Эсциталопрамды қоса, СКҚСТ (серотонинді кері қармайтын селективті тежегіштер) емдік тобына жататын препараттарды қолданғанда төменде келтірілген айрықша нұсқаулар мен сақтандыру шараларын ескеру керек.
Балалар
Препаратты балаларға тағайындауға болмайды. Антидепрессанттар қабылдаған балаларда суицидтік мінез-құлық (суицидтік әрекеттер мен суицидтік ойлар) және өшігу (озбыр мінез-құлық басымдығымен, тайталасуға және ашулануға бейімділік) жағдайлары кездесті. Егер клиникалық бағалау негізінде осындай пациенттерге антидепрессанттар тағайындау шешімі қабылданса, олар суицидтік симптомдарды анықтау үшін мұқият қадағалауда болуы тиіс; балаларда препаратты қолдану қауіпсіздігіне жүргізілген өсуге, жыныстық жетілуге, когнитивті және мінез-құлық дамуына қатысты ұзақ мерзімді зерттеулер деректері жоқ.
Парадоксты мазасыздық
Антидепрессанттармен емдеудің басында үрейлі бұзылысы бар кейбір пациенттерде үрейдің күшеюін байқауға болады. Осындай парадоксты реакция, әдетте, емдеудің алғашқы екі аптасы ішінде басылады. Анксиогендік әсерінің туындау ықтималдығын төмендету үшін бастапқы төмен дозаларын пайдалану ұсынылады («Қолдану тәсілі және дозалары» бөлімін қараңыз).
Құрысу ұстамалары
Егер пациентте құрысу ұстамасы алғаш рет дамыған немесе егер ұстамалар жиілеген жағдайда (эпилепсия диагнозы анықталған пациенттерде) эсциталопрам қабылдауды тоқтату керек. Тұрақсыз эпилепсия бар пациенттерде СКҚСТ қолданудан аулақ болып, ал бақыланатын эпилепсия бар пациенттерге мұқият қадағалауды қамтамасыз ету керек.
Мания
Эсциталопрам анамнезінде мания/гипомания болған пациенттерге сақтықпен тағайындалу керек. Маниялық күйдің дамуында препаратты қабылдау тоқтатылуы тиіс.
Қант диабеті
Қант диабеті бар пациенттерде эсциталопраммен емдеу қандағы глюкоза деңгейін өзгерте алады (гипогликемия немесе гипергликемия). Инсулин және/немесе пероральді гипогликемиялық препараттардың дозаларын түзету қажет болуы мүмкін.
Суицид/суицидтік ойлар немесе клиникалық нашарлау
Депрессия суицидтік ойлардың, өзіне дене зақымдарын келтіру мен суицидтің (суицидтік құбылыстар) жоғары туындау қаупімен байланысты. Бұл қауіп айқын ремиссия басталуына дейін сақталады. Жақсаруы емдеудің алғашқы бірнеше аптасында немесе одан ұзақ уақыт бойы байқалмауы мүмкін екендіктен, пациенттер өз жай-күйінің жақсаруы басталғанша тұрақты қадағалауда болуы тиіс. Сауығудың бастапқы сатыларында өзін-өзі өлтіру қаупінің артуы мүмкін екені белгілі.
Емдеу үшін препарат тағайындалған басқа психикалық бұзылыстар суицид құбылыстарының жоғары туындау қаупімен де байланысты болуы мүмкін. Бұдан бөлек, осы жай-күйлер депрессия көрінісіне қатысты қатар жүретін патология болуы мүмкін. Басқа психикалық бұзылыстары бар пациенттерді емдеу кезінде депрессия көрінісі болған пациенттерді емдеу кезіндегідей алдын ала сақтану шараларын қадағалау керек.
Анамнезінде суицидтік мінез-құлық болған пациенттер немесе емдеу басталғанша суицидтік тақырыптарды елеулі деңгейде ойластырған пациенттер суицидтік ойлар немесе суицид әрекеттері қаупіне көп дәрежеде бейім, сондықтан оларға емдеу кезінде мұқият бақылау жүргізілуі тиіс. Осындай пациенттерді, атап айтқанда, суицид қаупі жоғары пациенттерді дәрі-дәрмекпен емдеу, әсіресе, емдеудің ерте сатысында және дозаны өзгерткенде мұқият қадағалаумен қатар жүруі тиіс.
Пациенттерге (әрі пациенттерге күтім жасайтын тұлғаларға) клиникалық нашарлаудың, суицидтік мінез-құлық немесе ойлардың кез келген көріністерін, сондай-ақ мінез-құлқындағы дағдыдан тыс өзгерістерді бақылап отыру және осы симптомдар пайда болғанда дереу медициналық кеңеске жүгіну қажеттілігі ескертілуі тиіс.
