Тері бөртпесі
Жағымсыз тері реакциялары туралы хабарламалар бар, олар әдетте ламотриджинмен ем басталғаннан кейін алғашқы 8 апта ішінде туындады. Бөртпелердің көпшілігі жеңіл сипатқа ие және өздігінен кетеді, алайда пациентті ауруханаға жатқызуды және ламотриджин қабылдауды тоқтатуды талап ететін бөртпелер туралы хабарламалар бар. Бұл реакцияларға Стивенс-Джонсон синдромы (SJS) және уытты эпидермалық некролиз (TEN) сияқты өмірге қауіптілігі зор тері зақымданулары, сондай-ақ аса жоғары сезімталдық синдромы (HSS) ретінде белгілі эозинофилиямен және жүйелі симптомдармен дәрілік реакция (DRESS-синдром) кірді.
Зерттеуге қосылған және қолда бар нұсқауларға сәйкес ламотриджин қабылдаған ересек пациенттердегі ауыр тері бөртпелері шамамен эпилепсиясы бар 500 пациентке 1 жиілікпен дамыды. Осы жағдайлардың шамамен жартысында Стивенс-Джонсон синдромы (1000-ға 1) тіркелді. Клиникалық зерттеулердің деректері бойынша биполярлық аффективтік бұзылыстары бар пациенттерде ауыр тері бөртпелерінің жиілігі шамамен 1000 пациентке 1 құрайды.
Балаларда ауыр тері бөртпелерінің даму қаупі ересектерге қарағанда жоғары. Бірқатар зерттеулерден алынған қолда бар деректер бойынша ауруханаға жатқызуды талап ететін тері бөртпелерінің жиілігі эпилепсиясы бар балаларда 300-дің 1-нен 100-ден 1 балаға дейін болды.
Балаларда бөртпенің бастапқы көріністері қателесіп инфекция ретінде қабылдануы мүмкін, сондықтан дәрігерлер емнің алғашқы 8 аптасында препаратқа балалардың бөртпе және қызба дамуымен білінетін реакция беру мүмкіндігін ескеруі тиіс.
Бұдан басқа, бөртпенің жиынтық даму қаупі едәуір дәрежеде мыналарға:
• ламотриджиннің жоғары бастапқы дозасына және ламотриджин дозасын ұсынылған жоғарылату режимінен асыруға;
• вальпроаттарды қатар қолдануға байланысты.
Анамнезінде аллергиялық реакциялары немесе басқа ЭҚП қабылдауға жауап ретінде бөртпесі бар пациенттерді емдегенде де сақ болу қажет, өйткені аздаған бөртпенің даму жиілігі осындай анамнезі бар пациенттерде ламотриджинді қолданғанда мұндай ауырлаған анамнезі жоқ пациенттерге қарағанда үш есе жиі байқалды. Шығу тегі азиялық (бірінші кезекте хань және тай тектес) адамдардағы HLA-B*1502 аллелі ламотриджинмен емдеу кезінде SJS/TEN даму қаупімен астасады. Егер, аталған пациенттерде HLA-B*1502 анықтау нәтижесі оң екендігі белгілі болса, ламотриджинді қолдану мүмкіндігін мұқият қарастыру керек. Бөртпе дамыған барлық пациенттер (ересектер мен балалар) бірден тексерілуі тиіс, бөртпенің дамуы ламотриджинмен емдеумен байланысты еместігі айқын кездерді қоспағанда, Риджинол® препаратын қабылдау дереу тоқтатылуы тиіс. Риджинол® препаратын қабылдауды, егер күтілетін пайда қауіптен анық аспайтын болса, оның алдыңғы тағайындалуы бөртпенің дамуына байланысты тоқтатылған жағдайда қайта бастау ұсынылмайды. Ламотриджинді қолданғанда пациентте SJS, TEN немесе DRESS дамыған жағдайда ламотриджинмен емдеуді ешқашан қайта бастауға болмайды.
