Әсер ету механизмі
Ішке қабылдауға арналған Эторикоксиб дозалардың клиникалық ауқымы шегінде қолданғанда ЦОГ-2 селективті тежегіші болып табылады.
Клиникалық фармакологиялық зерттеулерде эторикоксиб тәулігіне 150 мг дейінгі дозаларда қолданғанда ЦОГ-1 тежегішінсіз дозаға тәуелді ЦОГ-2 тежеді. Эторикоксиб асқазан простагландиндерінің синтезін тежемейді және тромбоциттер функциясына әсер етпейді.
Циклооксигеназа простагландиндердің түзілуіне жауап береді. ЦОГ-1 және ЦОГ-2 екі изоформасы анықталды. ЦОГ-2 қабынуға ізашар түрлі медиаторлардың әсерінен индукцияланатын изофермент болып табылады және ауырудың, қабынудың және қызбаның простаноидты медиаторларының синтезіне жауап беретін негізгі фермент ретінде қарастырылады. ЦОГ-2 сонымен қатар овуляция, имплантация және артериялық түтікшенің жабылуы, бүйрек және орталық жүйке жүйесін реттеу процестеріне қатысады (қызба индукциясы, ауырсыну сезімі, когнитивтік функция); сонымен қатар ойық жараларды емдеуге қатыса алады. ЦОГ-2 адамның асқазан жарасының айналасындағы тіндерде анықталды, бірақ ойық жараны емдеудің маңызы анықталған жоқ.
Клиникалық тиімділігі және қауіпсіздігі
Тиімділігі
Остеоартроз (ОА) бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне бір рет 60 мг дозада ауыру көрсеткіші бойынша және пациенттің жалпы жағдайының көрсеткіші бойынша айтарлықтай жақсаруды қамтамасыз етеді. Бұл оң әсерлер емнің екінші күні байқалды және 52 аптаға дейін сақталды. Эторикоксибті тәулігіне бір рет 30 мг қолдана отырып, жүргізілген зерттеулер 12 апталық емдеу кезеңі ішінде (жоғарыда келтірілген зерттеулерге ұқсас бағалау параметрлерін пайдалана отырып) плацебодан асатын тиімділікті көрсетті. Оңтайлы дозасын анықтау мақсатында жүргізілген зерттеуде, эторикоксиб 60 мг дозада қолданылғанда 6 апта емдеуден кейінгі бастапқы ақырғы үш нүктенің барлығы үшін 30 мг дозасындағыға қарағанда нақты айқынырақ жақсаруды көрсетті. 30 мг доза қолдың остеоартрозында зерттелмеген.
Ревматоидты артриті (РА) бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне бір рет 60 мг және 90 мг дозада ауыру, қабыну және қозғалғыштық көрсеткіштері бойынша едәуір жақсаруды қамтамасыз етті. 60 мг және 90 мг дозаны бағалайтын зерттеулерде, осындай оң әсерлер 12 апталық емдеу кезеңінде сақталды. 90 мг дозамен салыстырғанда 60 мг дозаны бағалайтын зерттеуде эторикоксиб тәулігіне бір рет 60 мг және тәулігіне бір рет 90 мг плацебоға қарағанда тиімдірек болды. 90 мг доза орташа жақсаруы -2,71 мм (95% СА: -4,98 мм, -0,45 мм) пациенттегі ауыру көрсеткішінің жалпы бағалауына сәйкес (0-100 мм көрнекі аналогтық шкала) 60 мг дозадан асып түсті.
Жедел подагралық артрит ұстамаларын өткерген пациенттерде сегіз күндік емдеу кезеңі ішінде тәулігіне бір рет 120 мг дозадағы буындардағы орташа және қатты ауыру мен қабынудың жеңілдеуін көрсетті. Тиімділігі индометациннің тәулігіне үш рет 50 мг дозада қолданылғандағы тиімділігімен салыстырылды. Ауырсынуды жеңілдету емдеу басталғаннан кейін төрт сағаттан кейін байқалды.
