Симптоматикалық гипотензия
Симптоматикалық гипотензия асқынбаған артериялық гипертензиясы бар пациенттерде сирек кездеседі. Лизиноприлді қолдану аясында артериялық гипертензиясы бар пациенттерде артериялық гипотензия гиповолемия аясында, мысалы, диуретиктерді қолдану кезінде, диетада ас тұзының шектелуі, диализ жүргізу кезінде, диарея немесе құсу кезінде немесе айқын ренинге тәуелді гипертензия болған кезде пайда болуы ықтимал. Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде қатар жүретін бүйрек жеткіліксіздігінің болуына қарамастан симптоматикалық гипотензияның дамуы байқалды. Ілмектік диуретиктердің жоғары дозалары қолданылатын неғұрлым ауыр жүрек жеткіліксіздігі бар, гипонатриемиясы немесе функционалды бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде симптоматикалық гипотензияның даму ықтималдығы жоғары. Симптоматикалық гипотензияның даму қаупі жоғары пациенттерге емді бастау немесе дозаны түзету кезінде жағдайды мұқият бақылау қажет. Бұл жүректің ишемиялық ауруы немесе артериялық қысымның тым айқын төмендеуі миокард инфарктісіне немесе ми қанайналымының бұзылуларына әкелуі мүмкін цереброваскулярлық аурулары бар пациенттерге де қатысты.
Артериялық гипотензия пайда болған кезде пациентке көлденең күйде болуы керек және, қажет болған жағдайда, 0,9% натрий хлориді ерітіндісін вена ішіне инфузиялау ұсынылады. Өтпелі артериялық гипотензия, әдетте, препаратпен әрі қарай емдеу үшін қарсы көрсетілім болмайды. Одан әрі қарай емдеу әдетте гиповолемияны түзету нәтижесінде артериялық қысым қалыпқа келгеннен кейін асқынусыз өтеді.
Жүрек жеткіліксіздігі және қалыпты немесе төмен артериялық қысымы бар кейбір пациенттерде лизиноприлді қолданғанда жүйелік артериялық қысым қосымша төмендеуі мүмкін. Бұл әсер болжамды және емді тоқтатуға себеп болмайды. Егер гипотензия клиникалық көріністерге әкелсе, Лизиноприл препаратының дозасын төмендету немесе тоқтату көрсетілуі мүмкін.
Жедел миокард инфарктісі кезіндегі артериялық гипотензия
Жедел миокард инфарктісі дамыған жағдайда, вазодилататорларды қолдану гемодинамика жағдайын едәуір нашарлатуы мүмкін (мысалы, егер систолалық артериялық қысымы 100 мм сын.бағ. немесе одан төмен болса немесе кардиогендік шок жағдайында) пациенттерге лизиноприлді тағайындау қарсы көрсетілімді. Миокард инфарктісінен кейін алғашқы 3 күнде систолалық артериялық қысым 120 мм сын.бағ. немесе одан төмен болса дозаны азайту керек. Егер систолалық артериялық қысым 100 мм сын.бағ. немесе одан төмен болса, демеуші дозаларды 5 мг-ге дейін немесе уақытша 2.5 мг-ге дейін төмендету керек. Тұрақты артериялық гипотензия кезінде (систолалық АҚ 1 сағаттан артық 90 мм сынап бағанасынан төмен болғанда) Лизиноприл препаратын тоқтату керек.
Аорта және митральды қақпақшалардың стенозы/гипертрофиялық кардиомиопатия
Басқа АӨФ тежегіштері сияқты, лизиноприл митральды қақпақшаның стенозы және сол жақ қарыншадан ағып шығу қиындықтары бар пациенттерде, мысалы, аорта қақпақшасының стенозы немесе гипертрофиялық кардиомиопатиясы бар пациенттерде сақтықпен қолданылуы керек.
Бүйрек функциясының бұзылуы
Бүйрек функциясы бұзылғанда (креатинин клиренсі <80 мл/мин) лизиноприл препаратының бастапқы дозасы креатинин клиренсіне («Дозалау режимі» бөлімдегі 1 кестені қараңыз), содан кейін пациенттің емге клиникалық жауабына қарай таңдалуы тиіс. Қан сарысуындағы калий мөлшері мен креатинин концентрациясын бақылау осындай пациенттерді жүргізудің стандартты медициналық тәжірибесінің бөлігі болып табылады.
Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде АӨФ тежегіштерін тағайындағаннан кейін туындаған артериялық гипотензия бүйрек функциясының одан әрі нашарлауына әкелуі мүмкін. Мұндай жағдайда әдетте қайтымды болатын жедел бүйрек жеткіліксіздігінің дамуы туралы хабарланды.
