Лактоацидоз
Лактоацидоз өте сирек кездесетін, бірақ ауыр (жедел емдеу болмаған кезде өлім жағдайының жоғары деңгейі) метаболизмдік асқыну, көбінесе ауыр бүйрек жеткіліксіздігі, жүрек-өкпе аурулары немесе сепсис кезінде пайда болады. Бүйрек функциясының жедел нашарлауымен метформиннің жинақталуы жүреді, бұл лактоацидоздың даму қаупін арттырады.
Сусыздану жағдайында (ауыр диарея немесе құсу, қызба немесе сұйықтықты тұтынудың төмендеуі) метформинді қабылдауды уақытша тоқтату керек, дәрігермен кеңесу ұсынылады.
Бүйрек функциясының жедел бұзылуын тудыруы мүмкін дәрілік препараттарды (мысалы, гипертензияға қарсы дәрілер, диуретиктер және ҚҚСП) метформин алатын пациенттерге сақтықпен тағайындау керек. Декомпенсацияланған қант диабеті, кетоз, ұзақ уақыт ашығу, алкогольді шамадан тыс тұтыну, бауыр жеткіліксіздігі және ауыр гипоксиямен байланысты кез-келген жағдай, сондай-ақ лактоацидозды тудыруы мүмкін дәрілік заттарды бір уақытта қабылдау сияқты лактоацидоздың басқа да қауіп факторларын ескеру қажет.
Пациенттер және/немесе күтуші адамдар лактоацидоз қаупі туралы хабардар болуы тиіс. Лактоацидоз ацидоздық ентігу, іштің ауыруы, бұлшықет құрысуы, айқын астения, комаға ұласатын гипотермия сияқты спецификалық емес белгілердің пайда болуымен де сипатталады. Диагностикалық зертханалық көрсеткіштер қан рН төмендеуі (7,35-тен төмен), қан плазмасындағы лактат деңгейінің жоғарылауы (5 ммоль/л-ден жоғары), аниондық аралықтың және лактат/пируват арақатынасының ұлғаюы болып табылады.
Метаболизмдік ацидозға күдік туған жағдайда препаратты қабылдауды тоқтатып, дереу дәрігерге қаралу қажет.
Қосымша нұсқаулар алу үшін дереу дәрігерге хабарласыңыз, егер:
• Сіз MELAS синдромы (митохондриялық энцефалопатия, миопатия, лактоацидоз және инсульт тәрізді эпизодтар) немесе тұқым қуалайтын қант диабеті және анасы жағынан берілетін кереңдік (MIDD) сияқты митохондрияларға (жасушаларда энергия өндіретін компоненттер) әсер ететін генетикалық тұқым қуалайтын аурудан зардап шегетініңіз белгілі.
• Метформинді қабылдауды бастағаннан кейін сізде осы белгілердің кез келгені пайда болды: құрысулар, когнитивті қабілеттердің төмендеуі, дене қозғалысының қиындауы, жүйке зақымдануын көрсететін белгілер (мысалы, ауырсыну немесе ұйқышылдық), мигрень және саңырау.
Бүйрек функциясы
Метформин емді бастар алдында бүйрекпен шығарылатындықтан және кейіннен жүйелі түрде креатинин клиренсіне бақылау жүргізген жөн:
- бүйрек функциясы қалыпты пациенттерде жылына кемінде бір рет;
- 3-6 ай сайын егде жастағы пациенттерде, сондай-ақ қалыптың төменгі шегінде креатинин клиренсі бар пациенттерде.
Метформин креатинин клиренсінің көрсеткіштері 30 мл/мин төмен пациенттерге қарсы көрсетілген, бүйрек функциясын бұзатын жағдайлар болған кезде оны қабылдау уақытша тоқтатылуы тиіс.
Жүрек жеткіліксіздігі
Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде гипоксия мен бүйрек жеткіліксіздігінің даму қаупі жоғары болады. Созылмалы жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерге метформинді қабылдау кезінде жүрек және бүйрек функциясына үнемі мониторинг жүргізу керек.
Гемодинамиканың тұрақсыз көрсеткіштері бар жүрек жеткіліксіздігі кезінде метформинді қабылдауға болмайды.
Құрамында йод бар рентгенконтрастылы заттарды қолдану
Құрамында йод бар контрастылы заттарды тамыр ішіне енгізу контраст-индукцияланған нефропатияны туындатуы мүмкін, бұл метформиннің жиналуына және лактоацидоздың даму қаупінің жоғарылауына әкеледі. Метформинді қабылдауды йоды бар рентген-контрастылы заттарды қолдана отырып, зерттеуге дейін немесе сол уақытта тоқтату және бүйрек функциясы қайта бағаланған және тұрақты деп танылған жағдайда, процедурадан кейін 48 сағаттан соң ғана қайта бастау керек.
Хирургиялық операциялар
Жалпы, жұлын немесе эпидуральді анестезиямен жоспарлы хирургиялық операциялар жүргізу кезінде метформинді қолдану тоқтатылуы тиіс. Бүйрек функциясы қайта тексеріліп, тұрақты деп танылған жағдайда ем хирургиялық араласудан немесе пероральді тамақтануды қалпына келтіргеннен кейін 48 сағаттан соң ғана қайта басталуы мүмкін.
Педиатриялық популяция
2 типті қант диабеті диагнозы метформинмен емдеу басталғанға дейін расталуы тиіс.
