AТХ коды A16AX07
Әсер ету механизмі
Гиперфенилаланинемия (ГФА) – қандағы фенилаланин деңгейінің патологиялық жоғарылауы кезінде диагностикаланған ауру және әдетте фенилаланингидроксилаза ферментін кодтайтын гендердегі аутосомды-рецессивті мутациялар (фенилкетонурия, ФКУ жағдайында) немесе биосинтезге немесе регенерацияға қатысатын ферменттер (ВН4 жеткіліксіздігі жағдайында) 6R-тетрагидробиоптерин (6R-BH4) себебі болып табылады. BH4 жеткіліксіздігі - BH4 биосинтезіне немесе қайта өңдеуге қатысатын бес ферменттің бірін кодтайтын гендердегі мутациялармен немесе делециялармен байланысты аурулар тобы. Екі жағдайда да фенилаланинді тирозин амин қышқылына тиімді түрлендіру мүмкін емес, бұл қандағы фенилаланин деңгейінің жоғарылауына әкеледі.
Сапроптерин фенилаланин, тирозин және триптофан гидроксилазаларының кофакторы болып табылатын табиғи 6R-BH4 синтетикалық аналогы болып табылады.
BН4-сезімтал ФКУ бар пациенттерде Куван препаратын қолдануға арналған негіз фенилаланиннің одан әрі жиналуын болдырмау немесе азайту және оны тамақтану кезінде фенилаланинге төзімділікті арттыру үшін ақаулы фенилаланин гидроксилазасының белсенділігін арттыру болып табылады және осылайша қанның фенилаланин деңгейін төмендету немесе демеу үшін жеткілікті фенилаланиннің тотығу метаболизмін арттыру немесе қалпына келтіру қажеттілігі болып табылады. BH4 жеткіліксіздігі бар пациенттерде Куван препаратын қолданудың негізі BH4 жеткіліксіз деңгейін ауыстыру және осылайша фенилаланингидроксилазасының белсенділігін қалпына келтіру болып табылады.
Клиникалық тиімділігі
Куван препаратының клиникалық зерттеулерінің III фазалық бағдарламасы ФКУ бар пациенттер арасында рандомизацияланған, плацебо бақыланатын 2 зерттеуді қамтыды. Осы зерттеулердің нәтижелері Куван препаратының қандағы фенилаланин деңгейін төмендету және фенилаланиннің әсеріне төзімділікті арттыру үшін тиімділігін көрсетті.
Тексеру кезінде қандағы фенилаланин деңгейі жоғарылаған нашар бақыланатын ФКУ бар 88 субъектіде күніне 10 мг/кг сапроптерин дигидрохлоридін қабылдау плацебомен салыстырғанда қандағы фенилаланин деңгейін айтарлықтай төмендетті. Куван препаратын қабылдайтын топ пен плацебо қабылдайтын топ үшін қандағы фенилаланиннің негізгі деңгейлері ұқсас болды, қандағы фенилаланиннің негізгі деңгейінің орташа ± стандартты ауытқуы сәйкесінше 843 ± 300 µмоль/л және 888 ± 323 µмоль/л құрады. Зерттеудің 6 апталық кезеңінің соңында қандағы фенилаланиннің бастапқы деңгейімен салыстырғанда стандартты ауытқудың орташа мәні ± төмендеуі плацебо қабылдаған топ үшін 2.9 ± 240 мольге/л өсуімен салыстырғанда (n = 47) (р < 0,001), сапроптерин (n = 41) қабылдаған топ үшін 236 ± 257 µмоль/л құрады. Қандағы фенилаланин деңгейі > 600 µмоль/л болатын пациенттерге келетін болсақ, сапроптерин қабылдаған пациенттердің 41,9% (13/31) және плацебо қабылдаған пациенттердің 13,2% (5/38) 6 апталық зерттеу кезеңінің соңында қандағы фенилаланин деңгейі < 600 µмоль/л болды (р = 0,012).
Жеке 10 апталық плацебо бақыланатын зерттеуде фенилаланинмен шектелген тұрақты рационмен бақыланатын қандағы фенилаланин деңгейі бар 45 ФКУ бар пациенттер (қандағы фенилаланин ≤480 µмоль/л, тіркеу кезінде) емдеу үшін күніне 20 мг/кг сапроптерин дигидрохлориді (n = 33) немесе плацебо (n = 12) 3:1 қатынасында рандомизацияланған. Күніне 20 мг/кг 3 апталық емдеуден кейін сапроптерин дигидрохлориді қандағы фенилаланин деңгейі айтарлықтай төмендеді; осы топтағы қандағы фенилаланиннің базалық деңгейінен стандартты ауытқудың орташа ± төмендеуі 149 ± 134 µмоль/л (р <0,001) құрады. 3 аптадан кейін сапроптерин немесе плацебо қабылдаған екі топтағы субъектілер фенилаланинді шектейтін диетаны ұстануды жалғастырды, қандағы фенилаланин деңгейін < 360 µмоль/л демеу мақсатында стандартты фенилаланин қоспаларын қолданғанда фенилаланинді диеталық тұтыну өсті немесе азайды. Сапроптерин қабылдайтын топтағы фенилаланинге төзімділікте плацебо қабылдайтын топпен салыстырғанда айтарлықтай айырмашылық анықталды. Орташа мәні ± плацебо қабылдайтын топтағы күніне 3,3 ± 5,3 мг/кг-мен салыстырғанда 20 мг/кг сапроптерин дигидрохлоридін қабылдайтын топта фенилаланинге төзімділіктің стандартты ауытқуының күніне 17,5 ± 13,3 мг/кг жоғарылауы (р = 0,006). Сапроптерин қабылдайтын топқа қатысты, фенилаланинге жалпы төзімділіктің орташа мәні ± стандартты ауытқуы сапроптерин дигидрохлориді емдеу басталғанға дейін күніне 15,7 ± 7,2 мг/кг салыстырғанда күніне 20 мг/кг қабылдау кезінде күніне 38,4 ± 21,6 мг/кг құрады.
