Периндоприл
Әсер ету механизмі
Периндоприл - бұл ангиотензин I-ді ангиотензин II-ге (ангиотензин-өзгертетін фермент, АӨФ) айналдыратын фермент тежегіші. Өзгертетін фермент немесе киназа – бұл ангиотензин I-ні тамыр тарылтатын ангиотензин II-ге айналдыруға мүмкіндік беретін экзопептидаза, сондай-ақ тамыр кеңейтетін брадикининнің белсенді емес гептапептидке дейін ыдырауын тудырады. АӨФ тежелуі плазмадағы ангиотензин II төмендеуіне әкеледі, бұл плазмадағы ренин белсенділігінің артуына (ренин босап шығуының теріс кері байланысын тежеу есебінен) және альдостерон бөлінуінің төмендеуіне әкеледі. АӨФ брадикининнің белсенділігін бөгейтіндіктен, АӨФ тежелуі айналымдағы және жергілікті калликреин-кинин жүйесі белсенділігінің артуына (сондай-ақ простагландин жүйесінің белсенділігіне) әкеледі. Бұл механизм АӨФ тежегіштерінің гипотензиялық әсерінің басталуына ықпал етуі және ішінара кейбір жағымсыз әсерлерді тудыруы (мысалы, жөтел) мүмкін.
Периндоприл өзінің белсенді метаболиті периндоприлаты арқылы әрекет етеді. Басқа метаболиттер in vitro АӨФ әсерін тежеу қабілетін көрсетпеді.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Гипертензия
Периндоприл кез келген дәрежедегі артериялық гипертензияда әрекет етеді: әлсіз, орташа және ауыр; систолалық және диастолалық артериялық қысымды шалқасынан жатқан қалпында да, тұрған қалпында да төмендетеді.
Периндоприл шеткері тамырлардың кедергісін азайтады, бұл артериялық қысымның төмендеуіне әкеледі. Нәтижесінде, жүректің жиырылу жиілігіне әсер етпей, шеткері қан ағымы артады.
Әдетте, бүйректің қан ағымы артады, ал шумақтық сүзілу жылдамдығы (ШСЖ) әдетте өзгеріссіз қалады.
Ең жоғары гипотензиялық белсенділікке бір реттік дозаны қабылдағаннан кейін 4-6 сағаттан соң жетеді және кемінде 24 сағат бойы сақталады: препараттың ең аз белсенділігіндегі әсері ең жоғары белсенділігі кезінде әсерінің шамамен 87-100%-ын құрайды.
Қан қысымының төмендеуі тез жүреді. Емдеуге сезімтал пациенттерде артериялық қысымның қалыпқа келуі бір ай ішінде жүреді және тахифилаксия туындамай сақталады.
Тоқтату синдромының дамуымен емдеуді тоқтату қатар жүрмейді.
Периндоприл сол жақ қарыншаның гипертрофиясын азайтады.
Адамда периндоприл тамыр кеңейтетін әсерді тудыратыны расталды. Ол ірі артериялардың серпімділігін жақсартады және кіші артериялардың ағым/саңылау қатынасын азайтады.
Тұрақты ишемиялық жүрек ауруы бар пациенттер
EUROPA көп орталықты халықаралық рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуі 4 жылға созылды.
18 жастан асқан он екі мың екі жүз он сегіз (12218) пациент периндоприл трет-бутиламин 8 мг (10 мг периндоприл аргининге баламалы) (n=6110) немесе плацебо (n=6108) қабылдау үшін рандомизациядан өтті.
Зерттеу популяциясында жүрек жеткіліксіздігінің клиникалық белгілері жоқ жүректің ишемиялық ауруы анықталды. Жалпы, пациенттердің 90%-ы бұрын миокард инфарктісін және/немесе коронарлық артерияның реваскуляризациясын бастан өткерді. Пациенттердің көпшілігі тромбоциттер тежегіштерін, гиполипидемиялық препараттарды және бета-блокаторларды қоса, дәстүрлі қабылданған емге қосымша зерттелетін препарат алды.
Тиімділіктің негізгі критерийі жүрек-қантамыр ауруынан болған өлімнің, миокард инфарктісінің және/немесе сәтті реанимациямен жүрек ұстамасының композициялық қосындысы болды. Күніне бір рет қабылдағанда 8 мг периндоприл трет-бутиламинмен емдеу (бұл 10 мг периндоприл аргининге баламалы) бастапқы соңғы нүктенің 1,9%-ға абсолютті елеулі төмендеуіне әкелді (салыстырмалы қауіптің 20% - ға төмендеуі, 95% СА [9,4; 28,6] ) - р<0.001).
