Иммунодепрессанттарды қолданумен байланысты жағымсыз дәрілік реакциялардың бейінін жиі негізгі ауруға және бір мезгілде көптеген дәрілік препараттарды қолдануға байланысты анықтау қиын.
Төменде келтірілген жағымсыз дәрілік реакциялардың көбі қайтымды болып табылады және/немесе дозаны төмендеткен кезде азаяды. Вена ішіне енгізумен салыстырғанда дәрілік препаратты ішке қабылдау жағымсыз дәрілік реакциялардың даму жиілігінің анағұрлым төмендеуімен байланысты. Жағымсыз дәрілік реакциялар төменде кездесу жиілігінің кему ретімен келтірілген: өте жиі (≥1/10), жиі (≥1/100, <1/10), жиі емес (≥1/1000, <1/100), сирек (≥1/10 000, <1/1000), өте сирек (<1/10 000), белгісіз (қолда бар деректер негізінде бағалау мүмкін емес).
Инфекциялық және паразиттік аурулар
Басқа күшті иммунодепрессанттар жағдайындағыдай, такролимус қабылдайтын пациенттерде инфекциялардың (вирустық, бактериялық, зеңдік, протозойлық) даму қаупі жиі жоғарылайтыны белгілі. Бұрыннан бар инфекциялардың ағымы ушығуы мүмкін. Жайылған, сондай-ақ шоғырланған инфекциялардың дамуы орын алуы мүмкін.
Иммунодепрессанттарды, соның ішінде Такрокорд препаратын қабылдайтын пациенттерде ЦМВ инфекциясы, ВК вируспен байланысты нефропатия, сондай-ақ үдемелі көп ошақты лейкоэнцефалопатияның (ҮКЛ) JC вирусымен байланысты жағдайлар тіркелген.
Қатерсіз, қатерлі және нақтыланбаған жаңа түзілімдер (кисталар мен полиптерді қоса)
Иммуносупрессивті ем алатын пациенттерде қатерлі жаңа түзілімдердің даму қаупі жоғары. Такролимуспен жүргізілетін ем аясында қатерсіз, сондай-ақ қатерлі жаңа түзілімдер, соның ішінде ЭБВ-мен байланысты лимфпролиферативті аурулар және терінің қатерлі жаңа түзілімдері туралы хабарламалар алынды.
Қан және лимфа жүйесінің тарапынан бұзылулар
жиі:
- анемия, лейкопения, тромбоцитопения, лейкоцитоз, эритроциттік көрсеткіштердің қалыптан ауытқуы
жиі емес:
- коагулопатиялар, қанның ұю көрсеткіштері мен қан кету уақытының қалыптан ауытқуы, панцитопения, нейтропения
сирек:
- тромбоздық тромбоцитопениялық пурпура, гипопротромбинемия, тромбоздық микроангиопатия
белгісіз:
- нағыз эритроциттік аплазия, агранулоцитоз, гемолиздік анемия
Иммундық жүйе тарапынан бұзылулар
- такролимус қабылдаған пациенттерде аллергиялық және анафилактоидты реакциялар байқалды
Эндокриндік жүйе тарапынан бұзылулар
сирек:
- гирсутизм
Зат алмасу мен тамақтану тарапынан бұзылулар
өте жиі:
- гипергликемиялық жағдайлар, қант диабеті, гиперкалиемия
жиі:
- гипомагниемия, гипофосфатемия, гипокалиемия, гипокальциемия, гипонатриемия, гиперволемия, гиперурикемия, тәбеттің төмендеуі, метаболизмдік ацидоз, гиперлипидемия, гиперхолестеринемия, гипертриглицеридемия, басқа электролиттік бұзылулар
жиі емес:
- сусыздану, гипопротеинемия, гиперфосфатемия, гипогликемия
Психика бұзылулары
өте жиі:
- ұйқысыздық
жиі:
- үрейлену симптомдары, сананың шатасуы және бағдардан адасу, депрессия, депрессиялық көңіл-күй, көңіл-күйдің бұзылулары мен бұзылыстары, қорқынышты түс көру, елестеулер, психика бұзылыстары
