Бүйрек функциясы
Надропарин негізінен бүйрекпен шығарылады, сондықтан бүйрек функциясының жеткіліксіздігі бар пациенттерде надропаринге экспозиция жоғарылауы мүмкін, сондықтан оларда қан кету қаупі жоғары, бұл Фраксипарин®ді тағайындауда ерекше сақтықты талап етеді. Креатинин клиренсі 30-дан 50 мл/мин дейінгі пациенттерде дәрігердің Фраксипарин® дозасын төмендету туралы шешімі тромбоэмболия қаупімен салыстырғанда қан кетудің жеке қаупін бағалауға негізделуі тиіс.
ТМГ емдеуді бастар алдында пациенттің салмағын ескере отырып, Кокрофт формуласы бойынша креатинин клиренсін (КлКр) есептеу арқылы, әсіресе 75 жастан асқан егде жастағы адамдарда бүйрек функциясын бағалау маңызды:
Ерлерде: КлКр = (140 - жас) × дене салмағы / (0,814 × сарысулық креатинин), жасын жылдармен, дене салмағын кг, ал сарысулық креатинин мкмоль/л беріледі.
Әйелдерде бұл формула нәтижені 0,85-ке көбейту арқылы түзетіледі. Егер креатинин мг/мл түрінде көрсетілсе, 8,8-ге көбейтіледі.
Бүйрек функциясының ауыр бұзылуы (Клер шамамен 30 мл/мин) емдік мақсатта ТМГ қолдануға қарсы көрсетілім болып табылады.
Зертханалық мониторинг
ТМГ қабылдайтын пациенттердегі тромбоциттер деңгейінің мониторингі және гепарин-индукцияланған тромбоцитопения (немесе II типті ГИТ) қаупі
ГИТ-ті оңтайлы анықтау үшін пациенттерді келесідей бақылау қажет:
Соңғы хирургиялық емшаралар мен жарақаттар жағдайында (соңғы 3 айда):
Хирургиялық араласулар мен жарақаттар кезінде ГИТ > 0,1% немесе тіпті > 1% жиілігін ескере отырып, қолдануға көрсетілім профилактикалық немесе емдік болып табыла ма, оған қарамастан барлық пациенттерге жүйелі зертханалық мониторинг жүргізу қажет. Мұндай мониторинг тромбоциттер деңгейін бақылаудан тұрады:
–ТМГ-ны пайдалана отырып емдеуге дейін немесе ең кеші емдеу басталғаннан кейін 24 сағат ішінде,
–содан кейін бір ай ішінде аптасына екі рет (ең жоғары қауіп кезеңі),
–содан кейін ұзақ емдеу жағдайында емдеуді тоқтатқанға дейін аптасына бір рет.
Соңғы хирургиялық емшаралар мен жарақаттар жағдайынан тыс (соңғы 3 айда):
Қолдануға көрсетілім профилактикалық немесе терапиялық болып табылатындығына қарамастан, хирургиядағы немесе травматологиядағы пациенттерге сияқты әдістерді қолдана отырып, жүйелі зертханалық мониторинг жүргізу қажет:
–анамнезінде соңғы 6 ай ішінде ГИТ жиілігін> 0,1% немесе тіпті > 1% ескере отырып, ФЕГ немесе ТМГ экспозиция бар,
–мұндай пациенттерде ГИТ әлеуетті ауырлығын ескере отырып, елеулі қатар жүретін аурулары бар.
Басқа жағдайларда, ГИТ дамуының неғұрлым төмен жиілігін (<0,1%) назарға ала отырып, тромбоциттер санының мониторингі төмендегіге дейін қысқартылуы мүмкін:
–емдеудің басында тромбоциттерді бір рет санау немесе емдеу басталғаннан кейін ең кеші 24 сағат ішінде
–ГИТ көрсететін клиникалық көріністер жағдайында тромбоциттерді есептеу (артериялық және/немесе веналық тромбоэмболияның кез келген жаңа эпизоды, инъекция орнындағы терінің кез келген ауыр зақымдануы, емдеу процесіндегі кез келген аллергиялық немесе анафилактоидтық көрініс). Пациент осындай көріністердің пайда болу мүмкіндігі туралы және олар туралы емдеуші дәрігерге ескерту қажеттілігі туралы хабардар етілуі тиіс
Егер тромбоциттер саны <150000 /м3 (немесе 150*109/л) және/немесе емдеуге дейінгі деңгеймен салыстырғанда тромбоциттер санының 50-30% салыстырмалы төмендеуі байқалса, ГИТ дамуына күдік туғызу керек.
Бүйрек функциясының жеңіл жеткіліксіздігі (креатинин клиренсі ≥50 мл/мин) бар пациенттерде дозаны азайту талап етілмейді.
