Әсер ету механизмі
Мексидолдың әсер ету механизмі оның антиоксидантты, гипоксияға қарсы және жарғақшапротекторлық әсеріне байланысты. Ол липидтердің асқын тотығу үдерісін тежеп, супероксиддисмутазаның белсенділігін арттырады, липид-ақуыз арақатынасын жақсартады, жарғақшаның тұтқырлығын төмендетеді, оның аққыштығын арттырады. Жарғақшаларды байланыстыратын ферменттердің (кальцийге тәуелді емес фосфодиэстеразаның, аденилатциклазаның, ацетилхолинэстеразаның), рецепторлық кешендердің (бензодиазепиндік, гамма-аминмай қышқылының (ГАМҚ), ацетилхолиндік) белсенділігін модульдайды, бұл олардың лигандтармен байланысу қабілетін күшейтіп, биожарғақшалардың құрылымдық- функциялық құрылуының сақталуына, нейромедиаторлардың тасымалдануына және синапстық берілістердің жақсаруына көмектеседі. Мексидол мидағы дофамин мөлшерін жоғарылатады. Аэробтық гликолиздің компенсаторлы белсенділігін арттырып және Кребс цикліндегі тотығу үрдістерін бәсеңдету дәрежесін азайтып, гипоксия орын алғанда аденозинтрифосфаттың (АТФ) және креатинфосфаттың мөлшерін көбейтеді, митохондрийлердің энергия синтезделу функциясын жандандырып, жасуша жарғақшаларын тұрақтандырады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Антигипоксиялық, жарғақшапротекторлы, ноотропты, құрысуға қарсы, анксиолитиктік әсер етеді, организмнің стресске төзімділігін жоғарылатады. Мексидол организмнің негізгі зақымдаушы факторлардың әсеріне, оттекке тәуелді патологиялық жағдайларға (шок, гипоксия және ишемия, ми қан айналымының бұзылуы, алкогольмен және психозға қарсы препараттармен (нейролептиктермен) улану) төзімділігін жоғарылатады. Гемолизде қан жасушаларының жарғақшалық құрылымдарын (эритроциттер және тромбоциттер) тұрақтандырады.
Мексидол ми метаболизмі мен мидың қанмен қамтылуын жақсартады, қанның микроциркуляциясы мен реологиялық қасиеттерін жақсартады, тромбоциттер агрегациясын азайтады. Гиполипидемиялық әсер етеді, жалпы холестерин мен тығыздығы төмен липопротеидтер (ТТЛП) деңгейін төмендетеді.
Мексидол ишемияланған миокардта метаболизм үдерістерін қалыпқа түсіреді, некроз аймағын азайтады, миокардтың қуаттық белсенділігі мен жиырылғыштығын қалпына келтіреді және жақсартады, сондай-ақ ишемия аймағында коронарлық қан ағымын ұлғайтады, жедел коронарлық жеткіліксіздік кезінде реперфузиялық синдромның салдарын азайтады. Нитропрепараттардың антиангиналық белсенділігін жоғарылатады. Мексидол үдемелі нейропатия кезіндегі торқабықтың ганглиозды жасушалары мен көру жүйкесі талшықтарының сақталуына ықпал етеді, ал оның себептері созылмалы ишемия және гипоксия болып табылады. Торқабық пен көру жүйкесінің функциялық белсенділігін, көру өткірлігін арттыра отырып, жақсартады.
Жедел панкреатитте ферментативті токсемияны және эндогенді уыттануды азайтады.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Жедел және ерте қалпына келтіру кезеңдеріндегі жарты шарында ишемиялық инсульт алған пациенттерде III фазалы (ЭПИКА) ұзақ бірізді ем кезінде Мексидол препаратының тиімділігі мен қауіпсіздігін параллельді топтарда рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо бақыланатын зерттеу 40-тан бастап 79 жасқа дейінгі жастағы 150 пациенттің қатысуымен жүргізілді. Пациенттер 2 топқа рандомизацияланды:
бірінші топ Мексидол препаратымен тәулігіне 500 мг-ден в/і тамшылатып 10 күн бойы ем алды, содан кейін 8 апта бойы тәулігіне 3 рет 1 таблеткадан (125 мг) қабылдады. Мексидол препаратымен ем тобында плацебомен салыстырғанда симптомдар мен функциялық бұзылулардың нақты азайғаны көрсетілген. Мексидол препаратын қолдану кезінде плацебомен салыстырғанда тіршілік әрекетінің нақты айқынырақ жақсаруы байқалды: ем аяқталған сәтте өзгертілген түрлендірудің Рэнкин шкаласы (тРШ) бойынша орташа балл Мексидол препаратын қолдану тобында төмен болды (p = 0,04); сондай-ақ, бұл топта тРШ бойынша орташа баллдың азаю динамикасы айқынырақ болды (p = 0,023). Ем аяқталғанда тРШ бойынша 0-2 баллға сәйкес келетін қалпына келтіруге қол жеткізген пациенттердің үлесі Мексидол препаратын қолдану тобында плацебомен салыстырғанда – 59 (96,7 %) және 53 (84,1%) сәйкесінше анық жоғары болды (p = 0,039). Ем аяқталған кезде неврологиялық тапшылық Мексидол препаратымен ем тобында анық төмен болды: терапия аяқталғанда Ұлттық денсаулық институтының инсульт шкаласы бойынша тестілеу кезінде Мексидол препаратымен ем тобында орташа мән төмен болды (p = 0,035). Мексидол препаратын қолдану жақсы функциялық қалпына келтіруге ықпал етті: кеңістікте қозғалу проблемалары жоқ пациенттердің үлесі сенімді түрде жоғары болды (p = 0,022). Субанализ нәтижелері бойынша Мексидол препаратының барлық қолданылатын шкалалардағы тиімділігі барлық жас топтарында тең болды. Екі топтағы пациенттерде жағымсыз реакциялардың жиілігінде нақты айырмашылықтар анықталған жоқ, Мексидол препаратымен ұзақ бірізді емнің қауіпсіздік бейіні әртүрлі жас топтарындағы пациенттердегі плацебомен салыстырарлық болды.
