Тамақпен өзара әрекеттесуі
Препаратты грейпфрут шырынымен бір мезгілде қолданғанда циклоспориннің биожетімділігі артады.
Дәрілермен өзара әрекеттесуі
Циклоспориннің көптеген түрлі дәрілік заттармен өзара әрекеттесуі туралы хабарланды. Төменде жақсы құжатталған және клиникалық тұрғыдан маңызды деп саналатындар келтірілген.
Циклоспориннің метаболизмі мен шығарылуына қатысатын бауыр ферменттерін, әсіресе CYP3A4 тежейтін немесе индукциялайтын дәрілік заттар плазмадағы немесе жаңа алынған қандағы циклоспорин деңгейіне тиісті түрде әсер етеді. Циклоспорин мультидәрілік эффлюкс тасымалдаушы Р-гликопротеиннің (Pgp) субстраты болып табылады, сондықтан P gp тежегіштері мен индукторлары циклоспорин концентрациясына әсер етуі мүмкін. Циклоспорин CYP3A4 тежегіші және жоғары қуатты Р-гликопротеин тежегіші (P gp) болып табылады. CYP3A4 немесе P-gp субстраттары болып табылатын дәрілік препараттарды циклоспоринмен бірге қолдану қан плазмасындағы қатарлас препараттар концентрациясының жоғарылауына әкелуі мүмкін.
Циклоспорин концентрациясын төмендететін дәрілер
Барбитураттар, карбамазепин, окскарбазепин, фенитоин, нафциллин, вена ішіне енгізуге арналған сульфадимидин, рифампицин, октреотид, пробукол, орлистат, триметоприм вена ішіне, шайқурай препараттары, тиклопидин, сульфинпиразон, тербинафин, бозентан.
Циклоспорин концентрациясын арттыратын дәрілер
Хлорохин, макролидтер тобының антибиотиктері (мысалы, эритромицин, азитромицин және кларитромицин); кетоконазол және қарама-қайшылықты әрі айқын әсері аз флуконазол және итраконазол, вориконазол, дилтиазем, никардипин, верапамил, метоклопрамид, оральді контрацептивтер, даназол, метилпреднизолон (жоғары дозалар), аллопуринол, амиодарон, холий қышқылы және туындылары, протеаза тежегіштері, иматиниб, колхицин, нефазодон, каннабидиол.
Басқа маңызды дәрілік өзара әрекеттесулер
Циклоспоринді нефроуытты қасиеттерін иеленген басқа дәрілік препараттармен бірге сақтықпен тағайындау керек: аминогликозидтер (гентамицин мен тобрамицинді қоса алғанда), амфотерицин В, ципрофлоксацин, ванкомицин, триметоприм (+ сульфаметоксазол), ҚҚСД (диклофенакты, напроксенді, сулиндакты қоса алғанда), мелфалан, гистаминдік Н2-рецепторлардың антагонистері (мысалы, циметидин, ранитидин), метотрексат.
Нифедипинді циклоспоринмен бір мезгілде қолдану циклоспорин монотерапиясымен салыстырғанда қызылиек гиперплазиясы жиілігінің артуына әкелуі мүмкін.
Циклоспорин мен лерканидипинді бірге қабылдағаннан кейін қисық астындағы аудан (AUC) лерканидипинде үш есе, ал циклоспорин AUC – 21%-ға ұлғайды. Циклоспориннің фармакокинетикасына әсер етпейтін гипертензияға қарсы препаратқа артықшылық беру керек.
Диклофенак пен циклоспоринді бір мезгілде қолдану бүйрек жеткіліксіздігінің даму мүмкіндігі бар диклофенак биожетімділігінің айтарлықтай өсуіне әкеледі, ол қайтымды сипатқа ие. Диклофенактың биожетімділігінің жоғарылауы «алғашқы өту» кезінде оның метаболизмінің төмендеуімен байланысты. Циклоспоринді бірінші өту әсері төмен ҚҚСД-мен (мысалы, ацетилсалицил қышқылы) бірге қолдану, әдетте, олардың биожетімділігінің артуымен байланысты емес.
Циклоспорин дигоксин, колхицин, преднизолон, ГМГ-КоА редуктаза тежегіштері (статиндер), этопозид, алискирен, бозентан немесе дабигатран клиренсін төмендетуі мүмкін.
