Әсер ету механизмі
Қалқанша маңы безінің негізгі жасушаларының беткейінде орналасқан кальцийге сезімтал рецепторлар ПТГ секрециясының негізгі реттеушілері болып табылады. Этелкальцетид кальцийге сезімтал рецепторларды байланыстыру және іске қосу арқылы ПТГ секрециясын төмендететін синтетикалық пептидті кальцимиметик болып табылады. ПТГ концентрациясының төмендеуі қан сарысуындағы кальций мен фосфат концентрациясының төмендеуімен қатар жүреді.
Фармакодинамикалық әсерлері
5 мг этелкальцетидті бір рет вена ішіне болюсті енгізгеннен кейін 30 минут ішінде ПТГ концентрациясының жылдам төмендеуі орын алады, ол 1 сағат бойы барынша төмен деңгейде сақталады, содан кейін концентрациялар бастапқы мәндерге дейін қалпына келеді. ПТГ төмендеуінің айқындылығы мен ұзақтығы дозаның ұлғаюымен күшейеді. Гемодиализдегі пациенттерде ПТГ концентрациясының төмендеуі қан плазмасындағы этелкальцетид концентрациясымен өзара байланысты. Этелкальцетидті аптасына 3 рет вена ішіне болюсті енгізу кезінде ПТГ концентрациясын төмендету әсері енгізу кезеңі барысында 6 ай ұзақтықпен сақталды.
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
Плацебо-бақыланатын зерттеулер
Аптасына гемодиализ емшарасының 3 сеансынан (n = 1023) өткен ҚГПТ және СБЖ бар пациенттерде ұзақтығы 6 ай екі салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеулер жүргізілді. Пациенттерге ПТГ ≤ 300 пг/мл концентрациясының нысаналы мәніне қол жеткізу үшін алғашқы 17 апта бойы 4 аптада бір рет дозаны аптасына 3 рет 5 мг ең жоғары дозаға дейін түзете отырып, гемодиализ емшарасының соңында аптасына 3 рет 5 мг бастапқы дозада Парсабив препараты немесе плацебо енгізілді. Тиімділікті бағалау кезеңінде (ТБК) Парсабив препаратының медианалық орташаланған апталық дозасы 20,4 мг (бір енгізуге 6,8 мг) құрады. ПТГ концентрациясының мәндері анағұрлым төмен пациенттерге скрининг кезінде әдетте төмен жоғары дозалар талап етілді (ПТГ концентрациясының скринингтік мәндері < 600 пг/мл, 600-ден ≤ 1000 пг/мл және > 1000 пг/мл пациенттер үшін тиісінше 15,0 мг, 21,4 мг, 27,1 мг). Диализаттағы кальций концентрациясы ≥ 2,25 мэкв/л деңгейінде сақталды.
Әрбір зерттеудің негізгі соңғы нүктесі ТБК барысында ПТГ концентрациясының бастапқы мәнге қатысты > 30%-ға төмендеуі (20-дан 27 аптаға дейінгі кезең ретінде айқындалған) пациенттердің үлесі болды. Қосымша соңғы нүктелер ТБК ≤ 300 пг/мл бойы ПТГ концентрациясының орташа деңгейі бар пациенттердің үлесі және ПТГ, cCa, фосфаттар концентрациясы деңгейінің өзгеру пайызы және ТБК барысында сарысудағы кальций мен фосфаттар концентрациясының (Ca x P) өнімдері болды.
Әр зерттеудің екі тобының демографиялық және бастапқы сипаттамалары ұқсас болды. Осы 2 зерттеудегі пациенттердің орташа жасы 58,2 жасты құрады (21 жастан 93 жасқа дейін). Осы 2 зерттеулерде ПТГ орташа (SE) бастапқы концентрациясы Парсабив препараты және плацебо топтары үшін тиісінше 846,9 (21,8) пг/мл және 835,9 (21,0) пг/мл құрады, бұл ретте екі зерттеуге де енгізілген пациенттердің шамамен 21%-ында ПТГ концентрациясының бастапқы деңгейі > 1000 пг/мл құрады. Зерттеуге кіргізілгенге дейін гемодиализдің орташа ұзақтығы 5,4 жылды құрады, бұл ретте зерттеуге кіргізілген сәтте пациенттердің 68%-ы D дәруменінің стеролды түрлерін, ал 83%-ы фосфат-байланыстыратын препараттарды алды.
