Әсер ету механизмі
Клопидогрел метаболиттерінің бірі тромбоциттер агрегациясының тежегіші болып табылатын ізашар дәрісі болып табылады. Клопидогрел тромбоциттер агрегациясын бәсеңдететін белсенді метаболит түзу үшін CYP2С19 энзимдері арқылы метаболизмге ұшырауы тиіс. Клопидогрел белсенді метаболиті аденозиндифосфаттың (AДФ) өзінің P2Y12 тромбоциттік рецепторымен байланысуын және кейінгі гликопротеиндік GPIIb/IIIa кешенінің АДФ себебімен іске қосылуын селективті тежеп, сол арқылы тромбоциттер агрегациясына кедергі болады. Қайтымсыз байланысу салдарынан әсерге ұшыраған тромбоциттер өз тіршілігінің бүкіл қалған мерзімінде (шамамен 7-10 күн) зақымданады, ал тромбоциттердің қалыпты функциясының қалыпқа келуі тромбоциттік циклға сәйкес жылдамдықпен жүзеге асады. АДФ-тан ерекшеленетін агонистерден туындаған тромбоциттер агрегациясы да босап шыққан АДФ әсерімен жүзеге асатын тромбоциттер іске қосылуының күшеюін бөгеу жолымен бәсеңдейді. Белсенді метаболит кейбіреулері полиморфты болып келетін немесе өзге дәрілік қосылыстармен бәсеңдейтін CYP450 энзимдері арқылы түзілетіндіктен, пациенттердің бәрінде бірдей тромбоциттердің бәсеңдеу дәрежесі жеткілікті болмайды.
Фармакодинамикалық әсерлер
Тәулігіне 75 мг қайталанатын дозалары бірінші күннен-ақ АДФ туғызған тромбоциттер агрегациясының едәуір бәсеңдеуіне әкелді. Тежеу әсері үдемелі күшейіп, 3-7 күннен соң тепе-тең жағдайға жетті. Тепе-теңдік жағдай сатысында тәулігіне 75 мг дозада байқалған тежелудің орташа деңгейі 40%-дан 60%-ға дейін. Тромбоциттер агрегациясы және қан кету уақыты, әдетте, емді тоқтатудан кейін 5 күннен соң бастапқы деңгейіне біртіндеп оралды.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Клопидогрелдің қауіпсіздігі мен тиімділігі 100 000-нан астам пациенттің қатысуымен жеті салыстырмалы жасырын зерттеуде зерттелді: CAPRIE зерттеуі - клопидогрелді АСҚ-мен салыстыру және CURE, CLARITY, COMMIT, CHANCE, POINT және ACTIVE-А зерттеулері, онда клопидогрелді плацебомен салыстырды, екі дәрілік зат та АСҚ-мен және басқа стандартты терапиямен біріктірілімде қабылданды.Таяудағы миокард инфарктісі (МИ), таяудағы инсульт немесе диагностикаланған шеткері артериялар ауруы
CAPRIE зерттеуінде атеротромбоз, таяудағы миокард инфарктісі (< 35 күн), таяудағы ишемиялық инсульт (7 күн мен 6 ай аралығында) немесе диагностикаланған шеткері артериялар ауруымен (ШАА) 19 185 пациент қамтылды. Пациенттер клопидогрелді 75 мг/тәулік немесе АСҚ 325 мг/тәулік алу үшін рандомизацияланды және 1-3 жыл бойы байқалды. Миокард инфарктісі бар пациенттердің қосалқы тобында көптеген пациенттер жедел миокард инфарктісінен кейін алғашқы бірнеше күн бойы АСҚ қабылдады
Миокард инфарктісі бар пациенттердің қосалқы тобында көптеген пациенттер жедел миокард инфарктісінен кейін алғашқы бірнеше күн бойы АСҚ қабылдады Барлық рандомизацияланған пациенттер талдауында 939 оқиға клопидогрел тобында байқалды және 1020 оқиға АСҚ тобында байқалды (қауіптің салыстырмалы төмендеуі (ҚСТ) 8.7%, [95% СА: 0.2 16.4 дейін]; p=0.045), бұл 2 жыл ем алған әр 1,000 пациент үшін жаңа ишемиялық оқиғаның туындауына жол берілмеген 10 [СА: 0 20 дейін] қосымша пациентке сай келеді. Екіншілік соңғы нүкте ретінде жалпы өлімге ұшырауды талдау клопидогрел (5.8%) мен АСҚ (6.0%) арасында елеулі айырмашылық көрсетпеді.
Тиісті аурулар (миокард инфарктісі, ишемиялық инсульт және шеткері артериялар ауруы) бойынша қосалқы топтарды талдау шеткері артериялар ауруы себебімен қосылған пациенттердегі (әсіресе, миокард инфарктісін алғандарда) (ҚСТ=23,7%; СА: 8,9-36,2) ең көп (p=0,003 тұсында статистикалық мәніне жеткен) әсерді, инсульт алған пациенттердегі азырақ (ҚСТ=7,3%; СА: -5,7-ден 18,7 дейін [p=0,258]) әсерді (АСҚ әсерінен елеулі ерекшеленбеген) көрсетті. Таяуда алған миокард инфарктісі себебімен ғана зерттеуге қосылған пациенттерде клопидогрел тиімділігі көптеген көрсеткіштер бойынша азырақ болды, бірақ осы орайда ол АСҚ әсерінен статистикалық мәнді ерекшеленбеді (ҚСТ=4%; СА: -22,5 11,7 дейін [p=0,639]). Бұдан бөлек, жасына қарай пациенттердің қосалқы топтарын талдау клопидогрелдің 75 жастан асқан пациенттердегі жағымды әсерінің, 75 жасқа дейінгі пациенттерге қарағанда, төмен болғанын айғақтайды.
CAPRIE зерттеуінің дәлелдеу базасы жекелеген қосалқы топтардағы тиімділігін бағалау үшін жеткіліксіз болғандықтан түрлі аурулармен пациенттер үшін ҚСТ айырмашылықтары шын мәнінде бар ма немесе айырма кездейсоқ болды ма, түсініксіз күйде қалады.
