Әсер ету механизмі
Розувастатин 3-гидрокси-3-метилглутарил-кофермент А-ны холестериннің (ХС) ізашары саналатын мевалонатқа өзгертетін ферменттің, ГМГ-КоА редуктазаның іріктелген әрі бәсекелес тежегіші болып табылады. Холестерин концентрациясын төмендету үшін нысана-ағза, розувастатиннің негізгі әсер ету нысаны бауыр болып табылады.
Розувастатин бауыр жасушалары беткейіндегі тығыздығы төмен липопротеиндер (ТТЛП) рецепторларының санын көбейтеді, сонысымен ТТЛП қармалуы мен катаболизмін арттырады, және бауырдағы тығыздығы өте төмен липопротеиндер (ТӨТЛП) синтезін тежейді, сол арқылы ТТЛП мен ТӨТЛП бөлшектерінің жиынтық мөлшерін кемітеді.
Фармакодинамикалық әсері
Розувастатин ТТЛП-ХС, жалпы холестериннің және триглицеридтердің жоғары деңгейін азайтады және тығыздығы жоғары липопротеиндердің холестерині (ТЖЛП-ХС) деңгейін ұлғайтады. Ол, сондай-ақ, аполипопротеин В (АпоВ), ТЖЛП емес-ХС, ТӨТЛП-ХС, ТӨТЛП-триглицеридтердің концентрациясын азайтады және аполипопротеин А-I (АпоА-I) концентрациясын арттырады (3-кестені қараңыз). Розувастатин, сондай-ақ, ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин/ТЖЛП-ХС, ТЖЛП емес-ХС/ТЖЛП-ХС және АпоВ/АпоА-I арақатынасын төмендетеді.
3-кесте. Алғашқы гиперхолестеринемиясы бар пациенттердегі дозаға тәуелді әсер (IIa және IIb типтері) (бастапқы мәнмен салыстырғанда орташа түзетілген пайыздық өзгеріс).
Доза — Пациенттердің саны — ТТЛП-ХС — Жалпы ХС — ТЖЛП-ХС — ТГ — ТЖЛП емес-ХС — АпоВ — АпоА-I
Плацебо — 13 — ‒7 — ‒5 — 3 — ‒3 — ‒7 — ‒3 — 0
5 мг — 17 — ‒45 — ‒33 — 13 — ‒35 — ‒44 — ‒38 — 4
10 мг — 17 — ‒52 — ‒36 — 14 — ‒10 — ‒48 — ‒42 — 4
20 мг — 17 — ‒55 — ‒40 — 8 — ‒23 — ‒51 — ‒46 — 5
40 мг — 18 — ‒63 — ‒46 — 10 — ‒28 — ‒60 — ‒54 — 0
Терапиялық әсерге емдеуді бастағаннан кейін 1 аптадан соң қол жеткізіледі, 2 аптадан соң ең жоғары жауабының 90% қол жеткізіледі. Әдетте ең жоғары жауапқа 4 аптадан соң жетеді және ол әрі қарай сақталады.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Розувастатин гипертриглицеридемиямен қатар жүретін және қатар жүрмейтін гиперхолестеринемиясы бар ересек пациенттерді нәсілдік тегіне, жынысына немесе жас ерекшеліктеріне қарамастан емдегенде, сондай-ақ пациенттердің ерекше популяцияларда, диабетпен немесе отбасылық гиперхолестеринемияның түрімен ауыратын пациенттерді емдеуде тиімді.
III Фаза зерттеулерінің жиынтық деректерін талдау кезінде Атеросклерозды зерттеу бойынша еуропалық қоғамның (EAS; 1998) мақсаттық мәндеріне сәйкес көрсеткіштерді азайту мақсатында IIa және IIb типті гиперхолестеринемиясы бар (ТТЛП-ХС орташа бастапқы көрсеткіштері шамамен 4,8 ммоль/л) көпшілік пациенттерді емдеуде розувастатин тиімді екені көрсетілді; 10 мг дозада розувастатинмен емді алған пациенттердің 80 %-ында EAS ұсынған ТТЛП-ХС мақсаттық көрсеткіштеріне қол жеткізілді (<3 ммоль/л).
Ірі зерттеуде гетерозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар 435 пациент жылдамдатылған титрлеу режимінде розувастатинді 20-дан 80 мг-ға дейінгі дозада қабылдады. Барлық дозалар липидтер концентрациясына және терапиялық мақсаттарға қол жетуге қатысты жағымды әсер берді. 40 мг тәуліктік дозаға дейін титрлеуден (12 апта бойы емделуден) кейін ТТЛП-ХС концентрациялары 53 %-ға дейін төмендеді. Пациенттердің 33 %-нда EAS ұсынған ТТЛП-ХС мақсаттық көрсеткіштеріне қол жеткізілді (<3 ммоль/л).
