Арнайы ескертулер
Емдеуді бастар алдында отбасылық анамнезді, гинекологиялық тексеруді, сүт бездерін саусақтармен тексеру және жатыр мойнынан алынған жағындыға цитологиялық баға беруді қоса, толық сұхбат жүргізу қажет.
Жатырлық қан кетулер болған жағдайда емдеу алдында органикалық қан кетулердің бар-жоқтығын анықтау үшін диагностикалық процедура жасалуы тиіс.
Депрессиясы бар пациенттер ерекше бақылауда болуы тиіс, өйткені прогестерон депрессиялық жағдайдың күшеюін туындатуы мүмкін. Күшті депрессия пайда болған жағдайда препарат қабылдауды тоқтату керек.
Бауыр аурулары бар пациенттер ерекше бақылауда болуы тиіс. Препаратты бауыр жұмысының бұзылулары ауыр болған жағдайда қолданбау керек. Қант диабеті немесе глюкозаға тұқым қуалайтын толеранттылығы бар адамдарда прогестерон глюкозаның сіңуін азайтуы мүмкін.
Постменопауза симптомдарын емдеу үшін МГТ өмір сүру сапасына теріс ықпалын тигізетін симптомдарда ғана бастау керек. Барлық жағдайларда қаупіне және пайдасына мұқият баға беру жылына кем дегенде бір рет жүргізілуі тиіс, ал МГТ пайдасы қаупінен басым болғанға дейін жалғастырылуы керек.
Мезгілінен бұрын болған менопаузаны емдегенде МГТ-мен байланысты қауіптерге қатысты дәлелдер шектеулі. Алайда жас әйелдерде абсолюттік қауіп деңгейлері төмен болғандықтан, мұндай әйелдер үшін пайдасы мен қаупінің арақатынасы, егде жастағы әйелдерге қарағанда, қолайлы болуы мүмкін.
Сақтық шаралары
Медициналық тексеру/бақылау
Менопаузалық (орнын алмастыратын) гормонотерапияны (МГТ) бастар немесе қайта жаңғыртар алдында аурудың жекелей және отбасылық толық тарихын құрастыру қажет. Физикалық (соның ішінде жамбасты және кеудені) тексеру осындай анамнезді және қолдануға болмайтын жағдайларды немесе қолдану кезіндегі ескертулерді ескере отырып жүргізілуі тиіс. Емделу кезінде нақты әйел үшін бейімделген жиілігі мен сипатына мезгіл-мезгіл тексеру жүргізу ұсынылады. Әйелдер өзінің кеудесіндегі қандай өзгерістерді өз дәрігеріне немесе медбикеге мәлімдеуі керектігі туралы хабардар болуы тиіс (төменде «Сүт бездерінің обыры» бөлімін қараңыз). Зерттеулер, соның ішінде тиісті аспаптар арқылы көзбен көру, мысалы, маммография адамның клиникалық қажеттілігіне бейімделген, қазіргі таңда қабылданған, скрининг әдістеріне сәйкес жүргізілуі тиіс.
Бақылауды қажет ететін жағдайлар
Егер келесі жағдайлардың қандай да болсын біреуі бар болса, бұрын орын алса және/немесе жүктілік кезінде немесе мұның алдындағы гормонмен емдеу кезінде өршісе, пациент қалтқысыз қадағалауда болуы тиіс. Осы жағдайлар емдеу кезінде қайталануы немесе өршуі мүмкін екендігіне назар аудару керек:
• Лейомиома (жатыр миомасы) немесе эндометриоз
• Тромбоэмболиялық бұзылулардың қауіп факторлары (төменді қараңыз)
• Эстрогенге тәуелді ісіктердің қауіп факторлары, мысалы, сүт бездері обырында тұқым қуалаушылықтың 1-ші дәрежесі
• Гипертония
• Бауыр аурулары (мысалы, бауыр аденомасы)
• Қантамырларды зақымданатын немесе зақымдануынсыз диабет
• Өт-тас ауруы
• Бас сақинасы (күшті) бас ауыру
• Жүйелік қызыл жегі.
