Методжект® раствор 50 мг/мл

1 мл ерітінді құрамында белсенді зат – 50 мг метотрексат (54.84 мг метотрексат динатрий түрінде) қосымша заттар: натрий хлориді, рН-ты реттеу үшін натрий гидроксиді, инъекцияға арналған су. Сыртқы түрінің, иісінің, дәмінің сипаттамасы Мөлдір сарғыш-қоңыр түсті ерітінді.

• ересек пациенттердегі ревматоидты артрит • қабынуға қарсы стероидты емес препараттар (ҚҚСП) тиімділігі жеткіліксіз болғанда ауыр белсенді ювенильді идиопатиялық артриттің полиартрикулярлы түрі • фототерапия, PUVA, ретиноидтар сияқты басқа ем түрлерімен емдеуге келмейтін псориаздың ауыр, рефрактерлі, мүгедектікке шалдықтыратын түрлері • ересек пациенттердегі ауыр псориаздық артрит

Әсер ету механизмі Метотрексат фолий қышқылының антагонисі болып табылады және антиметаболиттер ретінде белгілі цитоуытты дәрілер класына жатады. Ол дигидрофолат редуктаза ферментін бәсекеге қабілетті тежеу арқылы әрекет етеді және осылайша ДНҚ синтезін тежейді. Псориазды, псориаздық артритті, созылмалы полиартритті және Крон ауруын емдеуде метотрексат тиімділігі: препараттың қабынуға қарсы немесе иммуносупрессорлық әсерімен жүзеге асатыны; сондай-ақ бұл әсерлердің қабыну бөліктерде метотрексат туғызған аденозиннің жасушадан тыс концентрациясының жоғарылауына қандай дәрежеде ықпал ететіні әлі күнге дейін анықталмаған.

Дозалау режимі Ревматоидты артриті бар ересек пациенттерде дозалануы Ұсынылатын бастапқы доза тері астына аптасына бір рет 7.5 мг метотрексатты құрайды. Аурудың белсенділігіне және метотрексаттың жағымдылығына қарай, бастапқы дозаны біртіндеп аптасына 2.5 мг-ға арттыруға болады. Әдетте, метотрексаттың апталық дозасы 25 мг-нан асырылмауы тиіс. Аптасына 20 мг-нан асатын дозалар жағымсыз реакциялардың едәуір артуымен, әсіресе қан түзілуінің тежелуімен байланысты. Емге жауапты, шамамен, 4–8 аптадан кейін күтуге болады. Қалаған емдік әсерге жеткеннен кейін метотрексат дозасын мүмкін деген ең төмен тиімді демеуші дозаға дейін бірітіндеп азайтылуы тиіс. Ювенильді идиопатиялық артриттің полиартрикулярлы түрі бар 16 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерде дозалануы Метотрексаттың тері астына енгізуге ұсынылатын дозасы аптасына бір рет дене беткейі ауданына (ДБА) 10–15 мг/м² құрайды. Емдеу тиімділігі жеткіліксіз болған жағдайда апталық дозаны аптасына бір рет ДБА 20 мг/м² -ға дейін арттыруға болады. Дәрілік препараттың дозасын арттыру дәрігерлік бақылау жиілігін арттыруды талап етеді. Ювенильді идиопатиялық артриті бар пациенттер балалар мен жасөспірімдерді емдеу саласына маманданған ревматологтың бақылауында болуы тиіс. 3 жастан кіші балаларда, осы жас тобындағы препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігі туралы деректер жеткіліксіз болғандықтан, қолдану ұсынылмайды. Псориаз және псориаздық артриті бар пациенттерде дозалануы Метотрексаттың 5–10 мг тест-дозасын идиосинкразиялық жағымсыз реакцияларды анықтау мақсатымен ем басталғанға дейін бір апта бұрын тері астына енгізу керек. Ұсынылатын бастапқы доза тері астына аптасына бір рет 7.5 мг метотрексатты құрайды. Дозаны бірітіндеп арттыру керек, бірақ метотрексаттың апталық дозасы, тұтас алғанда, 25 мг-нан аспауы тиіс. 20 мг-нан асатын апталық доза жағымсыз реакцияларды едәуір арттыруы, оның ішінде, қан түзілімін тежеуі мүмкін. Емге жауапты, шамамен, 2-6 аптадан кейін күтуге болады. Қалаған емдік әсерге жеткеннен кейін метотрексаттың дозасы мүмкін деген ең төмен тиімді демеуші дозаға дейін бірітіндеп азайтылуы тиіс. Ең жоғарғы апталық доза Қажет болған жағдайда метотрексаттың дозасы арттырылуы мүмкін, бірақ тұтас алғанда, ұсынылған ең жоғары 25 мг апталық дозадан аспауы тиіс. Кейбір айрықша жағдайларда жоғарырақ доза клиникалық тұрғыда ақталуы мүмкін, бірақ ол уыттылықтың едәуір артатынына байланысты метотрексаттың 30 мг ең жоғары апталық дозасынан аспауы тиіс. Бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттер Методжект бүйрек функциясы бұзылған пациенттерде сақтықпен қолданылуы керек. Метотрексат дозасын төмендегідей түзету керек: Креатинин клиренсі (мл/мин) — Метотрексат дозасы ≥60 — 100% 30–59 — 50% <30 — Метотрексатты (Методжект) қолдануға болмайды. Бауыр жеткіліксіздігі бар пациенттер Метотрексатты бұрыннан бар немесе анамнезінде, әсіресе, алкоголь тұтынуға байланысты бауыр функциясының айтарлықтай бұзылуы бар пациенттерде ерекше сақтықпен тағайындау керек. Егер билирубин деңгейі >5 мг/дл (85.5 мкмоль/л) болса, метотрексатты қолдануға болмайды. Егде