Әсер ету механизмі
Тобрамицин – Streptomyces tenebrarius өндіретін амингликозидтері тобына жататын антибиотик. Тобрамицин ақуыз синтезін бәсеңдетеді, бұл жасушалық жарғақша өткізгіштігінің өзгеруіне, жасуша жақтауының ыдырауына және соңында бактериялық жасушаның қырылуына әкеледі. Ең төмен бәсеңдететін концентрацияларына тең немесе одан сәл асып кететін концентрацияларда бактерицидті әсерге ие болады.
Шекті мәндер
Тобрамициннің парентеральді түрлері үшін белгіленген сезімталдықтың шекті мәндері препаратты енгізудің ингаляциялық түріне тән осындай мәндерге сәйкес келмейді.
Муковисцидоз кезіндегі қақырық ингаляцияланатын амингликозидтерінің жергілікті биологиялық белсенділігін тежеу әсерін көрсетеді. Бұл P. aeruginosa басуға арналған ингаляциядан кейін қақырықтағы тобрамицин концентрацияларының ең төмен бәсеңдету концентрацияларынан (ЕБК) шамамен он есе немесе жоғары болуы тиістігіне себеп болады. Белсенді бақыланатын зерттеуде пациенттердің, ең болмаса, 89 %-да емнің басталуына дейін де, емдеудің үшінші белсенді циклының соңында да қабылдаудан кейінгі қақырықта тобрамициннің орташа концентрациясынан, кем дегенде, 15 есе төмен ЕБК бар P. aeruginosa изоляттары болды.
Сезімталдығы
Ингаляциялық енгізу жолына арналған сезімталдықтың әдеттегі бақылау нүктелері болмағанда ішке тартатын тобрамицинге сезімтал да, сезімтал емес те микроорганизмдерді анықтауда сақтық шарасын қадағалау қажет.
Муковисцидозбен науқастарды емдеу кезінде P. aeruginosa үшін ЕБК өзгерістерінің клиникалық мәнділігі нақты анықталмады. Ингаляцияға арналған тобрамицин ерітіндісінің (Тоби) клиникалық зерттеулерінде тест өткізілген P. аeruginosa изоляттарына тән тобрамицин, амикацин және гентамицин ЕБК аздап артуы көрсетілді. Ашық зерттеулерде емделудің әр қосымша 6 айы плацебо-бақыланатын зерттеулердің 6 айында байқалғандарына шамасы бойынша ұқсас қосымша жоғарылауларға алып келді.
Тобрамицинге төзімділік әртүрлі механизмдермен қалыптасады. Төзімділіктің басты механизмдері – препарат эффлюксі және оның ферменттермен белсенділігінің жойылуы. Муковисцидоз бар пациенттерде P. aeruginosa инфекциясының анаэробтық жағдайлар және генетикалық мутациялардың жоғары жиілігі сияқты ерекше сипаттамалары муковисцидоз бар пациенттерде P. aeruginosa сезімталдығын төмендету үшін де маңызды факторлар болуы мүмкін.
Іn vitro деректерінің және/немесе клиникалық зерттеулер тәжірибесінің негізінде муковисцидоз кезінде өкпе инфекцияларымен астасқан микроорганизмдер Тоби Подхалер препаратымен емге келесі үлгіде жауап береді деп жорамалдауға болады:
Сезімтал — Pseudomonas aeruginosa Haemophilus influenzae Staphylococcus aureus
Сезімтал емес — Burkholderia cepacia Stenotrophomonas maltophilia Alcaligenes xylosoxidans
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Тоби Подхалер препаратының III фазадағы клиникалық зерттеулер бағдарламасы хлоридтер санын анықтауға арналған терге жасалған тест: пилокарпинмен ионофорез немесе әр CFTR генінде жақсы сипатталған тиісті мутациялар көмегімен немесе муковисцидозға тән назальді трансэпителий қуатының аномальді әртүрлілігі негізінде расталған муковисцидоз клиникалық диагнозы бар 612 пациент қатысқан екі зерттеуден құралды.
Плацебо-бақыланатын зерттеуде пациенттер 6-дан 22 дейінгі (қоса алғанда) жаста болып, олардың скрининг кезіндегі ҚДК1 мәні Кнудсон критерийлері негізінде жас, жыныс және бой үшін болжанатын қалыпты мәндердің 25-тен 84 % дейінін құрады. Белсенді бақыланатын зерттеулерде барлық пациенттер 6 жастан асқандар (6-дан 66 жасқа дейінгілер) болып, ҚДК1 мәні скринингте айқындалған 24-тен 76 % дейінгі шекте болды. Бұдан бөлек, барлық пациенттер P. aeruginosa инфекциясын жұқтырды, бұл скрининг басталуына дейінгі 6 ай ішіндегі қақырықтың немесе тамақтан алынған өсіріндінің (немесе бронхоальвеолярлы лаваж) оң талдауымен, сондай-ақ скрининг кезінде алынған қақырық талдауымен расталды.
Рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын, плацебо-бақыланатын, шағын орталықтық клиникалық зерттеуде Тоби Подхалер препараты 112 мг дозада (28 мг 4 капсула) тәулігіне екі рет, 28-күндік емделу кезеңінің үш циклымен және препарат пайдаланылмайтын 28-күндік кезеңмен тағайындалды (жалпы емдеу ұзақтығы 24 аптаға созылды). Плацебо тобында рандомизацияланған пациенттер емдеудің алғашқы циклы кезінде плацебо және соңғы екі циклда Тоби Подхалер препаратын қабылдады. Осы зерттеудің қатысушылары зерттеудің басталуына дейін 4 ай ішінде тобрамицинді ингаляциялық жолмен қабылдамады.