Екі зерттеу де Парсабив препаратының ПТГ концентрациясын, сондай-ақ кальций, фосфат және Ca × P концентрациясын төмендететінін көрсетті. Екі зерттеуде алынған барлық негізгі және қосымша соңғы нүктелер бойынша нәтижелер 1-кестеде көрсетілгендей статистикалық тұрғыдан маңызды және бір текті болды.
1-кесте. 6 айға созылатын плацебобақыланатын зерттеулерде Парсабив препаратының ПТГ концентрациясына, қан сарысуындағы альбумин-түзетілген кальций концентрациясына, фосфаттар мен Ca × P концентрациясына әсері
1-зерттеу — 2-зерттеу
Парсабив(N = 254) — Плацебо(N = 254) — Парсабив(N = 255) — Плацебо(N = 260)
ПТГ
ТБК бойы ПТГ концентрациясы > 30%-ға төмендеген пациенттер, n (%) — 188 (74,0)a — 21 (8,3) — 192 (75,3)a — 25 (9,6)
ТБК бойы ПТГ концентрациясы ≤ 300 пг/мл құрайтын пациенттер n (%) — 126 (49,6)a — 13 (5,1) — 136 (53,3)a — 12 (4,6)
ТБК бойы өзгерістің орташа пайызы, % (SE) — -55,11 (1,94)a — 13,00 (2,81) — -57,39 (1,91)a — 13,72 (2,50)
Альбумин-түзетілген кальцийдің қан сарысуындағы концентрациясы
ТБК бойы өзгерістің орташа пайызы, % (SE) — -7,29 (0,53)a — 1,18 (0,29) — -6,69 (0,55)a — 0,58 (0,29)
Фосфат концентрациясы
ТБК бойы өзгерістің орташа пайызы, % (SE) — -7,71 (2,16)b — -1,31 (1,42) — -9,63 (1,61)a — -1,60 (1,42)
Ca x P
ТБК бойы өзгерістің орташа пайызы, % (SE) — -14,34 (2,06)a — -0,19 (1,44) — -15,84 (1,57)a — -1,06 (1,42)
a p < 0,001 плацебоға қарсы
b p = 0,003 плацебоға қарсы
Парсабив препараты ПТГ концентрациясының бастапқы деңгейіне, диализдің ұзақтығына және D дәруменінің стеролды түрлерін қолдануға қарамастан ПТГ концентрациясын төмендетті. ТБК барысында ПТГ ≤ 300 пг/мл концентрация деңгейіне жету ықтималдығы скрининг кезеңінде анықталған ПТГ концентрациясының жоғарылығы азырақ пациенттерде жоғары болды.
Парсабив препаратын қолдану плацебомен салыстырғанда сүйек метаболизмі маркерлерінің (сүйек-спецификалық сілтілік фосфатаза және І типті стелопептид коллагені) деңгейінің төмендеуімен және 23-типті фибробласттардың өсу факторымен (іздеу соңғы нүктелері) (27-апта) астасқан болды.
Белсенді бақылаудағы зерттеулер
6 айға созылатын белсенді бақылаумен салыстырмалы жасырын зерттеуде гемодиализде болған ҚГПТ және СБЖ бар 683 пациентте Парсабив және цинакальцет препараттарының тиімділігі мен қауіпсіздігін салыстыру жүргізілді. Парсабив препаратын дозалау режимі плацебо-бақыланатын зерттеулерде қолданылатын дозалау режиміне ұқсас болды (бастапқы доза аптасына 3 рет 15 мг ең жоғары дозаға дейін 2,5 мг немесе 5 мг қадаммен 4 аптада бір рет түзетумен 5 мг). Цинакальцеттің бастапқы дозасы цинакальцетті медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес 4 аптада бір рет 30 мг немесе 60 мг қадаммен 180 мг соңғы ең жоғары дозаға дейін түзетумен тәулігіне бір рет 30 мг құрады. ТБК барысында Парсабив препаратының медианалық орташаланған апталық дозасы 15,0 мг (бір енгізуге 5,0 мг), ал цинакальцеттің медианалық орташаланған апталық дозасы — 360,0 мг (бір енгізуге 51,4 мг) құрады. Негізгі соңғы нүкте бастапқы мәнге қатысты ПТГ концентрациясының орташа мәні ТБК барысында (20 аптадан 27 аптаға дейін) > 30%-ға төмендеген пациенттердің кем емес үлесі болды. Негізгі қосымша соңғы нүктелер ТБК барысында ПТГ орташа концентрациясы бастапқы мәніне қатысты > 50% және > 30%-ға төмендеген пациенттердің үлесі және жақсы нәтижені тізбекті тексерумен алғашқы 8 апта ішінде апталық құсу немесе жүрек айнуы болған күндердің орташа саны болды. Парсабив және цинакальцет препараттары топтарындағы ПТГ орташа (SE) бастапқы концентрациялары тиісінше 1092,12 (33,8) және 1138,71 (38,2) пг/мл құрады. Демографиялық және басқа да бастапқы сипаттамалар плацебо-бақыланатын зерттеулерде байқалғандарға ұқсас болды.