жастағы пациенттер Жас ұлғайған сайын дамитын бауыр мен бүйрек функциясының төмендеуіне, сондай-ақ фолаттар қорының төмендеуіне байланысты, егде жастағы пациенттерде препараттың дозасын азайтуды қарастыру керек. Асцит немесе плевралық жалқық сияқты интерстициальді кеңістікте сұйықтықтың патологиялық жинақталуы бар пациенттерде қолданылуы Асцит немесе плевралық жалқық сияқты интерстициальды кеңістіктерде сұйықтықтың патологиялық жинақталуы бар пациенттерде метотрексаттың жартылай шығарылу кезеңі қалыпты көрсеткіштерімен салыстырғанда 4 есе ұзаруы мүмкін, сондықтан асцит немесе плевралық жалқық бар пациенттерде дозаны азайту немесе кейбір жағдайларда Методжектпен емді тоқтату қажет болуы мүмкін. Енгізу әдісі және жолы Дәрілік препарат тек бір рет қолдануға арналған. Методжект тері астына аптасына тек бір рет енгізіледі. Методжектті тері астына енгізу бойынша нұсқаулық Инъекцияны бастамас бұрын төмендегі нұсқауларды мұқият оқып шығыңыз және әрқашан дәрігер, фармацевт немесе мейіргер ұсынған инъекция әдісін қолданыңыз. Кез келген мәселелер немесе сұрақтар бойынша емдеуші дәрігерге, фармацевтке немесе мейіргерге жүгіну керек. Метотрексат терінің немесе шырышты қабаттардың бетіне түсуінен аулақ болу керек. Препаратпен байланыста болған жағдайда ластанған жерді дереу судың көп мөлшерімен шаю керек. Дайындық Таза, жақсы жарықтандырылған және тегіс жұмыс бетін дайындау керек. Препаратты қолданар алдында қолды мұқият жуу қажет. Алдын ала толтырылған шприцті немесе автоинжекторды ашыңыз және медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулықпен мұқият танысыңыз. Алдын ала толтырылған шприцті немесе автоинжекторды бөлме температурасында қаптамадан алыңыз. Қолданар алдында Методжектті бөтен бөлшектердің немесе көрінетін ақаулардың (немесе сызаттардың) жоқтығына көз жеткізу үшін тексеру керек. Егер препараттың біріншілік қаптамасының тұтастығы бұзылса, Методжектті қолдануға болмайды. Мұндай жағдайларда дәрігерге, фармацевтке немесе мейіргерге хабарласып, басқа препаратты алу қажет. Методжект ерітіндісінде шағын ауа көпіршіктерінің болуы осы препаратты қолдануға кері әсер етпейді. Егер пациент инъекция алдында дәрілік препараттың сыртқы және ішкі қаптамасын және препараттың ішіндегісін көзбен тексере алмаса, көмек алу үшін отбасы мүшелеріне немесе медицина қызметкерлеріне жүгіну қажет. Методжектті алдын ала толтырылған шприц түрінде тері астына енгізу Инъекция орны Инъекцияға қолайлы орындар: санның жоғарғы бөлігі іш, кіндіктің айналасын қоспағанда. Егер пациентке басқа біреу инъекция жасаса, бұл жағдайда инъекцияны иықтың сыртқы жоғарғы немесе ортаңғы үштен біріне енгізуге болады. Әрбір келесі инъекция үшін инъекция орнын өзгерту қажет. Бұл инъекция орнында тітіркену даму қаупін азайтады. Препаратты ауырсынып тұрған, тығызданған, қызарғаны бар, тері жабыны бұзылған, гематомасы бар, тыртықтар немесе созылулары бар жерге енгізуге болмайды. Псориаз кезінде терінің дөңес, қалың, қызарған немесе қабыршақты бөліктеріне немесе басқа псориаздық зақымданулары бар орындарына тікелей инъекция жасауға болмайды. Инъекцияны жүргізу • Инъекция енгізу орнын және оның айналасын дезинфекциялық затпен жуып-шайыңыз. Тері құрғағанша күту керек. Таза аймақты желпуге немесе үрлеуге болмайды. Сұр қорғаныш пластик қалпақшаны шприцтен абайлап шешіп алыңыз. Егер қалпақша өте қатты болса, оны тартып тұрып сәл бұраңыз. Маңызды: шприцтің стерильді инесіне қолыңызды тигізбеңіз! Ескертпе. Қалпақшаны шешіп алған соң инъекцияны кешіктірмей жүргізу керек. Бас бармақ және сұқ саусақпен терінің қатпарын жасаңыз. Инені тері қатпарына 90 градус бұрышпен тез және толық енгізіңіз. Шприц поршенін баяу басып және инъекция аяқталғанға дейін тері қатпарын ұстап тұрып дәрілік препаратты тері астына енгізу қажет. Инені тері астынан сол 90 градус бұрышта тартып шығару керек. • Пайдаланылған шприцті инемен бірге өткір заттарға арналған контейнерге тастаңыз. Шприцті тұрмыстық қоқыс контейнеріне тастамаңыз. Егер пациент немесе айналаңыздағы кез келген басқа біреу инеден жарақат алса, дереу дәрігерге хабарласып және алдын ала толтырылған сол шприцті пайдаланбау керек. Методжектті автоинжектор түрінде тері астына енгізу Инъекция орны Инъекцияға қолайлы орындар: • санның жоғарғы бөлігі • іштің төменгі бөлігі, кіндіктен кемінде 5 см қашықтықта Пациентке басқа біреу инъекция жасаған жағдайда, инъекцияны иықтың артқы жағындағы аймаққа жасауға болады. Әрбір келесі инъекция үшін инъекция