Жылдамдатылған титрлеуді қолданумен ашық зерттеуде гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар 42 пациенттің розувастатинді 2040 мг дозада енгізуге жауабы бағаланды. Популяцияда, жалпы, ТТЛП-ХС концентрациясының орташа төмендеуі 22 %-ды құрады.
Шектелген пациенттер санының қатысуымен жүргізілген клиникалық зерттеулерде розувастатиннің оны фенофибратпен біріктірілімде қолданған кезде триглицеридтер концентрациясын төмендетуге бағытталған қосымша әсері бар екені және ниацинмен біріктірілімде қолдану кезінде ТЖЛП-ХС концентрациясын ұлғайтатыны көрсетілді (4.4. бөлімін қараңыз).
Көпорталықты, салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуде (METEOR) жүректің ишемиялық ауруының қаупі төмен (10 жылдан астам мерзім ішінде Фремингем қауіп шкаласы (ФҚШ) бойынша <10 %) және 4,0 ммоль/л (154,5 мг/дл) ТТЛП-ХС орташа көрсеткішімен, бірақ атеросклероздың субклиникалық формасы бар (интима-медиа кешенінің (ИМК) қалыңдығы бойынша анықталады)) 45-тен 70 жасқа дейінгі 984 пациент 2 жыл ішінде тәулігіне 40 мг дозада розувастатинді немесе плацебо алу үшін рандомизацияланған. Розувастатин плацебомен салыстырғанда –0,0145 мм/жыл [95 % сенімді интервал –0,0196, −0,0093; p < 0,0001] күретамырдың 12 жерінде ИМК қалыңдауының жылдамдығын айтарлықтай бәсеңдетті. Бастапқы көрсеткішпен салыстырғанда өзгеріс плацебо тобында +0,0131 мм/жыл (1,12 %/жыл [p < 0,0001]) үдеумен салыстырғанда розувастатин тобында –0,0014 мм/жыл (–0,12 %/жыл [нақты емес]) құрады. ИМК қалыңдығының азаюы мен жүрек-қантамырлық асқынулардың даму қаупінің азаюы арасында тікелей корреляция әлі күнге дейін белгіленбеген. METEOR зерттеуінде зерделенген пациенттер популяциясында жүректің ишемиялық ауруының даму қаупі төмен болды, және осы популяция 40 мг дозадағы розувастатинмен емдеу үшін мақсаттық популяцияға сәйкес келмейді. Анағұрлым жоғары доза (мысалы, 40 мг) тек гиперхолестеринемияның ауыр түрі және жүрек-қантамырлық асқынулардың жоғары қаупі бар пациенттерге ғана тағайындалуы тиіс (4.2. бөлімін қараңыз).
Алғашқы профилактика мақсатында Статиндерді қолдануды негіздеу зерттеуінде: розувастатиннің интервенциялық зерттеуі (JUPITER): розувастатиннің 17 802 ер адам (≥50 жас) мен әйелдердің (≥60 жас) қатысуымен ауыр жүрек-қантамырлық асқынулардың жиілігіне ықпалына баға берілді.
Қатысушылар плацебо (n = 8901) немесе тәулігіне бір рет 20 мг дозада розувастатин (n = 8901) алу үшін рандомизацияланды; қатысушыларды қадағалау 2 жыл бойы жалғасты.
Розувастатин тобында ТТЛП-ХС концентрациялары плацебо тобымен салыстырғанда 45 %-ға (p < 0,001) төмендеді.
Жоғары қауіптегі және ФҚШ бойынша бастапқы баллы>20 % пациенттердің қосалқы тобының (1558 пациент) деректерін ретроспективті талдауда плацебо тобымен салыстырғанда розувастатин тобында жүрек-қантамырлық аурулар, инсульт және миокард инфарктісінен болған өлімнің біріктірілген соңғы нүктесінің (p = 0,028) елеулі төмендеуі көріністелген. 1000 пациент-жылға асқынулардың жиілігі негізінде қауіптің абсолютті төмендеуі 8,8 құрады. Осы жоғары қауіп тобында жалпы өлім көрсеткіші өзгеріссіз қалды (p = 0,193). Жоғары қауіптегі (барлығы 9302 пациент) және қауіпті бағалаудың бастапқы балымен ≥5 % пациенттердің қосалқы тобының деректерін ретроспективті талдауда (65 жастан асқан пациенттерді қосу мақсатында экстраполяцияланған) плацебо тобымен салыстырғанда розувастатин тобында жүрек-қантамырлық аурулардан, инсульттен және миокард инфарктісінен болған өлімнің біріктірілген соңғы нүктесінің (p = 0,0003) елеулі төмендеуі анықталды. 1000 пациент-жылға асқынулардың жиілігі негізінде қауіптің абсолютті төмендеуі 5,1 құрады. Осы жоғары қауіп тобында жалпы өлім көрсеткіші өзгеріссіз қалды (p = 0,076).