ГИТ көріністері иммуноаллергиялық сипатқа ие болуы мүмкін және әдетте гепаринмен емдеу басталғаннан кейін 5-тен 21-күнге дейін байқалады (жиіліктің шыңы шамамен 10-күні болады). Бірақ егер пациенттың анамнезінде гепарин-индукцияланған тромбоцитопения болса ол әлдеқайда ертерек дамуы мүмкін және бірлі-жарым жағдайлар 21 күннен кейін де тіркелген.
Анамнезінде тромбоцитопения жағдайында (II типті ГИТ-тен басқа), гепаринмен (фракцияланбаған немесе төмен молекулалы) емдеу процесінде дамыған, қажет болған жағдайда надропаринмен емдеу мүмкіндігін қарастыруға болады. Бұл жағдайда емдеу мұқият клиникалық бақылаумен жүргізілуі керек, ал тромбоциттер саны күніне кемінде бір рет тексерілуі керек. Тромбоцитопения пайда болған кезде емдеуді дереу тоқтату керек.
Егер гепаринмен (стандартты немесе төмен молекулалы) емдеу кезінде тромбоцитопения пайда болса, оны басқа антитромбоздық препаратпен алмастыру мәселесін қарастыруға болады. Егер басқа тромбозға қарсы препарат болмаса және гепаринді енгізу қатаң қажет болса, басқа ТМГ енгізу мүмкіндігін қарастыруға болады. Бұл жағдайда тромбоциттер деңгейін бақылау күніне кемінде бір рет орындалуы тиіс және осындай ауыстырудан кейін дамыған бастапқы тромбоцитопения жағдайлары туралы хабарламалар бар екенін назарға ала отырып, емдеу мүмкіндігінше қысқа мерзімде жүргізілуі тиіс. Мұндай инциденттер емдеу басталғанға дейін мұқият тексеру процесінде жүйелі түрде зерттеледі.
Барлық жағдайларда ГИТ-тің пайда болуы төтенше жағдай болып табылады және маманның кеңесін қажет етеді. Тромбоциттер санының кез келген елеулі төмендеуі (бастапқы мәннен 30-50% - ға) тіпті мәні шекті шегіне жеткенге дейін де алаңдаушылық туғызуы тиіс. Тромбоцитопения анықталған кезде барлық жағдайларда:
1) тромбоцитопения динамикасын дереу бағалау
2) егер мониторинг процесінде төмендеу расталса немесе одан да елеулі болса, басқа айқын этиология болмаған кезде гепаринмен емдеуді тоқтата тұру
3) ГИТ тромбоздық асқынуларының алдын алу немесе емдеу бойынша шаралар қабылдау.
Егер антикоагуляциялық емді жалғастыру қажет болса, гепаринді тромбозға қарсы кластың басқа препаратымен алмастыру керек: жағдайға байланысты профилактикалық немесе емдік дозаларда натрий данапароидімен немесе лепирудинмен.
КДА есебінен тромбоздық құбылыстың асқыну қаупіне байланысты КДА-ға (К антидәрумені) ауыстыру тромбоциттер деңгейі қалыпқа келгеннен кейін ғана мүмкін болады.
Гепаринді КДА-ға ауыстыру
КДА әсерін бақылау мақсатында клиникалық және зертханалық мониторингті (ХҚҚ-да көрсетілген протромбин уақыты) күшейту қажет
КДА препараттарының толық белсенділігіне қол жеткізу алдындағы жасырын кезең себебінен гепаринді екі жүйелі талдауда ХҚҚ қажетті емдік аймақта болуы үшін қажетті барлық уақыт ішінде баламалы дозада жалғастыру қажет.
Анти-Ха белсенділігіне мониторинг
ТМГ тиімділігін көрсеткен клиникалық зерттеулердің көпшілігі салмағы бойынша бейімделген дозаны пайдалану арқылы және арнайы зертханалық мониторингсіз жүргізілгендіктен, оның ТМГ емдеу тиімділігін бағалау үшін орындылығы анықталған жоқ. Алайда, анти-Ха белсенділігін анықтау арқылы зертханалық мониторинг көбінесе артық дозалану қаупімен байланысты белгілі бір клиникалық жағдайларда қан кету қаупін басқару үшін пайдалы болуы мүмкін. Бұл жағдайлар негізінен ТМГ-ны емдік дозаларда қолдануға қатысты және келесі жағдайлар болған кезде дозаға байланысты болады:
–бүйрек функциясының жеңілден орташа деңгейге дейінгі жеткіліксіздігі (Кокрофт формуласы бойынша клиренс 30 мл/мин-ден 60 мл/мин-ге дейін): іс жүзінде стандартты фракцияланбаған гепариннен айырмашылығы, ТМГ елеулі дәрежеде бүйрекпен шығарылады және бүйрек функциясының кез келген жеткіліксіздігі салыстырмалы түрде артық дозалануға әкелуі мүмкін. Бүйрек функциясының ауыр жеткіліксіздігі емдік дозаларда ТМГ қолдануға қарсы көрсетілім болып табылады;
–қалыптан қатты ауытқитын салмақ (жүдеу немесе тіпті кахексия, семіздік);
–этиологиясы анықталмаған қан кету.
