Роксера – липид төмендететін препарат, А З-гидрокси-3-метилглутарилкоэнзимін холестерин ізашары – мевалонатқа айналдыратын фермент – HMG-CoA редуктазаның селективті бәсекелес тежегіші болып табылады. Розувастатиннің негізгі әсер ету орны гипохолестериндік емнің нысана-ағзасы – бауыр болып табылады.
Роксера ТТЛП қармауы мен катаболизмін арттыра отырып, жасушалар беткейінде тығыздығы төмен липопротеиндердің (ТТЛП) бауыр рецепторларының санын көбейтеді, өз кезегінде, бұл тығыздығы өте төмен липопротеиндер (ТӨТЛП) синтезінің тежелуіне әкеліп, сол арқылы жалпы ТТЛП және ТӨТЛП санын азайтады.
Роксера ТТЛП-холестерин, жалпы холестерин, триглицеридтердің (ТГ) жоғары мөлшерін төмендетеді, тығыздығы жоғары липопротеиндердің холестерин (ТЖЛП-ХС) мөлшерін арттырады. Ол аполипопротеин В (АпоВ), ТЖЛП-ХС, ТӨТЛП-ХС, ТӨТЛП-ТГ мөлшерін төмендетеді және аполипопротеин A-I (АпоА-I) деңгейін арттырады.
Роксера ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы ХС/ТЖЛП-ХС және ТЖЛПемес-ХС/ТЖЛП-ХС арақатынасын және АпоВ/АпоА-I арақатынасын төмендетеді.
3 кесте: Бастапқы гиперхолестеринемия (IIа және IIb типі) бар пациенттердегі дозаға тәуелді реакция (бастапқы деңгеймен салыстырғанда, түзетілген орташа пайыздық өзгеріс)
Доза — Саны — ТТЛП-ХС — Жалпы ХC — ТЖЛП-ХС — TГ — ТЖЛПемес-ХС — AпoB — AпoA-I
Плацебо — 13 — -7 — -5 — 3 — -3 — -7 — -3 — 0
5 — 17 — -45 — -33 — 13 — -35 — -44 — -38 — 4
10 — 17 — -52 — -36 — 14 — -10 — -48 — -42 — 4
20 — 17 — -55 — -40 — 8 — -23 — -51 — -46 — 5
40 — 18 — -63 — -46 — 10 — -28 — -60 — -54 — 0
Емдік әсеріне емдеу басталған соң алғашқы аптаның ішінде жетеді, 2 апта емделуден соң мүмкін болатын ең жоғары 90% әсеріне жетеді. Ең жоғары емдік әсеріне, әдетте, 4-ші аптада жетеді және осыдан кейін сақталады.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Розувастатин нәсіліне, жынысына немесе жасына қарамастан гипертриглицеридемиямен немесе онсыз гиперхолестеринемия бар ересектерде, сондай-ақ қант диабеті бар пациенттер немесе отбасылық гиперхолестеринемиясы бар пациенттер сияқты пациенттердің ерекше топтарында тиімді.
III фаза зерттеулерінің біріктірілген деректеріне сай, розувастатин IIа және IIb типті гиперхолестеринемиясы бар (ТТЛП-ХС орташа бастапқы деңгейі 4,8 ммоль/л жуық) пациенттердің көпшілігінде холестерин деңгейін Еуропалық атеросклероз қоғамының (EAS; 1998) нұсқаулығында белгіленген мақсатты мәндерге дейін тиімді төмендететіні көрсетілген; розувастатинді 10 мг дозада қабылдап жүрген пациенттердің шамамен 80%-да EAS (< 3 ммоль/л) бойынша ТТЛП-ХС нормативтік нысаналы деңгейлеріне сәтті жетуге болады.
Ауқымды зерттеуде гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия бар 435 пациент күшейтілген титрлеу режимінде 20-дан 80 мг дейінгі дозаларда розувастатин қабылдады. Барлық дозалар липид алмасу көрсеткіштеріне және емдеудің мақсатты көрсеткіштеріне қол жеткізуге оң ықпалын тигізді. Тәуліктік 40 мг дозаға дейін титрлеуден кейін (12 емдеу аптасы) ТТЛП-ХС деңгейі 53% төмендеді. Пациенттердің отыз үш пайызы (33%) EAS ұсынған ТТЛП холестерин деңгейлеріне (< 3 ммоль/л) жетті.
Гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 42 пациентте (оның ішінде 8 балада) күшейтілген титрлеу режимінде жүргізілген ашық зерттеу барысында розувастатинді 20-40 мг дозада қабылдауға болатын реакция бағаланды. Жалпы қауымда ТТЛП холестерин деңгейінің орташа төмендеуі 22% құрады.
