Әсер ету механизмі
Розувастатин – А гидрокси-3-метилглутарил-коферментін холестерин ізашары -мевалонатқа айналдыратын ферменттің алмасу жылдамдығын шектейтін ГМГ-КоА-редуктазаның бәсекелес селективті тежегіші. Розувастатин әсері жүзеге асатын негізгі орын холестерин деңгейінің төмендеуін жүзеге асыратын нысана-ағза - бауыр болып табылады.
Розувастатин бауырда жасушалар беткейіндегі ТТЛП рецепторларының санын көбейтіп, осылайша ТТЛП сіңірілуі мен катаболизмін арттырады; препарат бауырда ТӨТЛП синтезін де тежеп, сол арқылы ТӨТЛП және ТТЛП бөлшектерінің жалпы санын азайтады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Розувастатин ТТЛП холестеринінің, жалпы холестерин мен триглицеридтердің жоғары деңгейлерін төмендетеді, сондай-ақ ТЖЛП холестеринінің деңгейін арттырады.
Ол аполипопротеин В (АпоВ), ТЖЛПемес-ХС, ТӨТЛП-ХС, ТӨТЛП-ТГ холестеринінің деңгейлерін де төмендетеді, АпоА-I деңгейлерін арттырады (2 кестені қараңыз).
Розувастатин ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы ХС/ТЖЛП-ХС, ТЖЛПемес-ХС/ТЖЛП-ХС және ApoB/АпоА-I арақатынастарын да азайтады.
2 кесте. Бастапқы гиперхолестеринемия бар пациенттердегі (IIa және IIb тип) дозасына қарай жауабы (бастапқы деңгейден түзетілген орташа пайыздық өзгерісі)
Доза — Саны — ТТЛПХ — Жалпы холестерин — ТЖЛПХ — ТГ — ТЖЛПемес-ХС — Apo-B — ApoA-I
Плацебо — 13 — -7 — -5 — 3 — -3 — -7 — -3 — 0
5 — 17 — -45 — -33 — 13 — -35 — -44 — -38 — 4
10 — 17 — -52 — -36 — 14 — -10 — -48 — -42 — 4
20 — 17 — -55 — -40 — 8 — -23 — -51 — -46 — 5
40 — 18 — -63 — -46 — 10 — -28 — -60 — -54 — 0
Емдік әсеріне емдеу басталғаннан кейін 1 апта ішінде жетеді, ал 90% ең жоғарғы жауабына 2 апта өткен соң жетеді. Ең жоғары жауабына, әдетте, 4-ші аптаға қарай жетеді және одан кейін сақталады.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Розувастатин нәсіліне, жынысына немесе жасына қарамастан гипертриглицеридемия болуымен немесе гипертриглицеридемиясыз гиперхолестеринемия бар ересек пациенттерде, сондай-ақ диабетиктер немесе отбасылық гиперхолестеринемия бар пациенттер сияқты пациенттердің топтарында тиімді болып табылады.
III фаза зерттеулерінің біріктірілген деректеріне сай, Еуропалық атеросклероз қоғамдастығының (EAS; 1998) нұсқаулығына сәйкес нысаналы көрсеткіштер бойынша розувастатин IIa және IIb типті гиперхолестеринемия бар пациенттердің көпшілігін емдеуде тиімді болды (ТТЛП-ХС орташа бастапқы деңгейі 4,8 ммоль/л жуық); EAS нұсқаулықтарына сай, 10 мг дозасын алған пациенттердің 80% жуығы ТТЛП-ХС нысаналы көрсеткіштеріне (< 3 ммоль/л) жетті.
Ауқымды зерттеуде гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия бар 435 пациент титрленуі жеделдетілген сызба бойынша розувастатинді 20 мг-ден 80 мг дейінгі дозаларда қабылдады. Бүкіл дозаларда липидтер параметрлеріне, сондай-ақ емдеу мақсаттарына жетуге қолайлы әсері білінді. Дозаға тәуліктік 40 мг дозаға дейін (12 апталық ем) титрлеу жүргізуден соң ТТЛП-ХС деңгейі 53% азайды. Пациенттердің 33%-ы ТТЛП-ХС үшін (< 3 ммоль/л) EAS нысаналы көрсеткіштеріне жетті.
Жеделдетілген титрлеу сызбасымен ашық зерттеуде гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия бар 42 пациентте 20-40 мг дозадағы розувастатинмен емдеуге жауап бағаланды. Жалпы қауымда ТТЛП-ХС деңгейінің орташа азаюы 22% құрады.
Пациенттер саны шектеулі клиникалық зерттеулерде розувастатин фенофибратпен біріктірілімде қолданғанда триглицеридтер деңгейінің төмендеу көрсеткіштері бойынша, ал никотин қышқылымен біріктірілімде қолданғанда ТЖЛП-ХС деңгейінің жоғарылау көрсеткіштері бойынша қосымша тиімділігін көрсетті (4.4 бөлімін қараңыз).