Жедел коронарлық синдром
CURE зерттеуінде соңғы 24 сағатта кеуденің ауыру ұстамасы немесе ишемия симптомдары байқалған ST сегментінің көтерілуінсіз жедел коронарлық синдромы (тұрақсыз стенокардия немесе Q тісшесінсіз миокард инфарктісі) бар 12 562 пациент қамтылды. Пациенттерде жаңа ишемияны немесе жүрек ферменттерінің немесе I немесе T тропонин белсенділігінің, қалыптың жоғарғы шегімен салыстырғанда, кемінде екі есе жоғарылауын айғақтайтын ЭКГ өзгерістері болды. Пациенттер клопидогрелді (75 мг/тәулік дозаны қолданумен жалғасатын 300 мг жүктемелік доза, n=6259) немесе плацебоны (n=6303), екеуін АСҚ-мен (тәулігіне 1 рет 75-325 мг) және басқа стандартты еммен біріктірілімде алу үшін рандомизацияланды. Емдеу ұзақтығы 1 жылға дейін болды. CURE зерттеуі барысында сонымен қатар 823 (6,6%) пациент GPIIb/IIIa гликопротеин рецепторларының антагонисімен ем қабылдады. 90%-дан астам пациент гепарин алды. Осындай қатарлас ем клопидогрелмен және плацебомен емдегенде қан кету туындауының салыстырмалы жиілігіне статистикалық сенімді ықпал етпеді.
Бастапқы соңғы нүктеге [жүрек-қантамыр (ЖҚ) өлімі, миокард инфарктісі (МИ) немесе инсульт] жеткен пациенттер саны клопидогрел тобында 582 (9,3%) және плацебо тобында 719 (11,4%) құрады. Қауіптің салыстырмалы төмендеуі клопидогрел тобы үшін (17% - консервативтік ем кезінде, 29% - стентті орнатумен немесе онсыз тері арқылы транслюминальді коронарлық ангиопластика жасалғанда және 10% - қолқа-коронарлық шунттау жүргізілгенде) 20% құрады (95% СА 10-28%; p=0,00009). Жаңа жүрек-қантамыр оқиғалары (бастапқы соңғы нүкте) дамуының алдын алу 0-1, 1-3, 3-6, 6-9 және 9-12 ай зерттеу кезеңдерінде, тиісінше, 22% (СА: 8,6-33,4), 32% (СА: 12,8-6,4), 4% (СА: -26,9-26,7), 6% (СА: -33,5-34,3) және 14% (СА: -31,6-44,2) құраған ҚСТ-мен жүзеге асты. Яғни, 3 айдан аса емделуден соң жағымды әсері клопидогрел+АСҚ тобында байқалды, одан әрі өспеді, ал қан кетудің туындау қаупі сол күйінде қалды ("Айрықша нұсқаулар және қолданған кездегі сақтандыру шаралары" бөлімін қараңыз).
CURE зерттеуі барысында клопидогрел қолдану тромболитикалық емдеудің (ҚСТ=43,3%; СА: 24,3-57,5%) және GP IIb/IIIa гликопротеин рецепторлары тежегіштерінің (ҚСТ=18,2%; СА: 6,5-28,3%) қажеттілігін азайтты.
Біріктірілген бастапқы соңғы нүктеге (ЖҚ болатын өлім, миокард инфарктісі, инсульт немесе рефрактерлі ишемия) жеткен пациенттер саны клопидогрел тобында 1035 (16,5%) және плацебо тобында 1187 (18,8%) құрады. ҚСТ клопидогрел тобында 14% (95% СА 6-21%, p=0,0005) құрады. Бұл әсер негізінен миокард инфарктісі жиілігінің статистикалық маңызды төмендеуімен байланысты болды [287 (4,6%) клопидогрел тобында және 363 (5,8%) плацебо тобында]. Тұрақсыз стенокардия себебінен қайталанатын ауруханаға жату жиілігінің өзгеруі байқалмады.
Түрлі сипаттамалары (мысалы, тұрақсыз стенокардия немесе Q тісшесінсіз миокард инфарктісі, төменнен жоғарыға дейінгі қауіп деңгейі, қант диабеті, реваскуляризация қажеттілігі, жасы, жынысы және т.б.) бар пациенттер топтарында алынған нәтижелер бастапқы талдау нәтижелерімен сәйкес келді. Атап айтқанда, стент (Stent-CURE) орнатылған (CURE бүкіл қауымының 17%-ы) 2172 пациентке жасалған қосымша талдау, плацебомен салыстырғанда, клопидогрелмен емдеу кезінде сенімді ҚСТ (26,2%) байқалуын көрсетті, бұл бастапқы соңғы нүктенің (ЖҚ өлімі, миокард инфарктісі, инсульт) дамуының алдын алуда клопидогрел пайдасына шешіліп, сондай-ақ екінші біріккен бастапқы соңғы нүкте (ЖҚ өлімі, миокард инфарктісі, инсульт немесе рефрактерлік ишемия) бойынша нақты ҚСТ (23,9%) болатынын айғақтайды. Оның үстіне, пациенттердің осы қосалқы тобында клопидогрелдің қауіпсіздік бейінінің ешқандай ерекше ескертулерін туындатпайды. Осылайша, пациенттер тобын қосымша талдау нәтижелері бүкіл зерттеу нәтижелеріне сәйкес келеді.
Клопидогрелдің жағымды әсері басқа жүрек-қантамыр дәрілерімен (гепарин/төмен молекулалы гепарин, GP IIb/IIIa гликопротеин рецепторларының тежегіштері, липид төмендететін препараттар, β-адренорецепторлардың блокаторлары және АӨФ тежегіштері сияқты) шұғыл және ұзақ ем алуға қарамастан көріністелді. Клопидогрел тиімділігі АСҚ дозасына (тәулігіне 1 рет 75-325 мг) байланысты болмады.ST сегментінің көтерілумен жедел миокард инфарктісі ST сегментін көтерілуімен жедел миокард инфарктісі (STEMI) бар пациенттерде клопидогрелдің қауіпсіздігі мен тиімділігі 2 CLARITY рандомизацияланған, плацебо-бақыланатын салыстырмалы жасырын зерттеулерде, CLARITY (CLARITY PCI) және COMMIT зерттеуінің қосалқы топтарының перспективалық талдауында бағаланды.