Акатизия/психомоторлық қозу
СКҚСТ/серотонин мен норэпинефринді кері қармайтын тежегіштерді (СНСКҚТ) қабылдау тыныш отыру немесе тұру қабілетсіздігімен жиі бірге болатын субъективті жағымсыз немесе күйрететін мазасыздық дамуымен және үнемі қимыл-қозғалысты қажетсінумен сипатталатын акатизия дамуымен астасады. Акатизия бәрінен жиірек емдеудің алғашқы бірнеше аптасының ішінде көрініс береді. Осындай симптомдары бар пациенттерде дозаны арттыру жай-күйдің нашарлауына алып келуі мүмкін.
Гипонатриемия
Диурезге қарсы гормон (ДҚГ) секрециясының бұзылуымен байланысты болуы мүмкін гипонатриемия эсциталопрам қабылдау аясында сирек туындап, әдетте, емдеуді тоқтатқанда жоғалады. Эсциталопрам гипонатриемия дамитын қауіп тобына кіретін пациенттерге: егде жастағыларға, бауыр циррозына шалдыққан және гипонатриемияны тудыруға қабілетті препараттарды қабылдайтын пациенттерге сақтықпен тағайындалу керек.
Қан құйылу
СКҚСТ қабылдағанда терінің қанталап кетуі (экхимоз және пурпура) дамыған жағдайлар хабарланды. СКҚСТ мен пероральді антикоагулянттарды, қанның ұюына әсер ететін препараттарды (мысалы, атипті антипсихотиктер мен фенотиазиндер, көптеген трициклды антидепрессанттар, ацетилсалицил қышқылы және қабынуға қарсы стероидты емес дәрілік заттар (ҚҚСП), тиклопидин және дипиридамол) бір мезгілде қолданғанда, сондай-ақ анамнезінде қан кетуге бейімділігі болған пациенттерде сақ болу керек.
Серотонинді кері қармайтын тежегіштер (SSRIs)/серотонин мен норэпинефринді кері қармайтын тежегіштер (SNRIs) босанудан кейінгі қан кету қаупін арттыруы мүмкін.
Электр арқылы құрысу емі (ЭҚЕ)
СКҚСТ және электр арқылы құрысу емін (ЭҚЕ) бір мезгілде қолдану тәжірибесі шектеулі екендіктен, бір мезгілде эсциталопрам мен ЭҚЕ қолданылғанда сақ болу керек.
Серотониндік синдром
Эсциталопрам мен серотонинергиялық әсер ететін препараттарды, мысалы, суматриптан немесе басқа триптандарды, трамадол мен триптофанды бір мезгілде қабылдағанда сақ болу керек.
Серотонинергиялық препараттармен бір мезгілде СКҚСТ қабылдау кезіндегі сирек жағдайларда серотониндік синдром дамуы хабарланды. Осындай жағдайдың дамуын ажитация, тремор, миоклонус және гипертермия сияқты симптомдар біріктірілімі көрсетуі мүмкін. Серотониндік синдром дамыған жағдайда СКҚСТ және серотонинергиялық препараттар қабылдауды дереу тоқтатып, симптоматикалық емдеуді бастау керек.
Шілтер жапырақты шайқурай
СКҚСТ мен құрамында шілтер жапырақты шайқурай (Hypericum perforatum) бар өсімдік шикізатынан алынған препараттарды бір мезгілде қолдану жағымсыз реакциялар жағдайларының көбеюіне әкелуі мүмкін.
Емдеуді тоқтату кезінде байқалатын симптомдар
Препаратты қабылдауды, әсіресе, күрт тоқтатқанда «тоқтату» синдромы жиі туындайды. Емдеуді тоқтатудан кейінгі клиникалық зерттеулерде жағымсыз құбылыстар эсциталопрам қабылдаған пациенттердің шамамен 25%-да, ал плацебо қабылдаған пациенттердің 15%-да байқалды.
«Тоқтату» синдромының даму қаупі емдеу ұзақтығы мен дозасын, сондай-ақ дозаны төмендету жылдамдығын қоса, бірнеше факторға байланысты болуы мүмкін. Бәрінен жиірек бас айналу, сезімталдық бұзылысы (оның ішінде парестезия және ағынның соғып өтуін сезіну), ұйқы бұзылысы (оның ішінде ұйқысыздық пен үздіксіз түстер көру), ажитация немесе үрей, жүрек айну және/немесе құсу, тремор, сананың шатасуы, қатты терлеп кету, бас ауыру, диарея, жүрек қағу, эмоциялық тұрақсыздық, ашушаңдық, көру бұзылысы туралы хабарланды. Бұл әсерлер, әдетте, әлсіз немесе орташа білінеді, алайда,кейбір пациенттерде олар аса ауыр түрінде көрініс беруі мүмкін.
Симптомдар, әдетте, препаратты қабылдауды тоқтатудан кейін алғашқы бірнеше күн ішінде пайда болады, алайда, препаратты қабылдауды өткізіп алған пациенттерде осындай симптомдардың сирек жағдайлары белгілі.
Кейбір пациенттерде олар 2-3 ай немесе одан көп уақыт сақталуы мүмкін болса да, көптеген жағдайларда симптомдар 2 апта ішінде басылады.