Көп орталықтық, салыстырмалы жасырын, плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуде (METEOR) жүректің ишемиялық ауруының төмен даму қаупімен (10 жыл ішіндегі Фремингем шкаласы бойынша қаупі < 10% болып белгіленеді), ТТЛП-ХС 4,0 ммоль/л (154,5 мг/дл) орташа деңгейімен, бірақ қосалқы клиникалық атеросклерозсыз (ұйқы артериясы интимасы қалыңдығының деректері бойынша) 45-тен 70 жасқа дейінгі 984 пациент 2 жыл бойы тәулігіне бір рет 40 мг розувастатин немесе плацебо алу үшін рандомизацияланды. Розувастатин ұйқы артериясының 12 бөлігіндегі өлшеу деректері бойынша, плацебомен салыстырғанда, ұйқы артериясы интимасының ең жоғары қалыңдығының арту екпінін едәуір баяулатты: -0,0145 мм/жыл [95% сенім аралығы -0,0196, -0,0093, р < 0,0001]. Розувастатинді үдеу көрсеткішімен салыстырмалы +0,0131 мм/жыл (1,12%/жыл (р < 0,0001)) қолданғанда плацебо тобында бастапқы деңгеймен салыстырмалы өзгерісі - 0,0014 мм/жыл (-0,12%/жыл (мардымсыз)). Ұйқы артериясы интимасының ең жоғары қалыңдығының жұқаруы мен жүрек-қантамыр жүйесі тарапынан болатын құбылыстар қаупінің төмендеуі арасындағы тікелей өзара байланыс әлі көріністелмеген. METEOR зерттеуінде қауымда жүректің ишемиялық ауруының даму қаупі төмен және 40 мг розувастатин алатын нысаналы қауым көріністелмейді. 40 мг дозаны ауыр гиперхолестеринемиямен және жүрек-қантамыр жүйесі тарапынан болатын құбылыстар қаупі жоғары пациенттерге ғана тағайындауға болады (4.2 бөлімін қараңыз).
JUPITER зерттеуінде (бастапқы профилактика үшін статиндер қолдануын негіздеу: розувастатинді бағалауға арналған интервенциялық зерттеу) 17802 ер (≥ 50 жас) және әйелде (≥ 60 жас) розувастатиннің жүрек-қантамыр жүйесінің атеросклерозбен байланысты негізгі құбылыстарының туындау жиілігіне әсері зерттелді.
Зерттеуге қатысушылар плацебо (n = 8901) немесе күніне бір рет 20 мг розувастатин (n = 8901) алу үшін рандомизацияланды және орта есеппен 2 жыл бойы қадағаланды.
ТТЛП холестерин деңгейлері, плацебо тобымен салыстырғанда, розувастатин тобында 45% (р < 0,001) төмендеді.
Фремингем шкаласы бойынша бастапқы қауіп дәрежесі > 20% пациенттердің қосалқы тобындағы (1558 адам) post-hoc талдау барысында розувастатинмен емдеу кезінде, плацебомен салыстырғанда, жүрек-қантамырлық себептерден, инсульт және миокард инфарктісінен (р = 0,028) болатын өлім түрінде біріктірілген соңғы нүкте жиілігінің едәуір азаюы анықталды. 1000 пациент-жылға жағдайлар жиілігінің көрсеткіштері бойынша абсолютті қауіп төмендеуі 8,8 құрады. Жалпы өлім көрсеткіші осы жоғары қауіп тобында өзгеріссіз күйде қалды (р = 0,193). SCORE шкаласы бойынша бастапқы қаупі ≥ 5% болатын (65 жастан асқан субъектілерді қосу үшін экстраполяциялаумен) қауіп дәрежесі жоғары пациенттердің қосалқы тобындағы post-hoc талдау барысында (барлығы 9302 пациент) розувастатинмен емдеу кезінде, плацебомен салыстырғанда, жүрек-қантамырлық себептерден, инсульт және миокард инфарктісінен (р = 0,0003) болатын өлім түрінде біріктірілген соңғы нүкте жиілігінің едәуір азаюы анықталды. 1000 пациент-жылға жағдайлар жиілігінің көрсеткіштері бойынша абсолютті қауып төмендеуі 5,1 құрады. Осы жоғары қауіп тобындағы жалпы өлім көрсеткіші өзгермеді (р = 0,076).
