Айрықша нұсқаулар
Осының алдында симптомдарының болуына және анамнезде асқазан-ішек жолы (АІЖ) тарапынан ауыр аурулардың болуына қарамастан, ҚҚСП-мен, 2 типті циклооксигеназаның (ЦОГ-2) селективті немесе селективті емес тежегіштерімен емдеудің әртүрлі сатыларында асқазан-ішектен қан кету, ойық жаралардың түзілуі немесе тесілуі туындаған жағдайлар білінуі мүмкін. Жоғарыда атап көрсетілген жағымсыз реакциялардың туындау қаупін барынша қысқа уақыт кезеңі ішінде ең төменгі тиімді дозада Фамдобилл пайдалану кезінде жоққа тән азайтуға болады.
Плацебо-бақыланатын зерттеулерде кейбір ЦОГ-2 селективті тежегіштерін қолдану кезінде тромбоздық жүрек-қантамырлық және цереброваскулярлық асқынулар қаупінің артуы анықталды. Қазіргі уақытқа дейін жекелеген ҚҚСП ЦОГ-1/ЦОГ-2 селективтілігімен тікелей өзара байланысты болу-болмауы белгісіз. Қазіргі уақытта ең жоғары дозаларда ұзақ уақыт емдеу кезінде диклофенак үшін клиникалық зерттеулерінің салыстырмалы деректері болмағандықтан, осыған ұқсас жоғары қаупін жоққа шығаруға болмайды. Мұндай деректер алынғанға дейін диклофенакты клиникалық расталған жүректің ишемиялық ауруы, цереброваскулярлық аурулар, шеткері артериялардың окклюзиялық аурулары бар пациенттерде немесе маңызды қауіп факторлары бар пациенттерде (мысалы, жоғары артериялық қысым, гиперлипидемия, қант диабеті, темекі шегу) тек пайда/қауіп арақатынасын мұқият бағалағаннан кейін қолдану керек. Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілген қауіппен байланысты, препаратты барынша қысқа уақыт кезеңі ішінде ең төмен тиімді дозада пайдалану керек.
ҚҚСП қолдану кезіндегі бүйрек әсерлері ісінудің және/немесе артериялық гипертензияның дамуымен организмде сұйықтық іркілісін қамтиды, сондықтан диклофенак жүрек функциясының бұзылулары және организмде сұйықтық іркілуіне бейімдейтін басқа жай-күйлері бар пациенттерде абайлап қолданылу керек. Препаратты диуретиктермен немесе ангиотензин өзгертуші фермент (АӨФ) тежегіштерімен бір мезгілде ем алып жүрген пациенттерде қолдану кезінде де сақ болу керек.
Егде жастағы пациенттер үшін, әдетте, өте ауыр зардаптар тән. Егер пациентте Фамдобилл пайдалану кезінде асқазан-ішектен қан кету, туындаса немесе ойық жара дамыса, препаратты қолдануды тоқтату керек.
Тері реакциялары
Өте сирек жағдайларда диклофенакты пайдаланған кезде пациенттерде эксфолиативті дерматит, Стивенс-Джонсон синдромы, уытты эпидермалды некролиз (Лайелл синдромы) және жайылған буллезді тұрақты дәрілік бөртпе, сондай-ақ эозинофилиямен және жүйелік симптомдармен (DRESS), соның ішінде өліммен аяқталатын дәрілік реакция сияқты ауыр тері реакциялары байқалды (4.8 бөлімді қараңыз). Осындай реакциялардың ең көп туындау қаупі емнің бастапқы сатысына тән – олар көбінесе ҚҚСП емінің бірінші айында тіркелді. Фамдобилл пайдаланылуын тері бөртпесі, шырышты қабықтардың зақымдану белгілері немесе аса жоғары сезімталдық реакцияларымен байланысты басқа симптомдары алғаш пайда болғанда тоқтату керек.
Аллергиялық реакциялар
Фамдобилл емін бұрын қабылдамаған пациенттерде препаратпен емдеу кезеңінде, басқа ҚҚСП-мен ем кезіндегі сияқты, сирек жағдайларда анафилаксиялық және анафилактоидты реакцияларды қоса, аллергиялық реакциялар дамуы мүмкін.
