Трипликсам - гипертензияға шалдыққан пациенттерде артериялық қысымды бақылау үшін өзара толықтыратын әсер ету механизмі бар үш гипертензияға қарсы компоненттен тұратын біріктірілген препарат. Периндоприл аргинин тұзы - ангиотензин өзгертетін ферменттің тежегіші, индапамид - тиазидті диуретик, ал амлодипин – дигидропиридин тобының кальций өзекшелерінің блокаторы болып табылады.
Трипликсам препаратының фармакологиялық қасиеттері оның әр компонентінің қасиеттерін бөлек біріктіреді. Сонымен қатар, периндоприл/индапамид біріктірілімі екі компоненттің гипертензияға қарсы қасиеттерінің аддитивті үйлесуіне әкеледі.
Әсер ету механизмі
Периндоприл:
Периндоприл - ангиотензин өзгертетін ферменттің тежегіші (АӨФ тежегіші), ол ангиотензин I-ді тамыр тарылтатын әсері бар ангиотензин II-ге айналдырады; сонымен қатар, бұл фермент бүйрекүсті қыртысындағы альдостеронның секрециясын және тамыр кеңейтетін зат - брадикининнің белсенді емес гептапептидтерге ыдырауын стимуляциялайды.
Нәтижесінде пайда болады:
-альдостерон секрециясының төмендеуі,
-теріс кері байланыс қағидаты бойынша плазмадағы ренин белсенділігінің артуы,
-негізінен бұлшықет пен бүйрек тамырларына әсер ететін және тұз бен судың іркілуімен немесе ұзақ емдеу кезінде рефлекторлық тахикардиямен бірге жүрмейтін жалпы шеткері қантамырлар кедергісінің төмендеуі.
• Периндоприлдің гипертензияға қарсы әсері ренин концентрациясы төмен немесе қалыпты пациенттерде де байқалды.
Периндоприл белсенді метаболиті, периндоприлат арқылы әрекет етеді. Басқа метаболиттер белсенді емес.
Мынаның арқасында периндоприл жүректің жұмысын төмендетеді:
-простагландиндер метаболизміндегі өзгерістер салдарынан веналарға тамыр кеңейтетін әсер етуі мүмкін: алдын ала жүктеменің төмендеуі,
-жалпы шеткері қантамырлардың кедергісін төмендету: жүктемеден кейінгі жүктемені төмендету.
Жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерге жүргізілген зерттеулер:
-сол және оң қарыншалардың толу қысымының төмендеуі,
-жалпы шеткері қантамырлар кедергісінің төмендеуі,
-жүректік лықсудың артуы және жүрек индексінің жақсаруы,
-бұлшықеттегі аумақтық қанағымның ұлғаюы.
Сонымен қатар, жүктеме сынақтарының көрсеткіштері жақсарды.
Индапамид:
Индапамид индол сақинасы бар сульфонамидтің туындысы болып табылады, фармакологиялық қасиеттері бойынша ол тиазидті диуретиктерге жақын. Индапамид Генле ілмегінің кортикальді сегментінде натрийдің реабсорбциясын тежейді. Несеппен натрий мен хлоридтердің, аз дәрежеде калий мен магнийдің шығарылуын арттырады, осылайша диурезді жоғарылатады және гипертензияға қарсы әсер етеді.
Амлодипин:
Амлодипин дигидропиридин тобының кальций иондарының (баяу өзекшелердің блокаторлары немесе кальций иондарының антагонисі) келіп түсу тежегіші болып табылады және кальций иондарының трансжарғақшалық ағымын жүрек пен қантамырлардың тегіс бұлшықет жасушаларына тежейді.
Фармакодинамикалық әсері
Периндоприл/индапамид:
Гипертензиясы бар пациенттерде жасына қарамастан периндоприлдің/индапамидтің біріктірілімі жатқан және тұрған қалпында диастолалық және систолалық артериялық қысымға дозаға тәуелді гипертензияға қарсы әсер етеді. Клиникалық зерттеулер барысында периндоприл мен индапамидті біріктіріп қолдану сол препараттармен монотерапиямен салыстырғанда гипертонияға қарсы синергиялық әсерге алып келді.
