Әсер ету механизмі
Сатрализумаб адамның интерлейкин-6 (ИЛ-6R) еритін немесе жарғақшалық рецепторымен байланысатын, және осылайша ИЛ-6 сигналының осы рецепторлар арқылы төмен түсетін жолмен берілуіне жол бермейтін G2 иммуноглобулиндер (IgG2) қосалқы класындағы рекомбинантты гуманизацияланған моноклональді антидене болып табылады.
ОНМ және ОНМСА бар пациенттерде жұлын сұйықтығы мен қан сарысуындағы ИЛ-6 деңгейлері аурудың белсенді фазасы кезінде жоғарылайды. ИЛ-6 функциялары ОНМ және ОНМСА патогенезіне қатысады, олардың қатарына AQP4-ке (аквапорин-4, негізінен ОЖЖ-да астроциттермен экспрессиялайтын су арналары тектес ақуыз) патологиялық аутоантиденелер өндірілуі, 17 типті Т-хелперлердің белсенділенуі мен дифференциациясы, реттегіш Т-лимфоциттердің тежелуі және гематоэнцефалдық бөгеттің өткізгіштігінің өзгерістері жатады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Сатрализумабтың клиникалық зерттеулерінде ОНМ және ОНМСА кезінде C-реактивті ақуыздың (CРА), фибриногеннің және комплементтің (C3, C4 және CH50) деңгейі төмендегені байқалды.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Сатрализумабтың тиімділігі мен қауіпсіздігі екі базалық клиникалық III фазадағы зерттеуде (BN40898 және BN40900) ОНМСА бар пациенттерде бағаланды (AQP4-IgG ОНМ бойынша (Вингерчук критерийлері бойынша, 2006 ж.) серопозитивті немесе серонегативті немесе AQP4-IgG ОНМСА бойынша (Вингерчук критерийлері бойынша, 2007 ж.) серопозитивті ретінде диагностикаланған).
BN40898 зерттеуіне базистік ИСЕ алған, соңғы 2 жылда скринингтің алдында кем дегенде бір рет қайталанған (скринингтің алдындағы 12 айдың ішінде кем дегенде бір рет қайталанған) ОНМСА бар және мүгедектену дәрежесін бағалаудың кеңейтілген шкаласы бойынша (EDSS, Expanded Disability Status Scale) 0-ден 6.5-ке дейінгі көрсеткішпен 12-74 жастағы ересектер мен жасөспірімдер қатыстырылды; BN40900 зерттеуіне ИСЕ алмаған, скринингтің алдындағы соңғы 12 айдың ішінде кем дегенде 1 қайталануы немесе алғашқы шабуылы бар және EDSS көрсеткіші 0-ден 6.5-ке дейінгі 18-74 жастағы ересек пациенттер қатысты.
Екі зерттеуге де AQP4-IgG бойынша серонегативті ОНМ бар шамамен 30% пациент қамтылды.
Тиімділікке екі зерттеуде де клиникалық соңғы нүктелерді (CEC, Clinical Endpoint Committee) бағалау бойынша тәуелсіз комиттеттің шешімімен алғашқы қайталануға дейінгі уақыт бойынша баға берілді, қайталану EDSS бойынша көрсеткіштердің алдын ала анықталған нашарлауы және симптомдар туралы хабарлағаннан кейін 7 күннің ішінде бағаланатын (танылған қайталану) функциялық жүйені бағалау критерийлері (FSS, Functional System Score) ретінде анықталды.
BN40898 зерттеуі (SA-307JG немесе SAkuraSky)
BN40898 зерттеуі - базистік ИСЕ біріктірілімінде (пероральді кортикостероид тәулігіне 15 мг дейін [преднизолон баламасы], азатиоприн тәулігіне 3 мг/кг дейін немесе микофенолат мофетилі тәулігіне 3000 мг дейін; жасөспірімдер азатиопринді пероральді кортикостероидпен біріктірілімде немесе микофенолат мофетилін пероральді кортикостероидпен біріктірілімде алды) сатрализумабтың тиімділігін бағалау мақсатындағы рандомизацияланған көп орталықты салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеу. Салыстырмалы жасырын режимдегі емдеу кезеңінде зерттеуге AQP4-IgG бойынша серопозитивті және серонегативті 83 пациент (76 ересек және 7 жасөспірім) кірді. Пациенттер 120 мг сатрализумабтың алғашқы 3 дозасын немесе сәйкес плацебоны іш немесе сан аймағына тері астына инъекция түрінде алғашқы 4 апта ішінде әрбір 2 апта сайын, содан соң әрбір 4 апта сайын алды.