Бүйрек артериясының екі жақты стенозы немесе АӨФ тежегіштерімен емделген жалғыз бүйрек артериясының стенозы бар кейбір пациенттерде әдетте, емдеуді тоқтатқаннан кейін қайтымды болатын мочевинаның және қан сарысуындағы креатининнің жоғарылауы байқалады. Бұндай әсер бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде жиі кездеседі. Қатар жүретін реноваскулярлық гипертензия болғанда ауыр артериялық гипотензия мен бүйрек жеткіліксіздігінің қаупі артады. Мұндай пациенттерде емді төмен дозаларды қолдану және дозаны мұқият титрлеу арқылы мұқият медициналық бақылаудан бастау керек. Диуретиктер осы жағдайды нашарлатуы мүмкін болғандықтан, лизиноприлмен емдеудің алғашқы апталарында оларды тоқтатып, бүйрек функциясын бақылау керек.
Бүйректің қандай да бір қатар жүретін тамыр аурулары болмаған артериялық гипертензиясы бар кейбір пациенттерде әсіресе лизиноприл мен диуретикті бір мезгілде қолданғанда елеусіз және қысқа мерзімді болатын мочевина мен қан сарысуындағы креатинин концентрациясының жоғарылауы байқалды. Бұл әсер бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде жиі кездеседі. Диуретикті және/немесе лизиноприлді азайту және/немесе тоқтату қажет болуы мүмкін.
Сарысудағы креатинин концентрациясы 177 мкмоль/л-ден артық және/немесе протеинурия 24 сағатта 500 мг асатын сияқты анықталған бүйрек функциясы бұзылған пациенттерде жедел миокард инфарктісі болған кезде лизиноприлмен емді бастауға болмайды. Емдеу кезінде бүйрек функциясы бұзылған жағдайда (қан сарысуындағы креатинин концентрациясы 265 мкмоль/л-ден жоғары немесе бастапқы деңгеймен салыстырғанда екі есе жоғары болғанда), дәрігер лизиноприл препаратын тоқтатуды қарастыруы керек.
Аса жоғары сезімталдық/ангионевроздық ісіну
Сирек жағдайларда лизиноприлді қоса, АӨФ тежегіштерін қолданғанда беттің, аяқ-қолдың, еріннің, тілдің, дауыс саңылауының және/немесе көмейдің ангионевроздық ісінуінің дамуы туралы хабарланды. Ісіну емдеудің кез келген уақытында дамуы мүмкін. Бұндай жағдайларда Лизиноприлді дереу тоқтату керек, пациент тиісті емді қабылдап, симптомдар толық басылғанға дейін ауруханада медициналық бақылауда болуы тиіс. Ісіну тыныс алу функциясының қатар жүретін бұзылуынсыз тек тіл аймағында пайда болған жағдайда да, пациентке ұзақ мерзімді бақылау қажет болуы мүмкін, себебі, антигистаминдік препараттармен және кортикостероидтармен емдеу жеткіліксіз болуы мүмкін.
Өте сирек жағдайларда көмейдің немесе тілдің ангионевроздық ісінуінің дамуына байланысты өлім туралы хабарланды. Тіл, дауыс саңылауы немесе көмейге қатысты проблемалары бар пациенттерде әсіресе, анамнезінде тыныс алу жолы аумағына хирургиялық араласу жасалған пациенттерде тыныс алу жолдарының обструкциясы қаупі жоғары. Мұндай жағдайларда адреналинді енгізуді және/ немесе тыныс алу жолдарының өткізгіштігін демеуді қамтуы мүмкін кезек күттірмейтін ем көрсетіледі. Пациент симптомдар толық және тұрақты басылғанға дейін қатаң медициналық бақылауда болуы тиіс.
АӨФ тежегіштері басқа нәсілдерге қарағанда қара нәсілге жататын пациенттерде ангионевроздық ісінуді тудыруы мүмкін.
Бұрын АӨФ тежегіштерімен емдеуге қатысты емес ангионевроздық ісінуі бар пациенттерде АӨФ тежегішін қабылдаған кезде ангионевроздық ісінудің даму қаупі жоғары болуы мүмкін.
АӨФ тежегіштерін сакубитрилмен/валсартанмен бір мезгілде қолдану ангионевроздық ісінудің даму қаупінің жоғарылауына байланысты қарсы көрсетілімді. Сакубитрилмен/валсартанмен емдеуді лизиноприл соңғы дозасынан кейін 36 сағаттан ерте бастауға болмайды. Лизиноприл препаратымен емдеуді сакубитрил/валсартан соңғы дозасынан кейін 36 сағаттан ерте бастауға болмайды.