Шорбуынданатын спондилиті бар пациенттерде эторикоксиб тәулігіне бір рет 90 мг дозада қолданылғанда арқаның ауыруының, қабынудың, сіресудің айқын азаюын, сондай-ақ, функциялардың жақсаруын қамтамасыз етті. Эторикоксибтің клиникалық артықшылығы ем басталғаннан кейінгі емнің екінші күні байқалды және 52 апталық емдеу кезеңінде сақталды. 90 мг дозамен салыстырғанда 60 мг дозаны бағалайтын екінші зерттеуде эторикоксиб күн сайын 60 мг және күн сайын 90 мг напроксенмен салыстырғанда тәулігіне 1000 мг ұқсас тиімділікті көрсетті. 6 апта бойы тәулігіне 60 мг қабылдаған емге жауап жеткіліксіз пациенттер арасында дозаны тәулігіне 90 мг дейін арттыру еммен салыстырғанда арқадағы ауыру қарқындылығының көрсеткіші бойынша (0-100 мм визуалды-ұқсас шкала) жақсарғанын көрсетті, тәулігіне 60 мг дозаны қабылдауды орташа жақсаруымен -2,70 мм (95% СА: -4,88 мм, -0,52 мм) жалғастырды.
Стоматологиялық операциядан кейінгі ауырсынуды бағалайтын клиникалық зерттеуде эторикоксиб тәулігіне бір рет ұзақтығы үш күнге дейін 90 мг дозада қабылданды. Зерттеудің басында орташа ауыруы бар пациенттердің кіші тобында эторикоксиб 90 мг дозада 600 мг (16,39-мен салыстырғанда 16,11; р = 0,722) және парацетамол/кодеин 600 мг/60 мг (11,00; p <0,001) дозада ибупрофен әсерімен ұқсас анальгетикалық әсер көрсетті және парацетамол/кодеин 600 мг/60 мг және плацебо (6,84; P <0,001) алғашқы 6 сағат ішінде (TOPAR6) ауырсынуды жалпы жеңілдету көрсеткіші бойынша өлшенді. Қабылдаудан кейінгі алғашқы 24 сағат ішінде шұғыл ем препараттарын қолдану туралы хабарлаған пациенттердің үлесі эторикоксиб үшін 90 мг 40,8%-ды, ибупрофен үшін 600 мг әрбір 6 сағат сайын 25,5%-ды және парацетамол/кодеин үшін 600 мг/60 мг әрбір 6 сағат сайын плацебо үшін 76,2%-бен салыстырғанда 46,7%-ды құрады. Бұл зерттеуде 90 мг эторикоксиб әсерінің басталуының орташа мәні (сезілетін ауыруды басу) дозаны қабылдағаннан кейін 28 минуттан соң байқалды.
Қауіпсіздік
Артрит терапиясындағы эторикоксиб пен диклофенакты зерттеудің халықаралық бағдарламасы (MEDAL)
MEDAL бағдарламасы белсенді салыстыру препаратымен, MEDAL, EDGE II және EDGE зерттеулерімен үш рандомизацияланған салыстырмалы жасырын бақыланатын зерттеулердің бірлескен мәліметтері бойынша жүрек-қантамыр ауруларының нәтижелерін зерттеудің перспективалық бағдарламасы (CV) болды. MEDAL зерттеуі, ұзақтығы ақырғы нүктелердің (ЖҚ оқиғалар) негізінде анықталған, эторикоксибті 60 (ОА) немесе 90 мг дозада (ОА және РА) немесе диклофенакты күніне 150 мг дозада, орташа алғанда 20,3 ай бойына (ең көбі 42,3 ай, медианасы 21,3 ай) қабылдаған ОА бар 17 804 пациентті және РА бар 5700 пациентті қамтыған зерттеу болды. Бұл зерттеуде қандай да бір жағымсыз әсерлер аясында тек елеулі жағымсыз әсерлер мен өтпелі жағдайлар тіркелді. EDGE және EDGE II зерттеулері диклофенакпен салыстырғанда эторикоксибтің асқазан-ішек төзімділігін салыстырды.
EDGE зерттеуі эторикоксиб дозасын тәулігіне 90 мг (ОА үшін ұсынылған дозадан 1,5 есе көп) немесе диклофенакты тәулігіне 150 мг дозада орташа кезең ішінде 9,1 айда (ең көбі 16,6 ай, орташа 11,4 ай) қабылдаған ОА бар 7 111 пациентті қамтыды. EDGE II зерттеуі күн сайын 4086 мг эторикоксибті немесе 150 мг диклофенакты 19,2 айдың орташа кезеңінде (ең көбі 33,1 ай, орта есеппен 24 ай) қабылдаған РА бар 90 пациентті қамтыды.
