Уыттылық.
Қауіпті доза. Ересектер: 300 мг/кг дене салмағына.
Салицилаттармен созылмалы улану жасырын сипатта болуы мүмкін, өйткені оның белгілері мен симптомдары спецификалық емес. Салицилаттардан туындаған орташа созылмалы уыттану, немесе салицилизм, әдетте үлкен дозаларды қайталап қолданғаннан кейін ғана пайда болады.
Симптомдары. Орташа дәрежедегі созылмалы уланудың белгілері (дәрілік заттың жоғары дозаларын ұзақ қолданудың нәтижесі): бас айналу, вертиго, кереңдік, қатты терлеу, қызба, жиі тыныс алу, құлақтағы шуыл, респираторлық алкалоз, метаболизмдік ацидоз, енжарлық, орташа сусыздану, бас ауыруы, сананың шатасуы, жүрек айну және құсу.
Жедел уыттану қышқылды-сілтілі теңгерімнің айқын өзгеруімен дәлелденеді, онда жас ерекшелігіне және уыттанудың ауырлығына байланысты айырмашылық болуы мүмкін. Балалардағы оның ең көп кездесетін көрінісі - метаболизмдік ацидоз. Жай-күйдің ауырлығын қан плазмасындағы салицилаттардың концентрациясына қатысты деректер негізінде ғана бағалау мүмкін емес. Ацетилсалицил қышқылының сіңірілуі асқазанды босатудың кідіруіне, асқазанда конкременттердің түзілуіне байланысты немесе оны ішекте еритін қабықпен қапталған таблеткалар түрінде қолданған жағдайда баяулауы мүмкін.
Ауыр және жедел улану симптомдары (артық дозалану салдарынан): гипогликемия (негізінен балаларда), энцефалопатия, кома, гипотензия, өкпе ісінуі, құрысулар, коагулопатия, мидың ісінуі, жүрек ырғағының бұзылуы.
Неғұрлым айқын уытты әсер созылмалы артық дозалануы немесе дәрілік затты дұрыс пайдаланбаған пациенттерде, сондай-ақ егде жастағы пациенттерде немесе балаларда байқалады.
Емі. Жедел артық дозалану жағдайында асқазанды шаю және белсендірілген көмірді қолдану қажет. Дене салмағына 120 мг/кг артық дозасын қолдануға күдік болған кезде белсендірілген көмірді қайта қолдану қажет.
Қан сарысуындағы салицилат деңгейін дозаны қолданғаннан кейін кемінде 2 сағат сайын, салицилат деңгейі әрдайым төмендеп, қышқылды-сілтілі негізі қалпына келгенше өлшеп отыру керек.
Протромбин уақыты және/немесе ХҚИ (халықаралық қалыптасқан индекс), атап айтқанда, егер қан кетуге күдік болса, тексерілуі керек.
Сұйықтық пен электролиттер теңгерімін қалпына келтіру қажет. Қан плазмасынан салицилатты жоюдың тиімді әдістері сілтілі диурез және гемодиализ болып табылады. Гемодиализді ауыр уыттану жағдайында қолданған жөн, өйткені бұл әдіс салицилаттың шығарылуын едәуір жылдамдатады және қышқылды-сілтілі және су-тұз теңгерімін қалпына келтіреді.
Салицилатпен уланудың кешенді патофизиологиялық әсеріне байланысты көріністер мен симптомдар/талдау нәтижелері мыналарды қамтуы мүмкін:
Көріністері мен симптомдары — Талдау нәтижелері — Емдік шаралар
Жеңіл немесе орташа дәрежедегі уыттану — Асқазанды шаю, белсендірілген көмірді қайта енгізу, қарқынды сілтілі диурез
Тахипноэ, аса жоғары желдету, респираторлық алкалоз — Алкалемия, алкалурия — Электролиттік және қышқылды-сілтілі теңгерімді қалпына келтіру
Диафорез (терлеудің жоғарылауы)
Жүректің айнуы, құсу
Орташа немесе ауыр дәрежедегі уыттану — Асқазанды шаю, белсендірілген көмірді қайта енгізу, қарқынды сілтілі диурез, ауыр жағдайларда гемодиализ
Компенсаторлық метаболизмдік ацидозы бар респираторлық алкалоз — Ацидемия, ацидурия — Электролиттік және қышқылды-сілтілі теңгерімді қалпына келтіру
Гиперпирексия — Электролиттік және қышқылды-сілтілі теңгерімді қалпына келтіру
Респираторлық: аса жоғары желдету, кардиогенді емес өкпе ісінуі, тыныс алу жеткіліксіздігі, асфиксия
Жүрек-қантамыр: дизаритмия, артериялық гипотензия, жүрек-қантамыр жеткіліксіздігі — Артериялық қысымның өзгеруі, ЭКГ
Сұйықтық пен электролиттердің жоғалуы: дегидратация, олигурия, бүйрек жеткіліксіздігі — Гипокалиемия, гипернатриемия, гипонатриемия, бүйрек функциясының өзгеруі — Электролиттік және қышқылды-сілтілі теңгерімді қалпына келтіру
Глюкоза метаболизмінің бұзылуы, кетоацидоз — Гипергликемия, гипогликемия (әсіресе балаларда). Кетонды денелердің жоғары деңгейі
Құлақтың шуылдауы, кереңдік
Асқазан-ішек: асқазан-ішек жолынан (АІЖ) қан кету
Гематологиялық: тромбоциттердің тежелуі, коагулопатия — PT ұзаруы, гипопротромбинемия
Неврологиялық: уытты энцефалопатия және летаргия, сананың шатасуы, кома және құрысулар сияқты көріністері бар орталық жүйке жүйесінің (ОЖЖ) бәсеңдеуі