JUPITER зерттеуінде розувастатин тобында пациенттің 6,6 %-ы және плацебо тобында 6,2 %-ы жағымсыз құбылыстардың даму салдарынан емдеуді тоқтатты. Емдеуді тоқтатуға әкелген анағұрлым жиі кездескен жағымсыз құбылыстар: миалгияны (розувастатин тобында 0,3 %, плацебо тобында 0,2 %), іш аумағының ауыруын (розувастатин тобында 0,03 %, плацебо тобында 0,02 %) және бөртпені (розувастатин тобында 0,02 %, плацебо тобында 0,03 %) қамтыды. Плацебо тобындағыдай жиілікпен немесе жиірек бақыланған анағұрлым жиі кездесетін жағымсыз құбылыстар несеп шығару жолдарының инфекцияларын (розувастатин тобында 8,7 %, плацебо тобында 8,6 %), назофарингитті (розувастатин тобында 7,6 %, плацебо тобында 7,2 %), арқаның ауыруын (розувастатин тобында 7,6 %, плацебо тобында 6,9 %) және миалгияны (розувастатин тобында 7,6 %, плацебо тобында 6,6 %) қамтыды.
Балалар
Кейін розувастатин дозасын титрлеудің 40-апталық ашық фазасы (n = 173, 96 ұл бала және 77 қыз бала) болған салыстырмалы жасырын рандомизацияланған, көпорталықты, плацебо-бақыланатын 12-апталық зерттеуде (n = 176, 97 ұл бала және 79 қыз бала) гетерозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар 10-17 жастағы пациенттер (Таннер шкаласы бойынша II–V сатылары, қыздар етеккір басталғаннан кейін ең кемі 1 жылдан соң) күнделікті 12 апта бойы 5, 10 немесе 20 мг дозада розувастатинді немесе плацебо қабылдады, бұдан кейін барлық пациенттер розувастатинді күнделікті 40 апта бойы қабылдады. Зерттеуге 10-13 жастағы пациенттердің шамамен 30 %-ы қатысты және шамамен 17, 18, 40 және 25 %-ы Таннер шкаласы бойынша тиісінше II, III, IV және V сатыларына сәйкес болды.
ТТЛП-ХС концентрациялары плацебо тобындағы 0,7 %-ымен салыстырғанда тиісінше 5, 10 немесе 20 мг дозада розувастатинмен емдеуде 38,3, 44,6 және 50,0 %-ға төмендетілді.
Тәулігіне 1 рет ең жоғары 20 мг-ды құраған мақсаттық дозаға дейін титрлеудің 40-апталық ашық кезеңі аяқталғаннан кейін 173 пациенттердің 70-і (40,5 %) 2,8 ммоль/л-ден аз ТТЛП-ХС концентрациясының мақсаттық мәніне қол жеткізді.
Зерттелген емнің 52 аптасынан кейін өсуге, салмаққа, дене салмағының индексіне немесе жыныстық жетілуге ықпал анықталған жоқ (4.4 бөлімін қараңыз). Осы зерттеу (n = 176) сирек кездесетін жағымсыз құбылыстарды салыстыруға арналмаған.
Розувастатин, сондай-ақ, гетерозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар 6-дан 17 жасқа дейінгі 198 бала мен жасөспірімдерде (88 ұл бала және 110 қыз бала, Таннер сатысы <II–V) мақсаттық дозаға дейін титрлеудің ашық кезеңіне жүргізілген екі жылдық зерттеуде зерделенді. Бастапқы доза барлық пациенттер үшін тәулігіне бір рет ішке қабылдау үшін 5 мг құрады. 6-дан 9 жасқа дейінгі пациенттерге (n = 64) доза тәулігіне бір рет ең жоғары 10 мг-ға дейін, ал 10-17 жастағы пациенттерге (n = 134) тәулігіне бір рет ең жоғары 20 мг-ға дейін ұлғайтылған болар еді.
Розувастатинмен емделудің 24 айынан кейін ТТЛП-ХС бастапқы мәнімен салыстырғанда орташа пайыздық төмендеу 43 %-ды құрады (бастапқы мән: 236 мг/дл, 24 ай: 133 мг/дл). Әр жастағы топ үшін ТТЛП-ХС бастапқы мәндерінен орташа пайыздық төмендеу, 6-дан <10 жасқа дейінгі, 10-нан <14 жасқа дейінгі және 14-тен <18 жасқа дейінгі жастағы топта сәйкесінше 43 %-ды (бастапқы мән: 234 мг/дл, 24 ай: 124 мг/дл), 45 %-ды (бастапқы мән: 234 мг/дл, 124 мг/дл) және 35 %-ды (бастапқы мән: 241 мг/дл, 24 ай: 153 мг/дл) құрады.