Біріктірілген MEDAL бағдарламасында ОА немесе РА қамтылған 34 701 пациент 17,9 ай бойы емделді (ең көбі 42,3 ай, орташа 16,3 ай), шамамен 12 800 пациент 24 айдан астам уақыт емделді. MEDAL бағдарламаға енгізілген пациенттерде бастапқы деңгейде жүрек-қантамыр және асқазан-ішек қауіп факторларының кең спектрі болған. Зерттеуге қабылданғанға дейін 6 ай бұрын жақында миокард инфарктісі, коронарлық артерияны шунттау немесе тері арқылы коронарлық араласым болған пациенттер алынып тасталды. Зерттеулерде гастропротекторлық препараттарды және аспириннің төмен дозаларын қолдануға рұқсат етілді.
Жалпы қауіпсіздік
Эторикоксиб пен диклофенак арасында жүрек-қантамыр тромбоздық оқиғаларының жиілігінде айтарлықтай айырмашылық болған жоқ. Кардиоренальді жағымсыз құбылыстар диклофенакты қолданғандағыға қарағанда, эторикоксибті қолданғанда анағұрлым жиі байқалды; бұл әсері дозасына тәуелді болды (жекелеген нәтижелер төменде келтірілген). Асқазан-ішек жолы мен бауыр тарапынан жағымсыз әсерлер эторикоксибке қарағанда диклофенакпен едәуір жиі байқалды. EDGE және EDGE II-де жағымсыз әсерлердің және ауыр деп саналатын немесе MEDAL зерттеуіне қатысуды тоқтатуға әкелетін реакциялардың біліну жиілігі
диклофенак алатын топқа қарағанда эторикоксиб қабылдаған пациенттер тобында жоғары болды.
Жүрек-қантамыр жүйесі тарапынан жағымсыз әсерлердің пайда болу жиілігі бойынша нәтижелер
Расталған тромбоздық жүрек-қантамыр күрделі жағымсыз рекцияларының жиілігі (жүрек тарапынан көріністерді, цереброваскулярлық оқиғаларды және шеткері тамырлар тарапынан болатын) эторикоксиб пен диклофенак арасында салыстырмалы болды және деректер төмендегі кестеде жинақталған. Жүрек-қантамыр ауруларының бастапқы қауіп факторы бар пациенттердің санаттарын қоса, барлық талданған кіші топтарда эторикоксиб пен диклофенак арасында тромбоздық оқиғалардың жиілігі бойынша статистикалық елеулі айырмашылықтар болған жоқ. Жеке қарастырғанда эторикоксибты (60 мг немесе 90 мг дозада қолданғанда) расталған тромбоздық жүрек-қантамырлық күрделі жағымсыз құбылыстардың салыстырмалы қауіптері 150 мг диклофенакпен салыстырғанда ұқсас болды.