Пациенттер саны шектеулі клиникалық зерттеулерде розувастатиннің фенофибратпен біріктірілімде қолдану кезіндегі триглицеридтер деңгейін төмендетуде және никотин қышқылымен біріктірілімде қолданғанда ТЖЛП-ХС деңгейін жоғарылатуда қосымша тиімділігі болатыны көрсетілген (4.4 бөлімін қараңыз).
Көп орталықтық салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеуге (METEOR) жүректің ишемиялық ауруының даму қаупі төмен (10 жыл ішінде < 10% Фремингем қаупі ретінде анықталған) 45-тен 70 жасқа дейінгі 984 пациент қатысты, ТТЛП-ХС 4,0 ммоль/л (154,5 мг/дл) орташа деңгейімен, бірақ қосалқы клиникалық атеросклерозбен (Carotid Intima Media Thickness (CIMT) - ұйқы артериялары астар қабығының қалыңдығымен анықталған) 2 жыл бойы тәулігіне бір рет 40 мг розувастатин немесе плацебо қабылдау үшін рандомизацияланды. Розувастатин, плацебомен салыстырғанда, ұйқы артерияларының 12 бөлігінің ең жоғары CIMT үдеу жылдамдығын - 0,0145 мм/жылға айтарлықтай баяулатты [95% сенім аралығы - 0,0196, - 0,0093; р < 0,0001]. Бастапқы деңгеймен салыстырмалы өзгерісі, плацебо үшін +0,0131 мм/жыл (1,12%/жыл (p < 0,0001)) үдеумен салыстырғанда, розувастатин үшін - 0,0014 мм/жыл (-0,12%/жыл (бұл мәнді емес)) құрады. Қазіргі сәтте CIMT төмендеуі мен жүрек-қантамырлық асқынулар қаупінің төмендеуі арасында тікелей өзара байланыс әзірге көріністелмеген. METEOR зерттеуінің шеңберінде зерттелген қауымда жүректің ишемиялық ауруының даму қаупі төмен және 40 мг дозада розувастатинмен емдеуге арналған пациенттердің мақсатты тобы болып табылмайды. Жүрек-қантамыр асқынуларының жоғары даму қаупімен ауыр гиперхолестеринемия бар пациенттерге ғана 40 мг дозаны қолдану керек (4.2 бөлімін қараңыз).
Бастапқы профилактика үшін статиндерді қолдану негіздемесінде, розувастатинді бағалаудың интервенциялық зерттеуі (Justification for the Use of Statins in Primary Prevention: An Intervention Trial Evaluating Rosuvastatin (JUPITER)) шеңберінде розувастатиннің 17 802 ер адам (≥ 50 жас) мен әйелде (≥ 60 жас) атеросклероз аясындағы негізгі атеросклероздық жүрек-қантамыр ауруларының даму жиілігіне әсерін бағалау жүргізілді. Зерттеу қатысушылары тәулігіне бір рет 20 мг дозада розувастатин (n = 8901) немесе плацебо (n = 8901) топтарына рандомизацияланды және, орта есеппен, 2 жыл бойы қадағалауда болды. ТТЛП холестерин деңгейі, плацебо тобымен салыстырғанда, розувастатин тобында 45% (p < 0,001) төмендеді.
Фрэмингем бойынша қауіптің бастапқы көрсеткіші > 20% пациенттердің (1558 адам) қауіп жоғары болатын қосалқы тобын ретроспективті талдауда, плацебомен салыстырғанда, розувастатинмен емдегенде жүрек-қантамыр аурулары нәтижесінде өлімге ұшырауды, инсульт және миокард инфарктісін (p = 0,028) қамтитын біріктірілген соңғы нүктенің едәуір төмендеуі білінді. 1000 пациент-жылына асқынулардың даму қаупінің абсолютті төмендеуі 8,8 құрады. Осы жоғары қауіп тобындағы жалпы өлім көрсеткіші өзгермеді (р = 0,193). SCORE шкаласы бойынша бойынша бастапқы қаупі 5% жоғары пациенттердің қосалқы тобын (барлығы 9302 адам) ретроспективті талдауда (65 жастан асқан пациенттерді қосу үшін кеңейтілген), плацебомен салыстырғанда, розувастатинмен емдеу кезінде жүрек-қантамыр аурулары нәтижесінде өлімге ұшырауды, инсульт және миокард инфарктісін (p = 0,0003) қамтитын біріктірілген соңғы нүктенің едәуір төмендеуі білінді. Асқынулардың даму қаупінің абсолютті төмендеуі 1000 пациент-жылына 5,1 құрады. Осы жоғары қауіпті тобындағы жалпы өлім көрсеткіші өзгермеді (р = 0,076).
