Фенофибрат фиброй қышқылы туындысы болып табылады, олардың адамдардағы липид модификациялау әсері пероксис пролифераторымен белсендірілетін (PPARα) альфа типті рецепторлар белсенуі арқылы болады.
Фенофибрат липолизді PPAR-α белсендіру арқылы және плазмадан құрамында триглицеридтер жоғары атерогенді бөлшектердің шығарылуын липопротеинлипазаны белсендіру және апопротеин C-III синтезін азайту жолымен күшейтеді. PPAR-α белсендіру сондай-ақ А I және A II апопротеиндер синтезі ұлғаюын туындатады. Фенофибраттың липопротеиндерге жоғарыда сипатталған әсері құрамында апопротеин В бар ТТЛП және ТӨТЛП фракцияларының құрамы азаюына алып келеді, және құрамында апопротеин А-I және A-II бар ТЖЛП фракцияларының құрамы ұлғаюына алып келеді. Бұдан басқа ТӨТЛП катаболизмі және синтезі модуляциясы арқылы фенофибрат ТТЛП клиренсін жоғарылатады және ТТЛП майда және тығыз бөлшектерінің құрамын төмендетеді, олардың деңгейі липопротеиндердің атерогенді фенотипі бар пациенттерде жоғарылайды, жүректің ишемиялық ауруы дамуының қаупі бар пациенттерде жиі бұзылады.
Клиникалық зерттеулер барысында фенофибрат қолдану жалпы холестерин деңгейін 20-25% төмендететіні және ТЖЛП деңгейінің 10-30% жоғарылауында триглицеридтерді 40-55% төмендететіні белгіленді. Холестериннің ТТЛП деңгейі 20-35% төмендейтін гиперхолестеринемиясы бар пациенттерде холестерин деңгейіне жалпы әсері арақатынасының төмендеуіне алып келді: жалпы холестерин/холестерин ТЖЛП, холестерин ТТЛП /холестерин ТЖЛП немесе ТЖЛП емес холестерин деңгейін төмендеуіне, немесе атерогендік қауіптің маркері болып табылатын апо В/апо АI.
Фибраттармен емнің жүректің ишемиялық ауруларына байланысты жағдайлар жиілігін төмендету мүмкіндігіне дәлел бар, бірақ олар жүрек-қан тамырлары ауруларын біріншілік немесе екіншілік профилактикада жалпы өлімнің төмендегенін көрсетпеген.
Рандомизацияланған, плацебо-бақыланатын ACCORD-Lipid (Action to Control Cardiovascular Risk in Diabetes-Lipid) зерттеуіне симвастатинге қосымша фенофибратпен ем алған 2-типті қант диабеті бар 5518 пациент қатысты. Симвастатинмен біріктіріп, фенофибратпен ем симвастатинмен монотерапиямен салыстырғанда, бастапқы біріктірілген соңғы нүктеге - миокардтың фатальді емес инфарктіне, фатальді емес инсульт және жүрек-қантамыр патологиясы себебінен өлім (қауіптердің арақатынасы [ҚА] 0,92, 95% СА 0,79-1,08, р = 0,32; абсолюттік қауіптің төмендеуі: 0,74%) ықпалында елеулі айырмашылықтарды көрсеткен жоқ. ТЖЛП ХС бастапқы деңгейімен (≤ 34 мг/дл немесе 0,88 ммоль/л, төменгі тертиль) және ТГ деңгейімен (≥ 204 мг/дл немесе 2,3 ммоль/л, жоғарғы тертиль) сипатталатын дислипидемиясы бар пациенттердің алдын ала анықталған кіші тобында симвастатинмен монотерапиямен салыстырғанда фенофибрат және симвастатинмен біріктірілген бастапқы соңғы нүкте қатерінің 31% салыстырмалы төмендеуін көрсетті ([ҚА] 0,69, 95% СА 0,49-0,97, р = 0,03; қауіптің абсолютті төмендеуі: 4,95%). Басқа алдын ала анықталған кіші топтың талдауы емнің әсері мен пациенттердің жынысы (р = 0,01) арасындағы статистикалық маңызды өзара байланысты анықтады, ол ерлер үшін біріктірілген емнің ықтимал пайдасын көрсетеді (р=0,037), бірақ симвастатинмен (р=0,069) монотерапиямен салыстырғанда, әйелдер үшін бастапқы соңғы нүктенің ықтимал неғұрлым жоғары қаупі. Бұл әсер дислипидемиясы бар пациенттердің жоғарыда көрсетілген кіші тобында байқалған жоқ, сондай-ақ симвастатинмен фенофибрат алған дислипидемиясы бар әйелдерде пайда болуының нақты дәлелдері алынған жоқ және пациенттердің осы кіші тобында зиянды әсер ету мүмкіндігін жоққа шығаруға болмайды.