Созылмалы ми ишемиясы бар пациенттерде Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 препараттарымен III фазалы (МЕМО) бір ізді емнің тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалауға арналған халықаралық көп орталықты рандомизацияланған жасырын салыстырмалы плацебо бақыланатын зерттеу 40–тан 90 жасқа дейінгі жастағы 318 пациенттің қатысуымен жүргізілді. Пациенттер 2 топқа рандомизацияланды: бірінші топ 10 мл –ден (500 мг) Мексидол препаратымен емді тәулігіне 1 рет в/і тамшылатып немесе вена ішіне баяу сорғалатып 14 күн бойы қабылдады, содан кейін келесі 60 күн ішінде тәулігіне 3 рет 1 таблеткадан 250 Мексидол ФОРТЕ қабылдады. Зерттеу нәтижелері бойынша ем аяқталған кезде пациенттер Мексидол/Мексидол ФОРТЕ 250 және Плацебо препараттары топтары арасындағы динамиканы салыстыру кезінде Монреаль когнитивті функцияны бағалау шкаласы (MоCA) бойынша баллдардың статистикалық елеулі өзгерістерін анықтады (p < 0,000001, тәуелсіз үлгілерге арналған t-критерий). Мексидол/Мексидол ФОРТЕ 250 және Плацебо препараттары топтарындағы орташа негізгі тиімділік көрсеткіштерінің айырмашылығы үшін 95% сенімділік аралығының төменгі шегі 1,51 құрады. Бұл шекара Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 препараттарының плацебодан тиімділігінің жоғарылығын белгілеуге мүмкіндік беретін оң мән болып табылады. Сондай-ақ, пациенттің емді аяқтау сатысында Монреаль MоCA шкаласымен баллдың статистикалық елеулі өзгерістерінің зерттеу нәтижелері бойынша барлық жас топтары үшін субанализ жүргізуде Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 және Плацебо препараттары топтары арасындағы динамиканы салыстыру үшін анықталды, бұл барлық жас топтарында Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 препараттарының бірдей тиімділігін айғақтайды. Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 препараттарының тиімділігінің салдарлы соңғы нүктелерін бағалау нәтижелері бойынша ем барысында плацебомен салыстырғанда келесі көрсеткіштер бойынша статистикалық елеулі айырмашылықтар алынды: MoCA шкаласы бойынша когнитивтік бұзылулардың айқындылық динамикасы; цифрлық символдарды ауыстыру тесті бойынша когнитивтік бұзылулардың айқындылық динамикасы; MFI-20 астения шкаласы бойынша астениялық бұзылулардың айқындылық динамикасы; вегетативтік өзгерістердің Вейн сауалнамасы бойынша динамикасы; Бек шкаласы бойынша мазасыздық деңгейінің динамикасы; Тинетти шкаласы бойынша қозғалыс өзгерістерінің динамикасы; жалпы клиникалық әсер шкаласы бойынша жалпы клиникалық әсер динамикасы (The Clinical Global Impressions Scale); SF-36 сауалнамасы бойынша пациенттердің өмір сапасының динамикасы (денсаулықтың психологиялық компоненті). Жағымсыз құбылыстардың пайда болу жиілігін статистикалық талдау нәтижелері, зертханалық талдау, денесін ұстап, тыңдап тексеру көрсеткіштері негізгі қауіпсіздік көрсеткіштері бойынша салыстырылатын топтар арасында айтарлықтай айырмашылықтардың жоқтығын көрсетеді, бұл зерттелетін Мексидол және Мексидол ФОРТЕ 250 және Плацебо препараттарының қауіпсіздік бейіндерінің салыстырмалы сипатын көрсетеді. Субанализ жүргізу кезінде әртүрлі жас топтарындағы пациенттерде Мексидол+Мексидол ФОРТЕ 250 (этилметилгидроксипиридин сукцинаты) және Плацебо препараттарының қауіпсіздік бейіндерінің ұқсас сипаты дәлелденді.
Балалар
Қатысты емес.