Жалпы алғанда, гипоталамус-гипофиз-бүйрек үсті без жүйесінің бәсеңдеуін қоса алғанда, болжамды жағымсыз әсерлердің даму жиілігі дозаға, қабылдау уақытына және емдеу ұзақтығына тәуелді. Егер ең төмен тиімді дозаны мүмкіндігінше аз уақыт кезеңі ішінде пайдалансаңыз, жағымсыз әсерлерді азайтуға болады.
Жағымсыз құбылыстардың жиілігін анықтау мынадай критерийлерге сәйкес жүргізіледі: өте жиі (≥ 1/10), жиі (≥ 1/100 - < 1/10 дейін), жиі емес (≥ 1/1000 - < 1/100 дейін), сирек (≥ 1/10000 - < 1/1000 дейін), өте сирек (< 1/10000), белгісіз (қолда бар деректердің негізінде бағалау мүмкін емес)
Өте жиі
• инфекцияға жоғары сезімталдық, инфекцияның нашарлауы, жасырын инфекцияның белсенуі және преднизолонның иммуносупрессорлық және қабынуға қарсы әсерінің салдарынан инфекция симптомдарының жасырылуы
• эозинофилдер мен лимфоциттер санының азаюы
• иммуносупрессорлық және қабынуға қарсы әсер, ауруды жасырады немесе ушықтырады
• бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі (гипоталамус жұмысын тежеуден басталатын және бүйрек үсті без қыртысының айқын атрофиясымен аяқталатын) преднизолонды тұрақты пероральді қолдану кезінде, бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі салдарынан тоқтату синдромы (бас ауыру, жүрек айнуы, бас айналуы, анорексия, әлсіздік, эмоциялық тұрақсыздық, апатия және стресстік жағдайларға бейадекватты реакция, инсулинге сезімталдығы төмен «стероид қантты диабет», қантты диабетпен ауыратын науқастардың қанындағы қант деңгейінің жоғарылауы (100 %). Өсу гормоны секрециясының бұзылуы және оған сезімталдықтың төмендеуі нәтижесінде балалар өсуінің тежелуі
• көзішілік қысымның жоғарылауы (пероральді препаратпен ем қабылдаған 40%-ға дейінгі пациентте), препаратпен пероральді емдегенде 30 %-ға дейінгі пациентте катаракталар
• өкпе обырынан зардап шегіп жүрген пациенттерде өкпеінің абсцесі (12 %)
• арқаның ауыруы, қозғалғыштықтың төмендеуі, қатты ауыру, омыртқаның компрессиялық сынуы және биіктігінің кішіреюі, ұзын сүйектердің сынулары сияқты симптомдармен жүретін остеопороз (ішке қабылдауға арналған препаратпен ұзақ емдегенде 25%). Жоғары дозаларымен емдегенде миопатия (10 %).
Жиі
• лейкоциттер мен тромбоциттер мөлшерінің артуы
• физиологиялық мөлшерден жоғары (әдетте тәулігіне 50 мг-дан астам) пероральді дозаларын ұзақ тағайындағанда, майдың жинақталуының өзгеруін (ай тәрізді бет, орталықтық семіздік, «бұқа өркеші») қоса, Кушинг синдромы, калийдің орнына натрийдің іркілуі салдарынан дамитын гипокалемия, бала туатын жастағы әйелдердегі аменорея, ішке қабылданатын жоғары дозалармен емдегенде холестерин, триглицеридтер мен липопротеиндер деңгейінің жоғарылауы
• эйфория, депрессия, кортикостероидтар индукциялаған психоз
• гипертензия (натрийдің іркілуі салдарынан, ол сұйықтықтың іркілуіне алып келеді), жүректің іркілісті жеткіліксіздігінің ушығуы (натрий іркілуінің нәтижесінде)
• туберкулездің даму қаупінің жоғарылауы
• ауыз қуысының кандидозы, колит, илеит, дивертикулит кезінде симптомдардың күшеюі
• шырышты қабықтардың зеңдік инфекциясы, стриялар, безеу тәрізді бөртпе, көгерудің пайда болуы, дерматит, экхимоз, бет эритемасы, атрофия, гирсутизм, жаралардың баяу жазылуы, шамадан тыс терлеу, телеангиэктазиялар және терінің жұқаруы, терінің бұрыннан бар ауруларының бүркемеленуі немесе күшеюі
• түнгі полиурия
Жиі емес
• аллергиялық реакциялар
• азғантай дозалармен пероральді емдегенде қант диабеті (< 1 %), төмен дозалармен пероральді емдегенде холестерин, триглицеридтер мен липопротеиндер деңгейінің жоғарылауы
• ұйқысыздық, көңіл-күйдің ауытқулары, тұлғаның өзгеруі, маниакальді синдром және елестеулер
• тыныс алу бұлшықеттерінің миопатиясы
• асқазанның немесе тоқ ішектің ойық жаралары, асқазан-ішектік қан құйылулар (0,5 %), асқазанның, ішектің перфорациясы
• сүйек тінінің асептикалық некрозы
• кальций мен фосфаттың жоғары экскрециясы, жыныстық гормондар секрециясының бұзылуы салдарынан болған несеп тастары (етеккір оралымының бұзылуы, гирсутизм, импотенция), васкулит
Сирек
• қан ұюы салдарынан болатын тромбоз қаупі
• қалқанша без функциясының өзгерістері
• церебральді безгек кезінде кома жағдайы ұзаққа созылуы мүмкін, кем ақылдылық
• сирек жағдайда көздің бір мезгілдегі герпестік инфекциясы кезінде көздің мөлдір қабығының ыдырау қаупі жоғарылауы мүмкін (осы инфекцияның бүркемеленуіне байланысты), глаукома (препаратпен ұзақ пероральді емдеу)
Өте сирек
• кетоацидоз және гиперосмолярлық кома, жасырын гиперпаратиреоздың көрініс беруі, порфирияның дамуын жеделдету
• ісік лизисі синдромы
• жасырын эпилепсияның көрініс беруі, мидың жалған ісігі (бас ауыруы, анық көрмеу және көру қабілетінің бұзылулары сияқты симптомдарымен бассүйекішілік қатерсіз гипертензия)
• экзофтальм (препаратпен өте ұзақ емдеуден кейін)
• жүрек минуттық шығару көлемінің төмендеуі қаупінің жоғарылауымен кардиомиопатия, гипокалиемия салдарынан аритмия
• жоғары дозалармен ұзақ уақыт емделгеннен кейінгі панкреатит
• уытты эпидермалық некролиз, Стивенс-Джонсон синдромы
Белгісіз
• бүйректің склеродермиялық кризі
Әртүрлі популяциялар арасында бүйректің склеродермиялық кризінің туындауы ауытқып тұрады. Ең үлкен қауіп диффуздық склеродермиясы бар пациенттерде байқалады. Ең төмен қауіп шектеулі склеродермиясы (2%) және ювенильдік склеродермиясы (1%) бар пациенттерде байқалды.
Жағымсыз дәрілік реакциялар туындаған кезде медицина қызметкеріне, фармацевтика қызметкеріне немесе дәрілік препараттардың тиімсіздігі туралы хабарламаларды қоса алғанда, дәрілік препараттарға жағымсыз реакциялар (әрекеттер) бойынша ақпараттық дерекқорға тікелей жүгіну
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау жөніндегі комитет «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК
http://www.ndda.kz