DAIS (Diabetes Atherosclerosis Intervention Study) зерттеулерінің нәтижелері 2-типті қант диабеті және гиперлипопротеинемиясы бар пациенттерде фенофибрат фокальды коронарлық атеросклероздың үдеуін (ангиография нәтижелеріне сәйкес) едәуір төмендетеді деп көрсетті. 2-типті қант диабеті және гиперлипопротеинемиясы бар 418 пациент қатысқан (орташа жалпы холестерин 5,57 ммоль/л, триглицеридтер 2,54 ммоль/л, ХС ТГЛП 3,37 ммоль/л, ХС ТЖЛП 1,03 ммоль/л). Орташа ұзақтығы 38 ай болатын фенофибратпен емдеу коронарлық артерияның ошақтық зақымдануының едәуір төмендеуін (40% - ға) қамтамасыз етті, олар сандық коронарлық ангиография көмегімен бағаланды.
Фенофибратпен емдеу уақытында холестериннің (сіңірлік және туберозды ксантомалар) тамырдан тыс жиналуы елеулі азаюы және тіпті толық жойылуы мүмкін.
Фенофибратпен ем алған, фибриноген деңгейі жоғары пациенттерде, липопротеиннің (а) деңгейі жоғары пациенттердегі сияқты, бұл көрсеткіштің елеулі төмендеуі анықталған. Фенофибратпен емдеуде С-реактивті ақуызы сияқты қабынудың басқа да маркерлерінің концентрациясының төмендеуі бақыланды.
Дислипидемиямен және гиперурикемиямен пациенттер үшін қосымша басымдығының мәні фенофибраттың несеп қышқылы деңгейін шамамен 25% төмендеуге алып келетін урикозуриялық әсерінде болып табылады.
Клиникалық зерттеулерде фенофибраттың АДФ, арахидон қышқылы және эпинефриннен туындаған тромбоциттер агрегациясын төмендетуін көрсететін тромбоциттерге фенофибраттың агрегаттық әсерін анықтады.
Фенофибраттың 2-типті қант диабеті бар пациенттерде микротамырлы асқынулардың үдеуіне әсері халықаралық рандомизацияланған плацебо-бақыланатын зерттеулерде дәлелденді.
ACCORD ("ACCORD-еуе" тармағы) зерттеуінде 2 типті қант диабеті бар 1593 пациенттен тұратын қосалқы топта халықаралық шкала ETDRS (The Early Treatment Diabetic Retinopathy Study Severity Scale) бойынша 3 және одан да көп тармақтарға диабеттік ретинопатияның дамуы симвастатин мен плацебо алған пациенттермен (БШ 0,60; 95% СА 0,42-0,87; р=0,006) салыстырғанда симвастатин мен фенофибрат қамтылған біріктірілген гиполипидемиялық ем қабылдаған пациенттердің 6,5%-ы анықталды.
Фенофибратпен ем сондай-ақ FIELD зерттеуінде диабеттік ретинопатияны (5,2%, Р=0,0003 салыстырғанда 3,6%) лазерлік емдеу қажеттілігінің азаюына әкелді.