Бөртпе қызбаны, лимфаденопатияны, беттің ісінуін, гематологиялық бұзылыстарды, бауыр функциясының бұзылуын және асептикалық менингитті қоса, әртүрлі жүйелі симптомдардың көрініс табуымен байланысты DRESS деп аталатын аса жоғары сезімталдық синдромының бір бөлігі болуы мүмкін екендігі хабарланды. Синдромның көрініс беру ауырлығы кең ауқымда ауытқиды және сирек жағдайларда диссеминацияланған тамырішілік ұю және көп ағзалық жеткіліксіздік синдромының дамуына әкелуі мүмкін. Тіпті бөртпенің анық көріністері болмаса да, аса жоғары сезімталдық синдромының ерте белгілері (мысалы, қызба, лимфаденопатия) байқалуы мүмкін екенін атап айту қажет. Осындай симптомдар дамығанда пациентті дәрігер дереу тексеруі тиіс және егер симптомдардың басқа себебі анықталмаса, Риджинол® препаратын қолдануды тоқтату керек. Асептикалық менингиттің дамуы препаратты тоқтатқанда көптеген жағдайларда қайтымды болып табылды және оны қайта қолданғанда бірқатар жағдайда жаңғырды. Қайта қолдану симптомдардың жылдам оралуына әкелді, олар көбінесе анағұрлым ауыр болды. Риджинол® препараты ламотриджинмен алдыңғы ем себебінен асептикалық менингитке байланысты емі тоқтатылған пациенттерге қайта тағайындалмайды.
Сондай-ақ ламотриджинді қолдануға байланысты фотосезімталдық реакциялары туралы хабарламалар да болды. Бірнеше жағдайда реакция жоғары дозада (400 мг және одан жоғары), дозаның жоғарылауында немесе титрлеудің тез жоғарылауы кезінде жүрді. Ламотриджинмен байланысты фотосезімталдыққа күдік туындаған кезде фотосезімталдық белгілері бар пациентте (мысалы, күнге күю) емдеуді тоқтату туралы мәселені қарастыру керек. Егер ламотриджинмен емдеуді жалғастыру клиникалық тұрғыдан орынды саналса, пациентке күн сәулесінің және жасанды ультракүлгін сәулеленудің әсерінен аулақ болуды және қорғану шараларын жасауды (мысалы, қорғаныс киімін және күннен қорғайтын кремдерді пайдалану) ұсынған жөн.
Гемофагоциттік лимфогистиоцитоз (ГЛГ)
Ламотриджин қабылдаған пациенттерде ГЛГ даму жағдайлары тіркелді. ГЛГ иммундық жүйенің патологиялық белсенділену синдромы болып табылады, ол өмірге қауіп төндіруі мүмкін. Ол қызба, бөртпе, неврологиялық симптомдар, гепатоспленомегалия, лимфаденопатия, цитопения, ферритиннің сарысулық концентрациясының жоғарылауы, гипертриглицеридемия және бауыр функциясы мен қан ұюының бұзылуы сияқты клиникалық белгілермен және симптомдармен сипатталады. Әдетте, симптомдар ем басталғаннан кейін 4 апта ішінде пайда болады. Аталған белгілер мен симптомдар дамыған пациенттерді шұғыл тексеру және ГЛГ диагнозын қарастыру қажет. Егер баламалы этиологиясы анықталмаса, ламотриджинмен емдеуді тоқтату керек.
Клиникалық көріністердің күшеюі және суицидтік қауіп
Суицидтік ойлар мен суицидтік мінез-құлық бірнеше көрсетілім бойынша ЭҚП қабылдаған пациенттерде байқалды. ЭҚП рандомизацияланған плацебо-бақыланатын зерттеулерінің мета-талдауы суицидтік ойлар мен мінез-құлық көріністері қаупінің аздап ұлғаюын көрсетті. Бұл қауіптің механизмі белгісіз және қолжетімді деректер ламотриджинді қолданғанда қауіптің жоғарылау ықтималдығын жоққа шығармайды.
Осылайша, пациенттер суицидтік ойлар мен мінез-құлық белгілерін анықтау мақсатында мұқият қадағалауда болуы тиіс, тиісті емдеу қарастырылуы тиіс. Пациенттер (және пациенттерге күтім жасайтын адамдар) суицидтік ойлар мен суицидтік мінез-құлық туындаған кезде медициналық кеңес қажеттілігі туралы хабардар болуы тиіс.