жиі емес:
- психоздық бұзылыс
Жүйке жүйесі тарапынан бұзылулар
өте жиі:
- тремор, бас ауыруы
жиі:
- құрысулар, сананың бұзылуы, парестезиялар және дизестезиялар, шеткері нейропатиялар, бас айналу, жазудың бұзылуы, жүйке жүйесі тарапынан бұзылулар
жиі емес:
- кома, орталық жүйке жүйесіндегі қан құйылу және ми қанайналымының бұзылулары, салдану және парез, энцефалопатия, сөйлеу және артикуляция бұзылыстары, амнезия
сирек:
- гипертонус
өте сирек:
- миастения
Көру мүшесі тарапынан бұзылулар
жиі:
- көрудің бұлыңғырлануы, фотофобия, көру мүшесі тарапынан бұзылулар
жиі емес:
- катаракта
сирек:
- соқырлық
Белгісіз:
- оптикалық нейропатия
Есту мүшесі және тепе-теңдік тарапынан бұзылулар
жиі:
- құлақтағы шуыл
жиі емес:
- есту мүкістігі
сирек:
- нейросенсорлық кереңдік
өте сирек:
- естімей қалу
Жүрек тарапынан бұзылулар
жиі:
- ишемиялық коронарлық бұзылыстар, тахикардия
жиі емес:
- қарыншалық аритмиялар және жүректің тоқтап қалуы, жүрек жеткіліксіздігі, кардиомиопатия, қарыншалар гипертрофиясы, суправентрикулярлық аритмиялар, жүректің қағуы
сирек:
- перикардиальді жалқық
өте сирек:
- екі бағытты қарыншалық тахикардия
Қантамыр бұзылыстары
өте жиі:
- артериялық гипертензия
жиі:
- қан кету, тромбоэмболиялық және ишемиялық құбылыстар, шеткері қанайналымның бұзылуы, гипотензивті қантамыр бұзылыстары
жиі емес:
- инфаркт, аяқ-қолдың терең веналар тромбозы, шок
Тыныс алу жүйесі, кеуде қуысының ағзалары және көкірек ортасы тарапынан бұзылулар
жиі:
- ентігу, өкпенің паренхималық бұзылыстары, плевралық жалқық, фарингит, жөтел, мұрынның бітелуі және қабыну
жиі емес:
- тыныс алу жеткіліксіздігі, тыныс алу жолдары тарапынан бұзылулар, бронх демікпесі
сирек:
- жедел респираторлық дистресс-синдром
Асқазан-ішек жолының тарапынан бұзылулар
өте жиі:
- диарея, жүрек айнуы
жиі:
- асқазан-ішек жолының қабыну аурулары, асқазан-ішек жолындағы ойық жаралану және тесілу, асқазан-ішектен қан кету, стоматит және ойық жаралану, асцит, құсу, асқазан-ішек жолының ауыруы мен іштің ауыруы, диспепсияның белгілері мен симптомдары, іш қату, метеоризм, іштің кебуін және толып кету сезіну, сұйық нәжіс, асқазан-ішек белгілері және симптомдары
жиі емес:
- ішектің салданған бітелісі, жедел және созылмалы панкреатит, гастроэзофагеальді рефлюкс ауруы, асқазанның эвакуаторлық функциясының бұзылуы
сирек:
- ішектің ішінара бітелісі, ұйқы безінің жалған кисталары
Бауыр және өт шығару жолдары тарапынан бұзылулар
жиі:
- холестаз және сарғаю, гепатоцеллюлярлық зақымдану және гепатит, холангит
сирек:
- бауыр артерияларының тромбозы, бауырдың веноокклюзиялық ауруы
өте сирек:
- бауыр жеткіліксіздігі, өт шығару жолдарының стенозы
Тері және теріасты тіндер тарапынан бұзылулар
жиі:
- қышыну, бөртпе, алопеция, акне, қатты терлеу
жиі емес:
- дерматит, фотосезімталдық
сирек:
- уытты эпидермалық некролиз (Лайелл синдромы)
өте сирек:
- Стивенс-Джонсон синдромы
Қаңқа-бұлшықет және дәнекер тін тарапынан бұзылулар