орнын өзгерту қажет. Инъекцияға арналған орын, егер Пациент инъекцияларды өзі жасаса: — Пациентке инъекцияларды басқа біреу жасаса: Инъекцияны жүргізу • Инъекция енгізу орнын және оның айналасын дезинфекциялық затпен жуып-шайыңыз. Тері құрғағанша күту керек. Таза аймақты желпуге немесе үрлеуге болмайды. Инъекция аяқталғанға дейін инъекция орнына қол тигізбеу керек. Пациент инъекцияға дайын болған кезде ғана қорғаныш қалпақшаны шешіңіз. Автоинжекторды қалпақшасы жоғарыда болатындай етіп ұстап, қалпақшаны абайлап шешу қажет. Қалпақшаны шешкен кезде оны майыстыруға немесе бұрауға болмайды. Шешкеннен кейін қалпақшаны дереу тастау керек. Қалпақшаны алып тастағаннан кейін, оны автоинжекторге қайтадан кигізуге болмайды. Қалпақша ішінде дәрілік препараттың кішкене тамшылары болуы мүмкін, бұл қолдану үшін жарамды болып табылады. Ескертпе. Қалпақшаны шешіп алған соң инъекцияны кешіктірмей жүргізу керек. Иненің қорғаныс қаңқасы болып табылатын автоинжектордың көк бөлігіне қол тигізуге болмайды. Қорғаныс қаңқасына қол тигізу инъекцияның басталуына және жарақатқа әкелуі мүмкін. Автоинжекторды инъекцияға таңдалған орында теріге 90 градус бұрышта, пациентке қарау терезесі көрінетіндей етіп орналастыру керек. Инъекция жүргізу үшін тері қатпарын қалыптастыру қажет емес. Инъекцияны бастау үшін автоинжекторды теріге толығымен басу керек. Бұл жағдайда көк түсті қорғаныс қаңқасы автоинжектор ішіне кіреді және инъекция автоматты түрде басталады. Бірінші сырт еткен дыбыс инъекцияның басталуын білдіреді. Қарау терезесіндегі көк поршень төмен қарай жылжи бастайды. Барлық дәрі енгізілгенше автоинжекторды теріге басу керек. Инъекция басталғаннан кейін автоинжектордың орнын өзгертуге болмайды. Инъекция аяқталды, егер: біріншіден кейін көп ұзамай екінші сырт еткен дыбыс естілді немесе: көк поршень тоқтап, қарау терезесін толығымен жабылды немесе: 5 секунд өтті. Автоинжекторді кем дегенде 5 секунд өткенге дейін алып тастауға болмайды. Инъекция орнынан жоғары қарай тартып, автоинжекторды алып тастау керек. Көк қорғаныс қаңқасы инені автоматты түрде жауып, содан кейін бұғатталады. Қарау терезесінде сары түсті дәрілік препараттың қалдығы бар-жоғын тексеру керек. Егер автоинжекторда дәрілік препараттың белгілі бір мөлшері қалса, онда барлық препарат енгізілген жоқ және пациент дәрігермен кеңесуі керек. Инъекциядан кейін көк қорғаныс қаңқасына қол тигізбеу керек. Бұл иненің шығуына және жарақатқа әкелуі мүмкін. • Инъекция орнында аздап қан кетуі болуы мүмкін. Қажет болса, инъекция орнына стерильді дәке таңғышын немесе стерильді тампонды қолдану керек, қажет болса, бұласырды қолданыңыз. Инъекция орнын ысқылауға болмайды. • Әрбір автоинжекторды тек бір рет пайдалануға болады. Автоинжекторды қалпақшамен жабуға болмайды. Пайдаланылған автоинжектор мен қорғаныс қалпақшасын балалар мен басқа адамдардың олармен кездейсоқ байланысын болдырмайтындай етіп утилизациялау керек. Қалпақша мен автоинжекторды пайдаланғаннан кейін дереу тастау керек. Пациентке өз дәрігеріне, фармацевтке немесе мейіргерге жүгіну керек: - кез келген мәселе немесе сұрақ бойынша. - егер пациент немесе айналадағы кез келген адам инемен жарақат алса, шприцті немесе автоинжекторды тастап, дереу дәрігерге хабарласу керек. Дәрілік препаратпен жұмыс істеу және утилизация Алдын ала толтырылған шприцте немесе автоинжектордағы Методжектпен жұмыс істеу және утилизациялау тәсілі жергілікті талаптарға сәйкес цитоуытты препараттармен жұмыс істеудің жалпы қабылданған ережелеріне сәйкес келуі тиіс. Жүкті медицина қызметкерлері Методжектпен жұмыс істемеуі керек. Метотрексат терінің немесе шырышты қабаттардың бетіне түспеуі керек. Түскен жағдайда ластанған жерді дереу судың көп мөлшерімен шаю керек. Ескертпе: Метотрексатты ішке қабылдаудан тері астына енгізуге көшкен кезде тері астына енгізген кезде метотрексаттың жоғары биожетімділігіне байланысты дозаны азайту қажет болуы мүмкін. Қолданыстағы нұсқауларға сәйкес метотрексатпен емге фолий қышқылын қосу қарастырылуы мүмкін. Емдеу ұзақтығы Емдеудің жалпы ұзақтығын емдеуші дәрігер анықтайды. Дәрілік препараттың бір немесе бірнеше дозасын жіберіп алған кезде қажетті шаралар Жіберіп алған дозаның орнын толтыру үшін препараттың келесі дозасын екі есе көбейтуге болмайды. Дәрілік препаратты қолдану тәсілін түсіндіру үшін медицина қызметкерінің кеңесіне жүгіну бойынша нұсқаулар Осы дәрілік препаратты қолданудан бұрын дәрігермен, мейіргермен немесе фармацевтпен кеңесу керек.