• Анамнезде эндометрий гиперплазиясының болуы (төменді қараңыз)
• Эпилепсия
• Демікпе
• Отосклероз
• Депрессия
• Жарыққа сезімталдық
Емдеуден дереу бас тарту үшін негіздер
Емдеу қолдануға болмайтын жағдайлар байқалған жағдайда және келесі жағдайларда тоқтатылуы тиіс:
• Сарғаю немесе бауыр функциясының нашарлауы
• Артериялық қысымның едәуір жоғарылауы
• Бас ауыру түрінде бас сақинасының жаңадан басталуы
• Жүктілік
• Көрудің кенеттен немесе біртіндеп, ішінара немесе толық жоғалуы
• Проптоз немесе диплопия
• Папиллоэдема
• Торқабықтың қантамырлық зақымданулары
Эндометрий гиперплазиясы және карцинома
Жатыры зақымданбаған әйелдерде ұзақ кезең бойы эстрогендердерді бөлек енгізген кезде эндометрий гиперплазиясы және карцинома қаупі артады. Тек эстрогенді ғана қабылдап жүрген пациенттер арасында обырдың мәлімделген қаупі, эстроген қабылдап жүрмеген адамдармен салыстырғанда, емдеу ұзақтығына және эстрогеннің дозасына байланысты артады (4.8. бөлімін қараңыз). Емдеуді тоқтатқаннан кейін қауіп кем дегенде 10 жыл бойы жоғары күйінде қалуы мүмкін.
Айына кем дегенде 12 күн / 28 күндік цикл ішінде прогестерон қосу немесе эстрогенмен және прогестогенмен біріктірілген үздіксіз ем гистерэктомиясы жоқ әйелдерде құрамында тек эстроген бар МГТ-мен байланысты шамадан тыс қауіпке жол бермейді.
Емдеудің алғашқы айында кезектен тыс қан кету және қан аралас бөлінділер туындауы мүмкін. Егер кезектен тыс қан кету сақталса, циклдегі 28 күн ішінде дозаны төмендету мәселесін қарауға болады.
Егер емдеуді бастағаннан кейін біршама уақыттан кейін кезектен тыс қан кету және қан аралас бөлінділер пайда болса немесе емдеуді тоқтатқаннан кейін жалғасса, эндометрийдің қатерлі ісігінің бар-жоқтығын анықтау үшін эндометрий биопсиясының қатысты болуы мүмкін себептеріне зерттеу жүргізу керек.
Аналық бездердің обыры
Жалпы деректер біріктірілген эстроген-прогестогенмен ем және мүмкін, сондай-ақ эстрогендік МГТ қабылдап жүрген әйелдерде сүт безінің туындау қаупінің жоғарылағаны туралы айғақтайды, бұл МГТ қабылдауды ұзақтығына байланысты.
Біріктірілген эстроген-прогестогенмен емдеу
• Рандомизацияланған плацебо-бақыланатын зерттеу (әйелдердің денсаулығын қорғау жөніндегі Бастамалар зерттеуі (WHI)) және эпидемиологиялық зерттеулер МГТ құрамында біріктірілген эстроген-прогестоген қабылдап жүрген әйелдерде сүт бездері обыры туындауының 3 жылдан кейін көрініс беретін жоғары қаупін анықтауға мүмкіндік береді.
Шамадан тыс қауіп бірнеше жыл қабылдаудан кейін көрініс береді, бірақ емдеуді тоқтатқаннан кейін бірнеше (ең көп дегенде бес жыл) жылдан соң бастапқы деңгейіне оралады.
МГТ, әсіресе біріктірілген эстроген-прогестоген емі маммографиялық бейнелердің тығыздығын арттырады, бұл сүт бездері обырын рентгенологиялық анықтауға теріс ықпалын тигізуі мүмкін.
Аналық бездердің обыры
Аналық бездердің обыры, сүт бездерінің обырына қарағанда, едәуір сирек кездеседі. Үлкен метаталдау нәтижесінде алынған эпидемиологиялық деректер тек эстрогенді ғана немесе біріктірілген эстроген-прогестоген МГТ қабылдап жүрген әйелдерде қауіптің сәл жоғарылағанын айғақтайды, ол 5 жыл қолданудан кейін көрініс береді және қабылдауды тоқтатқаннан кейін уақыт өте келе азаяды. Кейбір басқа зерттеулер, соның ішінде WHI зерттеуі біріктірілген МГТ пайдалану ұқсас немесе шамалы аз қауіппен байланысты болуы мүмкін деп жорамалдайды (4.8. бөлімін қараңыз).
Веналық тромбоэмболия
МГТ веналық тромбоэмболияның (ВТЭ), яғни тереңдегі веналар тромбозының немесе өкпелік артериялар тромбоэмболиясының туындау қаупінің 1,3-3 есе жоғарылауымен байланысты. Мұндай жайттың туындауы кештеуге қарағанда МГТ-нің алғашқы жылында мүмкінірек болады.
