ATХ коды C03DA04
Әсер ету механизмі
Эплеренон глюкокортикоидты, прогестеронды және андрогендік рецепторлармен салыстырғанда адамда минералокортикоидты рецепторларға қатысты салыстырмалы таңдаулылыққа ие, олардың альдостеронмен - артериялық қысымды реттеуге және жүрек-қантамыр ауруларының патогенезіне қатысатын, ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесі (РААЖ) басты гормонымен байланысын бөгейді.
Фармакодинамикалық әсерлері
Эплеренон қан плазмасындағы ренин мен қан сарысуындағы альдостерон деңгейінің тұрақты жоғарылауын тудырады. Кейіннен ренин секрециясы кері байланыс механизмі бойынша альдостеронмен басылады. Бұл жағдайда ренин белсенділігінің немесе айналымдағы альдостерон деңгейінің жоғарылауы эплеренон әсеріне әсер етпейді.
Созылмалы жүрек жеткіліксіздігінің әртүрлі дозалау режимдерімен емді зерттеуде (NYHA II-IV жіктеуі) стандартты емге эплеренонды қосу альдостерон деңгейінің дозаға тәуелді жоғарылауына әкелді. Сол сияқты, EPHESUS кардиоренальді байланысын зерттеуде эплеренон емі альдостерон деңгейінің айтарлықтай жоғарылауына әкелді. Бұл нәтижелер осы популяциялардағы минералкортикоидты рецепторлардың бөгеу фактісін растайды.
Эплеренон инфаркттан кейінгі жүрек жеткіліксіздігі (EPHESUS) бар пациенттердің тиімділігі мен өміршеңдік жиілігін зерттеуде зерттелді. EPHESUS жүрек жеткіліксіздігінің клиникалық белгілері және сол жақ қарыншалық дисфункциясы бар (сол жақ қарыншаның лықсыту фракциясын өлшеу негізінде) жедел миокард инфарктісін (МИ) бастан өткерген 6632 пациенттің қатысуымен 3 жылға созылған салыстырмалы жасырын, плацебо бақыланатын зерттеу ретінде жүргізілді. 3-14 күн ішінде (медиана 7 күн) бастан өткерген МИ кейін пациенттер тәулігіне бір рет 25 мг бастапқы дозада стандартты емге қосымша ретінде эплеренон немесе плацебо алды, содан кейін қандағы калий деңгейі 5,0 ммоль/л-ден төмен болған жағдайда, доза 4 апта бойы тәулігіне 50 мг нысаналы деңгейге дейін титрленді. Зерттеу барысында пациенттер ацетилсалицил қышқылын (92%), АӨФ тежегіштерін (90%), β блокаторларды (83%), нитраттарды (72%), ілмектік диуретиктерді (66%) немесе ГМГКоА-редуктаза тежегіштерін (60%) қамтитын стандартты ем қабылдады.
Барлық себептерден пациенттердің өлім-жітімі EPHESUS-ке бастапқы кіру нүктесі болды, ал кардиоваскулярлық патологиядан қайтыс болу немесе кардиоваскулярлық патологияға байланысты ауруханаға жатқызу біріктірілген кіру нүктесі болды; зерттеу барысында эплеренон қабылдаған пациенттердің 14,4%-ы және плацебо қабылдаған пациенттердің 16,7%-ы қайтыс болды (барлық себептерден); эплеренон қабылдаған пациенттердің 26,7%-ы және плацебо қабылдаған 30,0%-ы біріктірілген кіру нүктелеріне жауап берді - кардиоваскулярлық патологияға байланысты қайтыс болды немесе ауруханаға жатқызылды. Осылайша, EPHESUS барысында эплеренон плацебомен салыстырғанда әртүрлі себептерден болатын өлім қаупін 15% - ға төмендететіні көрсетілген (нормаланған мәндер аймағы 0,85; 95% сенімді аралық, 0,75-0,96; p=0,008), бұған негізінен жүрекқантамыр өлімін азайту арқылы қол жеткізілді. Эплеренон сонымен қатар жүрек-қантамыр өлімі немесе ауруханаға жатқызу қаупін 13%-ға төмендетті (нормаланған мәндер аймағы 0,87; 95% сенімді аралық, 0,79-0,95; p=0,002). Жалпы өлім мен жүрек-қантамыр өлімі/ауруханаға жатқызу қаупінің абсолютті төмендеуі 2,3% және сәйкесінше 3,3% құрады. Клиникалық тиімділік негізінен 75 жастан кіші пациенттер тобында эплеренонмен жүргізілетін ем кезінде көрсетілді. Эплеренонмен жүргізілген емнің 75 жастан асқан пациенттер үшін пайдасы айқын емес болып қалады. NYHA бойынша функционалдық класты клиникалық расталған жақсаруы немесе тұрақтануы эплеренонмен емделген пациенттер тобында плацебомен салыстырғанда статистикалық тұрғыдан жоғары болды. Гиперкалиемия плацебо тобындағы 2,0%-бен (p <0,001) салыстырғанда эплеренон тобындағы 3,4% жағдайда тіркелген. Гипокалиемия плацебо тобындағы 1,5%-бен (p <0,001) салыстырғанда эплеренон тобындағы 0,5% жағдайда тіркелген.
ЭКГ арқылы 147 дені сау зерттелетіндерге жүргізілген эплеренонның фармакокинетикалық зерттеулері кезінде эплеренонның жүректің жиырылу жиілігіне, QRS, PR немесе QT аралығының ұзақтығына әсері тіркелген жоқ.
