Клиникалық тұрақсыз жедел промиелоцитарлық лейкозбен ауыратын пациенттер асқынулар қаупіне өте бейім болып келеді және оларға қандағы электролиттер мен глюкозаның анағұрлым жиі мониторингі, сондай-ақ гематологиялық, бауыр және бүйрек көрсеткіштерін және қанның ұю көрсеткіштерін анағұрлым жиі анықтау қажет.
Жедел промиелоцитарлық лейкоздың саралау синдромы
Мышьяк триоксидін алатын жедел промиелоцитарлық лейкоз қайталанатын немесе рефрактерлі түріне шалдыққан пациенттердің 27%-ында қызба, ентігу, салмақтың артуы, өкпе инфильтраттары және лейкоцитозы бар немесе онсыз плевра немесе перикардиальді жалқықпен сипатталатын, жедел промиелоцитарлық лейкоз кезіндегі ретиной қышқылы синдромына немесе жедел промиелоцитарлы лейкоздың саралау синдромына ұқсас симптомдар дамиды. Бұл синдром өлімге әкеп соғуы мүмкін. Мышьяк триоксидін және толық трансретиной қышқылын (АТRА) алатын, жедел промиелоцитарлық лейкоз диагнозы алғаш қойылған пациенттерде жедел промиелоцитарлық лейкоздың саралау синдромы, осы синдромның ауыр көріністеулерін қоса, пациенттердің 19%-ында байқалады. Осы синдромды көрсетуі мүмкін алғашқы белгілерде (түсініксіз қызба, ентігу және/немесе салмақтың жоғарылауы, кеуде аускультациясының аномальды нәтижелері немесе рентгенологиялық ауытқулар), мышьяк триоксиді медакты енгізу уақытша тоқтатылуы керек және глюкокортикостероидтердің жоғары дозаларымен емдеу (күніне екі рет вена ішіне 10 мг дексаметазон) лейкоциттердің санына қарамастан дереу басталуы және саралау синдромының белгілері мен симптомдары жойылмағанша, кем дегенде 3 күн бойы немесе одан да ұзаққа созылуы тиіс. Егер клиникалық тұрғыдан мақұлданған немесе қажет болса, диуретиктермен қатар емдеу ұсынылады. Жедел промиелоцитарлық лейкоздың саралау синдромына шалдыққан пациенттердің көпшілігі үшін мышьяк триоксидімен жүргізілетін емді қайта бастауға болады. Саралау синдромының белгілері мен симптомдары жойылған кезде, Мышьяк триоксиді медакпен емдеу алғашқы 7 күн ішінде алдыңғы дозаның 50% деңгейінде қайта басталуы мүмкін. Алдыңғы уыттылықтың нашарлауы болмаған жағдайда, Мышьяк триоксиді медак енгізуді толық дозада қайта бастауға болады. Саралау синдромының симптомдары қайталанған жағдайда, Мышьяк триоксиді медак дозасын алдыңғы дозаға дейін азайту керек. Индукциялық емдеу кезінде саралау синдромының дамуын болдырмау үшін жедел промиелоцитарлық лейкозбен ауыратын пациенттерге преднизолонды 1-ші күннен бастап мышьяк триоксидімен жүргізілетін индукциялық ем аяқталғанға дейін күніне кг дене салмағына 0.5 мг дозасында тағайындауға болады. Мышьяк триоксидінен туындаған саралау синдромын емдеу үшін глюкокортикостероидтар мен химиотерапияны бірге тағайындау тәжірибесінің болмауына байланысты глюкокортикостероидтарға химиотерапияны қосу ұсынылмайды. Мышьяк триоксидін тіркеуден кейінгі қолдану тәжірибесі ұқсас синдром қатерлі жаңа түзілімдердің басқа түрлеріне шалдыққан пациенттерде пайда болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл пациенттерді мониторингілеу және емдеу жоғарыда сипатталғандай болуы тиіс.