Тромбофилиялық жағдайлары белгілі пациенттерде ВТЭ туындау қаупі жоғары, ал МГТ осы қауіпті арттыруы мүмкін. Сондықтан МГТ-ні мұндай пациенттер үшін қолдануға болмайды.
ВТЭ туындау қаупінің жалпыға танылған факторларының қатарына эстрогендерді пайдалану, егде жас, күрделі хирургиялық араласым, ұзақ иммобилизация, семіздік (ДСИ> 30 кг / м2), жүктілік кезеңі/босанудан кейінгі кезең, жүйелік қызыл жегі (ЖҚЖ) және обыр кіреді. ВТЭ кезінде веналардың варикоздық кеңеюінің ықтимал рөлі туралы бірыңғай пікірлер жоқ.
Операциядан кейінгі барлық пациенттердегі сияқты, профилактикалық шаралар операциядан кейін ВТЭ-ні болдырмау үшін қарастырылуы тиіс. Егер ұзақ иммобилизациядан кейін жоспарлы операция жүргізу қажет болса, операция жүргізгенге дейін МГТ уақытша тоқтату ұсынылады. Емдеуді әйел толық қозғалысқа келгенге дейін қайта жаңғыртпау керек.
Жеке анамнезінде ВТЭ-сіз, бірақ анамнезінде жас кезінде тромбозы болған жақын туысы бар екендігі көрсетілген әйелдерде оның шектеуге қатысты мұқият кеңес жүргізгеннен кейін скрининг жасау ұсынылуы мүмкін (скринингте тромбофилиялық ақаулардың тек бір бөлігі ғана идентификацияланады).
Егер отбасы мүшелеріндегі тромбоздан бөлек тромбофилиялық ақау байқалса, немесе егер ақау «күрделі» болса (мысалы, антитромбин, S ақуызы немесе С ақуызы тапшы немесе ақаулардың біріктірілімі), МГТ қолдануға болмайды.
Антикоагулянттармен ем қабылдап жүрген әйелдер үшін МГТ пайдаланудың пайдасы мен қаупінің арақатынасын мұқият зерттеу қажет етіледі.
Егер ВТЭ емдеуді бастағаннан кейін дамыса, препарат қабылдауды тоқтату керек. Пациентке потенциалды тромбоэмболиялық симптом (мысалы аяқтың ауыртатын ісінуі, кеуденің кенеттен ауыруы, ентігу) туралы белгілі болған кезде дәрігерге дереу қаралауы керектігіне кеңес беру керек.
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА)
Біріктірілген эстроген-прогестоген немесе тек эстрогендік МГТ қабылдаған, бұрыннан ЖИА бар немесе онсыз әйелдерде миокард инфарктісінен қорғауға жүргізілген рандомизациялық бақыланатын сынақтардың нәтижелері бойынша тиісті артықшылықтары немесе қаупі туралы қорытынды жасауға болмайды.
Біріктірілген эстроген-прогестогенмен емдеу
• Эстроген + прогестоген біріктірілімін пайдаланып МГТ пайдаланғанда ЖИА туындауының салыстырмалы қаупі біршама жоғары болады. ЖИА туындауының базалық абсолюттік қаупі жасқа байланысты болғандықтан, эстроген + прогестоген қабылдаудан туындаған ЖИА туындауының абсолюттік қаупінің саны менопаузаға жақын дені сау әйелдер арасында өте төмен, бірақ жастың ұлғаюымен артатын болады.
Ишемиялық инсульт
Біріктірілген эстроген-прогестогенмен емдеу және тек эстрогенмен емдеу ишемиялық инсульттің туындау қаупінің 1,5 есе жоғарылауымен байланысты. Салыстырмалы қауіп жаспен немсе менопаузадан кейін уақыт ағымымен өзгермейді. Алайда инсульттің бастапқы туындау қаупі жасқа байланысты болғандықтан, МГТ қабылдап жүрген әйелдерде жастың ұлғаюымен инсульттің жалпы туындау қаупі артатын болады.
Басқа жағдайлар
МГТ пайдалану когнитивтік функцияны жақсартпайды. 65 жастан кейін үздіксіз біріктірілген немесе тек эстрогендік МГТ-ні пайдалануды бастаған әйелдерде ықтимал деменция қаупінің жоғарылағанына біршама айғақтамалар бар.