Периндоприл:
Периндоприл кез-келген дәрежедегі гипертензия үшін тиімді: жеңіл, орташа және ауыр. Систолалық және диастолалық артериялық қысымның төмендеуі жатқан және тұрған қалпында байқалады.
Гипертензияға қарсы әсер бір рет қабылдағаннан кейін 4-6 сағаттан соң максимумға жетеді және 24 сағат бойы сақталады.
24 сағаттан кейін ангиотензин түрлендіретін ферменттің қалдық блокадасының жоғары деңгейі байқалады, бұл шамамен 80% құрайды.
Емдеуге жауап берген пациенттерде қан қысымын қалыпқа келтіруге бір айдан кейін қол жеткізіледі және тахифилаксиямен қатар жүрмейді.
Емдеуді тоқтату гипертензия рикошетін туындатпайды.
Периндоприл тамыр кеңейтетін әсерімен сипатталады және негізгі артериялардың серпімділігін, резистивті артериялардың гистоморфометриялық құрылымын қалпына келтіреді және сол жақ қарынша гипертрофиясының төмендеуіне әкеледі.
Қажет болса, тиазидті диуретиктердің қосылуы қосымша синергетикалық әсерге әкеледі.
Ангиотензин-өзгертетін фермент тежегішінің тиазидті диуретикпен біріктірілуі бір ғана диуретикті қолданумен байланысты гипокалиемия қаупін азайтады.
Индапамид:
Монотерапиядағы индапамид 24 сағат бойы гипертензияға қарсы әсер етеді. Бұл әсері мейлінше аз диурездік әсері бар дозаларда көрінеді.
Оның гипертензияға қарсы әсері тамыр жақтауының серпімділігін жақсартуға және артериялық және жалпы шеткері қантамырлардың кедергісін төмендетуге пропорционалды.
Индапамид сол жақ қарыншаның гипертрофиясын азайтады.
Тиазид және тиазид тәрізді диуретиктер белгілі бір дозада емдік әсер платосына жетеді, ал жағымсыз әсерлер артып, жалғаса береді. Егер емдеу тиімсіз болса, дозаны арттыруға болмайды.
Сонымен қатар, индапамид гипертензиясы бар пациенттерде қысқа мерзімді, орта мерзімді және ұзақ мерзімді қолдану кезінде:
-липидтердің метаболизміне әсер етпейді: триглицеридтер, ТТЛП холестерині және ТЖЛП холестерині,
-гипертония және қант диабеті бар пациенттерде де көмірсулар алмасуына әсер етпейді.
• Амлодипин:
Амлодипиннің гипертензияға қарсы әсер ету механизмі тамырлардың тегіс бұлшықеттеріне тікелей босаңсыту әсеріне байланысты. Амлодипиннің антиангинальді әсерінің нақты механизмі толық анықталмаған, бірақ амлодипин жалпы ишемиялық жүктемені екі жолмен төмендетеді:
Амлодипин шеткері артериолаларды кеңейтеді және осылайша жүрек жұмыс істейтін жалпы шеткері тамырлы қарсылықты (жүктемеден кейінгі) төмендетеді. Жүректің жиырылу жиілігі тұрақты болғандықтан, жүрек жүктемесінің төмендеуі миокард энергиясын тұтынуды және оттегінің қажеттілігін азайтады.
Амлодипиннің әсер ету механизмі қалыпты және ишемиялық аймақтарда негізгі коронарлық артериялар мен коронарлық артериолалардың кеңеюін де қамтуы мүмкін. Бұл коронарлық артериялардың спазмы бар пациенттерде миокардқа оттегінің келіп түсуін арттырады (Принцметал стенокардиясы немесе опциональді стенокардия).
Гипертензиясы бар пациенттерде тәулігіне 1 рет қабылдау жатқан және тұрған қалпында 24 сағат бойы артериялық қысымның клиникалық мәнді төмендеуіне әкеледі. Гипертензияға қарсы әсер баяу дамиды, осыған байланысты жедел артериялық гипотензияның дамуы тән емес.
Амлодипин жағымсыз метаболизмдік әсер етпейді және плазмадағы липидтердің құрамына әсер етпейді, сондықтан демікпе, қант диабеті және подагра бар пациенттерде қолдануға жарамды.
• Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
• Трипликсам препаратын қабылдау кезінде ауру мен өлім зерттелмеген.
• Периндоприл/индапамид:
PICXEL - көп орталықты, рандомизацияланған, белсенді бақылауы бар салыстырмалы жасырын зерттеуде эналаприл монотерапиясымен салыстырғанда периндоприл/индапамид біріктірілімінің ГЛЖ-ға әсері эхокардиографиялық тұрғыдан бағаланды.
PICXEL зерттеуінде гипертензиясы және ГЛЖ (сол жақ қарыншаның массалық индексі (СҚМИ) ерлерде > 120 г/м2 және әйелдерде > 100 г/м2) бар пациенттер 2 мг периндоприл трет-бутиламин (2,5 мг периндоприл аргининге баламалы) / 0,625 мг индапамид немесе 1 жыл ішінде тәулігіне 1 рет эналаприл 10 мг тобына рандомизацияланды. Доза артериялық қысым көрсеткіштеріне сәйкес 8 мг периндоприл трет-бутиламинге (10 мг периндоприл аргининге баламалы) және 2,5 мг индапамидке немесе 40 мг эналаприлге тәулігіне 1 рет түзетілді. Субъектілердің тек 34%-ы периндоприл трет-бутиламин 2 мг (2,5 мг периндоприл аргининге баламалы) / индапамид 0,625 мг (эналаприл тобындағы 20% - бен салыстырғанда 10 мг) алуды жалғастырды.
Емнің соңында периндоприл/индапамид тобында (10,1 г/м²) эналаприл тобына (-1,1 г/м²) қарағанда рандомизацияланған пациенттердің барлық тобында айтарлықтай төмендеді. СҚМИ өзгерісіндегі топтар арасындағы айырмашылық -8,3 (95% СА (-11,5,-5,0), p < 0,0001) құрады.
Периндоприлдің/индапамидтің анағұрлым жоғары дозаларында 2,5 мг/0,625 мг және 5 мг/1,25 мг периндоприл/индапамид дозаларына қарағанда СҚМИ әсеріне қатысты жақсы әсерге қол жеткізілді.
Артериялық қысымның көрсеткіштері бойынша рандомизацияланған пациенттер тобындағы топтар арасындағы есептік орташа айырмашылық систолалық қысым үшін -5,8 мм сын.бағ. (95% СА (-7,9, -3,7), p < 0,0001) және периндоприл/индапамид тобының пайдасына тиісінше диастолалық қысым үшін -2,3 мм сын. бағ. (95% СА (-3,6,-0,9), p = 0,0004) құрады.
ADVANCE – 2 типті қант диабетіне шалдыққан пациенттерде негізгі макро-тамырлық және микротамырлық құбылыстарға қатысты глюкозаның стандартты бақылауымен (PROBE [Prospective Randomised Open study with Blinded Evaluation] дизайны - бағалауы жасырылған проспективті рандомизацияланған ашық зерттеу) салыстырғанда стандартты емге (салыстырмалы жасырын салыстыру) және МВ (HbA1c нысаналы көрсеткіші 6,5% немесе одан төмен) гликлазидінің көмегімен глюкоза деңгейін қарқынды бақылауға қосу түрінде плацебомен салыстырғанда периндоприлдің/индапамидтің тіркелген біріктірілімі арқылы артериялық қысымды төмендету артықшылығын анықтау мақсатында 2х2 факториалды жоспарды көп орталықты, халықаралық, рандомизацияланған зерттеу.
Негізгі соңғы нүкте негізгі макротамырлық (жүрек-қантамыр себептерінен болатын өлім, миокард инфарктісі, патологиялық емес инсульт) және микротамырлық (нефропатия мен көз ауруының жаңа жағдайы немесе нашарлауы) құбылыстардың тіркесімі болды.
Жалпы алғанда, зерттеуге 2 типті қант диабетімен ауыратын 11 140 пациент кірді (орташа көрсеткіштер: 66 жас, ДСИ 28 кг/м 2, қант диабетінің ұзақтығы 8 жыл, HbA1c 7,5% және САҚ/ДАҚ 145/81 мм сын.бағ.). Олардың 83% - ында гипертензия, 32% және 10% - ында макро- немесе микро-тамырлық ауруы болған, ал 27% - ында микроальбуминурия болған. Гипотензивті дәрілер (75%), гиполипидемиялық дәрілер (35%, негізінен статиндер 28%), аспирин немесе басқа антиагреганттар (47%) біріктіріліп қолданылды.
