Әсер ету механизмі
Брекспипразол атипті антипсихоздық дәрілерге жатады. Брекспипразолдың фармакологиялық қасиеттері оның серотонинді және дофаминді жүйелерге модуляциялық әсерімен байланысты деп саналады, 5-HT 1а серотонинергиялық рецепторларына қатысты ішінара агонистік белсенділікті және 5-HT2а серотонинергиялық рецепторларына қатысты антагонистік әсері бар D2дофаминергиялық рецепторларына барлық осы рецепторларға (Ki 0.1 нМ – 0.5 нМ) ұқсас жоғары аффинділік кезінде үйлесімді. Брекспипразол сонымен қатар субнаномолярлы Ki (Ki: 0.2 нМ – 0.6 нМ) диапазонында аффинділік дәрежесі бар α1b/2C норадренергиялық рецепторлардың антагонисі болып табылады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Брекспипразолдың фармакодинамикалық әсерлеріне генетикалық вариабельділік ықпалы зерттелмеген.
QT аралығына әсері
Брекспипразолдың QT аралығына әсері шизофрения және шизоэффективті бұзылысы бар пациенттерде зерттелді. Жалпы талдау брекспипразолды емдік дозада немесе емдіктен асатын дозада (тәулігіне 4 мг; n=62 немесе тәулігіне 12 мг; n=53) қолдану клиникалық маңызды дәрежеде QTc аралығының ұзаруына әкелетінін көрсетті; брекспипразол концентрациясы мен QTc аралығының ұзаруы арасындағы корреляция жоқ.
QTc аралығын зерттеу шеңберіндегі кіші топтардағы талдау нәтижелері QTc аралығының ұзаруы еркек пациенттерге қарағанда әйел пациенттерде артық болды деп болжайды. Тәулігіне 4 мг дозада брекспипразол қабылдау тобында ең көп орташа мәні өзгерген QTCI, плацебоға қатысты түзетілген, бастапқы көрсеткіштермен салыстырғанда доза қабылдағаннан соң 6 сағаттан кейін еркек (n = 48) пациенттерде 5.2 мс (90 % СА: 1.5, 8.9) және әйел (n = 14) пациенттерде 15.0 мс (90 % СА: 7.7, 22.3) құраған. Тәулігіне 12 мг дозада брекспипразол қабылдау тобында ең көп орташа мәні өзгерген QTCI, плацебоға қатысты түзетілген, бастапқы көрсеткіштермен салыстырғанда доза қабылдағаннан соң 24 сағаттан кейін еркектерде (n = 40) 2.9 мс (90 % СА: -1.2, 6.9) және әйелдерде (n = 13) пациенттерде 15.0 мс (90 % СА: 2.7 және 18.2) құраған. Зерттеуде қамтылған ер адамдар санымен салыстырғанда әйелдердің аз саны белгілі бір қорытынды жасауға мүмкіндік бермеді.
Клиникалық тиімділігі мен қауіпсіздігі
Шизофрениядан зардап шегетін ересек пациенттерді емдеу кезінде брекспипразолдың тиімділігі мен қауіпсіздігі екі халықаралық және бір ұлттық (Жапония) 6-апталық рандомизацияланған салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеулерде (1 - 3-зерттеу), бір халықаралық 6-апталық рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын салыстырмалы зерттеуде (салыстырудың белсенді препараты-кветиапин) брекспипразолдың әртүрлі дозаларын қолдана отырып (4-зерттеу), сондай-ақ бір халықаралық плацебо-бақыланатын 52 апталық демеуші емді зерттеуде тексерілген (5-зерттеу). Жалпы, бұл зерттеулерде 18 жастан 65 жасқа дейінгі 2690 пациент қамтылды.
Зерттеу барысында брекспипразолдың 1, 2 және 3 дозалары 4.2-бөлімде көрсетілгендей, алғашқы 4 күн ішінде 1 мг/тәуліктен бастап, кейіннен дозаны 5-тен 7 күнге дейін тәулігіне 2 мг дейін ұлғайта отырып, титрленді. 8-ші күні дозаны пациенттердің кейбір топтарында 4 мг-ға дейін арттырды.