Тоби Подхалер препараты, плацебомен салыстырғанда, өкпе функциясын едәуір жақсартты, бұл 28 күн емделуден соң болжанатын ҚДК1 шамамен 13 % салыстырмалы артуын көрсетті. Емдеудің алғашқы циклының ішінде қол жеткізілген өкпе функциясының жақсарулары Тоби Подхалер препаратымен емделудің келесі екі циклы бойына сақталды.
Емдеудің екінші циклының басында плацебо тобының пациенттері Тоби Подхалер препаратымен емге ауыстырылғанда, оларда болжамалы ҚДК1 пайыздық мәніндегі бастапқы деңгеймен салыстырғанда, ұқсас сипаттағы жақсару байқалды. Тоби Подхалер препаратымен 28 күн бойы емделу қақырықтағы P. aeruginosa тығыздығының статистикалық мәнді азаюын көрсетті (плацебомен орташа айырмасы КТБ/колония түзетін бірліктерде - 2,70 log10 жуық).
Екінші ашық шағын орталықтық зерттеуде пациенттер үш цикл бойы тәулігіне екі рет тағайындалған Тоби Подхалер препаратымен (112 мг) немесе небулайзерге (Тоби) арналған ерітінді түріндегі 300 мг/5 мл тобрамицинмен ем қабылдады. Пациенттердің көпшілігі бұрын тобрамицин қабылдаған және оларда P. aeruginosa туғызған өкпенің созылмалы инфекциясы болған.
Тоби Подхалер препараттарымен және небулайзерге (Тоби) арналған тобрамициннің 300 мг/5 мл ерітіндісімен емделу, тиісінше, 5,8 және 4,7 % болып болжанатын ҚДК1 мәнімен салыстырылатын пайыздық қатынаста, үшінші емдеу циклының 28-ші күнінде, бастапқы деңгеймен салыстырғанда, мәндерінің салыстырмалы артуына алып келді. Пайыздық қатынаста болжанатын ҚДК1 мәнінің жақсаруы Тоби Подхалер препаратын қабылдаған пациенттер тобында саны жағынан көбірек болды және Тоби қабылдаған топтағы мәндерімен статистикалық тұрғыда ұқсас болды. Бұл зерттеуде өкпе функциясының аз білінетін жақсарулары осы қауымдағы пациенттердің ингаляцияланатын тобрамицин қолданылған емнен өткенімен түсіндіріледі. Тоби Подхалер препараты және Тоби небулайзеріне арналған ерітінді топтарында пациенттердің жартысынан көбі жаңа (қосымша) антипсевдомонадтық антибиотиктер қабылдады (тиісінше, 64,9 және 54,5 %, ең алдымен, айырмасы ципрофлоксацинді ішу арқылы қолдануда болды). Респираторлық аурулар себебінен ауруханаға жатқызу қажет болатын пациенттер үлесі Тоби Подхалер препаратының тобында 24,4 % және Тоби небулайзеріне арналған ерітінді тобында 22,0 % болды.
Жас шамасына қарай ҚДК1 жауабының айырмасы білінді. 20 жасқа толмаған пациенттерде болжанатын ҚДК1 пайызының артуы көбірек: 3 цикл өткен соң Тоби Подхалер препаратын қабылдаған топ үшін 11,3 % және небулайзерге арналған ерітіндіні алған топ үшін 6,9 % болды. Саны жағынан аз жауап 20 жасқа толмаған және одан асқан пациенттерде байқалды: 20 жасқа толмаған және одан асқан пациенттерде бастапқы ҚДК1 өзгерістері азырақ болды (Тоби Подхалер препаратының тобында 0,3 % және Тоби небулайзеріне арналған ерітінді тобында 0,9 %).
Бұдан басқа, болжанатын ҚДК1 6 % жақсаруы, тиісінше, Тоби Подхалер препаратын және Тоби қабылдаған топтағы ересек пациенттердің 36 %-мен салыстырғанда, 30 % шамасында алынды.
Тоби Подхалер препаратымен 28 күн бойы емделу қақырықтағы P. аeruginosa тығыздығының (–1,61 log10 КТБ) статистикалық мәнді азаюын небулайзерге арналған ерітіндімен (–0,77 log10 КТБ) салыстырмалы көрсетті. Қақырықтағы P. aeruginosa тығыздығының азаюы екі емдеу тобындағы барлық қосалқы жас топтарында бірдей болды. Екі зерттеуде де емделусіз 28 күндік кезеңнен кейін P. aeruginosa тығыздығының қалыпқа келуі болып, ол емделудің келесі 28 күнінде кері дамуға ұшырады.
Белсенді бақыланатын зерттеуде Тоби Подхалер препаратының дозасын енгізу шамамен 14 минут орташа айырмамен тезірек жүргізілді (небулайзерге арналған ерітінді үшін 20 минутқа қарсы 6 минут). Тоби Подхалер препараты тобының пациенттерінде емдеу қолайлылығы және жалпы қанағаттану (зерттеуге қатысушылар толтырған сауалнама нәтижелері көрсеткендей) тобрамицинді небулайзерге арналған ерітінді түрінде қабылдаған пациенттерде әр циклда өзгеріссіз жоғары болды.
Қауіпсіздік зерттеуінің нәтижелері 4.8 бөлімінде берілген.