JUPITER зерттеуінде розувастатин мен плацебо қабылдаған, тиісінше, жағымсыз құбылыстар салдарынан зерттелетін препаратты қолдануды тоқтатқан пациенттердің 6,6% және 6,2% бөлігі болды. Емдеуді тоқтатуға алып келген ең көп жиі жағымсыз құбылыстар мыналар: миалгия (розувастатин қолданғанда 0,3%, плацебо қолданғанда 0,2%), іштің ауыруы (розувастатин қолданғанда 0,03%, плацебо қолданғанда 0,02%) және бөртпе (розувастатин қолданғанда 0,02%, плацебо қолданғанда 0,03%). Плацебомен салыстырғанда көп немесе ұқсас жиілігі білінген ең көп жиі жағымсыз құбылыстар несеп шығару жолдарының инфекциялары (розувастатин қолданғанда 8,7%, плацебо қолданғанда 8,6%), назофарингит (розувастатин қолданғанда 7,6%, плацебо қолданғанда 7,2%), арқаның ауыруы (розувастатин қолданғанда 7,6%, плацебо қолданғанда 6,9%) және миалгия (розувастатин қолданғанда 7,6%, плацебо қолданғанда 6,6%) болды.
Балалар қауымы
Розувастатин дозасын іріктеудің 40-апталық ашық фазасына ұласатын (барлығы 173 қатысушы: 96 ер жынысты және 77 әйел жынысты) салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, кқп орталықтық, плацебо-бақыланатын 12-апталық зерттеуде (барлығы 176 қатысушы: 97 ер жынысты және 79 әйел жынысты) гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 10-нан 17 жасқа дейінгі пациенттер (Таннер шкаласы бойынша II-V, қыздар менархеден кейін, ең болмаса, 1 жыл) 12 апта бойы күнделікті 5, 10 или 20 мг розувастатин немесе плацебо алды, ал артынан барлығы күнделікті розувастатинді 40 апта бойы қабылдады. Зерттеу басталған сәтте пациенттердің 30% жуығы 10-13 жаста болды, ал 17%, 18%, 40% және 25% шамалары Таннер шкаласы бойынша, тиісінше, II, III, IV және V сатыларына жатқызылды.
Розувастатин 5, 10 және 20 мг дозаларда қабылданғанда ТТЛП холестеринінің төмендеуі, плацебо алу кезіндегі 0,7%-бен салыстырғанда, тиісінше, 38,3%, 44,6% және 50,0% құрады.
Зерттеудің 40-апталық ашық фазасының соңында доза күніне бір рет 20 мг дейінгі ең жоғары дозамен нысаналы деңгейге жетуге дейін іріктеліп, ТТЛП холестеринінің 2,8 ммоль/л мөлшерінен аз нысаналы деңгейіне 173 пациенттің 70-де (40,5%) қол жеткізілді.
Зерттеу шеңберінде 52 апта емделуден кейін препараттың бой, салмақ, ДСИ немесе жыныстық жетілуге әсері анықталмады (4.4 бөлімін қараңыз). Бұл зерттеуде (n = 176) дәрілік препаратты қолдануға болатын сирек жағымсыз реакцияларды салыстыру көзделмеді.
Розувастатин гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 6-дан 17 жасқа дейінгі 198 бала қатысқан (88 ер жынысты және 110 әйел жынысты, Таннер шкаласы бойынша < II-V саты), дозаның нысаналы деңгейге жетуге дейін іріктелуімен 2-жылдық ашық зерттеуде зерттелді. Барлық пациенттер үшін старттық дозасы күніне бір рет 5 мг розувастатин құрады. 6-дан 9 жасқа дейінгі пациенттерде (n = 64) доза күніне бір рет ең жоғары 10 мг дейін, ал 10-нан 17 жасқа дейінгі пациенттерде (n = 134) күніне бір рет ең жоғары 20 мг дозаға дейін таңдалды.
Розувастатинді 24 ай қабылдаудан кейін ТТЛП холестерині деңгейінің орташа төмендеуі, ең аз шаршылар әдісі бойынша есептелген бастапқысымен салыстырғанда, -3% құрады (бастапқы: 236 мг/дл, 24-ші ай: 133 мг/дл). 6-дан 10 жасқа дейінгі, 10-нан 14 жасқа дейінгі және 14-тен 18 жасқа дейінгі жас топтарында ТТЛП холестерині деңгейінің орташа төмендеуі, ең аз шаршылар әдісі бойынша есептелген бастапқысымен салыстырғанда, тиісінше, -43% (бастапқы: 234 мг/дл, 24-ші ай: 124 мг/дл), -45% (бастапқы: 234 мг/дл, 124 мг/дл) және -35% (бастапқы: 241 мг/дл, 24-ші ай: 153 мг/дл) құрады.