Керісінше, егер ТМГ емдеу ұсынылған терапиялық әдістерге (атап айтқанда, емдеу уақытына), сондай-ақ гемодиализ кезінде сәйкес келсе, профилактикалық дозаларды пайдалану кезінде зертханалық мониторинг жүргізу талап етілмейді.
Бірнеше дозаны енгізгеннен кейін препараттың ықтимал жинақталуын анықтау үшін қажет болған жағдайда белсенділіктің ең жоғары шыңында (қолда бар деректер бойынша) пациенттің қан үлгісін алу ұсынылады, атап айтқанда:
–егер препарат күніне 2 рет тері астына енгізілсе, онда 3-инъекциядан кейін шамамен 4 сағаттан кейін
–егер препарат күніне 1 рет тері астына енгізілсе, онда 2-инъекциядан кейін шамамен 4 сағаттан соң
Гепаринемияны анықтау үшін анти-Ха белсенділігін талдауды қайталау қажеттілігі, мысалы, әрбір 2-3 күн сайын, әрбір нақты жағдайда, алдыңғы талдау нәтижелеріне байланысты және егер ТМГ дозасын өзгерту мүмкіндігі қарастырылса, қаралады. Әрбір жеке ТМГ және әрбір емдеу режимі жағдайында анти-Ха белсенділігі әртүрлі болады.
Қолда бар деректерге сәйкес анықтама үшін надропарин үшін енгізгеннен кейін 4-сағатта байқалатын орташа мән (±стандартты ауытқу) құрайды:
•инъекцияға 83 ХБ/кг доза кезінде 24 сағатта 2 инъекция - 1,01±0,18 ХБ.
•24 сағатта 1 инъекцияға 166 ХБ / кг доза кезінде - 1,34±0,15 ХБ.
Келтірілген орташа мәндер хромогендік (амилолитикалық) әдіспен жүргізілген анти-Ха белсенділігінің клиникалық сынақтары кезінде байқалды.
Активатормен ішінара тромбопластиндік уақыт (ІТУ)
Кейбір ТМГ ІТУ-ны біршама ұзартады. Белгіленген клиникалық маңыздылықтың болмауына байланысты осы тест арқылы емдеуді мониторингілеудің қажеті жоқ.
Жұлын/эпидуральды анестезияны жүргізуде ТМГ қолдану кезіндеен ану тикалықкискере отырып, Н тромбоэмболиялық асқынулар профилактикасы мақсатында
Басқа антикоагулянттар сияқты, жұлын немесе эпидуральды анестезия кезінде ТМГ қолданғанда ұзақ немесе тұрақты параличке әкелетін жұлын гематомасының сирек жағдайлары туралы хабарланды.
Жұлын немесе эпидуральды гематоманың қаупі тұрақты эпидуральды катетерлер болған кезде және қабынуға қарсы стероидты емес препараттар (ҚҚСП), тромбоциттік антиагреганттар немесе кез келген басқа антикоагулянттар сияқты гемостазға кедергі келтіретін еммен үйлескенде артады. Сондай-ақ, жарақаттық немесе қайталанған жұлын пункциясы жағдайында қауіп артады.
Демек, жұлын немесе эпидуральды жансыздандыруды және антикоагулянттық терапияны бір мезгілде тағайындау туралы шешімді келесі жағдайларда "пайда/қауіп " арақатынасын мұқият және жеке бағалағаннан кейін қабылдау керек:
–бұрын антикоагулянттар қабылдаған пациенттерде жұлын немесе эпидуральды анестезияның қажеттілігін мұқият бағалау керек
–пациенттерде жұлын немесе эпидуральды анестезияны қолданумен жоспарлы операция алдында антикоагулянттық емнің пайдасы қатермен мұқият салыстырылуы тиіс.
Егер ТМГ қолданумен операция алдындағы емдеу (ұзақ төсек режимі, жарақат) және жергілікті-аймақтық жұлын немесе эпидуральды анестезиядан немесе жұлын пункциясынан пайда мұқият бағаланса, профилактикалық дозалар үшін 12 сағат және жұлын немесе эпидуральды анестезия үшін соңғы надропарин инъекциясы мен катетер немесе инені енгізу немесе шығарып алу арасындағы емдік дозалар үшін 24 сағат ең аз кейінге қалдыру уақытын сақтау қажет, өнімнің сипаттамалары мен пациенттің бейінін ескере отырып.
