ATХ коды L02BG04
Әсер ету механизмі
Летрозол - ароматаза ферментінің іріктелген тежегіші, ол осы ферменттің суббірлігі - P450 цитохромының гемімен бәсекелік байланысу арқылы ароматазаны тежейді, бұл нәтижесінде барлық тіндердегі эстрогендер биосинтезін төмендетеді.
Эстрогенге тәуелді ісік жағдайында эстрогендердің жанама көтермелеуші әсерлерін жою ісіктің өсуін басу үшін алғышарт болып табылады. Менопаузадан кейінгі кезеңде әйелдерде эстрогендер көбінесе бүйрек үсті бездерінде синтезделетін андрогендерді (бірінші кезекте — андростендион және тестостерон) эстронға (Е1) және эстрадиолға (Е2) айналдыратын ароматаза ферментінің қатысуымен түзіледі. Сондықтан ароматаза ферментін спецификалық тежеудің көмегімен шеткері және ісік тіндерінде эстрогендер биосинтезінің бәсеңдеуіне қол жеткізуге болады.
Фармакодинамикалық әсерлер
Менопаузадан кейінгі кезеңде дені сау әйелдерде летрозолдың 0,1, 0,5 және 2,5 мг құрайтын бір реттік дозасы қан плазмасында эстронның және эстрадиолдың деңгейін (бастапқы деңгейімен салыстырғанда), сәйкесінше, 75-78 және 78%-ға төмендетеді. Максималды төмендеуге 48-78 сағаттан соң жетеді.
Менопаузадан кейінгі кезеңде сүт безі обырының кең таралған түрі бар әйелдерде летрозолды 0,1–5,0 мг дозада күн сайын қолдану қан плазмасында эстрадиол, эстрон және эстрон сульфаты деңгейлерінің бастапқы деңгейден 75-95%-на төмендеуіне әкеп соғады. Препаратты ≥0,5 мг дозаларда қолданған кезде көп жағдайларда эстрон және эстрон сульфаты концентрациялары гормондарды анықтаудың қолданылып жүрген әдістеріне сезімталдықтың шегінен төмен болып шықты. Эстрогендердің супрессиясы барлық пациенттерді емдеу кезеңінің ішінде сақталды.
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
Фармакологиялық қауіпсіздік
Стероидты гормондары синтезінің бүйрек үсті бездерінде бұзылуы анықталмады. Менопаузадан кейінгі кезеңде 0,1–5,0 мг тәуліктік дозада летрозолмен ем жүргізілген пациенттерде қан плазмасында кортизол, альдостерон, 11-деоксикортизол, 17-гидроксипрогестерон, АКТГ концентрацияларының, сондай-ақ ренин белсенділігінің клиникалық тұрғыдан маңызды өзгерулері білінген жоқ. Тәуліктік дозасы 0,1; 0,25; 0,5; 1; 2,5 және 5 мг летрозолмен 6 және 12 апта емдегеннен кейін АКТГ-мен стимуляциялау тестін жүргізгенде альдостерон немесе кортизол синтезінің қандай да болсын елеулі азайғаны анықталған жоқ. Осылайша, глюкокортикоидтарды және минералокортикоидтарды тағайындау қажет болған жоқ.
Менопаузадан кейінгі кезеңде дені сау әйелдерде летрозолды 0,1, 0,5 және 2,5 мг дозаларда бір рет қолданғаннан кейін қан плазмасында андрогендер (андростендион және тестостерон) концентрацияларының өзгергені байқалған жоқ. Менопаузадан кейінгі кезеңде, летрозолды тәуліктік 0,1–5,0 мг дозада қабылдаған пациенттердің қан плазмасында андростендион деңгейінің өзгерулері байқалған жоқ. Мұның бәрі эстрогендер биосинтезінің бөгелуі эстрогендердің ізашары болып табылатын андрогендердің жиналып қалуына әкелмейтіндігін растайды.
Летрозол қабылдаған пациенттерде қан плазмасында ЛГ және ФСГ концентрацияларында өзгерістер байқалған жоқ, сондай-ақ қалқанша без функциясында ТТГ, T4 және T3 деңгейлері бойынша баға берілетін өзгерулер болған жоқ.