EMPHASIS-HF зерттеуінде (эплеренонның орташа жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде ауруханаға жатқызу жиілігіне және өміршеңдігіне әсері) эплеренонның әсері стандартты еммен бірге жүректің систолалық дисфункциясы және орташа жеткіліксіздік симптомдары (NYHA II функционалды класы) бар пациенттерде зерттелді.
Пациенттер 55 жасқа толған болса, QRS >130 мсек аралығының тіркелген ұзақтығына қосымша ретінде сол жақ қарыншаның лықсу фракциясы (LVEF) ≤30% немесе LVEF ≤35% болса, сондай-ақ алдыңғы 6 ай ішінде жүрек-қантамыр патологиясына байланысты ауруханаға жатқызылса немесе В типті плазмалық натриуретикалық пептидтің деңгейі 250 пг/мл-ден жоғары немесе плазмалық N-терминал В типті про-натриуретикалық пептидтің деңгейі ерлерде 500 пг/мл-ден жоғары болса, зерттеуге қосылған. Эплеренон тәулігіне 25 мг бастапқы дозада тағайындалды және егер сарысудағы калий деңгейі 5,0 ммоль/л аспаса, 4 апта ішінде тәулігіне 50 мг-ға дейін титрленді. Егер шумақтық сүзілу жылдамдығы 30-49 мл/мин/1,73 м 2 болса, эплеренон күн сайын 25 мг дозада тағайындалды, ал дозасы тәулігіне бір рет 25 мг-ға дейін көтерілді.
Жалпы алғанда, базалық диуретиктермен (85%), АӨФ тежегіштерімен (78%), ангиотензин II рецепторларының блокаторларымен (19%), бета-блокаторлармен (87%), тромбозға қарсы препараттармен (88%), липид деңгейін төмендететін препараттармен (63%) және жүрек гликозидтерімен (27%) жүргізілетін емнен басқа эплеренонмен немесе плацебомен ем алған 2737 пациент рандомизацияланған (салыстырмалы жасырын әдісі). Лықсыту фракциясының орташа мәні (LVEF) ~26%, ал QRS аралығының орташа ұзындығы ~122 мсек болды. Пациенттердің көпшілігі (83,4%) рандомизацияға дейінгі алдыңғы 6 айда жүрек-қантамыр патологиясын емдеу үшін бұрын ауруханаға жатқызылған, олардың шамамен 50% – ы жүрек жеткіліксіздігі нәтижесінде болған. Пациенттердің шамамен 20%-ы синхронды кардиоверсивті емнен өтті немесе имплантацияланған ырғақ жүргізушілері болды.
Бастапқы кіру нүктесіне (жүрек-қантамыр патологиясынан қайтыс болу немесе жүрек жеткіліксіздігінен ауруханаға жатқызу) эплеренон тобындағы 249 пациент (18,3%) және плацебо тобындағы 356 пациент (25,9%) жетті (нормаланған мәндер аймағы 0,63, 95% сенімді аралық, 0,54-0,74; p<0,001). Эплеренонның пациенттердің нәтижелеріне әсері барлық қосалқы топтарда біркелкі болды.
Екінші кіру нүктесі (қандай да бір себептермен болған өлім) эплеренон тобындағы 171 пациентте (12,5%) және плацебо тобындағы 213 пациентте (15,5%) тіркелді (нормаланған мәндер аймағы 0,76; 95% сенімді аралық, 0,620,93; p=0,008). Эплеренон тобындағы 147 (10,8%) және плацебо тобындағы 185 (13,5%) пациент жүрек-қантамыр патологиясынан қайтыс болды (нормаланған мәндер аймағы 0,76; 95% сенімді аралық, 0,61-0,94; p=0,01).
Зерттеу барысында гиперкалиемия (қан сарысуындағы калий деңгейі >5,5 ммоль/л) эплеренон тобындағы 158 пациентте (11,8%) және плацебо тобындағы 96 пациентте (7,2%) (p <0,001) тіркелді. Қан сарысуындағы калий деңгейі < 4,0 ммоль/л ретінде анықталған гипокалиемия эплеренон тобында плацебо тобымен салыстырғанда статистикалық тұрғыдан төмен болды (эплеренон үшін 38,9%, плацебо үшін 48,4%, p<0,0001).
Балалар
Эплеренон жүрек жеткіліксіздігі бар балаларда зерттелмеген.
Гипертензияны емдеудің 10 апталық педиатриялық зерттеуінде (пациенттердің жасы 4-тен 17 жасқа дейін, N=304) эплеренон ересектерге ұқсас әсер ететін дозада (тәулігіне 25 мг-ден 100 мг-ға дейін) қысымды тиімсіз төмендетті. Бұл зерттеуде, сондай-ақ балалар мен жасөспірімдердегі эплеренон қауіпсіздігінің 1 жылдық зерттеуінде қауіпсіздік бейіні ересектердегі қауіпсіздік бейініне сәйкес келді. Эплеренон 4 жасқа дейінгі балаларды емдеуде гипертензияға қарсы агент ретінде зерттелмеген, өйткені егде жастағы балаларда жүргізілген зерттеу препараттың тиімсіздігін көрсетті (4.2 бөлімін қараңыз).
Эплеренонның (ұзақ мерзімді) балалар мен жасөспірімдердегі гормоналды статусқа әсері зерттелмеген.