жиі:
- артралгия, бұлшықеттің түйілуі, аяқ-қолдың ауыруы, арқаның ауыруы
жиі емес:
- буындар тарапынан бұзылулар
сирек:
- қимыл қозғалыстың төмендеуі
Бүйрек және несеп шығару жолдары тарапынан бұзылулар
өте жиі:
- бүйрек функциясының бұзылуы
жиі:
- бүйрек жеткіліксіздігі, бүйректің жедел жеткіліксіздігі, олигурия, бүйректің өзекшелік некрозы, уытты нефропатия, несеп талдауы көрсеткіштерінің қалыптан ауытқуы, қуық пен уретраның тарапынан симптомдар
жиі емес:
- анурия, гемолитикалық-уремиялық синдром
өте сирек:
- нефропатия, геморрагиялық цистит
Жыныс мүшелері мен сүт бездері тарапынан бұзылулар
жиі емес:
- дисменорея және жатырдан қан кету
Жалпы бұзылыстар және енгізу орнындағы бұзылулар
жиі:
- астениялық жағдайлар, фебрильді бұзылулар, ісіну, ауырсыну және жайсыздық, дене температурасын қабылдаудың бұзылуы
жиі емес:
- полиағзалық жеткіліксіздік, тұмауға ұқсас жағдай, жоғары температураға төзбеушілік, кеуде қуысының қысылу сезімі, үрейді сезіну, өзін нашар сезіну
сирек:
- шөлдеу, құлау, кеуде қуысының қысылу сезімі, ойық жараның пайда болуы
өте сирек:
- шелмайы тіні массасының ұлғаюы
Зертханалық және аспаптық деректер
өте жиі: бауырдың функционалдық көрсеткіштеріндегі ауытқулар
жиі:
- қандағы сілтілі фосфатаза белсенділігінің жоғарылауы, дене салмағының артуы
жиі емес:
- амилаза белсенділігінің жоғарылауы, ЭКГ көрсеткіштерінің қалыптан ауытқуы, жүректің жиырылу жиілігінің және тамыр соғысы жиілігінің қалыптан ауытқуы, дене салмағының төмендеуі, қандағы лактатдегидрогеназа белсенділігінің жоғарылауы
өте сирек:
- эхокардиография көрсеткіштерінің қалыптан ауытқуы, электрокардиограммадағы QT аралығының ұзаруы
Жарақаттар, уыттанулар және манипуляциялардың асқынуы
жиі:
- трансплантаттың бастапқы дисфункциясы
Дәрілік препаратты қолдану кезінде қателер байқалды, оның ішінде такролимустың дереу босап шығатын немесе босап шығуы ұзартылған дәрілік түрінен байқаусызда, көзделмеген немесе бақылаусыз ауысуы. Трансплантаттың қабылданбай ажырауымен байланысты бірқатар жағдайлар туралы хабарламалар алынды (қолда бар деректер негізінде жиілікті бағалау мүмкін емес).
Жекелеген жағымсыз реакциялардың сипаттамасы
Аяқ-қолдың ауыруы кальциневрин тежегіштері туындатқан ауырсыну синдромының (CIPS) шеңберінде жарияланған бірнеше жағдайларда сипатталған. Бұл синдром, әдетте, аяқтағы екі жақты симметриялы айқын ауырсыну түрінде көріністеледі және такролимустың аса емдік концентрацияларымен байланысты болуы мүмкін. Бұл синдромды такролимус дозаларын азайту есебінен жоюға болады. Кейбір жағдайларда басқа иммунодепрессанттарға ауысу қажет болған.
Жағымсыз дәрілік реакциялар туындаған кезде медицина қызметкеріне, фармацевтика қызметкеріне немесе дәрілік препараттардың тиімсіздігі туралы хабарламаларды қоса алғанда, дәрілік препараттарға жағымсыз реакциялар (әсерлер) жөніндегі ақпараттық дерекқорға тікелей хабарласу керек
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК
http://www.ndda.kz