Ауыр дигиталистік уыттану дигоксин қабылдаған бірқатар пациенттерде циклоспоринмен емдеу басталғаннан кейін бірнеше күн ішінде байқалды. Сондай-ақ, циклоспориннің колхициннің миопатия және невропатия сияқты уытты әсерлерін, әсіресе бүйрек функциясы бұзылған пациенттерде күшейту қабілеті туралы хабарламалар келіп түсті. Егер осы препараттардың қандай да бірі циклоспоринмен бірге қолданылса, дигоксиннің немесе колхициннің уытты әсер ету белгілерін уақтылы анықтау үшін мұқият клиникалық бақылауды жүзеге асыру және қажет болған жағдайда дозаны азайту немесе препаратты тоқтату қажет.
Антрациклин тобы антибиотиктері сіңуінің едәуір артуы (мысалы, доксорубицин, митоксантрон, даунорубицин) онкологиялық науқастарда антрациклин тобының антибиотиктерін және циклоспориннің өте жоғары дозаларын бір мезгілде вена ішіне қолданғанда байқалды.
Циклоспоринді бір мезгілде ловастатин, симвастатин, аторвастатин, правастатин, розувастатин, питавастатин және сирек флувастатин қабылдаған пациенттерде қолданғанда бұлшықет ауыруы мен әлсіздікті, миозит пен рабдомиолизді қоса алғанда, миоуыттылықтың даму жағдайлары байқалды. Циклоспоринмен бір мезгілде қолданған кезде көрсетілген статиндердің дозасын медициналық қолдану жөніндегі тиісті нұсқаулықта келтірілген нұсқаулықтарға сәйкес азайту керек. Статиндермен емдеу миопатия симптомдары бар пациенттерде немесе рабдомиолизге қатысты қайталама бүйрек жеткіліксіздігін қоса алғанда, ауыр бүйрек жеткіліксіздігіне бейім қауіп факторлары бар пациенттерде уақытша тоқтатылуы немесе тоқтатылуы тиіс.
Эверолимусты немесе сиролимусты және циклоспоринді бір мезгілде қолданғанда қан сарысуындағы креатинин деңгейінің жоғарылауы байқалады. Циклоспорин дозалары азайған кезде бұл әсер жиі қайтымды болады. Эверолимус пен сиролимус циклоспориннің фармакокинетикасына аз ғана әсер етті. Керісінше, қандағы эверолимус пен сиролимус деңгейінің айтарлықтай жоғарылауы байқалды.
Циклоспоринді калий жинақтаушы дәрілермен (мысалы, калий жинақтаушы диуретиктермен, АӨФ тежегіштерімен, ангиотензин II рецепторларының антагонистерімен) немесе құрамында калий бар дәрілік заттармен немесе калийге бай тағам қабылдайтын пациенттерде бір мезгілде қолданғанда сақ болған жөн.
Циклоспорин сонымен қатар плазмада репаглинид деңгейін жоғарылатып, гипогликемия туындау қаупін арттырады.
Дені сау еріктілердегі фармакокинетикалық өзара әрекеттесуді зерттеу бозентанның циклоспорин деңгейін шамамен 35% төмендетуі мүмкін екенін көрсетті, ал бозентан эксегерпозициясы шамамен 2 есе артады.
Циклоспорин мен алискиренді бір мезгілде қолданғаннан кейін, алискиреннің Cmax шамамен 2,5 есе, ал AUC – шамамен 5 есе өсті. Дегенмен, циклоспориннің фармакокинетикалық бейіні айтарлықтай өзгерген жоқ.
Циклоспорин мен дабигатран этексилатын бір мезгілде қолдану циклоспориннің P-gp тежегіш әсеріне байланысты қан плазмасындағы дабигатран концентрациясының жоғарылауына әкеледі («Қолдану кезінде қажетті сақтық шаралары» бөлімін қараңыз). Дабигатранның емдік индексі тар және қан плазмасындағы деңгейінің жоғарылауы қан кету қаупінің жоғарылауымен байланысты болуы мүмкін.
Амбрисентан мен циклоспоринді бір мезгілде қолдану амбрисентан экспозициясының шамамен 2 есе өсуіне әкелді, ал циклоспорин экспозициясы шамамен 10%-ға артты.
Трансплантация жасалған пациенттерде циклоспорин мен натрий микофенолатын немесе микофенолат мофетилді бір мезгілде қолдану басқа иммуносупрессанттармен салыстырғанда микофенол қышқылының орташа экспозициясын 20%-дан 50%-ға дейін төмендетуі мүмкін. Бұл жайында әсіресе циклоспорин емін тоқтату немесе уақытша тоқтату кезінде есте ұстаған жөн.