2 кесте. Расталған тромбоздық жүрек-қантамыр оқиғаларының көрсеткіштері (біріккен MEDAL бағдарламасы)
Эторикоксиб (N=16819) 25836 пациент-жыл — Диклофенак (N=16483) 24766 пациент-жыл — Емдеу топтары арасындағы салыстыру
Жиілік† (95% СА) — Жиілік† (95% СА) — Салыстырмалы қауіп (95% СА)
Расталған елеулі тромбоздық жүрек-қантамырлары оқиғалары
PP — 1,24 (1,11, 1,38) — 1,30 (1,17, 1,45) — 0,95 (0,81, 1,11)
ITT — 1,25 (1,14, 1,36) — 1,19 (1,08, 1,30) — 1,05 (0,93, 1,19)
Жүрек тарапынан расталған жағымсыз әсерлер
PP — 0,71 (0,61, 0,82) — 0,78 (0,68, 0,90) — 0,90 (0,74, 1,10)
ITT — 0,69 (0,61, 0,78) — 0,70 (0,62, 0,79) — 0,99 (0,84, 1,17)
Расталған цереброваскулярлық құбылыстар
PP — 0,34 (0,28, 0,42) — 0,32 (0,25, 0,40) — 1,08 (0,80, 1,46)
ITT — 0,33 (0,28, 0,39) — 0,29 (0,24, 0,35) — 1,12 (0,87, 1,44)
Шеткері тамырлар тарапынан расталған көріністер
PP — 0,20 (0,15, 0,27) — 0,22 (0,17, 0,29) — 0,92 (0,63, 1,35)
ITT — 0,24 (0,20, 0,30) — 0,23 (0,18, 0,28) — 1,08 (0,81, 1,44)
† 100 пациентке арналған оқиғалар; СА= сенімді аралық
N = хаттама бойынша популяцияға енгізілген пациенттердің жалпы саны
PP-Per-protocol (хаттамаға сәйкес): зерттелетін препаратты қолдану аясында немесе тоқтатылғаннан кейін 14 күн ішінде байқалған барлық оқиғалар (мыналарды қоспағанда: өзінің зерттелетін препаратының <75% қабылдаған немесе ҚҚСП-ны >10% уақыт ішінде зерттеусіз қабылдаған пациенттер).
ITT-Intent-to-treat (тағайындалған емге байланысты): зерттеудің соңына дейін расталған барлық жағымсыз әсерлер (зерттелетін препаратты қабылдауды тоқтатқаннан кейін зерттеумен бекітілмеген араласымдарға ықтимал ұшыраған пациенттерді қоса алғанда). Рандомизацияланған пациенттердің жалпы саны, эторикоксиб үшін n = 17412 және диклофенак үшін 17289.
Жүрек-қантамыр аурулары нәтижесінде болатын өлім-жітім, сондай-ақ жалпы өлім-жітім эторикоксиб және диклофенакпен емдеу топтарында бірдей болды.
Кардиоренальді құбылыстары
MEDAL зерттеуіне енгізілген пациенттердің шамамен 50%-ында зерттеудің басында гипертониялық ауру болған. Зерттеуде гипертониямен байланысты жағымсыз құбылыстардың білінуі салдарынан емді тоқтату жиілігі диклофенак қабылдайтын пациенттер тобына қарағанда эторикоксиб қабылдайтын пациенттер тобы үшін статистикалық тұрғыдан едәуір жоғары болды. Іркілісті жүрек жеткіліксіздігімен байланысты жағымсыз әсерлердің туындау жиілігі (емді тоқтату және күрделі жағымсыз реакциялар) эторикоксиб 60 мг немесе диклофенак 150 мг алатын топтар үшін бірдей болды, бірақ 150 мг диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб 90 мг қолданғанда едәуір жоғары болды (MEDAL зерттеуіндегі ОА пациенттер тобы арасында 150 мг диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб үшін статистикалық маңызды айырмашылық). Іркілісті жүрек жеткіліксіздігімен байланысты расталған жағымсыз әсерлердің жиілігі (елеулі сипатқа ие және ауруханаға жатқызуға немесе шұғыл көмек бөлімшесіне баруға әкеп соқтырған әсерлер) эторикоксибті қолданғанда 150 мг дозадағы диклофенакқа қарағанда сәл жоғары болды және бұл әсер дозаға тәуелді болды. Ісінумен байланысты жағымсыз құбылыстарға байланысты емдеуді тоқтату жиілігі диклофенак үшін 150 мг қарағанда эторикоксиб үшін жоғары болды және бұл әсер дозаға тәуелді болды (эторикоксиб үшін 90 мг, бірақ эторикоксиб үшін 60 мг емес статистикалық маңызды).
EDGE және EDGE II зерттеулерінің кардиологиялық нәтижелері MEDAL зерттеуі үшін сипатталған нәтижелерге сәйкес келді.
Эторикоксибке арналған MEDAL бағдарламасының (60 мг немесе 90 мг) жекелеген зерттеулерінде емдеудің кез келген тобында емдеуді тоқтатудың абсолюттік жиілігі гипертония себебінен 2,6%-ға дейін, ісіну себебінен 1,9%-ға дейін және іркілісті жүрек жеткіліксіздігінің себебінен 1,1%-ға дейін. Эторикоксибті дозада қабылдаған пациенттерде 90 мг, зерттеуден шығып қалу жиілігі 60 мг дозадағы эторикоксибті қабылдаған пациенттердегіге қарағанда жоғары болды.