CLARITY зерттеуіне ST сегментінің көтерілуімен соңғы 12 сағат ішінде миокард инфарктісін алған және тромболитикалық ем жоспарланған 3491 пациент қосылды. Пациенттер клопидогрел (300 мг жүктеме доза, әріқарай – 75 мг/тәулік, n=1752) немесе плацебо (n=1739), екеуін АСҚ-мен (75-162 мг/тәулік қолданумен жалғасатын 150-325 мг жүктеме дозасы), фибринолитикалық препаратпен және қажет болған жағдайда – гепаринмен біріктірілімде қабылдады. Пациенттерді әріқарай қадағалау 30 күн жалғасты. Бірінші біріктірілген соңғы нүкте клиникадан шығарылу алдында ангиограммада анықталған инфарктке тәуелді артерия окклюзиясы, өлім немесе коронарлық ангиография жасау алдында миокард инфарктісінің қайталануы болды. Ангиография жасалмаған пациенттер үшін бастапқы соңғы нүкте өлім немесе миокард инфарктісінің 8 тәулікке дейін немесе клиникадан шығару сәтіне дейін қайталануы болды. Осы зерттеуге қатысқан пациенттер арасында пациенттердің 19,7%-ы әйел және 29,2%-ы 65 жаста және одан асқан болды. Жалпы пациенттердің 99,7%-ы фибринолитикалық препараттар (фибрин-спецификалық 68,7%, фибрин-спецификалық емес 31,1%), 89,5%-ы гепарин, 78,7%-ы β-адренорецепторлар блокаторларын, 54,7%-ы АӨФ тежегіштерін және 63%-ы статиндер қабылдады.
Бастапқы соңғы нүктеге клопидогрел қабылдаған топтан пациенттердің он бес пайызы (15.0%) және плацебо алған топтан 21,7%-ы жетті. Осылайша, оның абсолютті төмендеуі 6,7% болып, негізінен, артерияда инфарктпен байланысты окклюзия дамыған жағдайлар санының азаюына орай клопидогрел пайдасына 36% (95% СА: 24–47%; p <0,001) басым түсті. Осындай артықшылығы жасына, жынысына, инфаркт орналасуы және фибринолитиктермен немесе гепаринмен қабылдаған ем түріне қарай бөлінген пациенттердің барлық алдын ала белгіленген қосалқы топтарында байқалды.
CLARITY PCI қосалқы топтық талдауы ТКА жасатқан 1863 STEMI бар пациенттерді қамтыды. Клопидогрелдің 300 мг (n = 933) жүктеме дозасын қабылдаған пациенттерде плацебомен (n = 930) салыстырғанда жүрек-қантамырлары ауруларынан, миокард инфарктісінен немесе ТКА-дан кейінгі инсульттан болатын өлім көрсеткіші айтарлықтай төмендеді (клопидогрелмен алдын ала емдеу тобында 3,6%, плацебо тобында 6,2 % салыстырғанда, мүмкіндіктер арақатынасы (МА): 0,54; 95 % СА: 0,35–0,85; p = 0,008). 300 мг НД клопидогрел қабылдаған пациеттерде плацебомен салыстырғанда жүрек-қантамырлары ауруларынан, МИ немесе 30 күн ішінде ТКА-дан кейінгі инсульттан болатын өлім көрсеткіші айтарлықтай төмендеді (клопидогрелмен алдын ала емдеу тобында 7,5 %, плацебо тобында 12,0 % салыстырғанда, МҚ: 0,59; 95% СА: 0,43–0,81; p = 0,001).
Алайда, CLARITY зерттеуінің жалпы популяциясын бағалау кезінде бұл құрама соңғы нүкте екінші соңғы нүкте ретінде статистикалық тұрғыдан маңызды болмады. Екі емдеу тобы арасында ауқымды немесе аздаған қан кету жиілігінде айтарлықтай айырмашылықтар байқалмады (клопидогрелмен алдын ала емдеу тобында 2,0%, плацебо тобында 1,9%, p > 0,99). Бұл зерттеудің нәтижелері STEMI-де және ТКА-дан кейінгі пациенттерде клопидогрелмен алдын ала емдеудің әдеттегі стратегияда клопидогрелдің жүктеме дозасын ерте тағайындау қажеттілігін көрсетеді.
Екі факторлы COMМIT зерттеуінде 45 852 пациент қамтылды, оларда соңғы 24 сағат ішінде миокард инфарктісіне күмән тудыруы мүмкін симптомдардың туындауы байқалды, бұл ЭКГ көрсеткіштерінің қалып шегінен ауытқуларымен (мысалы, ST сегментінің көтерілуі немесе депрессиясы немесе Гис шоғырының сол жақ тармағының блокадасы) расталады. Пациенттер клопидогрелді (75 мг/тәулік, n=22 961) немесе плацебоны (n=22 891) АСҚ-мен (162 мг/тәулік) біріктірілімде 28 күн бойы немесе стационардан шығарылғанша қабылдады. Бастапқы біріктірілген соңғы нүктелер кез келген себеппен өліммен аяқталу және миокард инфарктісінің алғашқы қайталануы, инсульт немесе өлім болды. Пациенттер тобында 27,8% әйел, пациенттердің 58,4%-ы ≥60 жаста болды (26% ≥70 жас) және пациенттердің 54,5%-ы фибринолиздік препараттар қабылдады.
Клопидогрел кез келген себеппен өлімнің салыстырмалы даму қаупін 7% (p=0,029) және инфаркт, инсульт немесе өлім қайталануының біріккен салыстырмалы қаупін 9% (p=0,002) статистикалық нақты төмендетті, осы орайда салыстырмалы және абсолютті төмендеу, тиісінше, 0,5% және 0,9% құрады. Осындай әсері фибринолитиктер қабылдауға қарамастан жасы мен жынысы әртүрлі пациенттерде білінді және алғашқы 24 сағат ішінде байқалды.