Биполярлық аффективтік бұзылыстары бар пациенттерде депрессия симптомдары күшеюі және/немесе Риджинол® препаратын қоса, биполярлық аффективтік бұзылысты емдеуге арналған дәрілік препараттарды қолдануға қарамастан суицидтік ойлар/мінез-құлық белгілерінің көрініс табуы мүмкін. Сондықтан биполярлық аффективтік бұзылысты емдеу үшін Риджинол® қабылдап жүрген пациенттерді, әсіресе емдеу курсының басында немесе дозаны өзгерту уақытында клиникалық көріністердің (жаңа симптомдардың дамуын қоса) және суицидтік ойлар/мінез-құлықтың күшеюін анықтау мақсатында мұқият қадағалау керек. Кейбір, мысалы, анамнезінде суицидтік мінез-құлқы немесе ойлары бар пациенттерде, жас ересек пациенттерде және ем басталғанға дейін суицидтік ойлауы айқын пациенттерде суицидтік ойлардың немесе суицид әрекеттерінің пайда болу қаупі анағұрлым жоғары болуы мүмкін және оларды емдеу кезінде мұқият бақылау қажет.
Клиникалық көріністері (жаңа симптомдардың дамуын қоса) күшейген және/немесе суицидтік ойлау/мінез-құлық пайда болған пациенттерде, әсіресе, егер бұл симптомдар ауыр сипатта болса, кенеттен пайда болса немесе пациентте бұрын болған симптомдардың бір бөлігі болып табылмаса, препаратты қолдануды тоқтату мүмкіндігін қоса, емдеу режимін өзгерту мүмкіндігін қарастыру керек.
Гормондық контрацептивтер
Гормондық контрацептивтердің ламотриджин тиімділігіне ықпалы
Этинилэстрадиол/левоноргестрел (30 мкг/150 мкг) біріктірілген препаратын қолдану ламотриджин клиренсін шамамен 2 есе арттырады, бұл ламотриджин деңгейінің төмендеуіне әкеледі. Ламотриджин деңгейінің төмендеуі ұстамалардың бақылануын жоғалтумен байланысты. Ең жоғарғы емдік әсерге қол жеткізу үшін дозаны титрлеуден кейін көптеген жағдайда ламотриджиннің демеуші дозаларын көтеру қажет, бірақ 2 еседен көп емес. Гормондық контрацептивтерді қабылдауды тоқтатқанда ламотриджин клиренсі екі есе төмендеуі мүмкін. Ламотриджин деңгейінің ұлғаюы дозаға байланысты жағымсыз реакциялардың дамуымен қатар жүруі мүмкін. Осындай реакцияларды анықтау мақсатымен пациенттерді бақылау керек.
Ламотриджин глюкуронизациясының индукторларын енді қабылдамайтын және гормондық контрацептивтерді қабылдайтын, емдеу сызбасы препаратты қабылдаудан бос аптаны (яғни контрацептивті қабылдаудағы апталық үзіліс) қамтитын әйелдерде, осы уақыт кезеңінде ламотриджин деңгейінің біртіндеп транзиторлы жоғарылауы байқалатын болады. Ламотриджин деңгейінің мұндай тәртіптегі өзгеруі жағымсыз реакциялардың туындауымен байланысты болуы мүмкін. Сондықтан бірінші таңдау препараттары ретінде контрацептив қолданылмайтын аптаны қамтымайтын ұрықтандыруға қарсы дәрілерді (мысалы, үздіксіз гормондық контрацептивтер немесе гормондық емес тәсілдер) қабылдау мүмкіндігін қарастыру керек.
Басқа пероральді контрацептивтердің немесе гормондық орын басу емі мен ламотриджиннің арасындағы өзара әрекеттесу зерттелмеді, алайда осы препараттар ламотриджиннің фармакокинетикалық параметрлеріне ұқсас түрде ықпал етуі мүмкін.