Балалар
Куван препаратының тиімділігі, қауіпсіздігі және қауымдық фармакокинетикасы 7 жасқа дейінгі балалар арасында екі ашық клиникалық зерттеулерде зерттелді.
Бірінші зерттеу ФКУ диагнозы расталған 4 жасқа дейінгі балалар арасында көп орталықты, ашық, рандомизацияланған, бақыланатын зерттеу болды.
4 жасқа дейінгі ФКУ бар 56 бала 26 апталық зерттеу кезеңінде күніне 10 мг/кг Куван препаратын және фенилаланинмен шектелген рационды (n = 27) немесе тек фенилаланинмен шектелген рационды (n = 29) алу үшін 1:1 қатынасында рандомизацияланды.
Барлық пациенттер 26 апталық зерттеу кезеңінде бақыланатын тамақтану рационының көмегімен қандағы фенилаланин деңгейін 120-360 µмоль/л (≥120-дан < 360 µмоль/л-ге дейін анықталады) диапазонында демеді деп болжанған. Егер шамамен 4 аптадан кейін пациенттің фенилаланинге төзімділігі бастапқы деңгеймен салыстырғанда > 20% - ға өспесе, Куван препаратының дозасы күніне 20 мг/кг-ге дейін артты.
Бұл зерттеудің нәтижелері Куван препаратын және фенилаланинмен шектелген рационды күнделікті 10 немесе 20 мг/кг қабылдау фенилаланинді шектейтін рационмен салыстырғанда, қандағы фенилаланин деңгейін мақсатты диапазонда сақтай отырып (≥ 120-дан <360 µмольге/л дейін) фенилаланинге төзімділіктің статистикалық маңызды жақсаруына әкелетінін көрсетті. Куван препаратын және фенилаланинмен шектелген рационды қабылдайтын топтағы фенилаланинге түзетілген орташа төзімділік күніне 80,6 мг/кг құрады, бұл статистикалық тұрғыдан фенилаланинмен шектелген (күніне 50,1 мг/кг) рационды ұстанатын топтағы фенилаланинге белгіленген орташа төзімділіктен едәуір көп (р < 0,001). Ұзартылған клиникалық зерттеу кезеңінде пациенттер фенилаланинді шектейтін диетамен бірге Куван препаратымен емдеу кезінде фенилаланиннің диеталық төзімділігін сақтап, 3,5 жыл бойы тұрақты пайдасын көрсетті.
Екінші зерттеу қауіпсіздікті бағалауға және Куван препаратының тәулігіне 20 мг/кг нейрокогнитивті функциясының сақталуына әсерін бағалауға арналған көп орталықты, бақыланбайтын, ашық зерттеу болды, зерттеуге түсу кезінде 7 жасқа дейінгі ФКУ бар балалардағы шектеулі фенилаланин диетасымен біріктірілген. Зерттеудің 1-бөлімінде (4 апта) пациенттердің Куван препаратына реакциясы бағаланды; зерттеудің 2-бөлімінде (7 жылға дейін бақылау) жасына сәйкес көрсеткіштерді ескере отырып, нейрокогнитивті функция бағаланды және Куван препаратына жауап беретін пациенттерде ұзақ мерзімді қауіпсіздік мониторингі жүргізілді. Бұрыннан бар нейрокогнитивті бұзылулары бар пациенттер (IQ <80) зерттеуден шығарылды. 93 пациент 1-бөлімге, ал 65 пациент 2-бөлімге қабылданды, оның 49-ы (75%) зерттеуді аяқтады, 27 пациент (42%) 7-ші жылы толық IQ (FSIQ) шкаласы бойынша деректер берді.
Диеталық бақылаудың орташа көрсеткіштері барлық жас топтары үшін барлық уақыт нүктелерінде 133-тен 375 мкмоль/л қан фенилаланиніне дейін сақталды. Бастапқы деңгейде Бэйли-III орташа балл (102,3 SD= 9,1, n=26), WPPSI-III балл (98.8-100.4, SD=14.0-15.4, n=59) және WISC-IV балл (113, SD=9,8, n=4) нормативтік қауым үшін орташа диапазонда болды.
Кем дегенде екі FSIQ ұпайы бар 62 пациенттің ішінде орташа 2 жылдық кезеңдегі орташа өзгерістің төменгі шегінің 95% сенімділік аралығы клиникалық күтілетін ±5 ауытқу шегінде -1,6 баллды құрады. Ұзақ уақыт бойы Куван препаратын орташа ұзақтығы 6,5 жыл бойы қолданғанда 7 жасқа дейінгі балаларда қосымша жағымсыз реакциялар анықталған жоқ.
Сол белсенді заттың (сапроптерин) немесе тіркелмеген BH4 препаратының басқа түрін пайдалана отырып, BH4 тапшылығы бар 4 жасқа дейінгі пациенттер арасында шектеулі зерттеулер жүргізілді.