ТКА жасалған жедел коронарлық синдромы бар пациенттерде клопидогрелдің жүктеме дозасы 600 мг құрайды
CURRENT-OASIS-7 (Қайталанатын құбылыстардың жиілігін төмендету үшін клопидогрел мен аспириннің оңтайлы дозасын қолдану)
Рандомизацияланған факторлық зерттеуге ТКА ерте жасау үшін көрсеткіші бар жедел коронарлық синдромы (ЖКС) бар 25 086 адам енгізілді. Пациенттер қосарлы дозаны (тәулігіне 600 мг 1, содан кейін тәулігіне 150 мг 2-7, содан кейін тәулігіне 75 мг) немесе стандартты дозаны (тәулігіне 300 мг 1, содан кейін тәулігіне 75 мг), сондай-ақ жоғары дозаны (тәулігіне 300-325 мг) немесе төмен дозаны (тәулігіне 75-100 мг) алу үшін кездейсоқ тағайындалды. Зерттеуге енгізілген ЖКС бар 24 835 пациенттерге коронарлық ангиография жасалды, ал 17 263-ке ТКА жасалды. ТКА жасалған 17 263 пациенттің ішінде клопидогрелдің қосарлы дозасы бастапқы соңғы нүктеге жету жиілігін төмендетті (3,9%, 4,5% түзетілген тәуекел коэффициентімен (о) = 0,86, 95% Са 0,74–0,99, p = 0,039) және стент тромбозын айтарлықтай төмендетті (2,3% салыстырғанда 1,6 %, ҚҚ: 0,68; 95% СА: 0,55–0,85; p = 0,001). Клопидогрелдің стандартты дозасын қолданғаннан гөрі қосарлы дозаны қолданғанда кең қан кету жиі байқалды (1,1% салыстырғанда 1,6 %, ҚҚ = 1,41, 95% СА 1,09–1,83, p = 0,009). Бұл зерттеуде клопидогрелдің 600 мг жүктеме дозасы ≥ 75 жастағы және < 75 жастағы пациенттерде тұрақты тиімділікті көрсетті.
ARMYDA-6 MI (миокард инфарктісінде ангиопластикада миокардтың зақымдануын азайту үшін антитромбоциттік терапия)
Рандомизацияланған перспективалы халықаралық көп орталықты зерттеуде 600 мг НД клопидогрел алдын ала тағайындалуы STEMI кезінде жедел ТКА жағдайында НД 300 мг-мен салыстырғанда бағаланды. Пациенттер 600 мг НД клопидогрел (n = 103) немесе 300 мг НД клопидогрел (n = 98) ТКА-ға дейін алды, содан кейін оларға ТКА-дан кейінгі күні 1 жылға дейінгі кезең ішінде тәулігіне 75 мг тағайындалды. 600 мг НД клопидогрел қабылдаған пациенттерде инфаркт аймағы 300 мг НД қабылдаған пациенттерге қарағанда айтарлықтай аз болды. ТКА-дан кейін НД 600 мг тобында < 3-ші ауырлық дәрежесінде (16,3% - бен салыстырғанда 5,8 %, p = 0,031) аз жиі тромболиз байқалды, шығару кезінде сол жақ қарыншаның шығарылу фракциясының (СҚ ШФ) жақсаруы (48,8 ± 11,3% - бен салыстырғанда 52,1 ± 9,5 %, p= 0,026), ал 30 күндік жүрек-қантамырлардың ауыр жағымсыз құбылыстары сирек кездеседі (15% - бен салыстырғанда 5,8 %, p = 0,049). Препаратты енгізу орнында қан кету немесе асқыну жиілігінің жоғарылауы байқалмады (30-шы күні екіншілік соңғы нүктелер).
HORIZONS-AMI (жедел миокард инфарктісіндегі реваскуляризация мен стенттеудің үйлесімді нәтижелері)
Бұл ретроспективалық зерттеу 600 мг НД клопидогрел тромбоциттерінің белсендірілуін жылдам және айқынырақ тежеуді қамтамасыз етуді бағалау үшін жүргізілді. Талдау жүректің катетеризациясына дейін 3311 негізгі зерттеу пациенттеріндегі (n = 1153; 300 мг тобы; n = 2158; НД 600 мг тобы) 300 мг-мен салыстырғанда 300 мг-нің 30 күндік клиникалық нәтижелерге әсерін зерттеді, содан кейін шығарылғаннан кейін ≥ 6 ай ішінде тәулігіне 75 мг доза. Нәтижелер қан кетудің жоғары жиілігінсіз НД 600 мг қолданғанда 30 күндік түзетілмеген өлім-жітімнің (3,1% салыстырғанда 1,9 %, p = 0,03), қайталанатын инфаркттың (2,3% салыстырғанда 1,3 %, p = 0,02) және расталған немесе ықтимал стент тромбозының (2,8% салыстырғанда 1,7 %, p = 0,04) айтарлықтай төмен екенін көрсетті. Мультипараметрлік талдау жүргізген кезде НД 600 мг жүректің 30 күндік негізгі жағымсыз құбылыстарының төмен жиілігінің тәуелсіз болжамды факторы болды (ҚҚ: 0,72 [95% СА: 0,53–0,98], p = 0,04). Ауқымды қан кету жиілігі (аорта-коронарлық артерияны шунттаумен байланысты емес) НД 600 мг тобында 6,1% және НД 300 мг тобында 9,4% (p = 0,0005) құрады. Аздаған қан кету жиілігі НД 600 мг тобында 11,3% және НД 300 мг тобында 13,8% құрады (p = 0,03).