Рацекадотрилмен, mTOR тежегіштерімен (мысалы, сиролимус, эверолимус, темсиролимус) және вилдаглиптинмен бірге АӨФ тежегіштерін қабылдау ангионевроздық ісіну қаупінің (мысалы, тыныс алу жолдарының немесе тілдің ісінуі, тыныс алу жеткіліксіздігімен немесе онсыз) жоғарылауына әкелуі мүмкін. Рацекадотрилді, mTOR тежегіштерін және вилдаглиптинді АӨФ тежегішін қабылдап жүрген пациентте қабылдағанда сақ болу керек.
Гемодиализдегі пациенттердегі анафилактоидты реакциялар
Өткізгіштігі жоғары жоғары ағынды диализ жарғақшаларын пайдалана отырып, гемодиализде жүрген және бір мезгілде АӨФ тежегішін (мысалы, AN69) қабылдайтын пациенттерде анафилактоидты реакциялар туралы хабарланады. Мұндай пациенттерде диализ жарғақшасының басқа түрін немесе басқа кластағы гипертензияға қарсы препаратты қолдануға назар аудару керек.
Төмен тығыздықтағы липопротеин аферезі (ТТЛА) кезіндегі анафилактоидты реакциялар
Сирек жағдайларда декстран сульфатын қолдану арқылы ТТЛА аферезі кезінде АӨФ тежегіштерін қабылдайтын пациенттерде өмірге қауіп төндіретін анафилактоидты реакциялар дамуы мүмкін. Мұндай реакцияларды аферезді әр жүргізу алдында АӨФ тежегішін қабылдауды уақытша тоқтату арқылы болдырмауға болады.
Десенсибилизация
Десенсибилизация кезінде (мысалы, жәндіктер уы), АӨФ тежегіштерін қабылдайтын пациенттерде тұрақты анафилактоидты реакциялар байқалады. Сол пациенттерде АӨФ тежегіштерімен емдеуді уақытша тоқтатқанда мұндай реакциялардың пайда болуын болдырмауға мүмкіндік туды, бірақ олар осы препараттарды кездейсоқ қабылдаған кезде қайта пайда болды.
Бауыр жеткіліксіздігі
Өте сирек жағдайларда АӨФ тежегіштерімен емдеу аясында холестаздық сарғаюдан басталып, фульминантты некрозға дейін үдеген және (кейде) өлімге әкелген синдром дамыды. Бұл синдромның даму механизмі зерттелмеген. Сарғаю белгілері пайда болғанда немесе бауыр ферменттерінің белсенділігі едәуір артқанда, лизиноприлмен емді тоқтату керек және пациенттер тиісті медициналық бақылауда болуы керек.
Нейтропения/агранулоцитоз
АӨФ тежегіштерін қабылдайтын пациенттерде нейтропения/агранулоцитоз, тромбоцитопения және анемияның дамуы туралы хабарланды. Бүйрек функциясы қалыпты, басқа ауырлататын факторлары жоқ пациенттерде нейтропения сирек дамиды. Нейтропения мен агранулоцитоз АӨФ тежегіштерімен емдеуді тоқтатқаннан кейін жойылды. Лизиноприлді дәнекер тіннің жүйелік аурулары бар пациенттерде, сондай-ақ иммуносупрессивті емді, аллопуринолды немесе прокаинамидті қабылдайтын немесе осы асқыну факторларының үйлесімі бар пациенттерде, әсіресе бүйрек функциясының бұзылуы болса, аса сақтықпен қолдану керек. Мұндай пациенттердің кейбірінде кейбір жағдайларда қарқынды антибиотикпен емге жауап бермеген ауыр инфекциялар пайда болды. Мұндай пациенттерде лизиноприл препаратын қолданған кезде лейкоциттер санына мезгіл-мезгіл мониторинг жүргізу ұсынылады, сондай-ақ пациентке инфекцияның кез келген белгілері туралы дәрігерге хабарлауға тиіс екендігін ескерту керек.
Ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААЖ) қосарлы блокадасы
АӨФ тежегіштерін, ангиотензин II рецепторлары блокаторларын немесе алискиренді қатар қолдану артериялық гипотензия, гиперкалиемия және бүйрек функциясының төмендеу қаупін арттыратыны (соның ішінде жедел бүйрек жеткіліксіздігі) туралы деректер алынды. Осы себепке байланысты АӨФ тежегіштерін, ангиотензин II рецепторлары блокаторларын немесе алискиренді біріктіріп қолданғанда РААЖ қосарлы блокадасы ұсынылмайды.
Егер қосарлы блокада өте қажет болса, онда мұндай емді бүйрек функциясын, электролит мөлшерін және артериялық қысымды жиі мұқият бақылау арқылы медициналық бақылаумен жүргізу керек.
Диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының блокаторлары бірлесіп қолданылмауы тиіс.
Нәсіл
Қара нәсілді пациенттерде АӨФ тежегіштері басқа нәсілді пациенттерге қарағанда ангионевроздық ісінуді тудыруы мүмкін.