Клиникалық тиімділік
Обырды адъювантты емдеу
Менопаузасы және сүт безінің гормон-рецептор-оң обыры бар 8000-нан астам пациенттің қатысуымен қосарлы жасырын рандомизацияланған зерттеу (BIG 1-98) барысында келесі емдеу сызбаларын алу үшін бөлінген: тамоксифен 5 жыл бойы (А), Фемара 5 жыл бойы (В), 3 жыл бойы Фемара препаратын қабылдаумен жалғасатын тамоксифен 2 жыл бойы (С) немесе 3 жыл бойы тамоксифенді қабылдаумен жалғасатын Фемара 2 жыл бойы (D).
Зерттеу дизайны 2 негізгі сұраққа жауап алу үшін таңдалған:
1. Фемара препаратының 5 жыл бойы монотерапиясы тамоксифеннің 5 жыл бойы монотерапиясынан тиімдірек бола ма; 2. 2 жылдан кейін гормональді препараттардың әсер етуші затына ауысу тура сол әсер етуші затты 5 жыл бойы қабылдауды жалғастыруға қарағанда тиімдірек бола ма.
Бірінші сұраққа жауап берілген негізгі талдау 26-айлық орташа қадағалау кезеңі (орташа емдеу кезеңі 24 ай) өткенде жүргізілді және басқа емдеу сызбасына ауыспайтын топта (А және В топтары) алынған деректерді, сондай-ақ ауысқаннан кейін 30 күнге дейінгі мерзімде басқа емдеу сызбасына (С және D топтары) ауысқан топта алынған деректерді қамтыды. Фемара тамоксифенмен салыстырғанда жалпы өміршеңдіктен және сүт безінің контралатеральді обырынан басқа, барлық соңғы нүктелерге қатысты үлкен тиімділікті көрсетті. Тиімділіктің бастапқы соңғы нүктесіне қатысты Фемара препаратын қабылдау тобында тамоксифен тобына қарағанда аурусыз өміршеңдіктің (АӨ) анағұрлым жоғары тиімділігі байқалды (қауіптер арақатынасы (ҚА): 0,81 [95% СА: 0,70-0,93; р=0,003). Өміршеңдіктің есептелген 5-жылдық жиілігі өршусіз Фемара препараты үшін 84,0% және тамоксифен үшін 81,4% құрады. Фемара препаратын және тамоксифенді қабылдау топтарында жалпы өміршеңдікте елеулі айырмашылықтар анықталмады (Фемара тобында 166 өлім, тамоксифен тобында 192 өлім; ҚА: 0,86 [95 % СА: 0,70-1,06).
Зерттеудің соңына қарай 96-айлық орташа қадағалау кезеңінен (орташа қадағалау кезеңі 60 ай) кейін АӨ айырмашылық елеулі болып қалды (ҚА: 0,87 95% СА: 0,78-0,97; р=0,01). Жалпы өміршеңдіктегі статистикалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар анықталмады (ҚА: 0,89; 95% СА 0,77-1,02). Жалпы алғанда бағалануы тиіс 4922 пациентте соңғы талдау барысында тамоксифенмен салыстырғанда Фемара препаратымен емдегенде сүт безінің контралатеральді инвазивті обырының даму қаупінің төмендеуі анықталды (ҚА: 0,62; 95% СА: 0,43-0,90).
Екінші негізгі сұраққа қатысты, шамамен 2 жылдан соң басқа емдеу сызбасына ауысу тобы мен 5 жыл бойы эквивалентті әсер етуші затпен емді жалғастырушы топ арасындағы статистикалық тұрғыдан маңызды айырмашылықтарды анықтамады.
Орташа 60-айлық емдеу кезеңінен кейін тамоксифенмен салыстырғанда Фемара тобында миокард инфарктінің анағұрлым жоғары даму қаупі анықталды (0,5%-бен салыстырғанда 1,0%; салыстырмалы қауіп [ОР]: 2,0; 95% СА: 1,00-3,99). Дегенмен, тамоксифен тобымен салыстырғанда Фемара тобында веналық тромбоэмболиялық құбылыстардың анағұрлым төмен даму қаупі анықталды (3,6%-бен салыстырғанда 2,1%; ҚА: 0,57; 95% СА: 0,41-0,80). Жүрек-қантамыр немесе цереброваскулярлық құбылыстарға қатысты топтар арасында статистикалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар анықталмады. Тамоксифен тобымен салыстырғанда Фемара тобында сүйектер сынуының анағұрлым жоғары қаупі анықталған (7,2%-бен салыстырғанда 10,2%; ҚА: 1,42; 95% СА: 1,18-1,71), сондай-ақ остеопороздың анағұрлым жоғары қаупі (2,7%-бен салыстырғанда 5,1%; ҚА: 1,88; 95% СА: 1,41-2,51).