ҚҚСП емін қабылдаған пациенттерде Коунис синдромының даму жағдайлары тіркелді. Коунис синдромы аллергиялық реакция немесе коронарлық артериялардың тарылуымен байланысты және миокард инфарктісінің дамуына алып келу ықтималдығы зор аса жоғары сезімталдық реакциясының нәтижесінде туындайтын жүрек-қантамыр симптомдарымен сипатталады.
Инфекция симптомдарын бүркемелеу
Басқа да ҚҚСП сияқты, диклофенак фармакодинамикалық қасиеттеріне байланысты инфекцияның белгілері мен симптомдарын бүркемелеуі мүмкін.
Сақтандыру шаралары
Қандай да бір синергиялық пайдасының және қосымша жағымсыз әсерлерінің даму мүмкіндігінің болмауына орай, циклооксигеназа-2 селективті тежегіштерін қоса, жүйелі ҚҚСП-мен Фамдобилл препаратын қолданудан аулақ болу керек.
Жалпы медициналық амалдар негізінде егде жастағы пациенттерде Фамдобилл қолдану кезінде сақ болу керек. Атап айтқанда, әлсіреген егде жастағы пациенттерде немесе дене салмағы төмен егде жастағы пациенттерде препаратты ең төмен тиімді дозада пайдалану ұсынылады.
Тыныс алу жүйесі тарапынан реакциялар (бұрын диагностикаланған бронх демікпесі)
Бронх демікпесі, маусымдық аллергиялық ринит, мұрын шырышты қабығының ісінуі (яғни, мұрын полиптері), өкпенің созылмалы обструкциялық аурулары немесе тыныс жолдарының созылмалы инфекциялары (әсіресе, аллергиялық ринит симптомдарына ұқсас симптомдардың туындауымен қатар жүретін) бар пациенттерде бронх демікпесінің өршуі (анальгетиктер жақпаушылығы/анальгетиктер қабылдаудан болатын бронх демікпесі деп аталатын), Квинке ісінуі немесе есекжем сияқты ҚҚСП аса жоғары сезімталдық реакциялары, басқа пациенттерге қарағанда, жиірек дамиды. Осыған байланысты, ондай пациенттерде Фамдобилл пайдалану кезінде арнайы сақтандыру шараларын (кезек күттірмейтін медициналық көмек көрсетуді талап ететін оқиғаның туындауына дайын болу) қадағалауға кеңес беріледі, басқа заттарға аса жоғары сезімталдығы (мысалы, тері реакциялары, қышыну немесе есекжем) бар пациенттерге де қатысты болады.
Фамдобилл бронх демікпесі бар пациенттерде парентеральді енгізу кезінде ерекше сақ болу керек, өйткені бұл ауру симптомдарының өршуімен қатар жүруі мүмкін.
Асқазан-ішек жолы (АІЖ) тарапынан реакциялар
Диклофенакты қоса, ҚҚСП пайдалану кезінде АІЖ тарапынан бұзылулардың болуын көрсететін симптомдары немесе анамнезінде асқазан немесе ішек ойық жарасы, асқазан-ішектің қан кетуі немесе тесілуі бар пациенттерде ерекше сақ болу керек, сондай-ақ осындай пациенттерді мұқият медициналық қадағалаумен қамтамасыз ету қажет. Дозаны арттырумен асқазан-ішектен қан кетудің туындау қаупі артады. Ол, әсіресе, анамнезінде қан кетумен немесе тесілумен асқынған ойық жарасы бар пациенттер мен егде жастағы пациенттерде де жоғары.
АІЖ тарапынан жағымсыз реакциялардың туындау қаупін төмендету мақсатында анамнезінде, әсіресе, қан кетумен немесе тесілумен асқынған ойық жара бар пациенттерде, сондай-ақ егде жастағы пациенттерде ең төменгі тиімді дозада Фамдобилл пайдаланумен бастапқы және демеуші ем жүргізген жөн.
Осындай пациенттерде, сондай-ақ төмен дозаларда АСҚ немесе АІЖ тарапынан жағымсыз реакциялардың даму қаупін арттыратын басқа дәрілік заттарды қабылдап жүрген пациенттерде гастропротекторлық емді (мысалы, мизопростол немесе протонды помпа тежегіштері (ППТ)) пайдалану мәселесін қарастыру керек.