Зерттеу дизайны және зерттелетін популяцияның бастапқы сипаттамалары 4-кестеде келтірілген.
4-кесте. Зерттеу дизайны және BN40898 зерттеуіндегі AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттердің бастапқы сипаттамалары
Зерттеудің атауы — BN40898 зерттеуі (AQP4-IgG бойынша серопозитивті: N=55; ITT*: N=83)
Зерттеу дизайны
Зерттеу популяциясы — ОНМ немесе ОНМСА бар, базистік ИСЕ қабылдап жүрген жасөспірімдер мен ересек пациенттер 12-74 жастағылар, скринингтің алдындағы соңғы 2 жылда ≥2 қайталану (скринингтің алдындағы 12 айдың ішінде кем дегенде бір рет қайталанған), EDSS бойынша көрсеткіші 0-ден 6.5 дейін
Тиімділігін бағалау үшін зерттеу ұзақтығы — Оқиғасы басқарылатын** (CEC растаған 26 қайталану) Кейінгі бақылау кезеңінің медианасы: сатрализумаб 139.4 апта, плацебо 40.2 апта (ITT популяцияда: сәйкесінше 115.1 апта және 42.5 апта)
Емдеу топтары, 1:1 арақатынасындағы рандомизацияда — А тобы: тері астына 120 мг сатрализумаб В тобы: плацебо
Бастапқы сипаттамалары AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттер — Сатрализумаб + ИСЕ (n=27) — Плацебо + ИСЕ (n=28)
Диагноз, n (%): ОНМ ОНМСА — 19 (70.4) 8 (29.6) — 14 (50.0) 14 (50.0)
Орташа жас, жылдар (стандартты ауытқу, SD) (мин. – макс.) — 44.4 (15.7) (13–73) — 43.4 (12.9) (14–65)
Ересектер (≥65 жас), n (%) — 3 (11.1) — 1 (3.6)
Жасөспірімдер (≥12-ден <18 жасқа дейін), n (%) — 1 (3.7) — 2 (7.1)
Жынысы бойынша бөлу, n (%) ерлер/n (%) әйелдер — 0 / 27 (100) — 0 / 28 (100)
Иммуносупрессивті ем (ИСЕ), n (%) Пероральді кортикостероидтар (ПКС) Азатиоприн (AZA) Микофенолат мофетилі (MMF) AZA + ПКС*** MMF + ПКС*** — 14 (51.9) 11 (40.7) 1 (3.7) 0 1 (3.7) — 13 (46.4) 11 (39.3) 3 (10.7) 0 1 (3.6)
* Тағайындалған емге сәйкес барлық рандомизацияланған пациенттер
** Өмірлік көрсетілімдер бойынша ем қабылдаған, қайталануы расталмаған пациенттерге қосымша ашық емдеу кезеңіне қатысуға рұқсат етілді, пациенттер тиімділіктің бастапқы талдауынан цензураланды
*** Біріктірілім жасөспірім пациенттер үшін рұқсат етіледі
BN40900 зерттеуі (SA-309JG немесе SAkuraStar)
BN40900 зерттеуі - - плацебомен салыстырғанда сатрализумабпен жүргізілетін монотерапия тиімділігін бағалау мақсатындағы рандомизацияланған көп орталықты салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын клиникалық зерттеу. Зерттеуге AQP4-IgG бойынша серопозитивті және серонегативті 95 ересек пациент кірді. Пациенттер 120 мг сатрализумабтың алғашқы 3 дозасын немесе плацебоны іш немесе сан аймағына тері астына инъекция түрінде алғашқы 4 апта ішінде әрбір 2 апта сайын, содан соң әрбір 4 апта сайын алды.
Зерттеу дизайны және зерттелетін популяцияның бастапқы сипаттамалары 5-кестеде келтірілген.