MEDAL бағдарламасында асқазан-ішек жолы ағзалары тарапынан жағымдылығын бағалаудың нәтижелері
АІЖ тарапынан жағымсыз әсерлердің білінуі себебінен кез келген клиникалық зерттеулерде (мысалы, диспепсия, іштің ауыруы, ойық жара) емдеуді тоқтатудың едәуір төмен жиілігі MEDAL бағдарламасының үш компонентті зерттеулерінің әрқайсысы шеңберінде диклофенакпен салыстырғанда эторикоксибті қолданғанда байқалды. Зерттеудің барлық кезеңі ішінде АІЖ тарапынан жүз пациентке жағымсыз клиникалық көріністердің салдарынан емдеуді тоқтату жиілігі мынадай болды: эторикоксиб үшін 3,23 және MEDAL зерттеуінде диклофенак үшін 4,96; EDGE зерттеуінде эторикоксиб үшін 9,12 және диклофенак үшін 12,28; EDGE II зерттеуінде эторикоксиб үшін 3,71 және диклофенак үшін 4,81.
Асқазан-ішек жолы тарапынан емдеуге төзімділік көрсеткіші бойынша «MEDAL» бағдарламасының нәтижелері
Асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігі тарапынан жиі кездесетін жағымсыз реакциялар тесілу, ойық жара және қан кету ретінде анықталды. Асқынған деп саналатын асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлігіндегі осындай құбылыстардың қосалқы жиынтығына тесілу, обструкция және асқынған қан кету кірді; асқынбаған деп саналатын асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігінің тарапынан құбылыстардың қосалқы жиынтығы асқынбаған қан кетулер мен асқынбаған ойық жараларды қамтиды. Эторикоксибті қолданғанда диклофенакпен еммен салыстырғанда АІЖ - нің жоғарғы бөлімдері тарапынан жағымсыз құбылыстардың жалпы көріністерінің едәуір төмен жиілігі байқалды. Асқыну жиілігі бойынша эторикоксиб пен диклофенак арасында айтарлықтай айырмашылық болған жоқ. Асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлігінде қан кету жағдайларының жиынтығы үшін (жиынтықта асқынған және асқынбаған) эторикоксиб пен диклофенак арасында айтарлықтай айырмашылық болған жоқ. Диклофенакпен салыстырғанда эторикоксиб үшін асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлімі тарапынан жағымсыз әсерлердің көріну көрсеткіші бойынша артықшылығы аспиринді төмен дозаларда қабылдаған пациенттерде (пациенттердің шамамен 33%) статистикалық маңызды айырмашылық болған жоқ.
Асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөлігінде расталған асқынған және асқынбаған клиникалық көріністердің (тесілу, ойық жара және қан кету (PUB)) 100 пациентке көрсеткіштері эторикоксиб үшін 0,67 (95% СА 0,57, 0,77) және диклофенак үшін 0,97 (95% СА 0,85, 1,10) құрады, бұл 0,69 (95% СА 0,57, 0,83) салыстырмалы қауіп береді.
Сондай-ақ егде жастағы пациенттерде асқазан-ішек жолының жоғарғы бөлімі тарапынан расталған жағымсыз әсерлердің жиілігін бағалады және эторикоксиб пен диклофенак үшін 100 пациент-жылға тиісінше 2,78 [95% СА 2,14, 3,56] - мен салыстырғанда ≥ 75 жастағы (1,35 [95% СА 0,94, 1,87] пациенттерде едәуір төмендеу байқалды.
Асқазан-ішек жолының төменгі бөлігі тарапынан расталған клиникалық көріністердің жиілігінде (жіңішке немесе жуан ішектің тесілуі, обструкция немесе қан кету (POB)) эторикоксиб пен диклофенак арасында айқын айырмашылықтар болған жоқ.