• әсер етуші затқа немесе «Дәрілік препараттың құрамы» бөлімінде тізбеленген қосымша заттардың кез келгеніне аса жоғары сезімталдық • бауырдың ауыр жеткіліксіздігі • алкогольді шамадан тыс тұтыну • бүйректің ауыр жеткіліксіздігі (креатинин клиренсі 30 мл/мин аз болғанда) • сүйек кемігінің гипоплазиясы, лейкопения, тромбоцитопения немесе айқын анемия сияқты анамнездегі қан түзілудің бұзылулары • туберкулез, АИТВ-инфекциялары немесе иммундық тапшылықтың басқа жай-күйлері сияқты ауыр, жедел немесе созылмалы инфекциялық аурулар • ауыз қуысының ойық жаралары және асқазан-ішек жолының өршу сатысындағы ойық жара ауруы • жүктілік және бала емізу • тірі вакциналармен бір мезгілде вакцинациялау

Келесі жағымсыз реакциялар пайда болу жиілігіне сәйкес тізбеленген: Өте жиі ( 1/10), жиі ( 1/100 - <1/10), жиі емес ( 1/1000 - <1/100), сирек ( 1/10 000 - <1/1000), өте сирек (<1/10 000), белгісіз (қолда бар деректер бойынша бағалау мүмкін емес) Өте жиі: • стоматит, диспепсия, жүрек айнуы, тәбеттің жоғалуы, іш ауыруы • бауыр ферменттері деңгейінің (АлАТ, АсАТ, сілтілік фосфатаза) және билирубиннің деңгейінің жоғарылауы Жиі: • лейкопения, анемия, тромбоцитопения • бас ауыру, қатты қажу, ұйқышылдық • пневмония, интерстициальді альвеолит/көбіне эозинофилиямен қатар жүретін пневмонит. Өкпенің потенциалды ауыр зақымдануын (интерстициальді пневмонит) көрсететін симптомдарға қақырықсыз құрғақ жөтел, ентігу және қызба жатады • ауыз қуысындағы ойық жаралар, диарея • экзантема, эритема, тері қышынуы Жиі емес: • фарингит • панцитопения • қант диабетінің дамуы • депрессия, сананың шатасуы • бас айналу • асқазан-ішек жолының ойық жаралары және қан кетулер, энтерит, құсу, панкреатит • цирроз, фиброз және бауырдың майлы дистрофиясы, сарысу альбуминінің төмендеуі • фотосенсибилизация, шаштың түсуі, ревматизмдік түйіндердің ұлғаюы, терінің ойық жаралары, белдемелі теміреткі, васкулит, терідегі герпес тәрізді бөртпелер, есекжем • артралгия, миалгия, остеопороз • қуықтың қабынуы мен ойық жаралар пайда болуы, бүйрек функциясының бұзылуы, несеп шығару бұзылулары • қынаптың қабынуы мен ойық жаралар пайда болуы Сирек: • инфекция (латентті созылмалы инфекцияның қайта белсенділенуін қоса), сепсис, конъюнктивит • аллергиялық реакциялар, анафилаксиялық шок, гипогаммаглобулинемия • көңіл күй өзгеруі • көру бұзылыстары • перикардит, перикардиальді жалқық, жүрек тампонадасы • артериялық гипотензия, тромбоэмболиялық асқынулар • өкпе фиброзы, Pneumocystis jirovecii туындатқан пневмония, ентігу және бронх демікпесі, плевралық жалқық • гингивит • жедел гепатит • пигментацияның ұлғаюы, акне, петехиялар, экхимоздар, аллергиялық васкулит • стресстік сынулар • бүйрек жеткіліксіздігі, олигурия, анурия, электролиттік бұзылулар • қызба, жараның нашар жазылуы Өте сирек: • лимфома • агранулоцитоз, сүйек кемігінің ауыр бәсеңдеуі, лимфопролиферациялық аурулар • ауыру, бұлшықет әлсіздігі немесе парестезия/гипестезия, дәм сезудің бұзылуы (темір тату), құрысулар, менингизм, жедел асептикалық менингит, салдану • көрудің нашарлауы, ретинопатия • гематемезис, мелена, уытты мегаколон • бауыр жеткіліксіздігі • Стивен-Джонсон синдромы, уытты эпидермалық некролиз (Лайелл синдромы), тырнақ пигментациясының өзгеруінің артуы, жедел паронихиялар, фурункулез, телеангиэктазиялар • либидо төмендеуі, импотенция, гинекомастия, олигоспермия, етеккір оралымының бұзылуы, қынаптық бөлінулер • бұлшықет ішіне немесе тері астына енгізу кезінде инъекция орнының оқшау зақымдануы (стерильді абсцестің пайда болуы, липодистрофия) (алдын ала толтырылған шприцтегі Методжектке қана қатысты) Белгісіз: • эозинофилия • энцефалопатия/лейкоэнцефалопатия • мұрыннан қан кету, өкпенің альвеолярлық қан кетулері • терінің қабыршықтануы/ эксфолиативті дерматит • жақ сүйектің остеонекрозы (лимфопролиферациялық аурулар аясында салдарлы) • протеинурия • астения, инъекция орнының некрозы, ісіну Жағымсыз реакциялардың жиілігі мен ауырлығы препараттың дозасы мен енгізу жиілігіне байланысты. Алайда ауыр жағымсыз реакциялар метотрексатты төмен дозаларда қолданған кезде де туындауы мүмкін, сондықтан метотрексат қолданып жүрген пациенттер жүйелі медициналық бақылауда болуы керек. Метотрексаттың тері астына енгізгендегі жергілікті жағымдылығы жақсы. Тек қана жеңіл жергілікті тері реакциялары байқалған (мысалы, енгізген жердегі ашытып күйдіру сезімі, эритема, домбығу, түстің өзгеруі, қышыну, қатты қышыну, ауыру), олар емдеу барысында азайған. Жағымсыз дәрілік реакциялар туындаса медицина қызметкеріне, фармацевтика қызметкеріне немесе дәрілік препараттардың тиімсіздігі туралы хабарламаларды қоса, дәрілік препараттарға жағымсыз реакциялар (әсерлер) бойынша ақпараттық деректер базасына тікелей хабарласыңыз Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтиткалық бақылау комитетінің «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК http://www.ndda.kz

Метотрексаттың уытты әсері негізінен қан түзілу тарапынан көрініс береді. Артық дозалану жағдайындағы емі Фолинаттар (кальций немесе натрий) метотрексаттың уытты әсерін бейтараптандыруға арналған спецификалық антидоттар болып табылады. Байқаусызда артық дозаланған жағдайда метотрексат енгізілгеннен кейінгі алғашқы сағат ішінде вена ішіне немесе бұлшықет ішіне метотрексат дозасына тең немесе одан артық дозада фолинат енгізілуі тиіс, одан әрі фолинаттарды енгізу қандағы метотрексаттың 10-7 моль/л-ден төмен деңгейіне жеткенше жалғастырылуы тиіс. Едәуір артық дозаланған жағдайда метотрексаттың және/немесе оның метаболиттерінің бүйрек өзекшелеріндегі преципитациясын болдырмау үшін организмді гидратациялау және несепті сілтілендіру жүргізіледі. Гемодиализ және перитонеальді диализ метотрексаттың шығарылуын жеделдетпейді. Жоғары жылдамдықтағы диализ аппаратын қолданып, үзік-үзік гемодиализ курстарын жүргізу тиімді екендігі хабарланған.