ТКА-дан кейінгі STEMI бар пациенттерде клопидогрелмен ұзақ мерзімді (12 ай) емдеу
CREDO (Бақылау кезінде жағымсыз құбылыстардың жиілігін төмендетуге арналған клопидогрел)
Бұл рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, плацебо-бақыланатын сынақ Америка Құрама Штаттарында және Канадада ТКА-дан кейін клопидогрелмен ұзақ (12 ай) емдеудің пайдасын бағалау үшін жүргізілді. ТКА-дан 3-24 сағат бұрын 300 мг дозасында НД клопидогрел (n = 1053) немесе плацебо (n = 1063) алу үшін 2116 пациент рандомизацияланды. Барлық пациенттер 325 мг дозада АСҚ алды. Осыдан кейін барлық пациенттер клопидогрелді тәулігіне 75 мг дозада 28-ші күнге дейін екі топта да қабылдады. 29 күннен 12 айға дейін клопидогрел тобындағы пациенттер клопидогрелді тәулігіне 75 мг дозада, ал бақылау тобында плацебо қабылдады. Зерттеу барысында екі топқа да АСҚ берілді (тәулігіне 81-ден 325 мг-ге дейін). 1 жылдан кейін клопидогрелді қолданған кезде плацебомен салыстырғанда өлім, миокард инфарктісі немесе инсульттің жиынтық қаупінің айтарлықтай төмендеуі байқалды (салыстырмалы түрде 26,9 %, 95% төмендеді СА: 3,9% -44,4 %; p = 0,02; 3%-ға абсолютті төмендеу). 1 жылдан кейін ауқымды қан кету жиілігінің айтарлықтай жоғарылауы байқалмады (клопидогрел тобында 8,8%, плацебо тобында 6,7%, p = 0,07) немесе аздаған қан кетулер (клопидогрелді қолданған кезде 5,3%, плацебо тобында 5,6%, p = 0,84). Бұл зерттеудің негізгі нәтижесі клопидогрел мен АСҚ-ны кем дегенде 1 жыл бойы қолдануды жалғастыру ауыр тромбоздық құбылыстар жиілігінің статистикалық және клиникалық маңызды төмендеуіне әкеледі.
EXCELLENT (Xience/Promus тиімділігі, Cypher-мен салыстырғанда, стенттеуден кейін стенттің тесігінің кейінгі жабылуын азайту үшін)
Бұл перспективалы, ашық, рандомизацияланған зерттеу Кореяда 6 айлық екі есе антитромбоциттік емнің (ЕАТЕ) тиімділігін дәрілік жабыны бар стенттерді имплантациялаудан кейінгі 12 айлық ЕАТЕ -мен салыстыру үшін жүргізілді. Зерттеуге 6 айлық ЕАТЕ (АСҚ тәулігіне 100-200 мг плюс 6 ай бойы тәулігіне 75 мг клопидогрел, содан кейін тек АСҚ 12 айға дейін) немесе 12 айлық ЕАТЕ (АСҚ тәулігіне 100-200 мг плюс тәулігіне 75 мг клопидогрел) алу үшін рандомизацияланған имплантацияланған 1443 пациент енгізілді/12 ай ішінде күн). 6 ай және 12 айға созылатын ЕАТЕ топтары арасындағы бастапқы соңғы нүкте болып табылатын нысаналы тамырдың жеткіліксіздігінің даму жиілігінде (жүректің қайтымсыз тоқтап қалуы, оның ішінде нысаналы тамырдың реваскуляризациясын қамтитын біріктірілген соңғы нүкте) елеулі айырмашылықтар байқалмады (ҚҚ: 1,14; 95% СА: 0,70 1,86; p = 0,60). Сонымен қатар, зерттеу 6 ай және 12 айға созылатын ЕАТЕ топтары арасында (ҚҚ: 1,15; 95% СА: 0,64–2,06; p = 0,64) қауіпсіздіктің соңғы нүктесінде (TIMI шкаласы бойынша өлім, МИ, инсульт, стент тромбозы немесе ауқымды қан кетуді қамтитын ұғымдар жиынтығы) айтарлықтай айырмашылықтарды көрсетпеді. Зерттеудің негізгі нәтижесі 6 айлық ЕАТЕ нысаналы тамырдың жеткіліксіздігі қаупіне қатысты 12 айлық ЕАТЕ кем түспейтінін растау болып табылады.
ЖКС кезінде Р2Ү12 тежегіштерінің деэскалациясы
Зерттеуші демеушілік еткен екі рандомизацияланған TOPIC және TROPICAL-ACS зерттеулерінде P2Y12 рецепторларының күшті тежегішімен терапиядан жедел коронарлық синдромның жедел фазасы аяқталғаннан кейін АСК-мен бірге клопидогрелмен емдеуге клиникалық нәтиженің деректерімен ауысу зерттелді.
P2Y12 рецепторларының анағұрлым күшті тежегіштері, тикагрелор және прасугрел олардың базалық зерттеулерінде алған клиникалық пайдасы ишемиялық оқиғалар қайталануының айтарлықтай төмендеуімен (стенттің жедел және жеделге жуық тромбозын (СТ), миокард инфарктісін (МИ) және шұғыл реваскуляризацияны қоса) байланысты Ишемиялық пайда бірінші жыл ішінде тұрақты болғанына қарамастан, ЖКС кейін ишемиялық рецидивтің анағұрлым күшті төмендеуі емдеу басталғаннан кейінгі алғашқы күндерде байқалды. Керісінше, ретроспективті талдаулар P2Y12 рецепторларының анағұрлым күшті тежегіштерін қолданған кезде, негізінен демеуші фазасы кезінде, ЖКС кейінгі бірінші айдан соң қан кету қаупінің статистикалық маңызды жоғарылауын көрсетті. TOPIC және TROPICAL-ACS зерттеулері тиімділікті сақтай отырып, қан кетуді азайту әдісін зерттеуге арналған.TOPIC (Жедел коронарлық синдромнан кейін тромбоциттерді тежеу хронометражы)
Осы рандомизацияланған ашық клиникалық зерттеуге тері арқылы коронарлық араласу (ТКА) талап етілген ЖСК бар пациенттер қатысты. Аспирин және P2Y12 рецепторларының өте қуатты тежегішін қабылдаған және бір айдан соң жағымсыз құбылысы болмаған пациенттер аспирин мен клопидогрелдің бекітілген біріктірілімімен емге (екі есе антитромбоциттік ем (ЕАТЕ) деэскалациясы) ауыстырылды немесе бұрын тағайындалған препараттарды қабылдауды (өзгермеген ЕАТЕ) жалғастырды.
Барлығы ST сегментінің көтерілуімен миокард инфарктісін немесе ST-сегментінің көтерілуінсіз миокард инфарктісін алған немесе тұрақсыз стенокардиясы бар 646 пациенттің 645-і талдаудан өтті (ЕАТЕ деэскалациясы (n=322); өзгермеген ЕАТЕ (n=323)). Бір жыл бойы бақылау мақсатындағы қадағалау ЕАТЕ деэскалациясы тобында 316 пациентке (98.1%) және өзгермеген ЕАТЕ тобында 318 пациентке (98.5%) жүргізілді. Екі топта да қадағалау медианасы 359 күнге созылды. Зерттелетін когорта сипаттамасы 2 топта ұқсас болды.