Фамдобилл қолдану кезінде анамнезінде АІЖ тарапынан жағымсыз реакциялары болған, әсіресе, егде жастағы пациенттер кез келген әдеттен тыс абдоминальді симптомдар (атап айтқанда, асқазан-ішектен қан кету) туралы дәрігерге хабарлауы тиіс. Жүйелік глюкокортикостероидтар (ЖГК), антикоагулянттар, антитромбоцитарлық дәрілер немесе серотонинді кері қармайтын селективті тежегіштер (СКҚСТ) сияқты ойық жара түзілуінің немесе қан кетудің даму қаупін арттыруы мүмкін дәрілік заттарды бір мезгілде қабылдап жүрген пациенттерде Фамдобилл пайдалану кезінде де сақ болу керек.
Диклофенакты қоса, ҚҚСД қолдану асқазан-ішек анастомозы қабілетсіздігінің жоғары даму қаупімен байланысты болуы мүмкін. Фамдобилл АІЖ ағзаларына хирургиялық араласудан кейінгі пациенттерде сақтықпен пайдаланылу керек, осы орайда оларды мұқият қадағалап отыру қажет.
Бауыр тарапынан реакциялар
Фамдобилл қолдану кезінде бауыр функциясының бұзылулары бар пациенттерді мұқият медициналық қадағалаумен қамтамасыз ету қажет, өйткені олардың жай-күйі нашарлауы мүмкін.
Басқа ҚҚСП қолдану кезіндегі сияқты, диклофенакты пайдалану кезінде қан плазмасында бауырдың бір немесе бірнеше ферментінің деңгейлері жоғарылауы мүмкін. Жоғарыда көрсетілген өзгерістер клиникалық зерттеулерде диклофенак қолдану кезінде жиі (шамамен пациенттердің 15%-да) білінді, алайда, клиникалық симптомдардың дамуымен сирек қатар жүрді. Көптеген жағдайларда жоғарылауы қалыпты мәндердің жоғары шекарасының шектерінде білінеді. Орташа жоғарылауы (қалыптың жоғары шегінен ≥ 3 - < 8 есе жоғары) жиі тіркелді (пациенттердің 2,5%-ы), ал пациенттердің 1% жуығында едәуір жоғарылауы (қалыптың жоғары шегінен ≥ 8 есе жоғары) аталды. Клиникалық зерттеулерде бауырдың клиникалық мәнді зақымдануы қандағы бауыр ферменттері белсенділігінің жоғарылауына қосымша жағдайлардың 0,5%-да аталды. Қандағы ферменттер деңгейлерінің жоғарылауы, әдетте, препаратты қабылдауды тоқтатудан кейін қайтымды сипатта болады.
Диклофенак қолдану кезінде гепатит, оның ішінде продромальді симптомдарсыз дамуы мүмкін.
Диклофенак бауыр порфириясы бар пациенттерде сақтықпен пайдаланылу керек, өйткені ол аурудың өршуін тудыруы мүмкін.
Бүйрек тарапынан реакциялар
Простагландиндер бүйректік қан ағымын демеуде маңызды рөл атқарады, сондықтан диклофенакты қоса, ұзаққа созылатын ҚҚСП емінде ісінудің және артериялық гипертензияның дамуы (жағдайлардың 1-10%) жиі білінеді. Сондықтан жүрек немесе бүйрек функциясының бұзылулары, анамнезінде артериялық гипертензия бар пациенттерде, егде жастағы пациенттерде, диуретиктермен немесе бүйрек функциясына едәуір дәрежеде ықпал етуі мүмкін басқа дәрілік заттармен ем алып пациенттерде, сондай-ақ себебіне байланыссыз, мысалы, ауыр хирургиялық араласуларға дейін немесе одан кейін жасушадан тыс сұйықтық көлемі төмендеп кеткен пациенттерде Фамдобилл пайдаланылғанда ерекше сақ болу керек. Алдын ала сақтану шарасы ретінде осындай пациенттерде Фамдобилл емі кезінде бүйрек функциясын бақылап отыруға кеңес беріледі; әдетте, жоғарыда көрсетілген өзгерістер қайтымды сипатта болады және емдеуді тоқтатудан кейін білінбейді.