Басқа AӨФ тежегіштері сияқты, лизиноприл қара нәсілді пациенттерде басқа нәсілді пациенттерге қарағанда артериялық қысымды төмендетуде тиімділігі төмен болуы мүмкін, бұл артериялық гипертензиядан зардап шегетін қара нәсілді пациенттерде ренин деңгейінің төмен болу жағдайлардың жиілігімен байланысты болуы мүмкін.
Жөтел
АӨФ тежегіштерімен емдеу кезінде жөтелдің пайда болуы туралы хабарланды. Жөтел әдетте құрғақ, тұрақты болады және препаратты тоқтатқаннан кейін тоқтайды. Жөтелдің дифференциалды диагностикасы кезінде АӨФ тежегіштерінен туындаған жөтелдің пайда болу мүмкіндігін ескеру қажет.
Хирургиялық араласу/анестезия
Ауқымды хирургиялық араласу немесе артериялық гипотензияны тудыратын дәрілермен анестезия жүргізілетін пациенттерде лизиноприл рениннің компенсаторлық секрециясы аясында ангиотензин II түзілуін тежеуі мүмкін. Осы механизмнің арқасында пайда болатын артериялық гипотензияның дамуы кезінде жағдай қан айналымы көлемінің ұлғаюымен түзелуі мүмкін.
Гиперкалиемия
АӨФ тежегіштері альдостерон босап шығуын бөгейтіндіктен, қан сарысуындағы калий мөлшерінің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Әдетте, бұл әсер бүйрек функциясы қалыпты пациенттерде клиникалық тұрғыдан болмашы. Дегенмен, бүйрек функциясы бұзылған, 2 типті қант диабеті бар пациенттерде немесе құрамында калий бар тағамдық қоспаларды (соның ішінде құрамында калий бар тұз алмастырғыштар), калий жинақтаушы диуретиктерді (мысалы, спиронолактон, триамтерен немесе амилорид) қабылдайтын пациенттерде, сондай-ақ құрамында қан сарысуындағы калийдің мөлшерін жоғарылатуы мүмкін басқа препараттарды (мысалы, гепарин, триметоприм немесе триметоприм/сульфаметоксазол біріктірілген препараты, сондай-ақ ко-тримоксазол атауымен белгілі және, атап айтқанда, альдостерон антагонистері немесе ангиотензин рецепторлары блокаторларын) қабылдайтын пациенттерде гиперкалиемия байқалуы мүмкін. Калий жинақтаушы диуретиктер мен ангиотензин рецепторларының блокаторлары АӨФ тежегіштерін қабылдайтын пациенттерде сақтықпен қолданылуы тиіс. Жоғарыда аталған препараттарды бір мезгілде қолдану қажет болған жағдайда қан сарысуындағы калий мөлшері мен бүйрек функциясына тұрақты бақылау жүргізу қажет.
Литий препараттары
Әдетте, литий мен лизиноприл препараттарын бір мезгілде қабылдау ұсынылмайды.
Арнайы ескертулер
Қант диабеті бар пациенттер
Гипогликемиялық препараттарды ішке қабылдайтын немесе инсулин қабылдайтын қант диабеті бар пациенттерде АӨФ тежегішімен емдеудің бірінші айында тұрақты гликемиялық бақылау жүргізілуі керек.
Егде жастағы пациенттер
Клиникалық зерттеулерде препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігінің жасқа байланысты өзгерістері байқалмайды. Егер егде жастағы пациенттерде бүйрек функциясы төмендеген болса, онда бастапқы дозаны креатинин клиренсін ескере отырып таңдау керек (1 кесте). Кейіннен дозаны артериялық қысымның өзгеруіне қарай түзету қажет.
Бүйрек трансплантациясынан кейінгі пациенттер
Бүйрек трансплантациясы бар пациенттерде лизиноприлді қолдану тәжірибесі жоқ. Сондықтан мұндай пациенттерде лизиноприлді қолдану ұсынылмайды.
Педиатрияда қолданылуы
Артериялық гипертензиясы бар 6 жастан асқан балаларда препаратты қолданудың тиімділігі мен қауіпсіздігі туралы деректер шектеулі, бірақ басқа көрсетілімдер кезінде қолдану тәжірибесі жоқ. Лизиноприлді балаларда басқа көрсетілімдер үшін емес, тек артериялық гипертензияны емдеу үшін қолдану ұсынылады.
Лизиноприлді 6 жасқа дейінгі балаларда немесе ауыр бүйрек жеткіліксіздігі бар балаларда қолдануға болмайды (шумақтық сүзу жылдамдығы (ШСЖ) <30 мл/мин/; дене беткейінің ауданы 1,73 м2).
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Көлік құралдарын басқару немесе механизмдермен жұмыс істеу кезінде бас айналудың немесе шаршаудың ықтимал дамуын ескеру қажет.