Бастапқы біріктірілген нәтиже – жүрек-қантамырдан болатын өлім, инсульт, шұғыл реваскуляризация және ЖКС өткеруден кейінгі бір жылдан соң BARC (Академиялық қан кетулер жөніндегі зерттеу консорциумы) шкаласы бойынша ≥2 қан кету ЕАТЕ деэскалациясы тобында 43 пациентте (13.4%) және өзгермеген ЕАТЕ тобында 85 пациентте (26.3%) тіркелді (p<0.01). Бұл статистикалық мәнді айырмашылық негізінен ишемиялық соңғы нүктелерде тіркелген айырмасыз қан кету жағдайларының санын қысқарту себебінен болады (p=0.36), осы орайда ЕАТЕ деэскалациясы тобында BARC шкаласы бойынша ≥2 қан кету өзгермеген ЕАТЕ тобындағы 14.9%-бен салыстырғанда сирек (4.0%) болды (p<0.01). BARC шкаласы бойынша барлық типтер сияқты анықталған қан кетулер, ЕАТЕ деэскалациясы тобында 30 пациентте (9.3%) және өзгермеген ЕАТЕ тобында 76 пациентте (23.5%) орын алды (p<0.01).TROPICAL-ACS (Жедел коронарлық синдромдарда ұзаққа созылатын антитромбоциттік ем кезінде тромбоциттер тежелісіне берілетін жауапты тестілеу)
Осы рандомизацияланған ашық зерттеуде сәтті ТКА жасалған соң биомаркерлерге тест нәтижесі оң болған ЖКС бар 2610 пациент қамтылды. Пациенттер 5 немесе 10 мг/д прасугрел (0-14 күн) немесе 5 немесе 10 мг/д прасугрел (0-7 күн), ал сосын АСҚ-мен (<100 мг/тәулік) біріктірілімде 75 мг/д клопидогрел (8-14 күндер) алатын топқа рандомизацияланды (n=1309). 14 күннен соң тромбоциттік функцияға (ТТФ) тест өткізілді. Тек прасугрел алған пациенттер прасугрел қабылдауды 11.5 ай бойы жалғастырды.
Алмастыру (деэскалация) тобының пациенттерінде тромбоциттердің жоғары реактивтілігіне (ТЖР) тест өткізілді. Егер ТЖР ≥46 бірлік болса, пациенттерді 11.5 ай бойы 5 немесе 10 мг/д прасугрелге қайта ауыстырды; егер ТЖР <46 бірлік болса, пациенттер 75 мг/д клопидогрелді 11.5 ай бойы алуды жалғастырды. Демек, басқарылатын деэскалация тобында пациенттер не прасугрел (40%), не клопидогрел (60%) алған. Барлық пациенттер аспирин алуды жалғастырды және бір жыл бойы бақылауда болды.
Бастапқы біріктірілген соңғы нүктеге (ЖҚ өлімі, МИ, инсульт жиілігі және 12 айдан соң BARC шкаласы бойынша ≥2 қан кету класы) кем түспейтін тиімділікпен жету мүмкін болды. Басқарылатын деэскалация тобындағы тоқсан бес пациентте (7%) және бақылау тобындағы 118 пациентте (9%) жағымсыз құбылыс орын алды (тиімділігі кем емес p = 0.0004). Басқарылатын деэскалация ишемиялық оқиғалардың біріктірілген даму қаупінің артуына әкелмеді (деэскалация тобында 2,5% және бақылау тобында 3,2%; тиімділігі кем емес р = 0.0115), сондай-ақ қан кетудің 2 типті қан кетудің немесе анағұрлым ауыр қан кету жиілігі BARC шкаласы бойынша ≥2 (деэскалация тобында (5%) және бақылау тобында 6% (p=0.23)). Барлық қан кетулердің жиынтық жиілігі (BARC шкаласы бойынша 1-ден 5 дейінгі класс) басқарылатын деэскалация тобында 9% (114 оқиға) және бақылау тобында 11% (137 оқиға) құрады (p=0.14).Жедел шағын ЖИ немесе қаупі орташадан жоғарыға дейінгі ТИШ кезінде қосарлы антитромбоциттік ем (ҚАТЕ)
Жедел шағын ИИ немесе қаупі орташадан жоғарыға дейінгі ТИШ кейін инсульттің алдын-алу үшін емдеу ретінде клопидогрел мен АСҚ біріктірілімімен ҚАТ зерттеушілер демеушілік еткен (ISS) - CHANCE және POINT екі рандомизацияланған зерттеуде бағаланды - клиникалық қауіпсіздік пен тиімділік туралы мәліметтермен.CHANCE (Клопидогрел мүгедектікке ұшыратпайтын цереброваскулярлық жедел оқиғаларымен жоғары қауіпті пациенттерде)
Бұл рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, көп орталықты плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуге жедел ТИШ (ABCD2 ≥4 шкаласы) немесе жедел шағын инсульт (NIHSS ≤3) алған қытайлық 5170 пациент кірді. Екі топтың пациенттері бірінші күні ашық түрде АСҚ алды (емдеуші дәрігердің қалауы бойынша 75-тен 300 мг дейінгі дозада). Клопидогрел-АСҚ тобына рандомизацияланған пациенттер 1 күні 300 мг клопидогрелдің жүктеме дозасын, содан кейін 2-ден 90 күнге дейін күніне 75 мг клопидогрел дозасын және 2-ден 21 күнге дейін күніне 75 мг дозада АСҚ дозасын алды. АСҚ тобына рандомизацияланған пациенттер 1-ден 90 күнге дейін клопидогрел плацебо және 2-ден 90 күнге дейін күніне 75 мг дозада АСҚ алды.