«MEDAL» бағдарламасының нәтижелері - бауыр тарапынан жағымсыз реакциялардың біліну жиілігі
Эторикоксиб диклофенакқа қарағанда бауырмен байланысты жағымсыз реакцияларға байланысты қабылдауды тоқтатудың статистикалық маңызды төмен жиілігімен астасқан. Біріктірілген MEDAL бағдарламасында эторикоксиб қабылдаған пациенттердің 0,3%-ы және диклофенак қабылдаған пациенттердің 2,7%-ы бауыр тарапынан жағымсыз реакциялардың дамуына байланысты қабылдауды тоқтатты. Жүз пациент-жыл көрсеткіш эторикоксиб үшін 0,22 және диклофенак үшін 1,84 құрады (диклофенакпен салыстырғанда р мәні эторикоксиб үшін <0,001 құрады). Алайда MEDAL бағдарламасында бауыр тарапынан жағымсыз реакциялардың көпшілігі ауыр емес еді.
Тромбоздық оқиғалардың пайда болу жиілігі және жүрек-қантамыр жүйесі тарапынан қосымша деректер
Клиникалық зерттеулерде, MEDAL бағдарламасының зерттеулерін қоспағанда, шамамен 3100 пациент 12 апта немесе одан ұзақ уақыт бойы күн сайын ≥60 мг дозада эторикоксиб алды. Эторикоксиб ≥60 мг, плацебо немесе құрамында напроксен жоқ, ҚҚСП қабылдаған пациенттер арасында расталған күрделі тромбоздық жүрек-қантамыр оқиғаларының жиілігі бойынша елеулі айырмашылық болған жоқ. Алайда бұл оқиғалардың жиілігі эторикоксиб қабылдаған пациенттерде напроксенді тәулігіне екі рет 500 мг қабылдаған пациенттермен салыстырғанда жоғары болды. ЦОГ-1 тежейтін кейбір ҚҚСП мен ЦОГ-2 селективті тежегіштері арасындағы антитромбоцитарлық белсенділіктің айырмашылығы тромбоэмболиялық асқынулардың даму қаупі бар пациенттерде клиникалық мәнге ие болуы мүмкін. ЦОГ-2 селективті тежегіштері тромбоциттік тромбоксанға әсер етпей жүйелік (және, демек, эндотелийлі) простациклиннің түзілуін төмендетеді. Мұндай бақылаулардың клиникалық маңыздылығы анықталмаған.
Асқазан-ішек жолы тарапынан жағымсыз әсерлердің пайда болу жиілігі бойынша қосымша деректер
12 апталық салыстырмалы жасырын екі эндоскопиялық зерттеуде асқазан немесе он екі елі ішек ойық жарасының кумулятивтік жиілігі тәулігіне бір рет эторикоксиб 120 мг қабылдаған пациенттерде не напроксен 500 мг тәулігіне екі рет, не ибупрофен 800 мг тәулігіне үш рет қабылдаған пациенттерге қарағанда едәуір төмен болды. Эторикоксиб плацебоға қарағанда ойық жаралардың жоғары жиілігін көрсетті.
Егде жастағы пациенттерде бүйрек функциясын зерттеу
Параллель топтарда жүргізілген рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын плацебо-бақыланатын зерттеуде эторикоксибпен (90 мг), целекоксибпен (тәулігіне екі рет 200 мг), напроксенмен (тәулігіне екі рет 500 мг) және плацебомен 15 күндік емдеу курсының несеппен натрийдің экскрециялануына, артериялық қысымға және 60-тан 85 жасқа дейінгі, тәулігіне 200 мг баламалы натрий диетасындағы пациенттерде бүйрек функциясының басқа да параметрлеріне ықпалы бағаланды. Эторикоксиб, целекоксиб және напроксен емнің 2 аптасы ішінде натрийдің несеппен шығарылуына ұқсас әсер етті. Барлық салыстыру препараттары плацебомен салыстырғанда, систолалық қан қысымының жоғарылауын көрсетті; алайда эторикоксиб целекоксибпен және напроксенмен салыстырғанда 14-ші күні осы көрсеткіштің статистикалық маңызды артуымен байланысты болды (систолалық артериялық қысым үшін бастапқы деңгеймен салыстырғанда орташа өзгеріс: эторикоксиб 7,7 мм сн.бағ., целекоксиб 2,4 мм сн.бағ., напроксен 3,6 мм сн.бағ.).