Циклоспориннің бір реттік дозасын (200 немесе 600 мг) элтромбопагтың бір реттік дозасымен (50 мг) бір мезгілде қолдану плазмадағы элтромбопагтың AUCinf 18-24%-ға, ал Cmax 25-39%-ға төмендетті. Экспозицияның мұндай төмендеуі клиникалық маңызды болып саналмайды.
Каннабидиолмен (P gp тежегіші) бірге қабылдаған кезде басқа кальциневрин тежегішінің қанда деңгейінің жоғарылау жағдайлары болған. Бұл өзара әрекеттесу ішектік P-гликопротеинге байланысты эффлюкс әсерінен тежелуіне байланысты болуы мүмкін, бұл кальциневрин тежегіші биожетімділігінің жоғарылауына әкеледі. Сондықтан циклоспорин мен каннабидиолды бірге тағайындағанда сақ болу керек, ал пациенттер жағымсыз құбылыстарға мұқият бақылануы тиіс. Трансплантация өткерген пациенттерде жаңа алынған қанда циклоспорин деңгейін бақылау және қажет болған жағдайда циклоспорин дозасын түзету қажет. Трансплантация жасалмаған пациенттерде қажет болған жағдайда дозасын түзете отырып, қандағы циклоспорин деңгейін бақылау мүмкіндігін қарастырған жөн.
Ұсынымдар
Егер Экорал препаратымен өзара әрекеттесетін дәрілік препараттарды бір мезгілде қолдану қажет болса, мынадай негізгі ұсынымдарды ұстану керек.
Циклоспорин деңгейінің жоғарылауын және нефроуыттылықтың күшеюін тудыруы ықтимал дәрілік заттарды бір мезгілде қабылдайтын пациенттерде бүйрек функциясын (атап айтқанда, қан сарысуындағы креатинин деңгейін) мұқият бақылау керек. Бүйректің елеулі бұзылуы жағдайында басқа препараттың дозасын азайту немесе баламалы емдеу мүмкіндігін қарастыру қажет.
Пациенттің клиникалық жағдайын мұқият бақылаған жөн. Қандағы циклоспорин деңгейіне мониторинг және циклоспорин дозасына түзету қажет болуы мүмкін.
Трансплантациядан өткен пациенттерде фибраттарды (мысалы, безофибрат, фенофибрат) бір мезгілде қабылдағаннан кейін бүйрек функциясының елеулі, бірақ қайтымды бұзылуының (қан сарысуындағы креатинин деңгейінің тиісінше артуымен) бірлі-жарым жағдайлары тіркелген. Сондықтан осы пациенттерде бүйрек функциясын мұқият бақылау қажет. Бүйрек функциясының елеулі бұзылуы жағдайында қатар жүретін препаратты тоқтату керек.
Циклоспориннің биожетімділігін төмендететін немесе арттыратын дәрілік препараттар
Трансплантациядан өткен пациенттерде қандағы циклоспорин деңгейін, әсіресе басқа дәрілік препараттармен емдеу кезеңінің басында және соңында жиі анықтау керек және қажет болған жағдайда Экорал препаратының дозасын түзету керек.
Трансплантациямен байланысты емес көрсеткіштер бойынша циклоспоринді қолданған кезде қандағы циклоспоринді анықтаудың маңыздылығы түсініксіз болып қалады, өйткені қандағы циклоспорин деңгейлері мен клиникалық әсерлер арасындағы өзара байланыс онша айқын анықталмаған. Қандағы циклоспорин деңгейін жоғарылататыны белгілі дәрілік препараттарды бір мезгілде қолданған жағдайда бүйрек функциясының жиі мониторингі және Экорал препаратының жағымсыз әсерлерінің мұқият мониторингі олардың қандағы деңгейін анықтаудан гөрі талапқа сай болуы мүмкін.
Нифедипин
Экорал препаратымен емдеу аясында қызылиек гиперплазиясының дамуы байқалған пациенттерде нифедипинді бір мезгілде қолданудан аулақ болу керек.
ҚҚСД
Экорал препаратымен бір мезгілде тағайындау кезінде «алғашқы өтудің» (мысалы, диклофенак) әсері жоғары ҚҚСД-ны неғұрлым төмен дозаларда тағайындау керек.
Дигоксин, колхицин, ГМГ-КоА редуктаза тежегіштері. Егер осы препараттардың кез келгені Экорал препаратымен бір мезгілде тағайындалса, уытты әсерлерді ерте сатыда анықтауға және дозаны одан әрі төмендетуге немесе препаратты тоқтатуға мүмкіндік беретін мұқият клиникалық мониторинг қажет.
Дәрілік өзара әрекеттесу егде жастағы пациенттерде жиі кездеседі.