JUPITER зерттеуі шеңберінде розувастатин қабылдаған пациенттердің 6,6% және плацебо қабылдаған пациенттердің 6,2% бөлігі жағымсыз құбылыстардың дамуына байланысты зерттелетін препаратты қабылдауды тоқтатты. Емдеуді тоқтатуға әкелген ең көп жиі жағымсыз құбылыстар: миалгия (0,3% розувастатин, 0,2% плацебо), іштің ауыруы (0,03% розувастатин, 0,02% плацебо) және бөртпе (0,02% розувастатин, 0,03% плацебо) болды. Плацебо тобындағы жиіліктен асып кеткен немесе онымен теңескен ең көп жиі жағымсыз құбылыстар: несеп шығару жолдарының инфекциялары (8,7% розувастатин, 8,6% плацебо), назофарингит (7,6% розувастатин, 7,2% плацебо), арқаның ауруы (7,6% розувастатин, 6,9% плацебо) және миалгия (7,6% розувастатин, 6.6% плацебо) болды.
Балалар
Салыстырмалы жасырын, рандомизацияланған, көп орталықтық, плацебо-бақыланатын 12 апталық зерттеуде (n = 176, 97 ұл және 79 қыз), одан кейін 40 апталық (n = 173, 96 ұл және 77 қыз) розувастатин дозасын титрлеудің ашық фазасын алатын гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 10-нан 17 жасқа дейінгі пациенттер (Таннер II-V шкаласы бойынша кезең, қыздар, менарх басталуынан кейін кемінде 1 жастағы қыз балалар) розувастатинді 12 апта бойы күнделікті 5, 10 немесе 20 мг дозада немесе плацебо қабылдады, ал артынан барлығы 40 апта бойы күнделікті розувастатин қабылдады. Зерттеуге қосылу сәтінде пациенттердің 30% шамасы 10-нан 13 жасқа дейін болды, ал шамамен 17%, 18%, 40% және 25% бөлігі, тиісінше, Таннер шкаласы бойынша II, III, IV және V сатыларда болды.
Розувастатинді 5, 10 және 20 мг дозада қабылдағанда ТТЛП холестерин деңгейі, плацебо қабылдау кезіндегі 0,7%-бен салыстырғанда, 38,3%, 44,6% және 50,0% төмендеді.
Тәулігіне бір рет ең жоғары 20 мг дозамен 40 апталық ашық титрлеу фазасының соңында 173 пациенттің 70-і (40,5%) ТТЛП холестеринінің 2,8 ммоль/л-ден аз нысаналы деңгейіне жетті.
Зерттелетін емдеудің 52 аптасынан кейін бойға, дене салмағына, ДСИ немесе жыныстық жетілуге әсері анықталмады (4.4 бөлімін қараңыз). Бұл зерттеу (n = 176) препаратты қабылдаумен байланысты сирек жағымсыз құбылыстарды салыстыруға сай келмеді.
Розувастатин зерттеуі, сонымен қатар, гетерозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 6-дан 17 жасқа дейінгі 198 баланың (88 ұл және 110 қыз, Таннер шкаласы бойынша < II-V кезең) қатысуымен нысаналы көрсеткіштерді таңдауға дейін титрлеудің 2 жылдық ашық зерттеуі шеңберінде жүргізілді. Барлық пациенттер үшін розувастатиннің бастапқы дозасы 5 мг құрады. 6-дан 9 жасқа дейінгі пациенттер (n = 64) розувастатинді тәулігіне бір рет ең жоғары 10 мг дозасына дейін, ал 10-нан 17 жасқа дейінгі пациенттер (n = 134) тәулігіне бір рет ең жоғары 20 мг дозасына дейін қабылдай алады.
Розувастатинмен 24 ай емделуден кейін, бастапқы мәнмен салыстырғанда, ТТЛП-ХС концентрациясы төмендеуінің орташа пайыздық мәні (ең аз квадраттар (ЕКӘ) әдісімен алынған) 43% құрады (бастапқы деңгей: 236 мг/дл, 24-ші ай: 133 мг/дл). Әр жас тобы үшін, бастапқы мәнмен салыстырғанда, ТТЛП-ХС концентрациясы төмендеуінің орташа пайыздық мәні (ЕКӘ кезінде алынған), тиісінше, 6-дан 10 жасқа дейінгі, 10-нан 14 жасқа дейінгі және 14-тен 18 жасқа дейінгі жас топтарында - 43% (бастапқы деңгей: 234 мг/дл, 24-ші ай: 124 мг/дл), - 45% (бастапқы деңгей: 234 мг/дл, 24-ші ай: 124 мг/дл) және - 35 % (бастапқы деңгейі: 241 мг/дл, 24-ші ай: 153 мг/дл) құрады.