Тамоксифен тобымен салыстырғанда Фемара тобында эндометрий гиперплазиясының немесе эндометрий карциномаларының анағұрлым төмен қаупі анықталды (2,3%-бен салыстырғанда 0,2%; ҚА: 0,11, 95% СА: 0,05-0,24). Екінші сатыдағы сүт безі обырының бастапқы диагнозы да тамоксифен тобына қарағанда Фемара препаратын қабылдау тобында сирек байқалды.
Екі жылға дейінгі кезеңде Фемара препаратын немесе тамоксифен алған 263 пациентте сүйек тінінің минералды тығыздығын (СТМТ), қан сарысуындағы сүйек маркерлерін және липидтер деңгейін жекелеген зерттеуде (D2407) СТМТ бастапқы деңгейден тамоксифеннің пайдасына өзгеруде елеулі айырмашылық анықталды. Екі жылдан соң тамоксифен тобында осы көрсеткіштің 0,3%-ға орташа жоғарылауымен салыстырғанда Фемара препаратын қабылдайтын топта СТМТ омыртқа бөлімінде 4,1% орташа төмендеуі байқалды. Ұқсас нәтижелер туралы жамбас сүйегінің СТМТ қатысты хабарланды.
Тамоксифенмен адъювантты емдеуден кейін 5 жылдан соң кеңейтілген адъювантты емдеу
Тамоксифенмен (4,5-6 жыл) адъювантты терапияның стандартты курсын аяқтағаннан кейін ауру үдемей гормон-рецептор оң немесе белгісіз сүт безінің бастапқы обыры бар менопаузадан кейінгі кезеңдегі 5168 әйелдің қатысуымен қосарлы жасырын рандомизацияланған плацебо-бақыланатын зерттеулер барысында Фемара (n=2 582) препаратын немесе плацебоны (n=2 586) қабылдау топтарына бөлінді.
Кезекті қадағалаудың орташа 28-айлық кезеңінен (орташа емдеу кезеңі 24 ай) кейін орындалған бастапқы талдауда, Фемара плацебомен салыстырғанда сүт безі обырының қайталану қаупін 42%-ға төмендетті (жалпы оқиғалар саны: плацебо тобы үшін 155 (6%) салыстырғанда Фемара тобы үшін 92 (3,6%); ҚА: 0,58 95% СА: 0,45-0,76; р=0,00003). Фемара препаратының статистикалық тұрғыдан елеулі басымдығы лимфа түйінінің жағдайына, гормон-рецепторлық статусқа немесе бұрын жүргізілген адъювантты химиотерапияға байланысты болмады. Жалпы алғанда, 113 өлім, Фемара тобында (51 (2,0%) және плацебо тобында 62 (2,4%) өлім хабарланды). Екі топ арасындағы айырмашылық статистикалық тұрғыдан елеулі болмады (ҚА: 0,82 95% СА: 0,56-1,19). Лимфотүйіндері зақымданған пациенттерде Фемара тобындағы өліммен аяқталу қаупін едәуір төмендетуге қол жетті (ҚА: 0,61 95% СА: 0,38-0,97). Лимфотүйіндері зақымданбаған пациенттерде статистикалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар анықталмады (ҚА: 1,36 95% СА: 0,68-2,71).
Өмір сапасын талдау барысында (SF-36) Фемара препараты мен плацебоны қабылдау топтарында кезекті қадағалаудың орташа 28-апталық кезеңінен кейін физикалық денсаулықты, ауыруды және өмір сүру қабілетін бағалауға арналған баллдарға қатысты клиникалық тұрғыдан елеулі айырмашылықтар анықталмады.
Зерттеу ашық болғаннан кейін пациенттерді плацебодан Фемара препаратына ауыстыруға болады. 1551 пациент зерттеуге қосылғаннан кейін 31-айлық орташа кезеңде Фемара препаратына ауысқан.
62-айлық орташа қадағалау кезеңінен (орташа емдеу кезеңі 60 ай) кейін зерттеу шеңберінде соңғы талдау кезеңінде сүт безі обырының қайталануындағы айырмашылықтар елеулі болып қалды, бұл Фемара препаратының пайдасын растады (ҚА: 0,75 95% СА: 0,63-0,89; p=0,001). Қандай да бір препаратқа ауысуға қарамастан емдеу топтарында жалпы өрімшеңдік көрсеткіштерінде елеулі айырмашылықтар анықталмаған.