Метотрексатты (Методжектті) дозалау туралы маңызды ескерту Ревматоидты артритті, ювенильді идиопатиялық артритті, псориазды, псориаздық артритті емдеуде метотрексат (Методжект) аптасына тек бір рет қана қолданылуы керек. Метотрексат (Методжект) қолдану кезіндегі дозалаудағы қателер өліммен аяқталуды қоса алғанда, күрделі жағымсыз реакцияларға әкелуі мүмкін. Осы бөлімдегі дәрілік препараттың қосымша парағын мұқият оқып шығу қажет. Метотрексатты метотрексатпен емдеу қауіптері туралы білімі бар және метотрексатты қолдану тәжірибесі бар дәрігерлер тағайындауы тиіс. Методжектті автоинжектор түрінде қолданғанда пациенттер тері астына инъекцияларды өз бетінше жүргізе алады. Методжектті алдын ала толтырылған шприц түрінде қолданғанда, тері астына инъекцияларды медицина мамандары жүзеге асыруы тиіс. Емдеуші дәрігер жекелеген жағдайларда пациентке тері астына инъекцияларды өз бетінше енгізуге рұқсат беруі мүмкін. Пациенттер Методжектті өз бетінше енгізу үшін тері астына инъекцияның дұрыс техникасын үйренулері керек. Методжектті автоинжектор немесе алдын ала толтырылған шприц түрінде алғашқы өз бетінше тері астына енгізу дәрігердің тікелей бақылауымен жүргізілуі керек. Методжект аптасына 1 рет тері астына енгізіледі. Пациентке препаратты аптасына бір рет қана қолдану керектігі туралы нақты хабарлау керек. Инъекция жүргізу үшін аптаның белгілі бір күнін тағайындау ұсынылады. Метотрексаттың организмнен шығарылуы асцит және плевралық жалқық сияқты сұйықтықтың интерстициальді кеңістіктерде патологиялық жинақталуы бар пациенттерде төмендейді. Мұндай пациенттерге уыттылықтың дамуына және дозаны төмендетуге ерекше мұқият бақылау немесе кейбір жағдайларда метотрексатты енгізуді тоқтату талап етіледі. Методжектпен ем алып жатқан пациенттерге уытты әсер ету ықтималдығы және жағымсыз реакциялар белгілері уақытылы анықталып, ең аз кідіріспен бағалануы үшін тиісті бақылауды жүзеге асырған жөн. Сондықтан Методжектті метотрексатпен ем жүргізу үшін жеткілікті білімі мен тәжірибесі бар маман дәрігер ғана тағайындауы тиіс. Ауыр немесе тіпті өлімге әкелетін жағымсыз реакциялардың даму мүмкіндігіне байланысты пациенттер ықтимал қауіптер мен ұсынылған қауіпсіздік шаралары туралы толық хабардар болуы керек. Ұсынылатын тексерулер және қауіпсіздік шаралары Метотрексатпен емді бастау немесе ұзақ үзілістен кейін қайта бастау алдында Лейкоциттік формуланы және тромбоциттер деңгейін, бауыр ферменттерін, билирубинді, сарысулық альбуминді айқындай отырып, қанның толық жалпы талдауын, көкірек қуысын рентгенологиялық тексеруді, бүйрек функциясын зерттеуді орындау қажет. Қажет болған жағдайда – туберкулезге және гепатитке тест жасау. Ем кезінде Төменде келтірілген зерттеулер алғашқы екі аптада апта сайын, одан кейін келесі ай бойы әрбір екі апта сайын; кейіннен, лейкоциттер деңгейіне және пациент жағдайының тұрақтылығына байланысты, бірақ келесі алты ай ішінде айына кемінде бір рет және келесі кезеңде кемінде үш айда бір рет жүргізілуі қажет. Метотрексат дозасын көбейту кезінде жиі бақылау қажеттілігі туралы мәселе қарастырылуы қажет. Әсіресе, уыттылықтың ерте белгілеріне қатысты егде жастағы пациенттерді қысқалау уақыт аралықтарында тексеріп тұру керек. 1.Ауыз қуысы мен тамақты шырышты қабық өзгерістерінің болуына тексеру. 2.Лейкоциттік формуланы және тромбоциттер деңгейін анықтайтын толық қан талдауы. Метотрексат туындататын қан түзілудің бәсеңдеуі кенеттен және препаратты төменгі дозаларда қолданғанда орын алуы мүмкін. Лейкоциттер немесе тромбоциттер саны едәуір төмендеген жағдайда Методжектпен емдеуді дереу тоқтатып және қатар жүретін тиісті ем жүргізу қажет. Пациенттерге инфекциялардың дамуын көрсететін кез келген белгілер мен симптомдар туралы хабарлау ұсынылады. Гемоуытты дәрілік препараттарды (мысалы, лефлуномид) метотрексатпен бір мезгілде қолданатын пациенттер қан көрсеткіштерінің және тромбоциттер санын бақылай отырып, мұқият қадағалануы тиіс. 3.Бауыр функциясын зерттеу: метотрексатпен емдеуді бауыр функциясының тұрақты немесе айқын ауытқулары немесе инвазивті емес зерттеулер немесе бауыр биопсиясы кезінде анықталған бауыр фиброзы болған жағдайда бастауға болмайды немесе тоқтату керек. Трансаминазалар деңгейінің қалыптың жоғарғы шегінен екі-үш есе өтпелі жоғарылауы пациенттердің 13-20% байқалады. Бауыр ферменттері белсенділігінің тұрақты жоғарылауы және/немесе қандағы альбумин деңгейінің төмендеуі ауыр гепатоуыттылықтың дамуын көрсетуі мүмкін. Бауыр ферменттерінің деңгейі тұрақты жоғарылаған жағдайда дозаны төмендету немесе Методжектпен емдеуді тоқтату туралы мәселе қаралуға тиіс. Бауырдың функционалдық көрсеткіштерінің қалыптан ауытқуы гистологиялық өзгерістерден, фиброздан және сирек жағдайда бауыр циррозынан бұрын болмауы мүмкін. Бауыр циррозында трансаминазалар қалыпты мәндерінің жағдайлары бар. Сондықтан бауыр жағдайына мониторинг жүргізу үшін бауырдың функционалдық тестілерінен басқа, инвазивті емес диагностикалық зерттеулерді жүргізуді қарастыру қажет. Бауыр