5, 10 және 20 мг дозада розувастатинді қабылдаған пациенттер де келесі екіншілік липид пен липидпротеин айнымалыларына қатысты бастапқы деңгеймен салыстырғанда статистикалық маңызды орташа өзгерістерге қол жеткізді: ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин, ТЖЛП емес-ХС, ТТЛП-ХС / ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин / ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин / ТЖЛП-ХС, ТЖЛП емес-ХС / ТЖЛП-ХС, AпoB (Аполипопротеин В), AпoB/AпoА-1. Осы өзгерістер липидтер тұрғысынан емге жауаптың жақсаруына жағдай жасады және 2 жыл бойы сақталды.
24 ай емделуден кейін өсуге, салмаққа, ДСИ немесе жыныстық жетілуге ешқандай ықпал анықталған жоқ (4.4 бөлімін қараңыз).
Розувастатин рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын көпорталықты, айқаспалы зерттеуде гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар (6-дан 17 жасқа дейінгі) 14 бала мен жасөспірімде плацебомен салыстырғанда тәулігіне бір рет қабылданатын 20 мг дозамен зерттелді. Зерттеу пациенттер 10 мг розувастатинді қабылдаған диетаның 4-апталық кіріспе фазасын, алдыңғы немесе кейінгі плацебо емдеуінің 6-апталық кезеңімен 20 мг дозада розувастатинмен емделудің 6-апталық кезеңінен тұратын айқаспалы емдеу фазасын және барлық пациенттер 20 мг розувастатин қабылдаған 12-апталық емдік әсерді демеуші фазаны қамтыды. Зерттеуге қатысқан, эзетемиб немесе аферез қабылдаған пациенттер осы емдеуді бүкіл зерттеу бойында жалғастырды.
ТТЛП-ХС статистикалық маңызды (р = 0,005) төмендеуі (22,3 %, 85,4 мг/дл немесе 2,2 ммоль/л) плацебомен салыстырғанда 20 мг дозада розувастатинмен 6 апта емделуден кейін байқалды. Жалпы холестерин (20,1 %, p = 0,003), ТЖЛП емес-ХС (22,9 %, p = 0,003) және АпоВ (17,1 %, p = 0,024) деңгейінің статистикалық маңызды төмендеуі байқалды. Төмендеу, сондай-ақ, плацебомен салыстырғанда 6 апта бойы 20 мг дозада розувастатинмен емдеуден кейін жалпы холестериннің, ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы холестериннің/ТЖЛП-ХС, ТЖЛП емес-ХС/ТЖЛП-ХС және АпоВ/АпоА-1 концентрацияларында байқалды. 6 апта плацебомен емделгеннен кейін 6 апта 20 мг дозада розувастатинмен емдеуден кейін гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар балалар мен жасөспірімдерде ТТЛП-ХС деңгейінің төмендеуі 12 апта бойы үздіксіз емдеу кезінде сақталды. Бір пациентте дозаны ұлғайтқаннан кейін 40 мг қолданумен 6 апта емдеуден соң ТТЛП-ХС (8,0 %), жалпы холестериннің (6,7 %) және ТЖЛП емес-ХС (7,4 %) бұдан әрі төмендеуі байқалды. Кеңейтілген ашық емдеу кезінде 90 аптаға дейін 20 мг розувастатин қабылдаған осы пациенттердің 9-ында ТТЛП-ХС деңгейінің төмендеуі –12,1 %-дан –21,3 %-ға дейінгі аралықта сақталды.
Күшейтілген титрлеуді (жоғарыда қараңыз) қолданумен ашық зерттеудегі бағалауға бейімделген, гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар (8-ден 17 жастағы) 7 бала мен жасөспірімде 6 апта бойы 20 мг дозада розувастатинмен емделуден кейін бастапқы деңгейден ТТЛП-ХС (21,0 %), жалпы холестериннің (19,2 %) және ТЖЛП емес-ХС (21,0 %) деңгейінің төмендеу пайызы гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемиясы бар балалар мен жасөспірімдерге жасалған, жоғарыда ескерілген зерттеуде байқалғанға сәйкес болды.
Дәрілік заттардың еуропалық агенттігі гомозиготалық отбасылық гиперхолестеринемияны, алғашқы біріктірілген (аралас) дислипидемияны емдеуде және жүрек-қантамырлық аурулардың профилактикасы кезінде балалар популяциясының барлық қосалқы топтарында құрамында розувастатин бар референттік дәрілік препаратпен зерттеулердің нәтижелерін ұсыну міндетінен босатты (балаларда қолданылуы туралы ақпаратты 4.2. бөлімінен қараңыз).