Гипокалиемияны тудыратын препараттар
Гипокалиемия жүрек ырғағының бұзылуының (мысалы, «пируэт» типті аритмия) даму факторы болып табылады және кейбір препараттардың, мысалы, дигоксиннің уыттылығын арттырады. Осылайша, гипокалиемияны тудыруы мүмкін препараттар көптеген өзара әрекеттесулерге қатысады. Бұл гипокалиемиялық диуретиктер, жеке немесе біріктірілімде,
стимуляциялайтын іш жүргізетін дәрілер, глюкокортикоидтар, тетракозактид және амфотерицин В (вена ішіне енгізу кезінде).
Гипонатриемияны тудыратын препараттар
Кейбір препараттар басқаларға қарағанда гипонатриемияның пайда болуына жиі қатысады. Бұлар диуретиктер, десмопрессин, серотониннің кері қармалуын тежейтін антидепрессанттар, карбамазепин және окскарбазепин. Осы препараттардың біріктірілімі гипонатриемияның даму қаупін арттырады.
Отоуыттылықты тудыратын препараттар.
Отоуыттылық әсері бар препараттарды бір мезгілде қолдану кохлеовестибулярлық жүйенің зақымдану қаупін арттырады. Егер мұндай біріктірілім қажет болса, есту функциясын бақылауды күшейту керек.
Оларға ванкомицин және тейкопланин, аминогликозидтер, органоплатиндер және ілмектік диуретиктер сияқты гликопептидтер жатады.
Ұсынылмайтын біріктірілімдер
Литий
Натрийсіз диетадағы сияқты, артық дозалану белгілері бар қандағы литий деңгейінің жоғарылауы (литийдің несеппен шығарылуының төмендеуі). Егер мұндай біріктірілімді болдырмау мүмкін болмаса, литий деңгейін мұқият бақылау және литий дозасын түзету қажет.
Сақтық шараларын қолдануды талап ететін біріктірілімдер
Ацетилсалицил қышқылының қабынуға қарсы дозаларына арналған (дозасына> 1 г және/немесе күніне >3 г) немесе ауырсынуды басатын немесе қызу қайтаратын дозаларға арналған ацетилсалицил қышқылы (дозасына> 500 мг және/немесе күніне <3 г)
Бүйректегі простагландиндер синтезінің төмендеуіне байланысты салдарлы болатын шумақшалық сүзілудің төмендеуі нәтижесінде сусыздануы бар пациенттердегі бүйректің жедел жеткіліксіздігі. Сонымен қатар, қан қысымын төмендету әсері азяды. Пациентке сұйықтық беру, емдеудің басында бүйрек функциясын бақылау керек.
Қабынуга қарсы стероидты емес препараттар
Шумақшалық сүзілудің төмендеуі (қабынуға қарсы стероидты емес препараттардың тамыр кеңейткіш простагландиндерді бәсеңдетуі) салдарынан қауіп тобындағы (егде жастағы және/немесе сусыздануы бар) пациенттерде бүйректің жедел жеткіліксіздігі. Бұдан өзге, қан қысымын төмендету әсері азаяды.
Пациентке сұйықтық беру, емдеудің басында бүйрек функциясын бақылау керек.
Гипокалиемияны тудыратын басқа препараттар
Гипокалиемия қаупінің жоғарылауы. Сарысудағы калий көрсеткіштерін бақылау және қажет болған жағдайда дозаны түзету.
Жүрек гликозидтері
Гипокалиемия жүрек гликозидтерінің уыттылық әсерін күшейтеді. Гипокалиемия көрсеткіштері алдын ала түзетілуі тиіс, клиникалық, электролиттік және электрокардиографиялық бақылау жүргізу қажет.
Жеке немесе біріктірілімде қабылданатын калийсақтағыш диуретиктер (амилорид, калий канреноаты, эплеренон, спиронолактон, триамтерен)
Кейбір пациенттер үшін пайдалы ұтымды біріктірілім бүйрек жеткіліксіздігі және диабеті бар пациенттерде гипокалиемияның немесе әсіресе гиперкалиемияның пайда болуын жоққа шығармайды. Сарысудағы калийді бақылау, қажет болған жағдайда электрокардиограмма жүргізу және емдеуді қайта қарау керек.
Аминогликозидтер
Аминогликозидтердің нефроуыттылық және отоуыттылық қаупінің ұлғаюы (диуретиктер туындатқан сусыздану салдарынан бүйректің функционалдық жеткіліксіздігі).
Гидратация жағдайын, бүйрек және кохлеовестибулярлық функцияларды және плазмадағы амингликозидтің концентрациясын бақылай отырып біріктіруге болады.
Фенитоин (және, фосфенитоинға экстраполяциялаумен)
Несеп айдайтын әсердің төмендеуі 50%-ға дейін жетуі мүмкін. Фуросемидтің жоғарырақ дозаларын қолдануға болады.
Карбамазепин
Симптоматикалық гипонатриемия қаупі. Клиникалық және биологиялық бақылау. Егер мүмкін болса, диуретиктердің басқа класын қолдану керек.