биопсиясын пациенттің қатар жүретін ауруларын, анамнезін және биопсиямен байланысты қауіптерін ескере отырып, жеке қарастыру керек. Гепатоуыттылықтың қауіп факторларына бұрын алкогольді шамадан тыс тұтыну, бауыр ферменттерінің тұрақты жоғарылауы, анамнездегі бауыр аурулары, анамнездегі бауырдың тұқым қуалайтын аурулары, қант диабеті, семіздік, гепатоуытты дәрілік препараттарды немесе химиялық заттарды қолдану, сондай-ақ метотрексатпен ұзақ мерзімді терапия жатады. Метотрексатпен емдеу кезінде айқын қажеттілік жағдайларын қоспағанда, қосымша гепатоуытты препараттарды тағайындауға болмайды. Алкоголь тұтынудан аулақ болған жөн («Қолдануға болмайтын жағдайлар» және «Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімдерін қараңыз). Басқа гепатоуытты препараттар қабылдайтын пациенттерде бауыр ферменттерінің деңгейін мұқият бақылау керек. Инсулинге тәуелді қант диабетімен ауыратын пациенттерге аса сақ болу керек, өйткені метотрексатпен емдеу аясында трансаминазалардың белсенділігін арттырмай, бірлі-жарым жағдайларда бауыр циррозы дамыған. 4. Бүйрек функциясын бақылау бүйректің функционалдық сынамалары және несеп талдауы көмегімен жүргізілуі тиіс. Метотрексат негізінен бүйрек арқылы шығарылатындықтан, бүйрек жеткіліксіздігі бар жағдайда қан плазмасындағы метотрексат деңгейінің жоғарылауы күтіледі, бұл ауыр жағымсыз реакциялардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Бүйрек функциясының төмендеуі мүмкін жағдайларда (мысалы, егде жастағы пациенттерде) бақылау тексерулерін жиі жүргізу керек. Бұл метотрексаттың шығарылуына әсер ететін, бүйректің зақымдалуын туындататын (мысалы, қабынуға қарсы стероидты емес дәрілік препараттар) немесе қан түзілуінің бұзылуына ықтималды түрде әкелуі мүмкін дәрілік препараттарды бір мезгілде қолдануға да қатысты. Сусыздану сондай-ақ метотрексаттың уыттылығын арттыруы мүмкін. 5. Тыныс алу жүйесін тексеру: өкпе функциясының нашарлау симптомдарына ерекше көңіл бөлу қажет, бұл ретте қажет болған жағдайда тиісті зертеулер жүргізілуі тиіс. Өкпе тарапынан болатын патологиялық өзгерістер шұғыл диагностиканы және метотрексат қабылдаудың тоқтатылуын талап етеді. Метотрексатпен емдеу аясында пайда болатын тыныс алу ағзаларының зақымдану симптомдары (әсіресе, қақырықсыз құрғақ жөтел) немесе спецификалық емес пневмонит өкпе зақымдануының әлеуетті қауіптілігін көрсете алады және әрі метотрексатпен емдеуді тоқтатуды және тиянақты тексеруді талап етеді. Эозинофилиямен жиі қатар жүретін, жедел немесе созылмалы интерстициальді пневмонит дамуы мүмкін, өлімге әкелетін жағдайлар туралы хабарлар бар. Метотрексат туындатқан өкпе зақымдануының клиникалық білінуі алуан түрлі, алайда әдеттегі белгілеріне қызба, жөтел, тыныс тарылуы, гипоксемия және рентгенограммада өкпеде инфильтрат болуы жатады, бұл жағдайда инфекция болуын жоққа шығару керек. Метотрексат туындатқан өкпедегі патологиялық өзгерістер толығымен қайтымды бола бермейді. Өкпе зақымдануы метотрексаттың кез келген дозаларын қолданғанда туындауы мүмкін. Сонымен қатар, ревматологиялық және соған байланысты көрсетілімдерде метотрексатты қолданғанда өкпенің альвеолярлық қан кетулері туралы хабарлар бар. Бұл асқынулар васкулитпен және басқа да қатарлас аурулармен байланысты болуы мүмкін. Өкпенің альвеолярлық қан кетулеріне күдік болғанда диагнозды растау үшін шұғыл зерттеу жүргізу қажет. 6. Метотрексат иммундық жүйеге ықпал ететіндіктен вакцинацияға реакцияны нашарлатуы және иммунологиялық тестілер нәтижелеріне әсер етуі мүмкін. Препаратты созылмалы инфекциялық аурулары (Herpes zoster, туберкулез, В немесе С гепатиті) бар пациенттерде өршу кезеңдерінен тыс қолданғанда, осы аурулардың өршуі мүмкін екеніне байланысты, аса сақ болу талап етіледі. Метотрексатпен ем кезінде тірі вакциналармен иммунизациялаудан бас тарту қажет. Метотрексаттың төмен дозаларын қолданып жүрген пациенттерде қатерлі лимфомалар дамуы мүмкін; мұндай жағдайларда ем тоқтатылуы тиіс. Лимфоманың өздігінен болатын регрессия белгілері болмағанда цитоуытты ем жүргізу қажет. Сирек жағдайларда триметоприм, сульфаметоксазол сияқты фолий қышқылының антагонистерін метотрексатпен бір мезгілде қолданғанда жедел мегалобластты панцитопенияның дамуы байқалды. Сәулелік дерматиттер және күннен болатын күйіктер метотрексатпен ем аясында қайта дамуы мүмкін («радиациялық жады» реакциясы). Псориаздық зақымданулар ультракүлгін сәулелер мен метотрексатпен ем бір мезгілде әсер еткенде күшеюі мүмкін. Метотрексаттың организмнен шығарылуы асцит немесе плевралық жалқық сияқты интерстициальді кеңістіктерде сұйықтықтың патологиялық жинақталуы бар пациенттерде төмендейді. Мұндай пациенттерге уыттылық мәніне және дозаны төмендетуге ерекше мұқият бақылау немесе кейбір жағдайларда метотрексатпен емді тоқтату талап етіледі. Плевралық жалқық және асцит метотрексатпен ем басталғанға дейін дренаждалуы тиіс. Метотрексаттың уытты әсер ету салдарынан болған диарея және ойық жаралы стоматит кезінде емдеуді уақытша тоқтату қажет болуы