Бұдан бөлек, розувастатинді 5 мг, 10 мг және 20 мг дозаларда қабылдау, бастапқысымен салыстырғанда, келесі қосалқы липидтер мен липопротеиндердің орташа мәндерінің статистикалық маңызды өзгерістеріне әкелді: тығыздығы жоғары липопротеиндер (ТЖЛП) холестерині, жалпы холестерин, тығыздығы жоғары липопротеиндік емес холестерин, ТТЛП және ТЖЛП холестеринінің арақатынасы, жалпы холестерин және ТЖЛП холестеринінің арақатынасы, триглицеридтер мен ТЖЛП холестеринінің арақатынасы, тығыздығы жоғары липопротеиндік емес холестерин мен ТЖЛП холестеринінің арақатынасы, ApoB (аполипопротеин В), ApoB/ApoA-1 (аполипопротеин В және аполипопротеин А-1 арақатынасы). Осы өзгерістердің бәрі липид бейінінің жақсару жағына жүрді және 2 жыл бойы сақталды.
24 ай емделуден кейін бой, салмақ, ДСИ немесе жыныстық жетілуге әсері анықталмады (4.4 бөлімін қараңыз).
Гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 14 бала мен жасөспірімде (6-дан 17 жасқа дейінгі) розувастатин тәулігіне бір рет 20 мг дозаланғанда, плацебомен салыстырғанда, рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын көп орталықтық айқаспалы зерттеуде зерттелді. Зерттеуде пациенттер 10 мг розувастатин қабылдаған белсенді 4-апталық кіріспе диетотерапия кезеңін, плацебомен емдеудің 6-апталық кезеңінің алдындағы немесе одан кейінгі розувастатинмен 20 мг дозада емделудің 6-апталық кезеңінен тұратын емнің ауысу кезеңін, сондай-ақ пациенттердің бәрі розувастатинді 20 мг дозада қабылдаған 12-апталық демеуші ем кезеңін қамтыды. Зерттеуге қосылу сәтінде эзетимибпен немесе аферезбен ем қабылдаған пациенттер осы препараттармен емделуді бүкіл зерттеу бойына жалғастырды.
Розувастатинмен 20 мг дозада 6 апта емдеуден кейін, плацебомен салыстырғанда, тығыздығы төмен липопротеиндер холестеринінің (ТТЛП-ХС) статистикалық мәнді (р = 0,005) төмендеуі жалғасты (22,3%, 85,4 мг/дл немесе 2,2 ммоль/л). Жалпы холестериннің (ЖХС) (20,1%, р = 0,003), тығыздығы жоғары липопротеиндік емес холестериннің (ТЖЛПемес-ХС) (22,9%, р = 0,003) және АпоВ (17,1%, р=0,024) статистикалық мәнді төмендеуі байқалды. Розувастатинмен 20 мг дозада 6 апта емдеуден кейін, плацебомен салыстырғанда, триглицеридтер (ТГ), ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, ЖХС/ТЖЛП-ХС, ТЖЛПемес-ХС/ТЖЛП-ХС және AпoB/AпoA-1 төмендеуі де байқалды. Плацебоны 6 апта бойы қолданумен жалғасқан розувастатинмен 20 мг дозада 6 апта емдеуден кейін ТТЛП-ХС төмендеуі үздіксіз емделген 12 апта бойы сақталды. Бір пациентте препарат дозасын 40 мг дейін арттырудан кейін 6 апта емделуден соң әріқарай ТТЛП-ХС (8,0%), ЖХС (6,7%) және ТЖЛПемес-ХС (7,4%) төмендеуі байқалды.
Емдеу жалғастырылған ашық зерттеу уақытында осы пациенттердің 9-да розувастатинмен 20 мг дозада 90 аптаға дейін емделу кезінде ТТЛП-ХС төмендеуі -12,1%-дан 21,3% дейінгі диапазонда сақталды.
Гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия кезінде (жоғарыдан қараңыз) дозаны жеделдетіп титрлеумен ашық зерттеуден алынған деректері бағалауға жарамды болған 7 бала мен жасөспірімде (8-ден 17 жасқа дейін) розувастатинмен 20 мг дозада 6 апта емделуден кейін бастапқы деңгейден ТТЛП-ХС (21,0%), ЖХС (19,2%) және ТЖЛПемес-ХС (21,0%) төмендеу пайызы гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия бар балалар мен жасөспірімдерде жоғарыда аталған зерттеуде байқалған өзгерістерге сәйкес келді.
Еуропалық дәрілік заттар жөніндегі агенттік гомозиготалық отбасылық гиперхолистеринемия, бастапқы біріктірілген (аралас) дислипидемияны емдеуде және жүрек-қантамыр патологиясының профилактикасында розувастатинді балалар қауымының барлық қосалқы топтарында зерттеу нәтижелерін ұсыну міндеттемесінен бас тартты (педиатриялық практикада пайдалану үшін 4.2 бөлімін қараңыз).