Сондықтан емдеуді тоқтатқанда пациент қажеттіліктеріне сәйкес бірнеше апта немесе ай бойы эсциталопрам дозасын біртіндеп төмендету ұсынылады («Емдеуді тоқтатқан кездегі тоқтату синдромын» қараңыз).
Сексуалдық дисфункция
СКҚСТ/СНКҚСТ сексуалдық дисфункцияға себеп болуы мүмкін («Жағымсыз реакциялар» бөлімін қараңыз). СКҚСТ/СНҚҚСТ қабылдау тоқтатылуына қарамастан, ұзаққа созылған сексуалдық дисфункциялар туралы хабарламалар болды.
Жүректің ишемиялық ауруы
Қолданудың шектеулі тәжірибесіне байланысты жүректің ишемиялық ауруы бар пациенттер эсциталопрамды сақтықпен қабылдау керек.
QT аралығының ұзаруы
Эсциталопрам QT аралығының дозаға тәуелді ұзаруын тудырады.
Көбінесе әйелдерде, гипокалиемия бар пациенттерде, анамнезінде QT аралығының ұзаруы немесе басқа да жүрек аурулары бар пациенттерде QT аралығы ұзарған және пируэтті қарыншалық тахикардияны қоса (torsade de pointes), қарыншалық аритмия дамыған жағдайлар хабарланды («Жағымсыз реакциялар», «Қолдануға болмайтын жағдайлар», «Артық дозалану кезінде қабылдау қажет болатын шаралар» және «Басқа дәрілік препараттармен өзара әрекеттесуі» бөлімдерін қараңыз).
Препаратты айқын брадикардия бар пациенттерде, таяуда миокард инфарктісін өткерген немесе декомпенсацияланған жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде сақтықпен қолдану ұсынылады.
Гипокалиемия және гипомагниемия сияқты электролиттік теңгерім бұзылуы қатерлі аритмиялардың даму қаупін арттырады, сондықтан эсциталопрамды қабылдау басталғанша түзетілуі тиіс.
Компенсацияланған жүрек аурулары бар пациенттерде емдеу басталғанша ЭКГ зерттеуін жүргізу қажет.
Эсциталопрам қабылдау кезінде жүрек аритмиясының белгілері пайда болғанда емдеуді тоқтату және ЭКГ түсіру керек.
Жабық бұрышты глаукома
СКҚСТ, оның ішінде эсциталопрам, қарашық көлеміне әсер етуі мүмкін, бұл мидриазға алып келеді. Осы мидриаздық әсері көз бұрышын тарылту әлеуетіне ие, әсіресе, бейімділігі бар пациенттерде көзішілік қысым көтерілуіне және жабық бұрышты глаукоманың дамуына алып келеді. Сондықтан эсциталопрам жабық бұрышты глаукома бар немесе анамнезінде глаукома болған пациенттерде сақтықпен қолданылу керек.
Қосымша заттар
Препарат құрамында таблеткасына 1 ммоль мөлшерінен аз (23 мг) натрий бар, яғни құрамында натрий жоқ дерлік.
Арнайы сақтандырулар
Препаратты қабылдауды емдеуші дәрігермен кеңесіп алмай тоқтатуға болмайды!
Егер Сізде мыналар болса, емдеуші дәрігерге міндетті түрде хабарлаңыз:
- эпилепсия
- бүйректің айқын жеткіліксіздігі (креатинин клиренсі 30 мл/мин төмен)
- бауырдың айқын жеткіліксіздігі (дозаны мұқият таңдау ұсынылады)
- қант диабеті (инсулин және/немесе пероральді гипогликемиялық препараттар дозасын түзету қажет болуы мүмкін)
- қандағы натрий деңгейінің төмендеуі
- гипокалиемия және/немесе гипомагниемия (электролиттік бұзылулар емдеу басталғанша түзетілуі тиіс)
- қан кетуге бейімділік
- анамнездегі QT аралығының ұзаруы және қарыншалық аритмия, torsade de pointes қоса
- жүректің ишемиялық ауруы
- жүрек кінәраты бар болса немесе одан зардап шегіп жүрсеңіз немесе таяуда жүрек ұстамасын өткерсеңіз
- тыныштық күйінде төмен жүрек ырғағы және/немесе ұзаққа созылған, ауыр диарея мен құсу немесе диуретиктерді (суға арналған таблеткалар) қабылдау салдарынан тұз жоғалтудан зардап шегу мүмкін екенін білсеңіз
- жүректің жиірек немесе жүйесіз соғуы, естен тану, коллапс немесе тік тұрған күйде бас айналу, бұл жүрек ырғағының бұзылуын көрсетуі мүмкін
- айқын суицидтік мінез-құлық (емдеу басталуынан кейін бірнеше апта өткен соң жай-күй жақсаруы басталғанша пациенттерді мұқият қадағалау талап етіледі)
- 65 жастан асқан егде жас (дозаны төмендету қажет)
- жүктілік, бала емізу кезеңі.
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Емдеу кезеңінде препараттың жағымсыз әсерлерін ескере отырып, автокөлікті немесе механизмдерді басқаруға кеңес берілмейді.