мүмкін, болмаса, геморрагиялық энтериттің дамуы ықтимал және ішек тесілуі салдарынан өлімге әкеп соқтыруы мүмкін. Дәрумендік препараттар немесе құрамында фолий қышқылы, фолинаттар немесе олардың туындылары бар басқа да препараттар метотрексаттың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Псориаз кезінде метотрексатты дерматолог-дәрігер кеңесінен кейін және диагноз биопсия деректерімен расталғанда емдеудің басқа түрлеріне ауыр, төзімді, мүгедектікке ұшырататын ауру түрлері кезінде тағайындайды. Онкологиялық пациенттерді метотрексатпен емдегенде энцефалопатия/лейкоэнцефалопатия жағдайлары тіркелген, олардың дамуын онкологиялық емес көрсетілімдері бар пациенттерді метотрексатпен емдегенде жоққа шығаруға болмайды. Үдемелі мультифокальді лейкоэнцефалопатия (ҮМЛ) Метотрексатты көбінесе басқа иммунодепрессанттармен біріктірілімде алған пациенттерде үдемелі мультифокальді лейкоэнцефалопатия (ҮМЛ) жағдайлары туралы хабарламалар бар. Иммуносупрессиясы бар пациенттерде жаңадан пайда болған немесе бар неврологиялық симптомдардың нашарлауында дифференциациялық диагностика кезінде ҮМЛ ескеру қажет, себебі ол өліммен аяқталуы мүмкін. Арнайы ескертулер Бала туатын жастағы әйелдер/ Әйелдердегі контрацепция Бала туатын жастағы әйелдер метотрексатпен ем кезінде жүкті болып қалудан аулақ болу керек, сондықтан Методжектпен емдеу мен емдеу барысында және емдеу аяқталған соң ең кемі 6 ай бойына әйелдер контрацепцияның тиімді әдістерін қолданулары тиіс. Емді бастар алдында бала туатын жастағы әйел метотрексат қабылдаумен байланысты шарана дамуының ақаулары қаупі туралы хабардар болуы тиіс және жүктіліктің жоқ екендігі тиісті жүктілікті анықтауға арналған тест көмегімен расталуы тиіс. Ем кезінде жүктілікті анықтауға арналған тестті қажетіне қарай қайталап отыру керек (мысалы, контрацепция қолданудың кез келген үзілісінен кейін). Бала туу жасындағы әйелдерге жүктіліктің алдын алу және оны жоспарлау мәселесі бойынша ақылдасу қажет. Ерлердегі контрацепция Шәуһетте метотрексаттың бар-жоғы белгісіз. Сексуалды белсенді пациенттерге немесе олардың жұптастарына профилактикалық шара ретінде емделу кезінде және Методжектті қолдануды тоқтатқаннан кейін ең кемі 3 ай бойына контрацепцияның сенімді әдістерін қолдану ұсынылады. Ер жынысты пациенттерге емдеу барысында немесе Методжектпен емдеу тоқтатылғаннан кейін 3 ай бойына шәуһеттің доноры болмау ұсынылады. Фертильділік Метотрексат емдеу кезінде және ол аяқталғаннан кейін қысқа уақыт ішінде олигоспермияны, етеккір дисфункциясын және аменореяны тудыруы мүмкін, сонымен қатар оны қолдану кезінде сперматогенезге және овогенезге әсер ете отырып, фертильділік бұзылуларын тудыруы мүмкін екендігі туралы хабарламалар бар. Бұл әсерлер метотрексатпен емдеу тоқтатылғаннан кейін қайтымды болып табылады. Тератогенділігі - Ұрпақ өрбітуге қаупі Метотрексат эмбриоуыттылықты, түсік тастауды және шаранада ақаулардың дамуын тудырады. Сондықтан репродуктивті функцияға, жүктілікті тоқтатуға және шарананың туа біткен даму ақауларына қатысты ықтимал қауіптерін бала тууға қабілетті жастағы әйелдермен талқылау керек. Методжект қолданар алдында жүктіліктің жоқтығын растау керек. Емдеу кезінде, сондай-ақ емдеу тоқтатылғаннан кейін кемінде алты ай бойы бала туатын жастағы әйелдер контрацепцияның тиімді әдістерін қолданулары қажет. Натрий Бұл дәрілік препараттың бір реттік дозасында натрий 1 ммоль (23 мг) аз, сондықтан іс жүзінде препараттың құрамында натрий жоқ деп есептеуге болады. Балаларда қолдану Методжектті 3 жасқа дейінгі балаларда қолдану осы жас тобындағы метотрексаттың қауіпсіздігі мен тиімділігі туралы деректердің шектеулі болуына байланысты ұсынылмайды. Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері Емдеу кезінде орталық жүйке жүйесі тарапынан (шаршау және бас айналу сияқты) симптомдар дамуының ықтималдығына байланысты Методжект көлік құралдарын және қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне елеусіз немесе орташа әсер ететін дәрілік препарат болып табылады.

Жүктілік Метотрексатты жүктілік кезінде онкологиялық емес көрсетілімдер бойынша қабылдауға болмайды. Жүктілік метотрексатпен ем кезінде және ем аяқталғаннан кейін алты айға дейінгі кезеңде басталғанда, пациент әйелге шаранаға емге байланысты зиянды әсерінің қаупіне қатысты медициналық кеңес алуы, шарананың қалыпты дамуын растау үшін ультрадыбыстық зерттеу жүргізу қажет. Метотрексат жүктілік кезінде қолданған жағдайда кездейсоқ түсіктің, құрсақішілік даму кідіруінің және туа біткен дамудағы кемістіктердің жоғары қаупін тудыратын адамның күшті тератогені болып табылады. Емді жүктілік басталғанға дейін тоқтатқанда жүктілік ағымы қалыпты болғаны туралы хабарланды. Лактация кезеңі Метотрексат емшек сүтіне өтеді. Метотрексат емшек еметін балаларда күрделі жағымсыз реакцияларды туғызуы мүмкін болғандықтан, Методжект бала емізу кезінде қолдануға қарсы көрсетілімді. Сондықтан да, препаратты қабылдауды бастар алдында және қабылдау кезінде бала емізуді тоқтату керек.