Ангиотензин өзгертуші фермент тежегіштері (АӨФТ) ангиотензин II рецепторларының антагонистері
Су мен натрийдің алдыңғы тапшылығы жағдайында АӨФТ немесе ангиотензин II антагонистерімен емдеу кезінде қабылдауды бастау немесе дозаны ұлғайту сәтінде кенеттен артериялық гипотензия және/немесе бүйректің жедел жеткіліксіздігі қаупі.
Артериялық гипертензияда, диуретиктермен алдыңғы емдеу натрий қорларының сарқылуына әкелуі мүмкін болған кезде, мыналар қажет:
• диуретикті қабылдауды АӨФТ немесе ангиотензин II антагонисімен емдеу басталғанға дейін 3 күнге тоқтату және қажет болған жағдайда кейіннен гипокалиемиялық диуретикті қайта енгізу.
• немесе АӨФТ немесе ангиотензин II антагонисінің төмендетілген бастапқы дозаларын енгізу және дозаны біртіндеп арттыру.
Диуретиктермен емделетін іркілісті жүрек жеткіліксіздігі кезінде, қажет болған жағдайда қатар жүретін гипокалиемиялық диуретиктің дозасын төмендеткеннен кейін, АӨФТ өте төмен дозасынан бастаған жөн.
Барлық жағдайларда АӨФТ немесе ангиотензин II антагонистерімен емдеудің алғашқы апталарында бүйрек функциясын (креатинин мөлшерінің деңгейі) бақылау қажет.
«Пируэт» типті аритмияны тудыруы мүмкін препараттар: Іа класты (хинидин, гидрохинидин, дизопирамид) және III класты аритмияга қарсы препараттар (амиодарон, соталол, ибутилид, дофетилид), кейбір фенотиазинді нейролептиктер (хлорпромазин, циамемазин, флуфеназин, левомепромазин, пипотиазин) бензамидтер (амисульприд, сульпирид, сультоприд, тиаприд), бутирофенондар (дроперидол, галоперидол, пипамренон), басқа нейролептиктер (пимозид, сертиндол, флупентиксол, зуклопентиксол), басқалары: бепридил, цизаприд, дифеманил, доласетрон в/і, дронедарон, спирамицин в/і, эритромицин в/і, мизоластин, левофлоксацин, галофантрин, люмефантрин, пентамидин, винкамин в/і, моксифлоксацин, меквитазин, метадон, пракалоприд, торемифен, мышьяк, циталопрам, эсциталопрам…
«Пируэт» типті аритмияны қоса, қарыншалық ырғақтың бұзылу қаупінің жоғарылауы. Препарат енгізілгенге дейін гипокалиемия деңгейін түзету және клиникалық, электролиттік және электрокардиографиялық бақылауды жүзеге асыру керек.
Метформин
Метформинге байланысты лактат концентрациясының жоғарылауы кезінде, диуретиктерді, әсіресе ілмектік диуретиктерді қабылдау аясында мүмкін болатын бүйректің функционалдық жеткіліксіздігі түрткі болған ацидоз. Егер қандағы креатинин деңгейі ерлерде 15 мг/л (135 микромоль/л) және әйелдерде 12 мг/л (110 микромоль/л) асатын болса, метформинді қолдануға болмайды.
Йодталган контрастылы заттар
Диуретиктерді қабылдаудан туындаған сусыздану жағдайында, әсіресе йодталған контрастылы заттардың үлкен дозаларын қолданған кезде бүйректің жедел функционалдық жеткіліксіздігінің даму қаупі артады. Йодталған өнімдерді енгізер алдында регидратация жүргізу керек.
Баклофен
Гипотензия, әсіресе ортостаздық қаупінің жоғарылауы. Артериялық қысымды бақылау және қажет болған жағдайда гипертензияға қарсы дәрілердің дозасын түзету қажет.
Ескерілуі керек біріктірілімдер
Циклоспорин
Қандағы циклоспорин деңгейін өзгертпестен креатинин деңгейінің жоғарылау қаупі, тіпті су мен натрий тапшылығы болмаса да. Сондай-ақ, гиперурикемия және подагра сияқты асқынулардың пайда болу қаупі бар.
Нейролептиктер
Гипотензия, әсіресе ортостаздық қаупінің жоғарылауы.
Трициклдық антидепрессанттар
Гипотензия, әсіресе ортостаздық қаупінің жоғарылауы.
Амифостин
Гипотензия, әсіресе ортостаздық қаупінің жоғарылауы.
Урологиялық қолдануға арналған альфа-блокаторлар: альфузозин, доксазозин, празозин, теразозин, тамсулозин
Қан қысымын төмендету әсерінің күшеюі. Ортостаздық гипотензия қаупінің жоғарылауы.
Гипотензивті альфаблокаторлар
Қан қысымын төмендету әсерінің күшеюі. Ортостаздық гипотензия қаупінің жоғарылауы.
Органоплатиндер
Қосымша отоуыттылық және/немесе нефроуыттылық әсер ету қаупі.
Нитротуындылар және тектес туындылар
Гипотензия, әсіресе ортостаздық қаупінің жоғарылауы.