Жағымсыз әсерлер қолданылатын дозаға тәуелді және жинақталған сипатта болуы мүмкін.
Цисплатиннің жиі байқалатын жағымсыз әсерлері (>10%) гематологиялық бұзылулар (лейкопения, тромбоцитопения және анемия), асқазан-ішек жолдарының бұзылуы (анорексия, жүрек айнуы, құсу және диарея), есту қабілетінің бұзылуы, бүйрек функциясының бұзылуы (бүйрек жеткіліксіздігі, нефроуыттылық, гиперурикемия) және жоғары температура болды.
Бүйрекке, сүйек кемігіне және құлаққа ауыр уытты әсерлер цисплатиннің бір дозасынан кейін пациенттердің 1/3 бөлігінде байқалды; әсерлер дозаға тәуелді және жинақталған сипатта болды. Отоуыттылық балаларда ауыр болуы мүмкін.
Жағымсыз әсерлердің жиілігі келесідей анықталады: өте жиі(≥1/10), жиі (≥1/100 < 1/10 дейін), сирек (≥1/1000 < 1/100 дейін), сирек (≥1/10 000 1/1 000 дейін), өте сирек (1/10 000), белгісіз (қолда бар деректер негізінде бағалау мүмкін емес).
Өте жиі
• сүйек кемігі функциясының бұзылуы, тромбоцитопения, лейкопения, анемия
• гипомагнезиемия
• нейроуыттылық
Жиі
• сепсис
• аритмия, брадикардия, тахикардия және ЭКГ-ның өзге де өзгерістері
• инъекция орнындағы флебит, веналық тромбоэмболия
Жиі емес
• жедел лейкоз (дозамен байланысты, бірақ жасына немесе жынысына байланысты емес)
• анафилактоидты реакциялар (мысалы, терідегі бөртпе, есекжем, эритема, аллергиялық қышыну, беттің ісінуі, тыныс алу кезіндегі сырыл, бронх түйілуі, тахикардия, гипотензия)
• гипертермия
• отоуыттылық
• сперматогенез және овуляция бұзылыстары, ауыр гинекомастия
Сирек
• құрысулар, шеткері нейропатия, лейкоэнцефалопатия, қайтымды артқы энцефалопатиялық синдром
• миокард инфарктісі
• стоматит
Өте сирек
• жүрек тоқтауы
• қызба
Белгісіз
• ықылық, құсу, жүрек айну, анорексия, диарея
• тромбоциттік микроангиопатия (гемолиздік уремиялық синдром), Рейно феномені
• инфекциялар (кейбір пациенттерде фатальді инфекциялық асқынулар)
• Кумбстың оң гемолиздік анемиясы
• жедел бүйрек жеткіліксіздігі, бүйрек жеткіліксіздігі (соның ішінде қандағы мочевина деңгейінің жоғарылауын (ҚАМ), креатинин, сарысудағы несеп қышқылының артуын және/немесе креатинин клиренсінің төмендеуін қоса), шумақтық сүзіліс бұзылулары
• қан амилазасы деңгейінің жоғарылауы, антидиуретикалық гормонның жеткіліксіз секреция синдромы
• сусыздану, гипокалиемия, гипофосфатемия, гиперурикемия, гипокальциемия, тетания және/немесе ЭКГ өзгерістері
• цереброваскулярлық инсульт, геморрагиялық инсульт, ишемиялық инсульт, агевзия, церебральді артериит, Лермитт синдромы, миелопатия, вегетативтік нейропатия
• бұлыңғыр көру, жүре пайда болған дальтонизм, кортикальді соқырлық, көру жүйкесінің ісінуі, торқабық пигментациясы
• құлақтың шыңылдауы, кереңдік
• жүрек жүйесі тарапынан бұзылулар
• өкпе эмболиясы
• бауыр ферменттері деңгейінің жоғарылауы, қандағы билирубин деңгейінің жоғарылауы
• шаш түсу, тері бөртпелері
• бұлшықет түйілуі
• астения, дімкәстік, инъекция орнындағы экстравазациялар (целлюлит, фиброз және некрозды, ауырсынуды, ісінуді және эритеманы қоса, жергілікті жұмсақ тіндердің реакцияларына әкелетін)
Зертханалық зерттеулер
• қандағы альбумин деңгейінің төмендеуі
Жүйке жүйесі тарапынан бұзылулар
Цисплатинмен емдеуді жоғарыда көрсетілген симптомдардың алғашқы симптомдарында тоқтату керек. Цисплатинді қолдануға байланысты нейроуыттылық қайтымды болуы мүмкін. Алайда емделуді тоқтатқаннан кейін де пациенттердің 30-50%-ында үдеріс қайтымсыз.
Нейроуыттылық цисплатиннің бірінші дозасын енгізгеннен кейін немесе ұзақ мерзімді емнен кейін пайда болуы мүмкін. Ұзақ уақыт бойы цисплатиннің жоғары дозаларын бұрын қабылдаған пациенттерде күшті нефроуыттылық дамуы мүмкін.
Бүйрек және несеп шығару жолының тарапынан бұзылулар
Цисплатиннің бір реттік аралық дозасын (ДБА 20 мг/м2-ден < 50 мг/м2 дейін) енгізгеннен кейін бүйрек функциясының жеңіл және қайтымды бұзылуы туралы хабарланды. Бір реттік жоғары дозаны (ДБА 50-120 мг/м2) енгізгенде немесе цисплатинді бірнеше рет күнделікті енгізгенде бүйрек өзекшелері некрозының дамуымен бүйрек функциясының бұзылуы мүмкін, ол уремия немесе анурия түрінде көрініс табады. Бүйрек функциясының бұзылуы қайтымсыз болуы мүмкін.
Нефроуыттылық жинақталған болуы және цисплатиннің бірінші дозасын енгізгеннен кейін 2-3 күн немесе 2 аптадан соң туындауы мүмкін. Қан сарысуындағы креатинин мен несеп қышқылы деңгейінің жоғарылауы байқалуы мүмкін. 50 мг/м2 цисплатиннің бір реттік дозасынан кейін жеткіліксіз гидратациясы бар пациенттердің 28-36%-ында нефроуыттылықтың дамуы туралы хабарланды.
Гиперурикемия симптомсыз немесе подагра түрінде пайда болады. Пациенттердің 25-30%-ы нефроуыттылыққа байланысты гиперурикемияның дамуы туралы хабарлады. Гиперурикемия және гипералбуминемия цисплатин енгізуден туындаған нейроуыттылықты көрсетуі мүмкін.
Жағымсыз дәрілік реакциялар туындаған кезде медицина қызметкеріне, фармацевтика қызметкеріне немесе дәрілік препараттардың тиімсіздігі туралы хабарламаларды қоса алғанда, дәрілік препараттарға жағымсыз реакциялар (әсерлер) бойынша тікелей ақпараттық дерекқорға жүгіну
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық және фармацевтикалық бақылау комитеті «Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы» ШЖҚ РМК
http://www.ndda.kz