Ламотриджиннің гормондық контрацептивтер тиімділігіне ықпалы
16 дені сау еріктінің қатысуымен өзара әрекеттесулерді зерттеуде ламотриджин мен гормондық контрацептивті (этинилэстрадиол /левоноргестрел біріктірілімін) бірге қолдану левоноргестрел клиренсінің орташа жоғарылауына және қан сарысуындағы ФСГ және ЛГ деңгейінің өзгеруіне әкелгенін көрсетті. Бұл өзгерістердің аналық бездің овуляциялық белсенділігіне ықпалы белгісіз. Алайда, ламотриджин мен гормондық контрацептивтер қабылдайтын кейбір пациенттерде бұл өзгерістер контрацептивтер тиімділігінің төмендеуін тудыруы мүмкін екенін жоққа
шығаруға болмайды. Сондықтан, мұндай пациенттерге етеккір оралымының өзгерістері туралы, мысалы, етеккіраралық қан кетулер туралы дереу дәрігерге хабарлау қажеттігі туралы нұсқау берілуге тиіс.
Дигидрофолатредуктаза
Ламотриджин дигидрофолий қышқылының редуктазасына шамалы тежейтін әсер етеді, сондықтан ұзақ емдеуде фолаттар метаболизміне әсер ету ықтималдығы бар. Алайда, ламотриджин 1 жылға дейін қолдану ұзақтығы кезінде гемоглобин деңгейінің, эритроциттердің орташа көлемінің, эритроциттердегі немесе қан сарысуындағы фолаттар деңгейінің елеулі өзгерістерін тудырмады және 5 жылға дейін қолдану ұзақтығы кезінде эритроциттердегі фолаттар деңгейін төмендетпеді.
Бүйрек жеткіліксіздігі
Бүйрек жеткіліксіздігі терминальді сатыдағы пациенттерде ламотриджинді бір рет қолданған зерттеулерде қан плазмасындағы ламотриджин деңгейінің айтарлықтай өзгеруі анықталмады. Алайда, глюкуронидті метаболиттің жиналуы әбден ықтимал, сондықтан бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттерді емдеу кезінде сақтық таныту қажет.
Құрамында ламотриджин бар басқа препараттарды қабылдайтын пациенттер
Риджинол® препаратын құрамында ламотриджин бар қандай да бір басқа препараттарды алып жүрген пациенттерге дәрігердің кеңесінсіз тағайындауға болмайды.
ЭКГ бругада-типі және жүрек ырғағы мен өткізгіштігінің басқа да бұзылулары
Ламотриджин алған пациенттерде ST-Т сегменттерінің ауытқулары хабарланды, бұл аритмияның даму мүмкіндігін және Бругада синдромына тән ЭКГ көрінісін көрсетеді.
In vitro зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып, жүрек аурулары бар пациенттерде ламотриджин әлеуетті түрде қарыншалық өткізгіштікті баяулатуы (QRS кешенін кеңейтуі) және емдік маңызы бар концентрацияларда проаритмияны индукциялауы мүмкін. Ламотриджин күрделі немесе өлімге әкелетін жүрек оқиғаларының сәйкес ықтимал қауіптерімен аритмияға қарсы IB класындағы әлсіз препарат ретінде әсер етеді. Натрий өзекшелерінің басқа блокаторларын бір мезгілде қолдану қауіпті одан әрі артыруы мүмкін. Тәулігіне 400 мг дейінгі емдік дозаларда ламотриджин дені сау тұлғаларда қарыншалық өткізгіштікті баяулатпады (QRS кешенінің кеңеюі) және QT аралығын мұқият зерттеген кезде QT аралығының ұзаруын туғызбады.
Бругада синдромы немесе басқа да жүрек каналопатиялары, жүрек жеткіліксіздігі, жүректің ишемиялық ауруы, жүрек блокадасы немесе қарыншалық аритмиялар сияқты клиникалық маңызды құрылымдық немесе функционалдық жүрек аурулары бар пациенттерде ламотриджинді қолдануды мұқият қарастыру керек. Егер ламотриджин мұндай пациенттерде клиникалық тұрғыда ақталатын болса, ламотриджин қолдануды бастар алдында кардиологтан кеңес алу мүмкіндігін қарастыру керек.
Балалардың дамуы
Балалардың өсуіне, жыныстық және когнитивтік жетілуіне, эмоциялық және мінез-құлықтық дамуына ламотриджиннің әсері туралы деректер жоқ.
Эпилепсия кезіндегі сақтық шаралары
Риджинол® препаратын күрт тоқтату, басқа да ЭҚП сияқты, құрысудың дамуына әкелуі мүмкін. Егер емнің күрт тоқтатылуы қауіпсіздік талабы (мысалы, бөртпе пайда болғанда) болмаса, Риджинол® препаратының дозасын 2 апта ішінде біртіндеп төмендету керек.