Қысқа мерзімді зерттеулер
Препаратты белгіленген дозада қабылдауды үш қысқа мерзімді зерттеу (1, 2 және 3 зерттеулер) барысында пациенттер тәулігіне бір рет 4 мг дозада брекспипразолды қабылдау тобына және плацебоға рандомизацияланды.
4-зерттеу барысында сезімталдықты бағалау үшін тәулігіне 2 мг-ден 4 мг дейін әртүрлі дозаларда брекспипразолдың және 400 мг-ден 800 мг дейінгі дозада босап шығуы ұзаққа созылатын кветиапиннің тиімділігі, қауіпсіздігі және төзімділігі зерттелді. Қысқа мерзімді зерттеулерде тиімділіктің бастапқы нүктесі Оң және теріс синдромдарды бағалау шкаласы (PANSS) бойынша (оң симптомдарды, жағымсыз симптомдарды, ойлау бұзылыстарын, бақыланбайтын дұшпандық/қозу және мазасыздық/депрессияны бағалау үшін 5 тақырыптан тұратын көп факторлы сауалнама) бастапқы көрсеткіштен 6 аптаға) жалпы баллдың орташа өзгеруі болды.
1, 2 және 4 зерттеулердегі негізгі қайталама нүкте шизофренияның ауырлығы туралы жалпы клиникалық әсер шкаласы (CGI-S) – дәрігердің аурудың ауырлық дәрежесін 7 баллдан бағалауға арналған сауалнамасы болды. CGI-S сауалнамасының балы 3 және 5 зерттеулерде екінші соңғы нүкте ретінде де қолданылды.
Брекспипразолдың тиімділігі алдын-ала анықталған қайталама соңғы нүктелермен де бағаланды: шизофрения симптомдарының нақты аспектілері (PANSS оң симптомдарының ішкі шкаласы бойынша балл, PANSS теріс симптомдарының ішкі шкаласы бойынша балл, PANSS қозу компоненті бойынша балл, Мардер факторларының шкаласы бойынша балл (оң симптомдар, жағымсыз симптомдар, ұйымдастырылмаған ойлау, бақыланбайтын дұшпандық/қозу және мазасыздық/депрессия) және терапияға жауап талдауы (PANSS жалпы баллының бастапқы баллмен салыстырғанда 30% жақсаруы немесе CGI-I 1 балл [ең айқын жақсарту] немесе 2 [айқын жақсарту]) ретінде анықталды.
2 мг/тәулік және 4 мг/тәулік дозаларындағы брекспипразолдың тиімділігі 1-зерттеуде көрсетілді, 2-зерттеу нәтижелері брекспипразолдың тиімділігін тәулігіне 4 мг дозада ғана көрсетті, ал 3-зерттеу нәтижелері брекспипразолдың тиімділігін тәулігіне 2 мг дозада ғана көрсетті.
Дозаларды икемді таңдаумен 4 зерттеу барысында плацебо қабылдаған пациенттермен салыстырғанда 6-аптада PANSS жалпы баллының айтарлықтай жақсаруы байқалды, дегенмен 6-аптадағы айырмашылық тиімділіктің бастапқы соңғы нүктесі бойынша статистикалық мәнге жете алмады (p = 0.0560; 2-кестені қараңыз). Сол зерттеуде сезімталдықты бағалау мақсатында ғана енгізілген белсенді бақылау препараты, босап шығуы ұзаққа созылатын кветиапин плацебодан өзгеше болды.