Бүйрек функциясының жеткіліксіздігі бар пациенттерге ұзақ мерзімді кейінге қалдыру қажет болады.
Барлық жағдайларда дерлік ТМГ профилактикалық емі неврологиялық мониторинг жүргізілген жағдайда емшараны орындағаннан немесе катетерді алып тастағаннан кейін 6-8 сағат ішінде басталуы мүмкін. Надропаринді қайта енгізуді хирургиялық емшара аяқталғанға дейін кейінге қалдыру керек.
Пациенттерді арқадағы ауырсыну, сенсорлық немесе моторлық бұзылулар (аяқтың ұюы және әлсіздігі), ішек және/немесе қуық дисфункциясы сияқты неврологиялық зақымдану белгілерінің немесе симптомдарының пайда болуын мұқият бақылау керек. Егер неврологиялық зақымдану анықталса, шұғыл емдеуді бастау керек.
Медициналық бригаданы осындай белгілерді немесе симптомдарды анықтауға үйрету керек. Пациенттер дәрігерге осы белгілердің немесе симптомдардың кез келгенін сезіне бастағаны туралы дереу хабарлаудың маңыздылығын білуі керек.
Егер жұлын гематомасына күдік болса, шұғыл диагноз қойып, емдеуді бастау керек, оның ішінде жұлынның декомпрессиясын қоса.
Егер катетерді орнату кезінде айтарлықтай немесе айқын қан кету байқалса, гепаринмен емдеуді бастағанға немесе қайта бастағанға дейін "пайда/қауіп" арақатынасына мұқият бағалау жүргізу керек.
Гемостазға әсер ететін басқа дәрілік препараттармен (атап айтқанда, қабынуға қарсы стероидты емес препараттар, аспирин) өзара әрекеттесуге ерекше назар аудару керек.
Қауіппен байланысты жағдайлар
Қан кету қаупінің жоғарылауына байланысты емдеу мониторингі келесі жағдайларда күшейтілуі керек:
–бауыр функциясының жеткіліксіздігі
–ауыр артериялық гипертензия
–асқорыту жүйесінің ойықжаралары немесе анамнезінде қан кету қаупі жоғары кез келген басқа органикалық зақымданулар
–хориоретиналық қантамыр аурулары
–миға және жұлынға немесе көзге жасалған операциядан кейінгі операциядан кейінгі кезең
–гиперкалиемия
–жұлыннан қан кету қаупін ескере отырып, жұлын пункциясының орындалуын талқылау керек. Мүмкіндігінше оны кейінге қалдыру керек.
Гепариндер альдостерон секрециясын басуы мүмкін, бұл гиперкалиемияға әкелуі мүмкін. Бұл әсіресе гиперкалиемиясы бар немесе басқа қауіп факторлары бар пациенттерде (мысалы, қант диабеті, бүйрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі, метаболизмдік ацидоз немесе АТФ тежегіштерін және қабынуға қарсы стероидты емес препараттарды қоса алғанда, гиперкалиемияны тудыруы мүмкін препараттарды қабылдау) өзекті. Гиперкалиемия қаупі ұзақ емдеу кезінде жоғарылайды, бірақ әдетте қайтымды болады. Ұзақ емделу жағдайында қауіп тобындағы пациенттердің қан сарысуындағы калий деңгейіне мониторинг жүргізуге болады.
Салицилаттар, қабынуға қарсы стероидты емес препараттар және антиагрегантты дәрілер
ТВТ алдын алу немесе емдеу кезінде, сондай-ақ гемодиализ кезінде қанның ұюының алдын алу кезінде Фраксипарин®ді аспирин, басқа салицилаттар, қабынуға қарсы стероидты емес препараттар және антиагрегантты дәрілер сияқты препараттармен бірге тағайындау ұсынылмайды, өйткені бұл қан кету қаупін арттыруы мүмкін. Егер мұндай біріктірілімдерді болдырмау мүмкін болмаса, мұқият клиникалық және зертханалық бақылау жүргізу қажет. Тұрақты емес стенокардиясы және Q тісшесінсіз миокард инфарктісі бар пациенттерді емдеудің клиникалық зерттеулерінде надропарин аспиринмен біріктірілімде тәулігіне 325 мг аспайтын дозада қолданылды.
Тері некрозы
Тері некрозы туралы өте сирек хабарланды. Олардың алдында жалпы белгілермен немесе оларсыз инфильтрацияланған немесе ауырсындыратын эритематозды дақтар немесе пурпура пайда болды. Осы асқынулардың кез келгені туындаған жағдайда емдеуді дереу тоқтату керек.
Латекске аллергия
Алдын ала толтырылған шприцтің инесінің қақпағында латекс бар, бұл латекске аллергиясы бар пациенттерде аллергиялық реакцияның себебі болуы мүмкін.