Әдебиетте эпилепсиялық статусты қоса, ауыр құрысу ұстамалары рабдомиолиз, мультиағзалық бұзылыстар және кейде өліммен аяқталатын диссеминацияланған тамырішілік ұюдың дамуына әкелуі мүмкін деген хабарлар бар. Осындай оқиғалар пациенттерді ламотриджинмен емдегенде де байқалды.
Азаюдың орнына ұстамалардың даму жиілігінің клиникалық тұрғыдан елеулі ұлғаюы байқалуы мүмкін. Ұстамалардың біреуден астам типінен зардап шегетін пациенттерде ұстамалардың бір типін бақылау түрінде байқалатын пайданы басқа типтегі ұстамалардың кез келген нашарлауымен салыстыру керек.
Ламотриджинді қолданғанда миоклонустық ұстамалар күшеюі мүмкін.
Қолда бар деректер ферменттердің индукторларымен біріктірілген ламотриджинмен емдеуге жауап, бауыр ферменттерін индукцияламайтын ЭҚП-мен біріктіруге қарағанда айқындығы төмен деп болжауға мүмкіндік береді. Бұл құбылыстың себебі түсініксіз болып қалуда.
Типтік абсанстарды емдеу үшін ламотриджин қабылдайтын балаларда препараттың тиімділігі барлық пациенттерде сақталмауы мүмкін.
Биполярлық аффективтік бұзылыс кезіндегі сақтық шаралары
Балалар мен 18 жасқа толмаған жасөспірімдер
Антидепрессанттармен емдеу ауыр дәрежедегі депрессиялық бұзылыстары және басқа да психикалық бұзылыстары бар балалар мен жасөспірімдердің суицидтік ойларының және мінез-құлқының даму қаупінің ұлғаюымен қатар жүреді.
Қосымша заттар
Препараттың құрамында лактоза бар, оны тұқым қуалайтын галактоза жақпаушылығы, Lapp (ЛАПП)-лактаза ферментінің тапшылығы, глюкоза-галактоза мальабсорбциясы бар адамдарға қолдануға болмайды.
Арнайы сақтандырулар
Препарат құрамында лактоза бар, оны тұқым қуалайтын галактоза жақпаушылығы, Lapp (ЛАПП)-лактаза ферментінің тапшылығы, глюкоза-галактоза мальабсорбциясы бар адамдарға қолдануға болмайды.
Педиатрияда қолдану
Биполярлық аффективтік бұзылыс кезіндегі сақтық шаралары
Балалар мен 18 жасқа толмаған жасөспірімдер
Антидепрессанттармен емдеу ауыр дәрежедегі депрессиялық бұзылыстары және басқа да психикалық бұзылыстары бар балалар мен жасөспірімдердің суицидтік ойларының және мінез-құлқының даму қаупінің ұлғаюымен қатар жүреді.
Препараттың көлік құралын және қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Барлық эпилепсияға қарсы дәрілердің әсері жекелеген ауытқушылықпен сипатталатындықтан, эпилепсияны емдеу үшін Риджинол® препаратын қабылдайтын пациенттер автомобильді жүргізген кездегі спецификалық қиындықтар туралы өз дәрігерінен кеңес алуы тиіс.
Препараттың көлік құралдарын басқару және механизмдермен жұмыс істеу қабілетіне әсерін бағалау бойынша зерттеулер жүргізілген жоқ. Дені сау еріктілер қатысқан екі зерттеуде ламотриджиннің нақты көру-моторлық үйлесімділігіне, көз қозғалысына, дененің тербелуіне әсері, сондай-ақ препараттың субъективті седативті әсері плацебодан ерекшеленбейтіні көрсетілді. Ламотриджиннің клиникалық зерттеулерінде бас айналуы және диплопия сияқты неврологиялық сипаттағы жағымсыз реакциялар туралы хабарламалар тіркелді. Сондықтан, автомобильді немесе механизмдерді басқаруға кірісуден бұрын пациенттер Риджинол® препаратының өз жағдайына әсерін бағалауға тиіс.