2-кесте: Шизофрениямен ауыратын пациенттердің қатысуымен 6 апталық зерттеулер аясында тиімділіктің бастапқы нүктесін талдау нәтижелері
Зерттеу — Емдеу тобы — n — Тиімділіктің бастапқы нүктесінің көрсеткіші: PANSS
Орташа бастапқы балл (СО) — Бастапқы мәнге (СОШ) қатысты ең аз квадраттар әдісімен есептелген орташа мәннің өзгеруі — Ең кіші квадраттар әдісімен есептелген орташа айырмашылықa, b (СА 95%) — Р мәні
1 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг)* — 180 — 95.85 (13.75) — -20.73 (1.55) — -8.72 (-13.1, -4.37) — < 0.0001
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг)* — 178 — 94.70 (12.06) — -19.65 (1.54) — -7.64 (-12.0, -3.30) — 0.0006
Плацебо — 178 — 95.69 (11.46) — -12.01 (1.60) — -- — --
2 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг) — 179 — 96.30 (12.91) — -16.61 (1.49) — -3.08 (-7.23, 1.07) — 0.1448
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг)* — 181 — 94.99 (12.38) — -20.00 (1.48) — -6.47 (-10.6, -2.35) — 0.0022
Плацебо — 180 — 94.63 (12.84) — -13.53 (1.52) — -- — --
3 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг)* — 113 — 96.55 (19.20) — -14.95 (2.00) — -7.32 (-13.04, -1.59) — 0.0124
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг) — 109 — 96.39 (15.73) — -11.49 (2.10) — -3.86 (-9.71, 2.00) — 0.1959
Плацебо — 113 — 97.19 (19.27) — -7.63 (2.11) — -- — --
4 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг бастап тәулігіне 4 мг дейін) — 150 — 97.82 (10.25) — -19.99 (1.51) — -4.1 (-8.2, 0.1) — 0.0560
Плацебо — 159 — 98.38 (10.30) — -15.93 (1.49) — -- — --
СА — Стандартты ауытқу
СТҚ — Стандартты қате
СА — Сенімділік аралығы
* — Зерттелетін препараттың плацебодан статистикалық маңызды артықшылығы
a — Айырмашылық (брекспипразол минус плацебо) 6-аптада бастапқы мәнге қатысты ең аз квадраттар әдісімен алынған өзгерістің орташа мәнінде
b — Ең аз квадраттар әдісімен есептелген орташа мәндер, 95% СА және жеке зерттеулер үшін р мәндері MMRM (аралас қайта өлшеу моделі) талдауынан алынды: зерттеу орталығының бекітілген әсерлері, терапия түрі, келу және келу факторының әсеріне байланысты емдеу факторының әсері бастапқы деңгейдегі көрсеткішпен және көрсеткіштің бастапқы деңгейдегі өзара әрекеттесуімен және ковариат ретінде келу. Құрылымданбаған дисперсиялық-ковариациялық матрицаны қолданылды.
Бастапқы статистикалық талдау MAR ауыстырумен (кездейсоқ жоқ деректер) аралас қайта өлшеу моделін (MMRM) қолдану арқылы жүргізілді. Бірнеше алмастырылған плацебо көмегімен сезімталдықты талдау нәтижелері бастапқы талдау нәтижелерімен сәйкес келді.
Екінші соңғы нүктелер (негізгі) мен қосымша соңғы нүктелер бойынша нәтижелер бастапқы соңғы нүктелер үшін алынған нәтижелерді растады.
1-зерттеу барысында 6-аптада плацебоға қатысты тәулігіне 2 мг және тәулігіне 4 мг дозадағы брекспипразол үшін тиімділіктің негізгі екінші соңғы нүктесі CGI-S бойынша статистикалық маңызды анағұрлым айқын жақсару көрсетілді. Талдау жүргізудің иерархиялық құрылымын ескере отырып, брекспипразол үшін 2 мг/тәулік және 4 мг/тәулік екі дозаларында көрсетілген CGI-S бойынша баллдың неғұрлым айқын жақсаруы 2, 3 және 4-зерттеулер үшін ғана қосымша болып есептеледі (3-кестені қараңыз).