Тиімділіктің алғашқы нәтижесі жедел шағын ИИ немесе жоғары қауіпті ТИШ кейінгі алғашқы 90 күнде инсульттің кез-келген жаңа жағдайы (ишемиялық және геморрагиялық) болды. Олар АСҚ тобындағы 303 пациентпен (11,7%) салыстырғанда клопидогрел-АСҚ тобындағы 212 пациентте (8,2%) пайда болды (салыстырмалы қауіп [СҚ], 0,68; 95% сенімді аралық [СА], 0,57-0,81; P < 0,001). ИИ АСҚ тобындағы 295 (11,4%) салыстырғанда клопидогрел-АСҚ тобындағы 204 пациентте (7,9%) пайда болды (ҚҚ 0,67; 95% СА 0,56-0,81; P <0,001). Геморрагиялық инсульт зерттелетін екі топтың әрқайсысында 8 пациентте болды (әр топта 0,3% - дан). Орташа немесе ауыр қан кету клопидогрел-АСҚ тобындағы жеті (0,3%) және АСҚ тобындағы сегіз пациентте (0,3%) (P = 0,73) болды. Кез келген қан кету жиілігі АСҚ тобындағы 1,6%-бен салыстырғанда клопидогрел-АСҚ тобында 2,3% құрады (ҚҚ 1,41; 95% са 0,95-тен 2,10-ға дейін; P = 0,09).
POINT (Жаңа ТИШ және шағын ишемиялық инсульт кезінде тромбоциттерді тежеу) Бұл рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, көп орталықты плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуге жедел ТИШ (ABCD2 ≥4 шкаласы бойынша) немесе шағын инсульт (NIHSS ≤3) бар әр түрлі елдердің 4881 пациенті кірді. Екі топтағы барлық пациенттер 1-ден 90-ға дейін ашық түрде АСҚ алды (емдеуші дәрігердің қалауы бойынша 50-325 мг). Клопидогрел тобына рандомизацияланған пациенттер 1 күні 600 мг клопидогрелдің, содан кейін 2-ден 90-ға дейін күніне 75 мг клопидогрелдің жүктеме дозасын алды. Плацебо тобына рандомизацияланған пациенттер 1-90 күн аралығында клопидогрел плацебосын алды. Тиімділіктің бастапқы нәтижесі 90-шы күні үлкен ишемиялық оқиғалардың жиынтығы болды (ИИ, МИ немесе ишемиялық тамыр оқиғасынан өлім). Олар тек АСҚ алған 160 пациентпен (6,5%) салыстырғанда клопидогрел плюс АСҚ алған 121 пациентте (5,0%) болды (қауіп қатынасы) ҚҚ 0,75; 95% СА 0,59-дан 0,95 дейін; P = 0,02). ИИ қайталанған оқиғасы тек АСҚ алған 155 пациентпен (6,3%) салыстырғанда клопидогрел плюс АСҚ алған 112 пациентте (4,6%) орын алды (ҚҚ 0,72; 95% СА 0,56–0,92; P = 0,01). Жаппай қан кету бойынша қауіпсіздіктің бастапқы нәтижесі клопидогрел плюс АСҚ алған 2432 пациенттің 23-інде (0,9%) және тек АҚҚ алған 2449 пациенттің 10-ында (0,4%) болды (ҚҚ 2,32; 95% СА 1,10-нан 4,87-ге дейін; P = 0,02). Клопидогрел плюс АСҚ алған 40 пациентте (1,6%) және тек АСҚ алған 13 пациентте (0,5%) аздаған қан кету пайда болды (ҚҚ 3,12; 95% СА 1,67–5,83; P = 0,001).
CHANCE және POINT зерттеулеріндегі уақыт динамикасын талдау 21 күннен кейінгі ЕАТЕ жалғасы оң нәтиже бермеді. Жүргізілген емге байланысты үлкен ишемиялық оқиғалар мен жаппай қан кетудің уақыт бойынша таралуы ЕАТЕ қысқа мерзімді күндер курсының әсерін талдау үшін жасалды.
1-кесте - CHANCE және POINT зерттеулерінде жүргізілетін емге байланысты үлкен ишемиялық оқиғалар мен жаппай қан кетудің уақыт бойынша таралуы
Оқиғалар саны
CHANCE және POINT зерттеулеріндегі нәтижелер — Емдеу топтары — Барлығы — 1-інші апта — 2-нші апта — 3-інші апта
Елеулі ишемиялық оқиғалар — АСҚ (n=5035) — 458 — 330 — 36 — 21
КЛП+АСҚ (n=5016) — 328 — 217 — 30 — 14
Айырмашылық — 130 — 113 — 6 — 7
Ауқымды қан кету — АСҚ (n=5035) — 18 — 4 — 2 — 1
КЛП+АСҚ(n=5016) — 30 — 10 — 4 — 2
Айырмашылық — -12 — -6 — -2 — -1
Жүрекшелер фибрилляциясы
ACTIVE бағдарламасы шеңберінде жекелеген зерттеулер болған ACTIVE-W және ACTIVE-А зерттеулерінде тамыр оқиғалары туындауының, кем дегенде, бір қауіп факторы болған жүрекшелер фибрилляциясы (ЖФ) бар пациенттер қамтылды. Зерттеуге қосылу критерийлерін негізге ала отырып, дәрігерлер пациенттерді егер олар К дәруменінің антагонистерімен (КДА) (мысалы, варфарин) ем алуға үміткер болса, ACTIVE-W зерттеуіне енгізді. ACTIVE-А зерттеуінде қарсы көрсетілімдеріне байланысты КДА емін ала алмаған немесе бұл емді алуға ниеті жоқ пациенттер қамтылды.
ACTIVE-W зерттеуі КДА антикоагулянтты емінің клопидогрелмен және АСҚ-мен емдеуден тиімдірек болғанын көрсетті.
ACTIVE-А (n=7554) зерттеуі көп орталықтық рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеу болды, онда клопидогрел 75 мг/тәулік+АСҚ (n=3772) мен плацебо+АСҚ (n=3782) салыстырылды. АСҚ ұсынылатын дозасы тәулігіне 75-100 мг құрады. Пациенттер 5 жылға дейін емделді.