Электрокардиограммадағы (ЭКГ) ауытқулар
Мышьяк триоксиді QT аралығының ұзаруына және толық атриовентрикулярлық блокаданы туындатуы мүмкін. QT аралығының ұзаруы өліммен аяқталуы мүмкін, «пируэт» типті («torsade de pointes») қарыншалық тахикардияның дамуына әкелуі мүмкін. Антрациклиндермен алдыңғы емдеу QT аралығын ұзарту қаупін арттыруы мүмкін. «Пируэт» типті қарыншалық тахикардияның даму қаупі QT аралығының ұзару дәрежесіне, QT аралығын ұзартатын дәрілік заттарды (мысалы, Ia және III класының аритмияға қарсы дәрілері (мысалы, хинидин, амиодарон, соталол, дофетилид), нейролептиктерді (мысалы, тиоридазин), антидепрессанттарды (мысалы, амитриптилин), кейбір макролидтерді (мысалы, эритромицин), кейбір антигистаминді препараттарды (мысалы, терфенадин және астемизол), кейбір хинолонды антибиотиктерді (мысалы, спарфлоксацин) және QT аралығын ұзартатын басқа дәрілік заттарды (мысалы, цизаприд) бір мезгілде тағайындауға, анамнезінде «пируэт» типті қарыншалық тахикардияның бар болуына, бұрыннан бар QT аралығының ұзаруына, созылмалы жүрек жеткіліксіздігінің бар болуына, калийдің жоғалуын тудыратын диуретиктерді, амфотерицин В қабылдауға немесе гипокалиемияға немесе гипомагниемияға әкеп соғатын басқа араласымдарға байланысты. Клиникалық зерттеулердің деректері бойынша мышьяк триоксидін алатын қайталанатын немесе емделуі қиын жедел промиелоцитарлық лейкозбен ауыратын пациенттердің 40%-ында 500 мсек-тен астам QT (QTc) аралығының кем дегенде бір түзетілген ұзаруы байқалды. QTc аралығының ұзаруы мышьяк триоксидін вена ішіне енгізгеннен кейін 1-ші және 5-ші апта аралығында байқалды және 8-ші аптада бастапқы деңгейіне оралды. Жедел промиелоцитарлық лейкоз қайталануының мышьяк триоксидімен жүргізілетін индукциялық ем кезінде бір пациентте (амфотерицин B қоса алғанда, бірнеше дәрілік препараттар алған) «пируэт» типті симптомсыз қарыншалық тахикардия байқалды. Алғаш анықталған жедел промиелоцитарлық лейкозы бар пациенттердің 15.6%-ында АТRА-мен бірге мышьяк триоксидін қолданғанда QTc аралығының ұзаруы байқалды («Жағымсыз реакциялардың сипаттамасы» бөлімін қараңыз). Алғаш анықталған жедел промиелоцитарлық лейкозы бар бір пациентте QTc аралығының айтарлықтай ұзаруына және электролиттік бұзылуларға байланысты индукциялық емнің 3-ші күнінде мышьяк триоксидін енгізу тоқтатылды.
ЭКГ және электролиттерді мониторингілеу жөніндегі ұсынымдар
Мышьяк триоксидімен жүргізілетін емді бастамас бұрын ЭКГ-ны 12 тараумен орындау және сарысу электролиттерінің (калий, кальций және магний) және креатининнің деңгейін тексеру қажет; бұрыннан бар электролиттік бұзылуларды түзету қажет және мүмкін болса, QT аралығын ұзартатыны белгілі дәрілік заттарды қабылдауды тоқтатқан жөн. QTc ұзаруының қауіп факторлары немесе «пируэт» типті қарыншалық тахикардияның даму қаупі факторлары бар пациенттер жүрек функциясын (ЭКГ) мониторингілей отырып, тұрақты бақылауда болуы тиіс. Егер QTc 500 мсек-тен асса, түзету шараларын жүргізіп, QTc-ді ЭКГ сериясын жүргізу арқылы қайта анықтау қажет, мышьяк триоксидімен жүргізілетін емді қайта бастау туралы мәселені қарастырмас бұрын, егер бар болса, маманның кеңесіне жүгінуге болады. Мышьяк триоксидімен жүргізілетін ем кезінде калий концентрациясы 4 мЭкв/л-ден жоғары, ал магний концентрациясы 1.8 мг/дл-ден жоғары болуы керек. QT аралығының абсолютті мәні 500 мсек-тен асатын пациенттер үшін қауіп факторларын қайта бағалау керек. Сондай-ақ бар қауіп факторларын түзету үшін шұғыл шаралар қабылдау қажет, бұл ретте мышьяк триоксидімен жүргізілетін емді жалғастыруға да, тоқтатуға да қатысты қауіп пен пайда арақатынасын қарастыру қажет. Естен тану, жиі немесе тұрақсыз жүрек қағуы дамыған кезде пациент ауруханаға жатқызылып, тұрақты бақылауда болуы тиіс, бұл ретте қан сарысуындағы электролиттерді анықтау жүргізілуі керек, ал мышьяк триоксидімен жүргізілетін ем QTc аралығы 460 мсек-тен төмен деңгейге дейін төмендемегенше, электролиттердің бұзылуы қалыпқа келмегенше, ал естен тану және тұрақсыз жүрек қағуы тоқтамағанша, уақытша тоқтатылуы тиіс. Осы симптомдар жоғалғаннан кейін емдеуді алдыңғы тәуліктік дозадан 50% дозада қайта бастау керек. Егер QTс аралығының ұзаруы азайтылған дозада емді қайта бастағаннан кейін 7 күн ішінде қайталанбаса, мышьяк триоксидімен емдеу екінші апта ішінде күніне кг дене салмағына 0.11 мг дозасында қайта басталуы мүмкін. Егер QT ұзаруы орын алмаса, тәуліктік дозаны бастапқы дозадан 100%-ға дейін арттыруға болады. Мышьяк триоксидінің инфузияның барысында QTc аралығына әсері туралы деректер жоқ. ЭКГ аптасына екі рет, ал клиникалық тұрақсыз пациенттерде - индукция мен консолидация кезінде анағұрлым жиі анықталуы керек.