Парсабив препараты негізгі соңғы нүктесі бойынша цинакальцеттен кем түспеді және ТБК барысында бастапқы мәніне қатысты ПТГ ұзақтығының орташа концентрациясы > 30%-ға төмендеген пациенттердің үлесіне (цинакальцет үшін 57,7%-бен салыстырғанда Парсабив препараты үшін 68,2%; p = 0,004) және ТБК барысында бастапқы мәніне қатысты ПТГ концентрациясының орташа мәні > 50%-ға төмендеген пациенттердің үлесіне (цинакальцет үшін 40,2% салыстырғанда Парсабив препараты үшін 52,4%; p = 0,001) қатысты қосымша соңғы нүктелер бойынша цинакальцеттен асып түсті. Алғашқы 8 апта ішінде апталық құсу немесе жүрек айнуы болған күндердің орташа санына қатысты қосымша соңғы нүкте бойынша екі топтың статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылықтары анықталған жоқ.
Препаратты ауыстырумен зерттеу
Пациенттердің цинакальцеттен Парсабивке ауысуы кезінде қан сарысуындағы альбумин-түзетілген кальций концентрациясының өзгерістері бағаланған зерттеу нәтижелері қан сарысуындағы альбумин-түзетілген кальций концентрациясы ≥ 8,3 мг/дл (2,08 ммоль/л) болған жағдайда цинакальцетті қолдануды тоқтатқаннан кейін 7 тәуліктен соң Парсабив препаратымен емдеуді қауіпсіз түрде бастауға болатындығын көрсетті.
Ашық кеңейтілген зерттеу
Плацебо-бақыланатын зерттеулерге енгізілген пациенттер қатысқан ұзақтығы 52 апта бір топтық кеңейтілген зерттеу және жоғарыда сипатталған препаратты ауыстырумен зерттеу гемодиализде болған ҚГПТ және СБЖ бар 891 пациентте Парсабив препаратының ұзақ мерзімді қауіпсіздігі мен тиімділігін зерттеу үшін жүргізілді. Барлық пациенттер аптасына 3 рет 5 мг бастапқы дозада Парсабив қабылдады. Парсабив препаратының дозасы сарысудағы cСa концентрациясын ұстап тұру кезінде ≤ 300 пг/мл құрайтын ПТГ концентрациясының нысаналы мәндеріне қол жеткізу үшін 15 мг ең жоғары дозаға дейін 5, 9, 17, 25, 33, 41 және 49-шы апталарда жетеді.
52 аптаның соңына қарай Парсабив препаратының қауіпсіздігі бойынша ешқандай жаңа деректер алынған жоқ, бұл ретте ПТГ концентрациясының диализге дейінгі мәндерінің 2/3 пациенттегі бастапқы мәнге қатысты > 30%-ға төмендеуімен расталған емдеу тиімділігінің сақталуы көрсетілді. Одан өзге, Парсабив ПТГ концентрациясының диализ алдындағы деңгейін пациенттердің 50%-дан астамында ≤ 300 пг/мл дейін төмендетті, сондай-ақ ПТГ, cCa, cCa × P және фосфаттар концентрациясының бастапқы мәндеріне қатысты орташа мәндерін төмендетті.
Балалар
Еуропадағы дәрілік заттар жөніндегі агенттік гиперпаратиреозды емдеу кезінде бала жасындағы пациенттердің бір немесе одан да көп қосалқы топтарында Парсабив препаратын зерттеу нәтижелерін міндетті түрде беруді кейінге қалдырды (препаратты балаларда қолдану жөніндегі ақпарат 4.2 бөлімде ұсынылған).