6 апталық кіріспе кезеңнен кейін пациенттер периндоприл/индапамидтің ашық біріктірілімін және глюкоза деңгейін төмендету үшін әдеттегі емді алған кезде оларды плацебо (n=5571) немесе периндоприл/индапамид (n=5569) топтарына еркін түрде бөлді.
Кейінгі бақылаудың орташа ұзақтығы 4,3 жылды құрады, периндоприл/индапамид біріктірілімімен емдеу негізгі соңғы нүкте бойынша қауіптің 9% - ға айтарлықтай салыстырмалы төмендеуіне (95% СА [0,828;0,996], p=0,041) алып келді.
Бұл артықшылық плацебо тобымен салыстырғанда периндоприл/индапамид тобындағы салыстырмалы қауіптің жалпы өлім - жітім (95% СА [0,75;0,98], p=0,025), бойынша 14%-ға , жүрек - қантамыр ауруынан болған өлім-жітімі (95% СА [0,68;0,98], p=0,027) бойынша 18% - ға және бүйректің жалпы құбылыстары (95% СА [0,74;0,86], p<0,001) бойынша 21% - ға айтарлықтай төмендеуіне байланысты болды.
Гипертониясы бар пациенттердің қызығушылық білдіретін қосалқы тобында плацебо тобымен салыстырғанда периндоприл/индапамид тобындағы аралас негізгі макротамырлық және микротамырлық құбылыстар бойынша салыстырмалы қауіптің 9% - ға төмендеуі байқалды (95% СА [0,82;1,00], p=0,052).
Сондай - ақ плацебо тобымен салыстырғанда периндоприл/индапамид тобындағы жалпы өлім-жітім 95% СА [0,73;0,97], p=0,019) бойынша салыстырмалы қауіптің 16% - ға, жүрек - қантамыр ауруынан болған өлім-жітім (95% СА [0,66;0,97], p=0,023) бойынша 20% - ға және жалпы бүйрек құбылыстары (95% СА [0,73;0,87], p<0,001) бойынша 20% - ға айтарлықтай төмендеуі байқалды.
Гипотензивті араласудың артықшылығы глюкоза деңгейін қарқынды бақылау әсеріне байланысты болмады.
Амлодипин:
ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial - Жүрек ұстамасының профилактикасы үшін гипертензияға қарсы және гиполипидемиялық емді зерттеу) аурушаңдық пен өлім-жітімді рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын зерттеу жаңа дәрілік заттарды салыстыру мақсатында жүргізілді: жеңіл және ауырлығы орташа дәрежедегі гипертензия кезінде тәулігіне 2,5-10 мг амлодипин (кальций өзекшелерінің блокаторы) немесе тәулігіне 10-40 мг/лизиноприл (АӨФ тежегіші) тиазидті диуретик хлорталидон 12,5-25 мг/тәул бірінші желілік ем ретіндеү
Жалпы алғанда, 55 немесе одан жоғары жастағы гипертензиясы бар 33 357 пациент рандомизацияланған және 4,9 жыл орташа уақыт ішінде байқалған. Пациенттерде кем дегенде бір қосымша ЖИА қауіп факторы байқалған, оның ішінде: зерттеуге қосқанға дейін > 6 ай бұрын бастан өткерген миокард инфарктісі немесе анамнезіндегі инсульт немесе басқа расталған атеросклероздық жүрек-қантамыр ауруы (барлығы 51,5%), 2 типті қант диабеті (36,1%), Х-ТЖЛП < 35 мг/дл (11,6%), электрокардиография немесе эхокардиография диагностикаланған сол жақ қарыншаның гипертрофиясы (20,9%), шылым шегу (21,9%).