ACTIVE бағдарламасында рандомизацияланған пациенттерде құжат жүзінде расталған ЖФ, яғни ЖФ тұрақты түрі, немесе соңғы 6 ай ішінде кемінде 2 пароксизмалық ЖФ көрінісі және мынадай қауіп факторларының кем дегенде бірі болды: 75 жастағы немесе 55-74 жас аралығы немесе дәрі-дәрмекпен емдеуді талап ететін қант диабеті немесе құжатпен расталған миокард инфарктісін алу немесе құжатпен расталған жүректің ишемиялық ауруы; жүйелі гипертензия себебінен емдеу; бұрын өткерген инсульт, транзиторлық ишемиялық шабуыл (ТИШ) немесе ОЖЖ құрылымдарының зақымдануынсыз жүйелі эмболия, сол жақ қарынша лықсыту фракциясының <45% көрсеткішімен сол жақ қарынша дисфункциясы немесе құжатпен расталған шеткері тамырлар ауруы. CHADS2 шкаласы бойынша орташа балл 2 (0-6 шегінде) құрады.
Пациенттерді зерттеуден шығарудың негізгі критерийлеріне соңғы 6 ай ішінде құжатпен расталған пептидтік ойық жара, анамнездегі миішілік қан кету, елеулі тромбоцитопения (тромбоциттер саны < 50 х 109/л); клопидогрелді немесе пероральді антикоагулянттарды (ПАК) қолдану қажеттілігі немесе осы 2 заттың қандай да бірінің жақпаушылығы жатады.
ACTIVE-А зерттеуінде қамтылған пациенттердің жетпіс үш пайызы (73%) халықаралық қалыптасқан қатынасқа (ХҚҚ) мониторинг өткізу мүмкіндігінің болмауына, құлап қалуға немесе бас жарақатына бейімділікке немесе қан кетудің туындау қаупінің спецификалық факторының болуына орай, дәрігердің қорытындыларына байланысты КДА ала алмады; пациенттердің 26%-ы бойынша дәрігер шешімі пациенттің КДА алу ниетінің болмауына негізделді.
Пациенттердің арасында 41,8% әйел болды. Орташа жас 71 жасты құрады, пациенттердің 41,6%-ы 75 жаста және одан асқан шамада болды. Жалпы, пациенттердың 23%-ы аритмияға қарсы дәрілер, 52,1%-ы β-адренорецептор блокаторларын, 54,6%-ы АӨФ тежегіштерін және 25,4%-ы статиндер қабылдады.
Бастапқы соңғы нүктеге (инсульттің, миокард инфарктісінің, ОЖЖ құрылымының зақымдануынсыз жүйелі эмболияның немесе тамырдан болатын өлімнің алғашқы туындауына дейінгі уақыт) жеткен пациенттер саны көбінесе инсульт жағдайлары санының едәуір азаюы арқасында клопидогрел+АСҚ алатын пациенттер тобында 832 (22,1%) және плацебо+АСҚ тобында 924 (24 4%) құрады (қауіптің салыстырмалы төмендеуі 11,1%, 95% СА 2,4-19,1%; р=0,013). Инсульт клопидогрел+АСҚ алған 296 (7,8%) пациентте және плацебо+АСҚ алған 408 (10,8%) пациентте туындады (ҚСҚ 28,4%; 95% СА 16,8-38,3%, р=0,00001).
Балалар
Тромбоз туындау қаупі бар 24 айға дейінгі 86 жаңа туған нәресте немесе сәбилер арасында дозаларды арттырумен жүргізілген зерттеу (PICOLO) барысында клопидогрел 0,01, 0,1 және 0,2 мг/кг тізбекті дозаларында жаңа туған нәрестелер мен сәбилерге және 0,15 мг/кг дозада жаңа туған нәрестелерге ғана қолданылды. 0,2 мг/кг дозада тромбоциттер агрегациясының орташа тежелу көрсеткіші 49,3%-ға тең (5 мкМ тромбоциттердің АДФ-индукцияланған агрегациясы), бұл Плавикс препаратын 75 мг/тәулік дозада алған ересектердегі осындаймен салыстырмалы болды.
Қатар топтарда рандомизацияланған салыстырмалы жасырын зерттеу (CLARINET) барысында жүйелі-өкпелік артериялық шунт орнату бойынша паллиативті операция жасалған цианоз типті туа біткен жүрек ақауы бар 906 бала (жаңа туған нәрестелер мен сәбилер) операцияның екінші сатысын жасау сәтіне қарай қатарлас базалық емді бір мезгілде жүргізумен 2 мг/кг клопидогрел (n=467) немесе плацебо (n=439) алуға рандомизацияланды. Шунт орнатылатын паллиативті операция жасау мен зерттелетін препаратты алғашқы енгізу арасындағы орташа уақыт 20 күнге созылды. Пациенттердің 88% шамасы бір мезгілде АСҚ (1-23 мг/кг/тәулік) қабылдады. Өлім, шунт тромбозы немесе тромбоздан болатын оқиғаның туындауынан кейін өмірінің 120-шы күніне дейін жүрекке хирургиялық араласу жасау жағдайларынан тұратын бастапқы біріктірілген соңғы нүктеге жету бойынша топтар арасында нақты айырмашылықтар байқалмады және клопидогрел тобында 89 [19,1%] және плацебо тобында 90 [20,5%] құрады (4.2 бөлімін қараңыз). Клопидогрел тобында да, плацебо тобында да ең көп жиі жағымсыз реакция қан кетудің дамуы болды, алайда топтар арасында оның туындау жиілігінің нақты айырмашылықтары анықталмады. Жағымсыз құбылыстарды әріқарай ұзақ мерзімді қадағалау кезеңі уақытында шунт 1 жас шамасына жеткен сәтінде қалып қойған 26 пациент клопидогрелді 18 айлық жасқа жеткенше қабылдады. Осы қадағалау кезеңі бойына препараттың қауіпсіздік бейіні өзгермеді.
CLARINET және PICOLO зерттеулерінің барысында клопидогрелдің қалпына келтірілген ерітіндісі қолданылды. Ересектерде салыстырмалы биожетімділігін зерттеу барысында клопидогрелдің қалпына келтірілген ерітіндісі осыған ұқсас дәрежені және препараттың тіркелген таблеткалық түрімен салыстырғанда негізгі айналымдағы (белсенді емес) метаболиттің аздап жоғарырақ сіңірілу жылдамдығын көрсетті.