Жүрек-қантамыр әсерлері
Диклофенакты қоса, ҚҚСП пайдалану, әсіресе, жоғары дозаларда және ұзақ уақыт ем кезінде ауыр артериялық тромбоздардың (миокард инфарктісі және инсульт) даму қаупінің мардымсыз артуымен байланысты болуы мүмкін.
Фамдобилл қолдану, әдетте, жүрек-қантамыр аурулары (жүрек жеткіліксіздігі, ишемиялық жүрек ауруы, шеткері артериялар аурулары) немесе бақыланбайтын артериялық гипертензия бар пациенттерде ұсынылмайды. Қажет болса, жүрек-қантамыр аурулары, бақыланбайтын артериялық гипертензия немесе жүрек-қантамыр ауруларын дамытатын елеулі қауіп факторлары (мысалы, артериялық гипертензия, гиперлипидемия, қант диабеті және шылым шегу) бар пациенттерде препаратпен емдеуді тек пациенттің клиникалық статусын мұқият бағалаудан кейін және тек егер емдеу ұзақтығы 4 аптадан артық созылса, 100 мг/тәуліктен аспайтын дозаларда ғана бастау керек.
Диклофенак дозасын көбейтумен және онымен емдеуді ұзартумен жүрек-қантамыр асқынуларының даму қаупінің артуы мүмкін екендіктен, препаратты ең төмен тиімді дозада пайдалану керек. Диклофенакпен симптоматикалық ем қажеттілігін және әсіресе, егер емдеу ұзақтығы 4 аптадан артық уақытқа созылса, пациенттің емдеуге жауабын мезгіл-мезгіл бағалау ұсынылады.
Пациенттер ауыр артериялық тромбоздардың белгілері мен симптомдарының (мысалы, кеуденің ауыруы, ентігу, әлсіздік, сөйлеудің бұзылуы) дамуына қатысты сақтық танытуы тиіс. Пациентке осындай симптомдар туындаған жағдайда кідіріссіз дәрігерге қаралу керек.
Инъекция орнындағы реакциялар
Енгізген жердегі некрозды және Николау синдромы ретінде белгілі тері тамырларының дәрі-дәрмектік эмболиясын қоса (әсіресе, көздеусіз тері астына инъекциялаудан кейін) диклофенактың б/і инъекциясынан кейін енгізу орнындағы реакциялар туралы хабарланды. Диклофенакты б/і енгізу кезінде қолайлы инені таңдап, инъекция жасау техникасын қадағалау керек.
Гематологиялық әсерлері
Басқа ҚҚСП-мен жағдайдағы сияқты, диклофенакпен ұзақ уақыт емдеу кезінде пациенттерде қан талдауын бақылап отыру ұсынылады.
Басқа да ҚҚСД сияқты, диклофенак тромбоциттер агрегациясын қайтымды тежеуі мүмкін. Фамдобилл емінде қан ұюының бұзылулары бар пациенттерде мұқият мониторинг өткізу қажет.
Қосымша заттар
Фамдобилл құрамында бір ампулада 120 мг бензил спирті (3 мл) бар, бұл аллергиялық реакциялар тудыруы мүмкін 40 мг/мл мөлшеріне сәйкес келеді; жүктілік немесе бала емізу кезеңіндегі әйелдерде және бауыр немесе бүйрек аурулары бар пациенттерде де оның жинақталу және қолайсыз реакциялардың даму қаупі (метаболизмдік ацидоз) болады.
Фамдобилл құрамында сирек аса жоғары сезімталдықтың ауыр реакциялары мен бронх түйілуін тудыруы мүмкін натрий метабисульфиті бар.
Фамдобилл құрамында бір ампулада (3 мл) 600 мг пропиленгликоль бар, бұл 200 мг/мл мөлшеріне сәйкес келеді.
Фамдобилл құрамында бір ампулада (3 мл) 1 ммоль мөлшерінен аз натрий (23 мг) бар, яғни шын мәнінде «құрамында натрий жоқ».