесілу, ойық жара және қан кету) АІЖ жоғарғы бөлімдері тарапынан расталған асқынған және асқынбаған клиникалық жағымсыз құбылыстардың жиілігі эторикоксиб үшін 0.67 (95% СА 0.57, 0.77) және диклофенак үшін 0.97 (95% СА 0.85, 1.10) құрады, соның негізінде салыстырмалы қауіп 0.69 (95% СА0.57, 0.83) құрады.
Егде жастағы пациенттерде АІЖ жоғарғы бөлімдері тарапынан расталған жағымсыз құбылыстардың жиілігі зерттелді; ≥75 жас аралығындағы пациенттерде жиіліктің ең жоғары төмендеуі байқалды - тиісінше эторикоксиб пен диклофенак үшін 100 пациент-жасқа шаққанда 2.78 (95% СА 0.94, 1.87) құбылыстармен салыстырғанда 1.35 (95% СА 0.94, 3.56).
АІЖ төменгі бөлімдері тарапынан расталған жағымсыз құбылыстардың жиілігі (жіңішке немесе жуан ішектің тесілуі, бітелуі немесе қан кету) эторикоксиб пен диклофенак үшін айтарлықтай ерекшеленбеді.
MEDAL бағдарламасында бауырға қатысты қауіпсіздікті бағалау нәтижелері
Эторикоксиб диклофенакпен салыстырғанда бауыр тарапынан жағымсыз құбылыстар салдарынан зерттеуден шығудың статистикалық сенімді төмен жиілігімен сипатталды. Біріктірілген MEDAL бағдарламасында эторикоксибпен емделген пациенттердің 0.3% және диклофенакпен емделген пациенттердің 2.7% бауыр тарапынан жағымсыз құбылыстар салдарынан зерттеуден шығарылды. 100 пациент жылына жағымсыз құбылыстардың жиілігі эторикоксиб үшін 0.22 және диклофенак үшін 1.84 құрады (диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб үшін р<0.001). MEDAL бағдарламасындағы бауыр тарапынан жағымсыз құбылыстарының көпшілігі күрделі емес болған.
Тромбоздық ЖҚ құбылыстарымен байланысты қауіпсіздік жөніндегі қосымша деректер
Клиникалық зерттеулерде, MEDAL бағдарламасының зерттеулерін қоспағанда, шамамен 3100 пациент эторикоксибті тәулігіне ≥60 мг дозада 12 апта немесе одан да ұзақ уақыт қабылдады. Эторикоксибті ≥60 мг дозада, плацебо немесе напроксенсіз ҚҚСП қабылдаған пациенттерде расталған күрделі тромбоздық ЖҚ құбылыстарының жиілігінде айтарлықтай айырмашылықтар табылған жоқ. Алайда, напроксенді тәулігіне 2 рет 500 мг дозада қабылдаған пациенттермен салыстырғанда, эторикоксибпен емделген пациенттерде бұл құбылыстардың жиілігі жоғары болды. ЦОГ-1 тежейтін кейбір ҚҚСП мен ЦОГ-2 селективті тежегіштері арасындағы антиагреганттық белсенділіктің айырмашылығы тромбоэмболиялық құбылыстардың даму қаупі бар пациенттерде клиникалық маңызды болуы мүмкін. ЦОГ-2 селективті тежегіштері тромбоциттік тромбоксанына әсер етпестен жүйелік (және эндотелиальді болуы мүмкін) простациклиннің түзілуін тежейді. Бұл бақылаулардың клиникалық маңыздылығы анықталмаған.
АІЖ қатысты қауіпсіздік бойынша қосымша деректер
12 аптаға созылатын салыстырмалы жасырын эндоскопиялық зерттеулерде эторикоксибті тәулігіне 1 рет 120 мг қабылдаған пациенттерде напроксенді тәулігіне 2 рет немесе ибупрофенді тәулігіне 3 рет 800 мг қабылдаған пациенттерге қарағанда гастродуоденальді ойық жаралардың жиынтық даму жиілігі айтарлықтай төмен болды. Эторикоксибті тағайындау кезінде ойық жараның даму жиілігі плацебомен салыстырғанда жоғары болды.
Егде жастағы пациенттерде бүйрек функциясын зерттеу
Параллельді топтардағы рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо бақыланатын зерттеуде 15 күндік эторикоксиб (90 мг), целекоксиб (тәулігіне 2 рет 200 мг) напроксен (тәулігіне 2 рет 500 мг) және плацебомен емнің бүйрек арқылы натрийдің шығарылуына, АҚ және тәулігіне 200 мэкв натрийі бар рационды қабылдаған 60-тан 85 жасқа дейінгі пациенттерде бүйрек функциясының басқа көрсеткіштеріне әсері бағаланды. Эторикоксиб, целекоксиб және напроксен 2 апталық емдеуден кейін бүйректің натрийді шығаруына ұқсас әсер етті. Барлық белсенді салыстыру препараттары плацебоға қатысты систолалық АҚ жоғарылауына әкелді, дегенмен эторикоксибпен ем целекоксиб пен напроксенмен салыстырғанда 14-ші күні систолалық АҚ статистикалық маңызды жоғарылауына әкелді (бастапқы мәнмен салыстырғанда систолалық АҚ орташа өзгеруі: эторикоксиб - 7.7 мм сын.бағ., целекоксиб - 2.4 мм сын. бағ., напроксен - 3.6 мм сын. бағ.).