Азот тотығы Азот тотығын қолдану метотрексаттың фолат метаболизміне әсерін күшейтеді, бұл ауыр, болжануы қиын миелосупрессия және стоматит сияқты метотрексаттың жоғары уыттылығына әкеледі. Алайда, бұл әсер кальций (натрий) фолинатын енгізу жолымен азайтылуы мүмкін болғанымен, азот тотығы мен метотрексатты бір мезгілде қолданудан аулақ болу керек. Алкоголь, гепатоуытты, гемоуытты дәрілік препараттар Алкогольді ұдайы тұтыну, сондай-ақ гепатоуытты дәрілік препараттарды бір мезгілде қолдану метотрексат гепатоуыттылығының көрініс беру ықтималдығын арттырады («Қолдану кезінде қажетті сақтық шаралары» бөлімін қараңыз). Басқа гепатоуытты дәрілік препараттарды (мысалы, лефлуномид) бір мезгілде қабылдап жүрген пациенттер тиянақты дәрігерлік бақылауда болуы тиіс. Бұл гемоуытты препараттарды (мысалы, лефлунамид, азатиоприн, сульфасалазин, ретиноидтар) бір мезгілде тағайындаған кезде де ескерілуі керек. Лефлуномид пен метотрексатты бір мезгілде қолданған кезде панцитопения мен гепатоуыттылық қаупі артады. Метотрексатпен және ацитретин немесе этретинат сияқты ретиноидтармен біріктіріп емдеу гепатоуыттылықтың даму қаупін арттырады. Пероральді антибиотиктер Тетрациклиндер, хлорамфеникол сияқты пероральді антибиотиктер және әсер ету ауқымы кең, жергілікті антибиотиктер ішек микрофлорасын немесе бактериялық метаболизмді бәсеңдету арқылы метотрексаттың бауыр-ішектік айналымын бұзуы мүмкін. Антибиотиктер Пенициллиндер, гликопептидтер, сульфаниламидтер, ципрофлоксацин және цефалотин сияқты антибиотиктер, жекелеген жағдайларда метотрексаттың бүйрек клиренсін төмендетуі мүмкін, бұл оның қандағы концентрациясының жоғарылауына және осылайша гематологиялық және асқазан-ішек уыттылығының пайда болу қаупі жоғарылауына әкелуі мүмкін. Плазма ақуыздарымен байланысуы жоғары дәрежелі дәрілік препараттар Метотрексат плазма ақуыздарымен байланысады, және салицилаттар, гипогликемиялық препараттар, диуретиктер, сульфаниламидтер, дифенилгидантоин, тетрациклиндер, хлорамфеникол, парааминобензой қышқылы және қабынуға қарсы қышқылды препараттар сияқты ақуыздармен байланысатын басқа дәрілік препараттар оны ығыстырып шығаруы мүмкін, бұл бір мезгілде қолдану кезінде уыттылықтың жоғарылауына әкелуі мүмкін. Пробенецид, әлсіз органикалық қышқылдар, пиразол қатарының препараттары және қабынуға қарсы стероидты емес препараттар Пробенецид, әлсіз органикалық қышқылдар, ілмекті диуретиктер сияқты және пиразолон қатарының препараттары (фенилбутазон) метотрексат шығарылуын төмендетеді және оның қан сарысуындағы концентрациясының артуына әкелуі мүмкін, бұл гематологиялық уыттылықты арттырады. Уыттылықтың жоғарылау қаупі метотрексаттың төменгі дозаларын стероидты емес қабынуға қарсы препараттармен немесе салицилаттармен біріктіргенде пайда болады. Сүйек кемігіне жағымсыз әсер ететін дәрілік препараттар Сүйек кемігіне жағымсыз әсер етуі мүмкін препараттарды қолданған жағдайда (мысалы, сульфаниламидтер, триметоприм, сульфаметоксазол, хлорамфеникол, пириметамин), қан түзілуінің ауыр бәсеңдеуін туындатуы мүмкін екенін ескеру қажет. Фолий қышқылының тапшылығын тудыратын дәрілік препараттар Фолий қышқылының тапшылығын тудыратын препараттарды бірге қолдану (мысалы, сульфаниламидтер, триметоприм-сульфаметоксазол) метотрексат уытты әсерлерінің артуына әкелуі мүмкін. Сондықтан фолий қышқылының жеткіліксіздігі бар болған жағдайда ерекше сақ болу ұсынылады. Құрамында фолий қышқылы немесе фолинаттар бар препараттар Дәрумендік препараттарды немесе құрамында фолий қышқылы, фолинаттар немесе олардың туындылары бар басқа препараттарды қолдану метотрексаттың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Ревматизмге қарсы басқа дәрілік препараттар Ревматизмге қарсы басқа дәрілік препараттармен (мысалы, алтын препараттары, пеницилламин, гидроксихлорохин, сульфасалазин, азатиоприн) бір мезгілде ем жүргізу, әдетте, метотрексаттың уытты әсерлерін арттырмайды. Циклоспорин Циклоспорин метотрексаттың тиімділігі мен уыттылығын арттыруы мүмкін. Бүйрек функциясының бұзылу қаупі жоғары. Сонымен қатар, екі препаратты бір мезгілде қолдану мен шамадан тыс иммуносупрессия және онымен байланысты асқынулар арасында байланыс бар. Сульфасалазин Метотрексат пен сульфасалазиннің біріктірілімі метотрексат тиімділігін арттырып, осылайша, сульфасалазиннің фолий қышқылы синтезін бәсеңдетуі есебінен жағымсыз реакциялар жиілігінің артуына әкелетініне қарамастан, мұндай жағымсыз реакциялар бірнеше зерттеулерде сирек жағдайларда ғана байқалды. Меркаптопурин Метотрексат меркаптопуриннің қандағы концентрациясын арттырады, сол себептен, метотрексатпен меркаптопуринді біріктірген кезде дозаны түзету қажет болуы мүмкін. Протонды сорғы тежегіштері Омепразол немесе пантопразол сияқты протонды сорғы тежегіштерін метотрексатпен бір мезгілде тағайындау олардың өзара әрекеттесуіне әкелуі мүмкін: метотрексат пен омепразолды бір мезгілде қолдану метотрексаттың бүйрекпен шығарылу уақытын ұзартады. Пантопразолмен біріктіріп қолданған бір жағдайда метотрексаттың – 7-гидроксиметотрексат метаболитінің бүйрекпен шығарылуы төмендегені туралы хабарланған, ол миалгиямен және дірілмен қатар жүрген. Теофиллин Метотрексат теофиллиннің клиренсін төмендетуі мүмкін сондықтан метотрексатпен бір мезгілде қолданғанда теофиллиннің концентрациясын бақылау керек. Құрамында кофеин немесе теофиллин бар сусындар Метотрексатпен емдеу кезінде құрамында кофеин мен теофиллин бар сусындарды (кофе, кофеині бар алкогольсіз сусындар, қара шай) шамадан тыс ішуден аулақ болу керек.

Сақтау мерзімі 2 жыл. Жарамдылық мерзімі өткеннен кейін қолдануға болмайды. Сақтау шарттары Жарықтан қорғалған жерде 25 ºС-ден аспайтын температурада сақтау керек. Мұздатып қатыруға болмайды. Балалардың қолы жетпейтін жерде сақтау керек!