Әсер ету механизмі
Амлодипин дигидропиридин тобының кальций иондарының ағып шығуының тежегіші (кальций иондарының баяу өзекшелерінің блокаторы немесе антагонисі) болып табылады және жүрек пен қантамырлардың тегіс бұлшықетіне кальций иондарының жарғақшаішілік ағып шығуын тежейді.
Фармакодинамикалық әсерлері
Амлодипиннің гипертензияға қарсы әсер ету механизміне қантамырлардың тегіс бұлшықеттеріне тікелей босаңсытқыш әсері түрткі болады. Амлодипин соның көмегімен стенокардияны жеңілдететін нақты механизм, толықтай анықталмады, бірақ амлодипин келесі екі әсерінің есебінен жалпы ишемиялық жүктемені төмендетеді:
1. Амлодипин шеткері артериолаларды кеңейтеді және осылайша, жүрек соған қарсы жұмыс істетін жалпы шеткері кедергіні (кейінгі жүктемені) төмендетеді. Жүректің жиырылу жиілігі тұрақты күйінде қалатындықтан, жүрек жүктемесінің олай жеңілдеуі миокардтың энергия тұтынуын және оттегі қажеттілігін азайтады.
2. Амлодипиннің әсер ету механизмі қалыпты, және ишемияланған аймақтардағы негізгі коронарлық артериялар мен коронарлық артериолалардың кеңеюін де қамтуы ықтимал. Ондай дилатация коронарлық артериялардың түйілуі (Принцметал стенокардиясы немесе стенокардияның басқа түрлері) бар пациенттерде миокардқа оттегі түсуін арттырады.
Артериялық гипертензиясы бар пациенттерде тәулігіне бір рет қабылдау 24 сағаттық аралық кезінде артериялық қысымның (жатқан қалыпта да, тұрған қалыпта да) клиникалық тұрғыдан маңызды төмендеуін қамтамасыз етеді. Әсерінің баяу басталатындығына байланысты, жедел артериялық гипотензия кезінде амлодипин қабылданбайды.
Стенокардиясы бар пациенттерде амлодипинді күнделікті бір рет қабылдау увеличивает дене жүктемесінің жалпы уақытын, стенокардия басталғанға дейінгі уақытты және ST сегментінің 1 мм депрессиясына дейінгі уақытты ұзартады, сондай-ақ, стенокардия ұстамаларының жиілігін де, глицерилтринитрат таблеткаларының тұтынылуын да азайтады.
Амлодипин қандай-да бір жағымсыз метаболизмдік әсерлерді немесе плазма липидтері деңгейінің өзгерістерін тудырмайды және бронх демікпесі, қант диабеті және подаграсы бар пациенттерде қолдану үшін жарамды.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) бар пациенттерде қолданылуы
Жүректің ишемиялық ауруы (ЖИА) бар пациенттердегі клиникалқ асқынулардың профилактикында үшін амлодипиннің тиімділігі 1997 пациент қатысқан тәуелсіз көпорталықтық рандомизацияланған салыстырмалы жасырын, плацебо-бақыланатын зерттеуде бағаланды; Comparison of Amlodipine vs. Enalapril to Limit Occurrences of Thrombosis (CAMELOT). 2 жыл бойы ол пациенттердің ішінен 663-і амлодипинді 5-10 мг дозада қабылдаған, 673 пациент эналаприлді 10-20 мг дозада қабылдаған және 655 пациент статиндермен, бета-адреноблокаторлармен, диуретиктермен және аспиринмен стандартты емге қосымша плацебо қабылдаған. Тиімділігінің негізгі нәтижелері 1 кестеде берілген. Нәтижелер, амлодипинмен емдеудің стенокардияға қатысты ауруханаға түсулер санының және ЖИА бар пациенттерде реваскуляризация емшараларының аздығымен байланысты болғанын көрсетіп отыр.
1 кесте. CAMELOT зерттеуіндегі маңызды клиникалық нәтижелердің жиілігі
Жүрек-қантамырлық асқынулардың саны No. (%) — Плацебомен салыстырғандағы амлодипин
Нәтижелер — Амлодипин — Плацебо — Эналаприл — Қауіптілік коэффициенті (95% CI) — P мәні
Бастапқы ақырғы нүкте
Жағымсыз жүрек-қантамылық асқынулар — 110 (16.6) — 151 (23.1) — 136 (20.2) — 0.69 (0.54-0.88) — .003
Жекелеген құрамдастары
Коронарлық реваскуляризация — 78 (11.8) — 103 (15.7) — 95 (14.1) — 0.73 (0.54-0.98) — .03
Стенокардияға қатысты ауруханаға түсу — 51 (7.7) — 84 (12.8) — 86 (12.8) — 0.58 (0.41-0.82) — .002
Өлім тудырмайтын МИ — 14 (2.1) — 19 (2.9) — 11 (1.6) — 0.73 (0.37-1.46) — .37
Инсульт немесе ТИШ — 6 (0.9) — 12 (1.8) — 8 (1.2) — 0.50 (0.19-1.32) — .15
Жүрек-қантамыр ауруларынан өлу — 5 (0.8) — 2 (0.3) — 5 (0.7) — 2.46 (0.48-12.7) — .27
ЖСЖ қатысты ауруханаға түсу — 3 (0.5) — 5 (0.8) — 4 (0.6) — 0.59 (0.14-2.47) — .46
Жүректің тоқтап қалуының реанимациялау — 0 — 4 (0.6) — 1 (0.1) — NA — .04
Шеткері қантамырлардың алғаш анықталған ауруы — 5 (0.8) — 2 (0.3) — 8 (1.2) — 2.6 (0.50-13.4) — .24
Қысқартылған сөөздер: ЖСЖ – жүректің созылмалы жеткіліксіздігі; CI – сенімді аралық; ИМ - миокард инфарктісі; ТИШ - транзиторлық ишемиялық шабуыл.
Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде қолданылуы
NYHA жіктемесі бойынша жүректің II-IV класты жеткіліксіздігі бар пациенттердегі гемодинамикалық зерттеулер және дене жүктемесіне негізделген бақыланатын клиникалық зерттеулер, амлодипиннің дене жүктемесіне төзушіліктен, сол жақ қарыншаның лықсыту фракциясынан және клиникалық симптоматикадан анықталатын клиникалық нашарлауға алып келмейтінін көрсетті.
NYHA жіктемесі бойынша жүректің III-IV класты жеткіліксіздігі бар, дигоксинді, диуретиктер мен АӨФ тежегіштерін қабылдаған пациенттерді бағалауға арналған плацебо-бақыланатын зерттеу (PRAISE), жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде амлодипиннің өлім немесе өлім мен аурушаңдықтың бірігуі қаупінің артуына алып келмегенін көрсетті.
NYHA жіктемесі бойынша жүрек жеткіліксіздігінің клиникалық симптомдарсыз немесе объективті белгілерінсіз ИБС III және IV сатылары бар пациенттердегі амлодипиннің келесі ұзақ плацебо-бақыланатын зерттеуінде (PRAISE 2) АӨФ тежегіштерінің, оймақгүл гликозидтерінің және диуретиктердің тұрақты дозаларын қабылдағанда, амлодипин жалпы өлім немесе жүрек-қантамыр ауруларының нәтижесіндегі өлім көрсеткішіне әсер етпеді. Дәл осы популяцияда амлодипинді қабылдау өкпе ісінуі туралы хабарламалар санының артуымен байланысты болды.
Жүрек ұстамасының алдын алуға арналған ем (ALLHAT)
Ауруға шалдығу мен өлім көрсеткішіне қатысты «Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial» (ALLHAT) деп аталатын рандомизацияланған салыстырмалы жасырын зерттеу жаңа дәрілік препараттарды салыстыру үшін жүргізілді: ауырлығы жеңіл және орташа дәрежелі артериялық гипертензия кезінде тәулігіне 12,5–25 мг тиазидтік диуретиктермен, хлорталидонмен салыстырғанда, алғашқы желідегі ем ретінде тәулігіне 2,5–10 мг амлодипин (кальций өзекшелерінің блокаторы) немесе тәулігіне 10–40 мг лизиноприл (АӨФ тежегіші).
АГ бар, 55 жас шамасындағы және одан үлкен, жалпы саны 33 357 пациент орташа алғанда 4,9 жылға рандомизацияланды және қадағаланды. Пациенттерде ЖИА кемінде бір қосымша қауіп факторы, соның ішінде: бұрын бастан өткерген миокард инфарктісі немесе инсульт (зерттеуге кірістірілгенге дейінгі> 6 ай) немесе басқа атеросклероздық ЖҚА (барлығы 51,5%), 2 типті қант диабеті (36,1%), ТТЛП-ХС < 35 мг/дл (11,6%), электрокардиограмманың немесе эхокардиографияның көмегімен диагностикаланған сол жақ қарыншаның гипертрофиясы (20,9%), ағымдағы шылым шегу (21,9%) болды.
Бастапқы ақырғы нүктесі өлімге соқтыратын ЖИА немесе өлім тудырмайтын миокард инфарктісінің бірігуі болды. Амлодипин негізіндегі ем мен хлорталидон негізіндегі ем арасында бастапқы ақырғы нүктесінде елеулі айырмашылық анықталмады: ҚА 0,98 95% СА (0,90-1,07) p=0,65. Екінші ақырғы нүктелер арасында жүректің жиырылу жиілігі (біріккен жүрек-қантамырлық ақырғы нүкте компоненті) хлорталидон тобымен салыстырғанда, амлодипин тобында едәуір жоғары болды (7,7%-бен салыстырғанда 10,2%, ҚА 1,38, 95% СА [1,25-1,52] р<0,001). Алайда, амлодипин негізіндегі ем мен хлорталидон негізіндегі ем арасында барлық себептерден өлу көрсеткішінде елеулі айырмашылық анықталмады, ҚА 0,96 95% СА [0,89-1,02] р=0,20.
Балалар популяциясы (6 жас шамасындағы және одан үлкен)
Көбінесе салдарлы артериялық гипертензиясы бар, 6 жастан 17 жасқа дейінгі 268 бала қатысқан зерттеуде амлодипиннің 2,5 мг дозасы мен 5,0 мг дозасын плацебомен салыстыру, екі дозасы да систолалық артериялық қысымды плацебоға қарғанда айқынырақ төмендеткенін көрсетті. Екі дозасының арасындағы айырмашылық статистикалық тұрғыдан маңызды болмады.
Амлодипиннің өсуге, жыныстық жетілуге және жалпы дамуға қатысты ұзақмерзімді ықпалы зерттелмеді. Ересектік кезеңдегі жүрек-қантамыр ауруларына шалдығу мен өлу көрсеткішін төмендету үшін балалар жасында емдеу кезіндегі амлодипиннің ұзақмерзімді тиімділігі де анықталмады.