Розувастатин 5, 10 және 20 мг дозада липидтер мен липопротеиндердің келесі екіншілік көрсеткіштері: ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин, ТЖЛПемес-ХС, ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин/ТЖЛП-ХС, жалпы триглицерид/ТЖЛП-ХС, ТЖЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, АпоB, АпоB/Апо-I үшін бастапқы деңгейден статистикалық мәнді орташа өзгерістерге жетті. Бұл өзгерістер липид алмасу көрсеткіштерін жақсартуға бағытталды және 2 жыл бойы сақталды.
Зерттелетін препаратпен 24 ай емделуден кейін бой, салмақ, дене салмағы индексіне және жыныстық жетілуге әсері анықталмады (4.4 бөлімін қараңыз).
Рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, көп орталықтық айқаспалы плацебо- бақыланатын зерттеу шеңберінде гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиямен 14 бала мен жасөспірімнің (6-дан 17 жасқа дейінгі) қатысуымен, плацебомен салыстырғанда, тәулігіне бір рет 20 мг дозада розувастатин зерттеуі жүргізілді. Зерттеуде пациенттер 10 мг дозада розувастатин қабылдаған диетаның белсенді 4-апталық кіріспе фазасы, алдыңғы немесе кейінгі 6-апталық плацебо қабылдау кезеңімен 20 мг дозада розувастатинмен 6-апталық емдеу кезеңінен тұратын айқаспалы фаза, барлық пациенттер 20 мг дозада розувастатин қабылдаған 12-апталық демеуші фаза қамтылды. Эзетимиб немесе аферез емі бойынша зерттеулерге қосылған пациенттер бүкіл зерттеу барысында розувастатин зерттеуіне қатысуды жалғастырды.
Статистикалық маңызды (р = 0,005) ТТЛП-ХС деңгейінің төмендеуі (22,3%, 85,4 мг/дл немесе 2,2 ммоль/л), плацебомен салыстырғанда, 20 мг дозада розувастатинмен 6 апта емделуден соң байқалды. Жалпы холестерин (20,1%, р = 0,003), ТЖЛПемес-ХС (22,9 %, р = 0,003) және АпоВ (17,1 %, р = 0,024) деңгейлерінің де статистикалық мәнді төмендеуі байқалды.
Сонымен қатар, плацебомен салыстырғанда, 20 мг розувастатин дозасымен 6 апта емдеуден кейін тетраглициридтер, ТТЛП-ХС/ТЖЛП-ХС, жалпы холестерин/ТЖЛП-ХС, ТЖЛПемес-ХС/ТЖЛП-ХС және АпоB/АпоA-I деңгейлерінің төмендеуі байқалды. Розувастатиннің 20 мг дозасымен 6 апта емдеуден кейін және плацебомен 6 апта емдеуден кейін ТТЛП-ХС деңгейінің төмендеуі үздіксіз емнің 12 аптасы бойы сақталды. Бір пациентте дозаны арттырудан кейін 40 мг дозада 6 апта емделуден соң ТТЛП-ХС (8,0%), жалпы холестерин (6,7%) және ТЖЛПемес-ХС (7,4%) деңгейлерінің одан әрі төмендеуі байқалды.
Ұзақ уақыт бойы ашық емдеу кезінде 90 аптаға дейінгі уақыт бойы 20 мг розувастатинмен ем қабылдаған осы пациенттердің 9-да ТТЛП-ХС деңгейінің төмендеуі - 12,1-ден - 21,3% дейінгі диапазонда сақталды.
Гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемиядан зардап шегіп жүрген күшейтілген титрлеу режимінде ашық зерттеуден бағаланған 7 бала мен жасөспірімде (8-ден 17 жасқа дейін) розувастатинмен 20 мг дозада 6 апта емделуден кейін бастапқы деңгейден ТТЛП-ХС (21,0%), жалпы холестерин (19,2%) және ТЖЛПемес-ХС (21,0%) деңгейінің төмендеу пайызы гомозиготалы отбасылық гиперхолестеринемия бар балалар мен жасөспірімдерде жоғарыда аталған зерттеуде байқалғандарына сәйкес келді.