Қосымша зерттеу барысында сүйек тінін тексергенде (кезекті қадағалаудың орташа кезеңі 61 ай) плацебо тобына (орташа төмендеуі 2,0%) қарағанда Фемара препаратын (орташа төмендеуі 3,8%) қабылдаудан кейін 24 айдан соң жамбас сүйегінің СТМТ статистикалық тұрғыдан анағұрлым айқын төмендеуі анықталды.
Бірінші линиядағы сүт безінің кең таралған обырын емдеу
Қосарлы жасырын бақыланатын зерттеуде жергілікті таралған немесе сүт безінің метастаздық обыры бар постменопаузалық кезеңдегі 907 әйелде 2,5 мг дозада Фемара препаратымен емдеу сызбасын бірінші линиядағы тамоксифен терапиясымен салыстырылды. Зерттеу дизайны пациенттерге ауру өршігеннен кейін басқа емдеу сызбасына ауысуға мүмкіндік берді. Фемара келесі соңғы нүктелерге қатысты тамоксифеннен басымдықты көрсетті: өршуге дейінгі орташа уақыт (тиімділіктің бастапқы критерийі: 6,0 аймен салыстырғанда 9,4 ай; ҚА: 0,72; 95% СА: 0,62-0,83; p<0,0001); объективті жауаптың жалпы жиілігі (толық жауап + ішінара жауап; 32% vs 21%; қауіптердің арақатынасы (ҚА): 1,78; 95% СА: 1,32-2,40; p=0,0002); емдік сәтсіздікке дейінгі орташа уақыт: 5,7 аймен салыстырғанда 9,0 ай; ҚА: 0,73; 95% СА: 0,64-0,84; p=0,0001.
Фемара рецепторлар статусы оң немесе белгісіз пациенттер тобында объективті жауаптың жиілігі және өршуге дейінгі уақыт бойынша тамоксифеннен басым болды.
Фемара бұрын адъювантты ем алған (тамоксифенмен) пациенттердегі, сондай-ақ бұрын адъювантты ем алмаған пациенттердегі сияқты объективті жауаптың жиілігі және өршуге дейінгі уақыт бойынша тамоксифеннен басым болды.
70 жастан асқан пациенттерде аурудың өршуіне дейінгі орташа уақыт тамоксифенді қабылдау тобымен салыстырғанда Фемараны қабылдау тобында едәуір үлкен болды (5,8 аймен салыстырғанда 12,1). Фемара тобында жауаптың жалпы жиілігі тамоксифен үшін осындайдан біршама асып кетті (18,9%-бен салыстырғанда 40,1%).
Жалпы өміршеңдікті талдау аурудың өршуі жағдайында емдеудің бір сызбасынан екіншісіне ауысуға жол берген зерттеу дизайнымен асқынған. Басқа препаратқа өту сәтінде жалпы өміршеңдікті цензуралау Тамоксифен үшін 30 айлық кезеңмен салыстырғанда Фемара тобында орташа өміршеңдік кезеңі 42 айды құрады.
Сүт безінің кең таралған обырын емдеудің екінші линиясы
Сүт безінің кең таралған обыры бар, бұрын антиэстрогенді препараттармен ем алған әйелдерде менопаузадан кейінгі кезеңде летрозолды екі дозада (0,5 мг және 2,5 мг) тиісінше, мегестрол ацетатымен және аминоглютетимидпен салыстыратын екі бақыланатын клиникалық зерттеу жүргізілді.
Фемара (2,5 мг летрозол) жауаптың жиілігі (16%-бен салыстырғанда 24%, р=0,04) және сәтсіз емдеуге дейінгі уақыт (p=0,04) бойынша мегестрол ацетатынан едәуір басым болды. Дегенмен, өршуге дейінгі уақытта (p=0,07) және өміршеңдіктің жалпы жиілігінде (p=0,2) елеулі айырмашылықтар анықталмады.
Екінші зерттеуде Фемара (2,5 мг летрозол) өршуге дейінгі уақыт (p=0,008), сәтсіз емдеуге дейінгі уақыт (p=0,003) және өміршеңдіктің жалпы жиілігі (p=0,002) бойынша аминоглютетимидтен едәуір басым болды, бірақ жауаптың жиілігі бойынша емес.