5-кесте. Зерттеу дизайны және BN40900 зерттеуіндегі AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттердің бастапқы сипаттамалары
Зерттеудің атауы — BN40900 зерттеуі (AQP4-IgG бойынша серопозитивті: N=64; ITT*: N=95)
Зерттеу дизайны
Зерттеу популяциясы — ОНМ немесе ОНМСА бар ересек пациенттер 18-74 жастағылар, скринингтің алдындағы соңғы 12 айдың ішінде ≥1 қайталану немесе алғашқы шабуыл, EDSS бойынша көрсеткіші 0-ден 6.5 дейін. Пациенттер ОНМСА қайталануын болдырмау үшін мұның алдында ем алған немесе бұрын емделмеген.
Тиімділігін бағалау үшін зерттеу ұзақтығы — Оқиғасы басқарылатын** (CEC растаған 44 қайталану жағдайлары, немесе зерттеуге қосылған соңғы пациенттің рандомизацияланған күнінен кейін 1.5 жыл, қайсысы ерте болатынына байланысты) Кейінгі бақылау кезеңінің медианасы: сатрализумаб 96.7 апта, плацебо 60.1 апта (ITT популяцияда: сәйкесінше 95.4 апта және 60.5 апта)
Емдеу топтары, 1:1 арақатынасындағы рандомизацияда — Монотерапия: А тобы: тері астына 120 мг сатрализумаб В тобы: плацебо
Бастапқы сипаттамалары AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттер — Сатрализумаб (n=41) — Плацебо (n=23)
Диагноз, n (%): ОНМ ОНМСА — 26 (63.4) 15 (36.6) — 15 (65.2) 8 (34.8)
Орташа жас, жылдар (стандартты ауытқу, SD) (мин. – макс.) — 46.0 (12.0) (22 – 70) — 40.1 (11.5) (20 – 56)
Ересектер (≥65 жас), n (%) — 1 (2.4) — 0
Жынысы бойынша бөлу, n (%) ерлер/n (%) әйелдер — 10 (24.4) / 31 (75.6) — 1 (4.3) / 22 (95.7)
* Тағайындалған емге сәйкес барлық рандомизацияланған пациенттер
Тиімділіктің бастапқы талдауы
AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде расталған қайталану дамуының салыстырмалы қаупі BN40898 зерттеуінде 79%-ға (Қауіптер қатынасы, ҚҚ [95% СА] 0.21 [0.06 – 0.75]), BN40900 зерттеуінде 74%-ға төмендеді (ҚҚ [95% СА] 0.26 [0.11 – 0.63]) (1 және 2 суреттерді қараңыз). BN40898 және BN40900 зерттеулерінен алынған деректерді біріктірген кезде AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде сатрализумабпен монотерапия режимінде немесе ИСЕ-мен біріктіріп емдеу қауіптің 75%-ға жалпы төмендеуіне әкелгені байқалды (ҚҚ [95% СА]; 0.25 [0.12-0.50]). 48 аптада сатрализумабты ИСЕ-мен біріктіріп немесе монотерапия режимінде қабылдаған AQP4-IgG бойынша серопозитивті 85.7% пациентте, плацебо тобындағы 58.7% пациентпен салыстырғанда расталған қайталану бұрынғысынша байқалған жоқ. 96 аптада сатрализумабты ИСЕ-мен біріктіріп немесе монотерапия режимінде қабылдаған AQP4-IgG бойынша серопозитивті 81.4% пациентте плацебо тобындағы 47.2% пациентпен салыстырғанда расталған қайталану бұрынғысынша тіркелген жоқ.
AQP4-IgG бойынша серонегативті пациенттерде тиімділігі елеусіз болды.
1-сурет: BN40898 зерттеуі – AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде салыстырмалы жасырын режимдегі емдеу кезеңінде бірінші расталған қайталануға дейінгі уақыт
2-сурет: BN40900 зерттеуі – AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде салыстырмалы жасырын режимдегі емдеу кезеңінде бірінші расталған қайталануға дейінгі уақыт
AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде сатрализумабпен емдеу BN40898 зерттеуінде расталған қайталанулардың жылдық орташа жиілігін (ҚОЖ) плацебомен салыстырғанда 88%-ға (жиіліктер қатынасы [ЖҚ]=0.122, 95% СА: 0.027-0.546; р=0.0039) және BN40900 зерттеуінде 90%-ға (ЖҚ=0.096, 95% СА: 0.020-0.473; р=0.0086) төмендетті.