Гепатоуыттылық (3 дәреже немесе одан жоғары)
3 немесе 4 дәрежелі гепатоуытты әсерлер АТRА-мен үйлесімде мышьяк триоксидімен жүргізілетін индукциялық немесе консолидациялық ем кезінде төмен және орташа қауіпті жедел промиелоцитарлық лейкоз диагнозы алғаш қойылған пациенттердің 63.2%-ында дамыды («Жағымсыз реакциялардың сипаттамасы» бөлімін қараңыз). Алайда уытты әсерлер мышьяк триоксидін, АТRА немесе екі препаратты уақытша тоқтатқан кезде жойылды. Мышьяк триоксидімен емдеуді жалпы уыттылық критерийлері бойынша 3 дәрежелі немесе одан жоғары гепатоуыттылық дамыған кезде кез келген уақытта емнің жоспарланған аяқталуына дейін тоқтату керек. Билирубин және/немесе АСТ және/немесе сілтілі фосфатаза деңгейі қалыптың жоғарғы шегінен 4 есе төмен төмендеген кезде мышьяк триоксидімен емдеуді алғашқы 7 күн ішінде алдыңғы дозаның 50%-ында қайта бастау керек. Кейіннен уытты көріністердің нашарлауы болмаған кезде мышьяк триоксидімен емдеуді толық дозада қайта бастау керек. Гепатоуыттылық қайта дамыған жағдайда мышьяк триоксидімен жүргізілетін емді толықтай тоқтату керек.
Емдегі үзілістер және дозалау режимінің өзгеруі
Мышьяк триоксидімен емдеуді Ұлттық Обыр институтының (СТС) жалпы уыттылық критерийлері бойынша 3 дәрежелі немесе одан жоғары уыттылық дамыған кезде кез келген уақытта жоспарланған ем аяқталғанға дейін уақытша тоқтату керек, егер бұл мышьяк триоксидімен жүргізілетін емге байланысты болуы мүмкін деп есептелсе («Дозалану режимі» бөлімін қараңыз).
Зертханалық талдаулар
Электролиттер мен глюкозаның деңгейлері, сондай-ақ гематологиялық, бауыр, бүйрек көрсеткіштері және қан ұюының көрсеткіштері аптасына кемінде екі рет, ал клиникалық тұрақсыз пациенттерде - индукция кезінде одан да жиі және консолидация кезінде аптасына кемінде бір рет анықталуы керек.