Ұзақтығы 1 жылды құрайтын клиникалық зерттеулер барысында метформиннің өсу мен жыныстық жетілуге әсер етпейтіні байқалды. Алайда, ұзақ мерзімді деректердің болмауына байланысты метформиннің балалардағы, әсіресе жыныстық жетілу кезіндегі осы параметрлерді кейінгі әсерін мұқият бақылау ұсынылады.
10 жастан 12 жасқа дейінгі балалар
Метформинді 10-нан 12 жас аралығындағы балаларда қолданудың клиникалық тәжірибесі шектеулі - тек 10-нан 12 жас аралығындағы 15 адам бақыланатын клиникалық зерттеулерге енгізілді. Бұл балалар үшін метформиннің тиімділігі мен қауіпсіздігі үлкен балалар мен жасөспірімдер үшін тиімділік пен қауіпсіздіктен ерекшеленбегенімен, аталған жас тобындағы балаларға препаратты тағайындағанда ерекше сақ болу керек.
Басқа сақтандыру шаралары
Пациенттерге күні бойы көмірсуларды біркелкі тұтына отырып, диетаны ұстануды жалғастыру ұсынылады. Дене салмағы артық пациенттерге гипокалориялық диетаны ұстануды жалғастыру ұсынылады (бірақ тәулігіне 1000 ккал кем емес).
Қант диабетін бақылау үшін үнемі стандартты зертханалық зерттеулер жүргізу ұсынылады.
Метформин қан сарысуындағы В12 дәрумені деңгейін төмендетуі мүмкін. В12 дәрумені деңгейінің төмендеу қаупі метформин дозасының, емдеудің ұзаруымен және/немесе В12 дәрумені тапшылығын тудыратын қауіп факторлары бар пациенттерде артады. В12 дәруменінің тапшылығына күдік туындаған жағдайда (мысалы, анемия немесе нейропатия кезінде) оның қан сарысуындағы деңгейін бақылау керек. В12 дәрумені тапшылығының қауіп факторлары бар пациенттер үшін В12 дәрумені деңгейіне мерзімді тексеру қажет болуы мүмкін. Метформинмен емдеуді ол жақсы көтерімді және қарсы көрсетілімдері болмағанша жалғастыру қажет, ал В12 дәруменінің тапшылығын қажетті түзететін емдеу ағымдағы клиникалық нұсқауларға сәйкес жүргізіледі.
Метформин монотерапия кезінде гипогликемияны туғызбайды, алайда оны инсулинмен немесе басқа гипогликемиялық дәрілермен (мысалы, сульфонилмочевина туындыларымен, меглитинидтер тобының препараттарымен) біріктіріп қолданғанда сақтық таныту ұсынылады.
Арнайы сақтандырулар
Жүктілік кезінде және бала емізу кезінде қолдану
Жүктілік
Прегравидарлық кезеңде және жүктілік кезінде бақыланбайтын гипергликемия туа біткен ауытқулардың дамуы, жүктіліктің соңына дейін жетпеуі, жүктіліктен туындаған гипертензияның пайда болуы, преэклампсия және перинатальді өлім қаупінің жоғарылауымен астасады. Ана мен бала үшін гипергликемиямен байланысты қолайсыз нәтижелер қаупін азайту үшін жүктілік кезінде қандағы глюкоза деңгейін қалыпты жағдайға жақын ұстау қажет.
Метформин аналық деңгейге жетуі мүмкін концентрацияда плацента арқылы өтеді.
Регистрлер және жарияланған деректер (метаанализдер, клиникалық зерттеулер, регистрлер) негізінде когорттық зерттеуден алынған жүкті әйелдер туралы деректердің басым бөлігі (1000-нан астам жағдай) метформинді прегравидарлық кезеңде және/немесе жүктілік кезінде қолданғаннан кейін туа біткен ауытқулардың, фетоуыттылықтың немесе неонатальді уыттылықтың даму қаупінің жоғарылағанын көрсетпейді.
Құрсақішілік даму кезеңінде метформиннің балаларға әсер етуінің алыс нәтижелері туралы жеткіліксіз және дәлелсіз деректер бар. Метформин, құрсақішілік кезеңде оның әсеріне ұшыраған 4 жасқа дейінгі балалардың моторикасы мен әлеуметтік дамуына әсер етпейді, дегенмен кейіннен білінетін нәтижелері туралы мәліметтер шектеулі.
Клиникалық қажеттілік кезінде метформинді жүктілік кезінде және прегравидарлық кезеңде қолдануды инсулинге қосымша немесе альтернатива ретінде қарастыруға болады.
Лактация
Метформин емшек сүтіне өтеді. Метформинді қабылдау аясында емшек сүтімен емізу кезінде нәрестелерде жағымсыз әсерлер байқалмады. Алайда, деректердің шектеулі болуына байланысты бала емізу кезеңінде препаратты қолдану ұсынылмайды. Бала емізуді тоқтату туралы шешім бала емізудің пайдасы мен балада жағымсыз әсерлердің пайда болу қаупін ескере отырып қабылдануы керек.
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Препаратпен монотерапия гипогликемия туғызбайды, сондықтан көлік құралдары мен механизмдерді басқару қабілетіне әсер етпейді.
Пациенттерді метформинді басқа гипогликемиялық дәрілермен (сульфонилмочевина туындыларымен, инсулинмен немесе меглитинидтер тобының препараттарымен және т.б.) бірге қолданған кезде гипогликемияның даму қаупі туралы ескерту керек, бұл кезде көлік құралдарын басқару және жоғары зейін қоюды және жылдам психомоторлық реакцияларды талап ететін басқа да қауіпті қызмет түрлерімен айналысу қабілеті нашарлайды.