Сатрализумабті қабылдаған, AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттерде плацебо қабылдаған пациенттермен салыстырғанда BN40898 зерттеуінде шұғыл емнің (мысалы, кортикостероидтар, венаішілік иммуноглобулиндер және/немесе аферез [плазмаферезді және плазмаалмасуды қоса]) қажеттілігі 61%-ға (мүмкіндіктер қатынасы [МҚ]=0.3930, 95% СА: 0.1343-1.1502; p=0.0883) және BN40900 зерттеуінде 74%-ға төмендеді (МҚ=0.2617, 95% СА: 0.0862-0.7943; p=0.0180).
Сатрализумабпен емдеу BN40898 зерттеуінде EDSS шкаласы бойынша алдыңғы бағалаумен салыстырғанда EDSS ≥2 тармаққа ұлғаюы ретінде анықталатын ауыр қайталану қаупінің плацебомен салыстырғанда 85%-ға (салыстырмалы жасырын режимде емдеу кезеңінде расталған ауыр қайталануға дейінгі уақыт; ҚҚ=0.15, 95% СА: 0.02-1.25; p=0.0441) және BN40900 зерттеуінде 79%-ға төмендеуіне әкелді (ҚҚ=0.21, 95% СА: 0.05-0.91; p=0.0231).
Екінші соңғы нүктелер
BN40898 және BN40900 зерттеулерінде 24-аптаға қарай ауырудың немесе шаршағыштықтың бастапқы деңгеймен салыстырғанда өзгеруіне қол жеткізілген жоқ.
Ашық кеңейтілген зерттеу
Ашық кеңейтілген зерттеу кезеңін қоса алғанда, неғұрлым ұзақ мерзімді деректерді талдау (шұғыл ем қолданылған қайталану жағдайларының негізінде) қосымша емде немесе монотерапияда сатрализумаб алған AQP4-IgG бойынша серопозитивті пациенттердің тиісінше 58%-да және 73%-да 120 апталық емдеуден кейін қайталану жағдайлары бұрынғысынша байқалмағанын көрсетті.
Иммуногенділік
III фазадағы BN40898 зерттеуінде (ИСЕ-мен біріктірілімде) және III фазадағы BN40900 зерттеуінде (монотерапия) препаратқа антиденелер (ПАт) салыстырмалы жасырын режимдегі емдеу кезеңінде сатрализумаб алған пациенттердің тиісінше 41%-да және 71%-да анықталды. ПАт сатрализумабтың байланысуын бейтараптандыру қабілеті белгісіз. Препараттың экспозициясы ПАт бар пациенттерде төмен болды, алайда ПАт қауіпсіздікке әсері және таргеттік байланысуды көрсететін тиімділікке және фармакодинамикалық маркерлерге айқын әсері анықталған жоқ.
Сатрализумабпен емдеу осы зерттеулерде ПАт әртүрлі көрсеткіштеріне қарамастан, III фазадағы зерттеулерде пациенттерде расталған қайталанудың даму қаупінің ұқсас төмендеуіне алып келді.
Балалар
BN40898 зерттеуінде салыстырмалы жасырын режимде емдеу кезеңіне 7 жасөспірім пациент қатысты. Пациенттердің орташа жасы 15.4 жыл, дене салмағының медианасы – 79.6 кг болды. Пациенттердің көпшілігі әйел жынысты болды (n=6). Төрт пациент еуропалық нәсілді, 2 – афроамерикалық және 1 – азиялық нәсілді болды. Үш (42.9%) жасөспірім пациент скрининг жасау сәтінде AQP4-IgG бойынша серопозитивті болды (екеуі плацебо тобында және біреуі сатрализумаб тобында). Салыстырмалы жасырын режимде емдеу кезеңіне плацебо тобындағы 3 жасөспірімнің 1-де және сатрализумаб тобындағы 4 жасөспірімнің 1-де расталған қайталану өтті. Іріктеме көлемі шағын болғандықтан, «бірінші расталған қайталануға дейінгі уақыт» бастапқы соңғы нүктесі үшін қауіптер қатынасы бұл қосалқы топта есептелген жоқ. Екі жасөспірім ашық режимде емдеу кезеңінде зерттеуге қосылды.