Гиперлейкоцитоз
Қайталанатын немесе емделуі қиын жедел промиелоцитарлық лейкозы бар кейбір пациенттерде Мышьяк триоксиді медакты енгізу гиперлейкоцитоз (≥ 10 x 10³/мкл) дамуын туындатқан. Лейкоциттердің бастапқы саны мен гиперлейкоцитоздың дамуы арасындағы байланыс анықталмады, сонымен қатар лейкоциттердің бастапқы саны мен лейкоциттердің шекті саны арасында байланыс болмады. Гиперлейкоцитоз қосымша химиотерапиямен ешқашан емделмеген және ол мышьяк триоксидімен емдеуді жалғастыру арқылы жойылған. Консолидация кезіндегі лейкоциттердің деңгейі индукциялық емдеу кезіндегідей сондай жоғары болмады және консолидация кезінде лейкоциттер саны 22x10³/мкл болған бір пациентті қоспағанда, <10 x 10³/мкл құрады. Қайталанатын немесе емделуі қиын жедел промиелоцитарлық лейкозы бар 20 пациентте (50%) лейкоцитоз байқалды; алайда, осы пациенттердің барлығында сүйек кемігінің ремиссиясына қол жеткізгеннен кейін лейкоциттер саны азайды немесе қалыпқа келді, ал цитоуытты химиотерапия немесе лейкоферез қажет болмады. Төмен және орташа қауіпті жедел промиелоцитарлық лейкозы диагнозы қайта қойылған пациенттерде 74 пациенттің 35-ында (47%) индукциялық ем кезінде лейкоцитоз дамыды. Дегенмен, барлық жағдайлар гидроксимочевина тағайындау арқылы сәтті емделді. Төмен және орташа қауіпті жедел промиелоцитарлық лейкоз диагнозы алғаш қойылған және ем басталғаннан кейін тұрақты лейкоцитоз дамыған, қайталанатын немесе емделуі қиын жедел промиелоцитарлық лейкозы бар пациенттерге гидроксимочевина тағайындау керек. Гидроксимочевина қолдануды лейкоциттер санын ≤ 10 x 10³/мкл деңгейінде ұстап тұру үшін белгіленген дозада жалғастыру керек, содан кейін дозаны біртіндеп төмендету керек.
1-кесте. Гидроксимочевинаны дозалау жөніндегі ұсынымдар
Лейкоциттер — Гидроксимочевина
10 – 50 x 10³/мкл — күніне төрт рет 500 мг
> 50 x 10³/мкл — күніне төрт рет 1000 мг
Салдарлы қатерлі жаңа түзілімдердің дамуы
Мышьяк триоксиді адам үшін канцерогендік қасиеттерге ие болғандықтан, салдарлы қатерлі жаңа түзілімдердің дамуына қатысты пациенттерді бақылау қажет.
Энцефалопатия
Мышьяк триоксидімен емдеу кезінде энцефалопатияның даму жағдайлары туралы хабарламалар бар. В1 дәруменінің тапшылығы бар пациенттерде мышьяк триоксидімен емдеуден кейін Вернике энцефалопатиясының дамуы туралы хабарланды. В1 дәруменінің тапшылығы бар пациенттер Мышьяк триоксиді медакпен емдеуді бастағаннан кейін энцефалопатияның белгілері мен симптомдарына қатысты мұқият бақылауда болуы керек. Кейбір жағдайларда В1 дәруменін енгізу жағдайдың қалыпқа келуіне әкелген.
Арнайы ескертулер
Бүйрек функциясы бұзылған пациенттер
Бүйрек функциясы бұзылған пациенттердің барлық топтары бойынша деректердің болмауына байланысты Мышьяк триоксиді медак бүйрек функциясы бұзылған пациенттерде сақтықпен қолдану ұсынылады. Бүйрек функциясы ауыр дәрежеде бұзылған пациенттерді емдеу тәжірибесі дозаны түзету қажеттілігін анықтау үшін жеткіліксіз. Гемодиализдегі пациенттерде мышьяк триоксидін қолдану зерттелмеген.
Бауыр функциясы бұзылған пациенттер
Бауыр функциясы бұзылған пациенттердің барлық топтары бойынша деректердің болмауына, сондай-ақ мышьяк триоксидімен емдеу кезінде гепатоуытты көріністердің даму ықтималдығы байланысты бауыр функциясы бұзылған пациенттерде мышьяк триоксиді медакты сақтықпен қолдану ұсынылады (гепатоуыттылыққа қатысты сондай-ақ («Қолдану кезінде қажетті сақтық шаралары» және «Жағымсыз реакциялардың сипаттамасы» бөлімдерін қараңыз). Бауыр функциясы ауыр дәрежеде бұзылған пациенттерді емдеу тәжірибесі дозаны түзету қажеттілігін анықтау үшін жеткіліксіз.
Егде жастағы пациенттер
Егде жастағы пациенттерде мышьяк триоксидін қолдану бойынша клиникалық деректер шектеулі. Пациенттердің бұл тобында Мышьяк триоксиді медакты сақтықпен тағайындау керек.
Әсері белгілі қосымша зат
Бұл дәрілік препараттың құрамында бір реттік дозада 1 ммольден (23 мг) аз натрий бар, яғни ол іс жүзінде құрамында натрий жоқ препарат болып саналады.
Препараттың көлік құралын немесе қауіптілігі зор механизмдерді басқару қабілетіне әсер ету ерекшеліктері
Мышьяк триоксиді көлік құралдарын басқару және механизмдермен жұмыс істеу қабілетіне әсер етпейді немесе шамалы әсер етеді.