Анамнезінде миокард инфарктісі және/немесе реваскуляризациясы бар пациенттерде абсолютті 2,2%-ға төмендеуге қол жеткізілді, бұл плацебомен салыстырғанда бастапқы соңғы нүкте бойынша салыстырмалы қауіптің (СҚТ) 22,4%-ға (СА 95% [12,0; 31,6] - p<0,001) төмендеуіне сәйкес келеді.
Ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААЖ) қосарлы блокадасы бойынша клиникалық зерттеулердің деректері
Екі ірі рандомизацияланған бақыланатын зерттеу (ONTARGET (ONgoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial, Монотерапияда және рамиприлмен біріктірілген телмисартанның тиімділігін салыстыру бойынша халықаралық зерттеу) және VA NEPHRON-D (Veterans Affairs Nephropathy in Diabetes, Ардагерлер істері министрлігі жүргізген диабеттік нефропатияны зерттеу) АӨФ тежегіші мен ангиотензин II рецепторларының блокаторын біріктіріп қолдануды зерттеуге арналды.
ONTARGET зерттеуі анамнезінде жүрек-қантамыр немесе цереброваскулярлық аурулары немесе нысана-ағзалардың зақымдану белгілері бар 2 типті қант диабетіне шалдыққан пациенттер арасында жүргізілді. VA NEPHRON-D зерттеуі 2типті қант диабеті және диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде жүргізілді.
Осы зерттеулердің деректері бүйрек және/немесе жүрек-қантамыр нәтижелері мен өлім-жітімге қатысты елеулі қолайлы әсердің жоқтығын және сонымен қатар монотерапиямен салыстырғанда гиперкалиемияның, жедел бүйрек жеткіліксіздігінің және/немесе гипотензияның даму қаупінің жоғары болуын көрсетті.
Ұқсас фармакодинамикалық қасиеттерін ескере отырып, алынған нәтижелер басқа АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының блокаторларына да таралады.
Демек, диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының блокаторларын бір мезгілде қолдануға болмайды.
ALTITUDE зерттеуі (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints, 2 типті қант диабеті бар пациенттерде жүрек-қантамыр және бүйрек асқынуларының қаупін төмендетудегі алискиреннің артықшылықтарын зерттеу) 2 типті қант диабеті және созылмалы бүйрек ауруы, жүрек-тамыр ауруы немесе екеуі де және басқалары бар пациенттерде алискиренді стандартты АӨФ тежегішімен немесе ангиотензин II рецепторларының блокаторымен емдеудің пайдасын зерттеуге арналды. Зерттеу жағымсыз нәтижелердің даму қаупінің жоғары болуы себебінен мерзімінен бұрын тоқтатылды. Жүрек-қантамыр ауруларынан болатын өлім мен инсульт плацебо тобымен салыстырғанда алискирен тобында жиі кездеседі, жағымсыз құбылыстар мен ерекше қызығушылық тудыратын елеулі жағымсыз құбылыстар (гиперкалиемия, гипотензия және бүйрек функциясының бұзылуы) плацебо тобына қарағанда алискирен тобында жиі тіркелген.
Амлодипин
Әсер ету механизмі
Амлодипин - бұл дигидропиридин тобының кальций иондарының қабылдау тежегіші (Баяу өзекшелердің блокаторы немесе кальций иондарының антагонисі), ол кальций иондарының жарғақшалары арқылы миокард пен тамырлардың тегіс бұлшықет жасушаларына енуіне жол бермейді.
Амлодипиннің гипотензивті әсер ету механизмі тамырлардың тегіс бұлшықеттеріне тікелей босаңсыту әсеріне байланысты. Стенокардия кезінде амлодипиннің нақты әсер ету механизмі толық анықталмаған, бірақ амлодипин ишемияны келесі екі жолмен азайтады:
• Амлодипин шеткергі артериолаларды кеңейтеді және осылайша жалпы шеткергі қарсылықты (жүктемеден кейінгі) төмендетеді, оны өтуге жүректің жұмысы жұмсалады. Жүректің жиырылу жиілігі тұрақты болып қалатындықтан, жүрек жүктемесінің төмендеуі миокардтың энергияны тұтынуының төмендеуіне және оның оттегіге деген қажеттілігіне әкеледі.