3-кесте: Шизофрениямен ауыратын пациенттердің қатысуымен 6 апталық зерттеулер аясында тиімділіктің негізгі қайталама соңғы нүктелерін талдау нәтижелері
Зерттеу — Емдеу тобы — n — Тиімділіктің негізгі екінші соңғы нүктелерін бағалау: CGI-S
Орташа бастапқы балл (СО) — Бастапқы мәнге (СОШ) қатысты ең аз квадраттар әдісімен есептелген орташа мәннің өзгеруі — Ең кіші квадраттар әдісімен есептелген орташа айырмашылықa (СА 90%) — Р мәні
1 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг)* — 181 — 4.90 (0.64) — -1.15 (0.08) — -0.33 (-0.56, -0.10) — 0.0056
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг)* — 178 — 4.81 (0.64) — -1.20 (0,08) — -0.38 (-0,61, -0,15) — 0.0012
Плацебо — 181 — 4.84 (0.66) — -0.82 (0.09) — -- — --
2 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг) — 180 — 4.96 (0.65) — -0.99 (0.09) — -0.19 (-0.42, 0.05) — 0.1269
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг)* — 183 — 4.85 (0.64) — -1.19 (0.08) — -0.38 (-0.62, -0.15) — 0.0015
Плацебо — 181 — 4.87 (0.61) — -0.81 (0.09) — -- — --
3 — Брекспипразол (тәулігіне 2 мг)* — 113 — 4.80 (0.78) — -0.84 (0.11) — -0.35 (-0.67, -0.03) — 0.0308
Брекспипразол (тәулігіне 4 мг) — 109 — 4.71 (0.75) — -0.64 (0.12) — -0.16 (-0.48, 0.17) — 0.3461
Плацебо — 113 — 4.73 (0.71) — -0.48 (0.12) — -- — --
4 — Брекспипразол * (тәулігіне 2 мг бастап/тәулігіне 4 мг дейін)ь — 150 — 4.96 (0.59) — -1.21 (0.08) — -0.27 (-0.49, -0.06) — 0.0142
Плацебо — 159 — 4.94 (0.57) — -0.93 (0.08) — -- — --
СА — Стандартты ауытқу
СТҚ — Стандартты қате
СА — Сенімділік аралығы
* — Зерттелетін препараттың плацебодан статистикалық маңызды артықшылығы
a — Айырмашылық (брекспипразол минус плацебо) 6-аптада бастапқы мәніне қатысты ең аз квадраттар әдісімен алынған өзгерістің орташа мәнінде
b — Орташа доза тәулігіне 3.5 мг
Демеуші емнің тиімділігін зерттеу
5-зерттеу барысында шизофрения рецидиві басталуын кейінге қалдыру уақытының негізінде бағаланатын брекспипразолдың демеуші әсерін ұзақ мерзімді зерттеу барысында 1 мг/тәуліктен 4 мг/тәулікке дейінгі дозада брекспипразолды қабылдауға жауап байқалған шизофрениямен пациенттер 12-ден 36 аптаға дейінгі кезең ішінде тұрақтанды, содан кейін тұрақтандырушы дозада брекспипразолмен емдеуді жалғастыру тобына (n = 96) немесе плацебо тобына (n = 104) 52 апта, ішінде немесе қайталану басталғанға дейін салыстырмалы жасырын тәсілімен рандомизацияланды.
Рецидив басталғанға дейінгі уақыттың бастапқы талдауына сәйкес, брекспипразолды қабылдаған пациенттерде рецидив плацебо (p < 0.0001) қабылдаған пациенттерге қарағанда кешірек болды. 52-ші аптада брекспипразол (13.5%) плацебомен (38.5%) салыстырғанда қайталану қаупін 71 %-ға төмендетті. Жағдайды тұрақтандыру кезеңінде брекспипразол клиникалық симптоматиканы (PANSS, CGI-S және CGI-I бағалауы бойынша [ковариациялық талдау – ANCOVA, соңғы байқау деректерін алға көшіру - LOCF]) және функционалдық жай-күйін (функционалдық статусты жалпы бағалау шкаласы бойынша (GAF) [ANCOVA LOCF]) жақсартты. Бұл жақсартулар брекспипразолды қабылдаған пациенттерде салыстырмалы жасырын режимде демеуші терапияның 52 апталық кезеңінде сақталды, ал плацебо тобына рандомизацияланған пациенттерде panss, PANSS, CGI-S мен CGI-I және GAF [ANCOVA LOCF] сәйкес баллдың нашарлауы байқалды. Брекспипразолмен емдеу плацебодан айырмашылығы аурудың белгілері мен функционалдық көрсеткіштерін бақылауға мүмкіндік берді.