Негізгі соңғы нүкте өлімге әкелетін ЖИА немесе өлімге әкелмейтін миокард инфарктісі болды. Негізгі соңғы нүкте бойынша амлодипин негізіндегі және хлорталидон негізіндегі ем арасында айтарлықтай айырмашылықтар байқалмады: ҚҚ 0,98 (95% СА (0,90-1,07) p=0,65.Екінші реттік соңғы нүктелер арасында жүрек жеткіліксіздігінің жиілігі (құрама біріктірілген жүрек-қантамыр соңғы нүктесінің компоненті) хлорталидон тобымен салыстырғанда амлодипин тобында едәуір жоғары болды (7,7%-бен салыстырғанда 10,2%, ҚҚ 1,38, (95% СА [1,25-1,52] p<0,001)). Алайда, амлодипин негізіндегі ем мен хлорталидон негізіндегі ем арасында кез-келген себеппен өлім-жітімде айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ. ҚҚ 0,96 (95% СА [0,89-1,02] p=0,20).
Ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААЖ) қосарлы блокадасы бойынша клиникалық зерттеулердің деректері:
Екі ірі рандомизацияланған бақыланатын зерттеу (ONTARGET (ONgoing Telmisartan Alone and in combination with Ramipril Global Endpoint Trial, Монотерапияда және рамиприлмен біріктірілген телмисартанның тиімділігін салыстыру бойынша халықаралық зерттеу) және VA NEPHRON-D (Veterans Affairs Nephropathy in Diabetes, Ардагерлер істері министрлігі жүргізген диабеттік нефропатияны зерттеу) АӨФ тежегіші мен ангиотензин II рецепторларының блокаторын біріктіріп қолдануды зерттеуге арналды.
ONTARGET зерттеуі анамнезінде жүрек-қантамыр немесе цереброваскулярлық аурулары немесе нысана-ағзалардың зақымдану белгілері бар 2 типті қант диабетіне шалдыққан пациенттер арасында жүргізілді. VA NEPHRON-D зерттеуі 2 типті қант диабеті және диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде жүргізілді.
Осы зерттеулердің деректері бүйрек және/немесе жүрек-қантамыр нәтижелері мен өлім-жітімге қатысты елеулі қолайлы әсердің жоқтығын және сонымен қатар монотерапиямен салыстырғанда гиперкалиемияның, жедел бүйрек жеткіліксіздігінің және/немесе гипотензияның даму қаупінің жоғары болуын көрсетті.
Ұқсас фармакодинамикалық қасиеттерін ескере отырып, алынған нәтижелер басқа АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының блокаторларына да таралады.
Демек, диабеттік нефропатиясы бар пациенттерде АӨФ тежегіштері мен ангиотензин II рецепторларының блокаторларын бір мезгілде қолдануға болмайды.
ALTITUDE зерттеуі (Aliskiren Trial in Type 2 Diabetes Using Cardiovascular and Renal Disease Endpoints, 2 типті қант диабеті бар пациенттерде жүрек-қантамыр және бүйрек асқынуларының қаупін төмендетудегі алискиреннің артықшылықтарын зерттеу) 2 типті қант диабеті және созылмалы бүйрек ауруы және/немесе жүрек-қантамыр аурулары бар пациенттерде стандартты АӨФ тежегішімен немесе ангиотензин II рецепторларының блокаторымен алискиренді қосудың артықшылықтарын зерттеуге арналды. Зерттеу жағымсыз нәтижелердің даму қаупінің жоғары болуы себебінен мерзімінен бұрын тоқтатылды. Жүрек-қантамыр ауруларынан болатын өлім мен инсульт плацебо тобымен салыстырғанда алискирен тобында жиі кездеседі, жағымсыз құбылыстар мен ерекше қызығушылық тудыратын елеулі жағымсыз құбылыстар (гиперкалиемия, гипотензия және бүйрек функциясының бұзылуы) плацебо тобына қарағанда алискирен тобында жиі тіркелді.
Балалар мен жасөспірімдер:
Балаларда Трипликсам препаратын қолдануға қатысты деректер жоқ.
Еуропалық дәрілік заттар агенттігі гипертензиясы бар балалар мен жасөспірімдердің барлық қосалқы топтарында Трипликсам препаратын зерттеулерінің нәтижелерін ұсыну міндеттемесін алып тастады (препаратты балалар мен жасөспірімдерде қолдану туралы ақпарат 4.2-бөлімде берілген).