• Амлодипиннің әсер ету механизмі қалыпты және ишемиялық миокард аумақтарында негізгі коронарлық артериялар мен коронарлық артериолалардың кеңеюін де қамтуы мүмкін. Бұл дилатация вазоспастикалық стенокардиямен пациенттерде миокардқа оттегінің түсуін арттырады (Принцметал стенокардиясы немесе вариантты стенокардия).
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Гипертензиясы бар пациенттерде амлодипиннің бір реттік тәуліктік дозасы жатқан қалпында да, тұрғанда да 24 сағат бойы артериялық қысымның клиникалық мәнді төмендеуін қамтамасыз етеді. Әсердің баяу басталуына байланысты амлодипин жедел гипотензияны тудырмайды.
Стенокардиясы бар пациенттерде амлодипинді бір тәуліктік қабылдау дене жүктемесінің жалпы орындалу уақытын арттырады, стенокардия ұстамасының басталуын және оны орындау кезінде ST сегменті депрессиясының дамуын (1 мм-ге) кешіктіреді, стенокардия ұстамаларының жиілігін және нитроглицерин таблеткаларын тұтынуды төмендетеді.
Амлодипин қан плазмасының метаболизмі мен липидтеріне жағымсыз әсер етпейді және бронх демікпесі, қант диабеті және подаграсы бар пациенттерді емдеуге жарамды.
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) бар пациенттер
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) бар пациенттерде клиникалық құбылыстардың алдын алудағы амлодипиннің тиімділігін бағалау 1997 пациенттің қатысуымен тәуелсіз көп орталықты рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын «Тромбоз жағдайларын азайту кезінде амлодипинді эналаприлмен салыстыру» / Comparison of Amlodipine vs. Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis (CAMELOT) зерттеу барысында жүргізілді. Осы пациенттердің 663-і 5-10 мг амлодипин алды, 673 пациент 2 жыл бойы статиндермен, бета - блокаторлармен, диуретиктермен және аспиринмен стандартты емдеуге қосымша 10-20 мг эналаприл және 655 плацебо пациенттерін алды. Тиімділіктің негізгі нәтижелері 1-кестеде келтірілген. Нәтижелер амлодипинмен емдеу кезінде ЖИА бар пациенттерде стенокардиямен емдеуге жатқызу және реваскуляризация рәсімдері аз болғанын көрсетеді.
1-кесте. CAMELOT зерттеуінде клиникалық маңызды нәтижелердің басталу жиілігі
Жүрек-қантамыр құбылыстары, саны (%) — Амлодипин vs. плацебо
Нәтижелері — Амлодипин — Плацебо — Эналаприл — Қауіптер қатынасы (СА 95%) — р мәні
Бастапқы соңғы нүкте Жағымсыз жүрек-қантамыр құбылыстары — 110 (16,6) — 151 (23,1) — 136 (20,2) — 0,69 (0,54-0,88) — 0,003
Жеке компоненттері Коронарлық артериялардың реваскуляризациясы Стенокардиямен ауруханаға жатқызу Өліммен аяқталмаған МИ Инсульт немесе ТИШ Жүрек-қантамыр құбылысынан болған өлім ІЖЖ-мен ауруханаға жатқызу Сәтті реанимациямен жүректің тоқтап қалуы Шеткері қантамырлар ауруының басталуы — 78 (11,8) 51 (7,7) 14 (2,1) 6 (0,9) 5 (0,8) 3 (0,5) 0 5 (0,8) — 103 (15,7) 84 (12,8) 19 (2,9) 12 (1,8) 2 (0,3) 5 (0,8) 4 (0,6) 2 (0,3) — 95 (14,1) 86 (12,8) 11 (1,6) 8 (1,2) 5 (0,7) 4 (0,6) 1 (0,1) 8 (1,2) — 0,73 (0,54-0,98) 0,58 (0,41-0,82) 0,73 (0,37-1,46) 0,50 (0,19-1,32) 2,46 (0,48-12,7) 0,59 (0,14-2,47) ҚЖ 2,6 (0,50-13,4) — 0,03 0,002 0,37 0,15 0,27 0,46 0,04 0,24
Қысқартулар: ІЖЖ - іркілісті жүрек жеткіліксіздігі; СА - сенімді аралық; МИ - миокард инфарктісі; ТИШ-транзиторлы ишемиялық шабуыл.
Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде қолдану
NYHA жіктеуі бойынша II-IV дәрежелі жүрек жеткіліксіздігімен ауыратын пациенттердің қатысуымен гемодинамикалық зерттеулер және физикалық жүктемемен бақыланатын клиникалық сынақтар амлодипиннің жағдайдың клиникалық нашарлауына әкелмейтінін көрсетеді, бұл физикалық жүктемеге төзімділік өлшеулерімен, сол жақ қарыншаның лықсу фракциясымен және клиникалық симптомдармен расталады.
NYHA жіктеуі бойынша III-IV дәрежелі жүрек жеткіліксіздігімен ауыратын және дигоксин, диуретиктер және АӨФ тежегіштерін қабылдаған пациенттердің жағдайын бағалау үшін жүргізілген плацебо-бақыланатын зерттеу (PRAISE) амлодипиннің өлім немесе біріктірілген өлім-жітім мен жүрек жеткіліксіздігінің қаупін арттырмағанын көрсетті.
NYHA жіктеуі бойынша III және IV дәрежелі жүрек жеткіліксіздігінен зардап шегетін пациенттердің қатысуымен амлодипинді ұзақ мерзімді плацебо-бақыланатын зерттеу (PRAISE-2) барысында, клиникалық симптомдарсыз немесе ишемиялық ауруды көрсететін объективті деректерсіз, АӨФ тежегіштерінің, оймақгүл және диуретиктердің тұрақты дозаларын қабылдаған кезде амлодипин жалпы жүрек-қантамыр ауруынан болған өлімге әсер етпеді. Сол популяцияда амлодипинді қабылдау өкпе ісінуі жағдайларының көбеюімен қатар жүрді.
Жүрек ұстамасын алдын алуға бағытталған емді зерттеу (ALLHAT)
Жүрек ұстамасын алдын-алуда гипотензивті және гиполипидемиялық емдеу түрлерін зерттеу (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial, ALLHAT) деп аталатын ауру мен өлім-жітімді рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын зерттеу жүргізілді, мұнда дәрі-дәрмекпен емдеудің жаңа түрлері салыстырылды: ауырлығы жеңіл және орташа дәрежедегі гипертензия кезінде тәулігіне 12,5-25 мг тиазидті диуретик хлорталидонмен салыстырғанда емнің бірінші желісінің препараттары ретінде тәулігіне 2,5-10 мг амлодипин (кальций өзекшелерінің блокаторы) немесе тәулігіне 10-40 мг лизиноприл (АӨФ тежегіші).
Барлығы 55 жастан асқан гипертензиясы бар 33 357 пациент рандомизацияланды, олар орта есеппен 4,9 жыл бойы байқалды. Пациенттерде жүректің ишемиялық ауруы қаупінің кемінде бір қосымша факторы болған, оның ішінде: зерттеуге қатысу үшін жиынтыққа дейін > 6 ай бұрын бастан өткерген миокард инфарктісі немесе инсульт немесе басқа да құжатталған атеросклероздық жүрек-қантамыр ауруы (барлығы 51,5%), 2 типті қант диабеті (36,1%), ТЖЛП холестерині < 35 мг/дл (11,6%), электрокардиограмма немесе эхокардиография арқылы анықталған сол жақ қарыншаның гипертрофиясы (20,9%), шылым шегу (21,9%).
Жүректің ишемиялық ауруы немесе өлімге әкелетін миокард инфарктісі бастапқы соңғы нүкте болып табылады. Бастапқы соңғы нүкте бойынша амлодипин мен хлорталидон емінің арасында айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ: СҚ 0,98 (СА 95% (0,90-1,07) p=0,65). Екінші соңғы нүктелер бойынша жүрек жеткіліксіздігінің басталу жиілігі (композитті біріктірілген жүрек-қантамыр соңғы нүктесіне кіретін) хлорталидон тобына қарағанда амлодипин тобында едәуір жоғары болды (7,7% - бен салыстырғанда 10,2%; СҚ 1,38. (СА 95% [1,25-1,52] p<0,001)). Алайда, өлім-жітімнің барлық себептері бойынша амлодипин мен хлорталидон емінің арасында айтарлықтай айырмашылық болған жоқ, СҚ 0,96 (СА 95% [0,89-1,02] p=0,20).