ATХ коды C09DX04
Әсер ету механизмі
Сакубитрил/валсартан сакубитрил пропрепараттың белсенді метаболиті – LBQ657 арқылы неприлизинді (бейтарап эндопептидаза; NEP) бір мезгілде тежеу және 1-типтегі ангиотензин II рецепторларын (AT1) валсартанның бөгеуі арқылы неприлизиннің ангиотензиндік рецепторлары тежегішінің әсер ету механизмін көрсетеді. Сакубитрил/валсартанның жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттердегі жүрек-қантамыр жүйесіне қосымша оң әсер ету себебі былай түсіндіріледі, яғни LBQ657 неприлизиннің әсерімен ыдырайтын пептидтерді, атап айтқанда натрийуретикалық пептидтерді (НУП) белсенділендіреді, ал бұл кезде валсартан ангиотензин II жағымсыз әсерлерін тежейді. НУП гуанилциклазамен үйлескен жарғақшаға байланысты рецепторлардың белсенділенуі есебінен өз әсерін көрсетеді, бұл вазодилатация симптомдарын, натрийурездің және диурездің ұлғаюын, шумақтық сүзіліс пен бүйректегі қан ағымының жылдамдығы артуын, ренин мен альдостерон босап шығуының басылуын, симпатикалық белсенділіктің төмендеуін, сондай-ақ екіншілік мессенджердің, антигипертрофиялық және антифибротикалық әсерді тудыратын циклдік гуанозинмонофосфат (цГМФ) концентрациясының жоғарылауына әкеледі.
Валсартан AT1 рецепторларын таңдамалы түрде бөгей отырып, ангиотензин II-нің жүрек-қантамыр жүйесіне және бүйрекке жағымсыз әсерін басады, сондай-ақ альдостеронның ангиотензин II-ге тәуелді босап шығуын бөгейді. Бұл тамырлардың тарылуын, натрий мен судың бүйректе кідіруін, жасушалардың өсуінің белсенділенуі мен пролиферациясын, сондай-ақ кейіннен жүрек-қантамыр жүйесі қызметінің бұзылуын күшейтетін қайта құрылуын тудыратын ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесінің (РААЖ) тұрақты белсенділенуінің алдын алады.
Фармакодинамикалық әсерлері
Дені сау еріктілерде, сондай-ақ жүрек жеткіліксіздігі бар пациенттерде бір рет және көп рет қолданудан кейін сакубитрил/валсартанның фармакодинамикалық әсерлері бағаланды. Байқалған әсерлері әсер етуші заттар кешенінің бір мезгілде неприлизинді басып әрі РААЖ бөгейтін әсер ету механизміне сәйкес келді. Сол жақ қарыншаның лықсыту фракциясы (ЛФ) төмендеген пациенттердегі жеті күндік зерттеуде, валсартан бақылау ретінде қолданылып, сакубитрил мен валсартанды қолдану натрийурездің статистикалық мәні бар қысқа мерзімдік ұлғаюына, несептегі цГМФ концентрациясының артуына және қан плазмасындағы жүрекшелік натрийуретикалық пептид (MR-proANP) және ми натрийуретикалық пептиді ізашарының N-ұштық фрагментінің (NT-proBNP) концентрацияларының төмендеуіне (валсартанмен салыстырғанда) әкелді. Сол жақ қарыншаның ЛФ төмендеген пациенттердегі 21 күндік зерттеуде сакубитрил/ валсартанды қолдану жүрекшелік натрийуретикалық пептид (ANP) пен несептегі цГМФ концентрациясының және қан плазмасындағы цГМФ концентрациясының статистикалық мәні бар ұлғаюына, сондай-ақ NT-proBNP, альдостерон және эндотелин-1 плазмалық концентрациясының (бастапқы күймен салыстырғанда) төмендеуіне әкелді. Бұдан басқа, сакубитрил/валсартанды қолдану AT1-рецепторды бөгейді, рениннің белсенділігі мен қан плазмасындағы концентрациясының артуы осыны көрсетеді. PARADIGM-HF зерттеуі барысында сакубитрил мен валсартан кешені эналаприлге қарағанда қан плазмасында NT-proBNP концентрациясының айқынырақ төмендеуін және ми натрийуретикалық пептиді (BNP) мен несептегі цГМФ концентрацияларының біршама елеулі жоғарылауын туындатты. PANORAMA-HF зерттеуінде NT-proBNP төмендеуі бастапқы деңгеймен салыстырғанда сакубитрил/валсартан (40,2% және 49,8 %) және эналаприл (18,0% және 44,9 %) үшін 4-ші және 12-ші аптада байқалды. NT-proBNP деңгейлері бүкіл зерттеу барысында бастапқы деңгеймен салыстырғанда 52-ші аптада сакубитрил/валсартан үшін 65,1% және эналаприл үшін 61,6% төмендеуімен түсе берді. BNP сакубитрил/валсартан қабылдаған пациенттерде жүрек жеткіліксіздігінің қолайлы биомаркері емес, өйткені BNP неприлизин субстраты болып табылады (4.4 бөл. қараңыз). NTproBNP неприлизиннің субстраты емес, осылайша оны қолайлы биомаркер деп санауға болады.
Еркек жынысты дені сау еріктілерде QTc аралығын жан-жақты бақылаған зерттеуде Юперио препаратын 194 мг сакубитрил/206 мг валсартан және 583 мг сакубитрил/617 мг валсартан дозаларында бір рет қолдану жүрек реполяризациясына әсер еткен жоқ.
Неприлизин – мидың және жұлын сұйықтығының (ЖС) амилоид-β (Aβ) метаболизміне қатысатын бірнеше ферменттердің біреуі. Дені сау еріктілерде сакубитрил/валсартанды 194 мг сакубитрил/206 мг валсартан дозасында тәулігіне бір рет екі апта бойы қолдану аясында ЖС-дағы Aβ 1-38 концентрациясы плацебомен салыстырғанда ұлғайды; бұл ретте ЖС-дағы Aβ 1-40 және 1-42 еш өзгерген жоқ. Бұл фактінің клиникалық маңызы белгісіз (5.3 бөл. қараңыз).
Клиникалық тиімділік және қауіпсіздік
24 мг/26 мг, 49 мг/51 мг және 97 мг/103 мг дозалары кейбір дереккөздерде 50, 100 немесе 200 мг ретінде көрсетіледі.
PARADIGM-HF
PARADIGM-HF – 8442 пациент қатысқан 3 фазадағы мульти-ұлттық, рандомизацияланған, салыстырмалы жасырын негізгі зерттеу, оның барысында сакубитрил/валсартан және жүрек жеткіліксіздігінде қосымша тағайындалатын басқа препараттармен NYHA бойынша II-IV класты созылмалы жүрек жеткіліксіздігі бар және лықсыту фракциясы төмендеген (сол жақ қарыншаның лықсыту фракциясы [СҚЛФ] ≤40%, кейінірек ≤35% дейін түзетілген) ересек пациенттер қабылдайтын эналаприл салыстырылды. Бастапқы соңғы нүкте біріктірілген болды - жүрек-қантамыр патологиясы себебінен өлім немесе жүрек жеткіліксіздігіне байланысты ауруханаға жатқызу. САҚ <100 мм с.б. пациенттер және бүйрек функциясы ауыр дәрежеде бұзылған (еШСЖ <30 мл/мин/1.73 м2) және бауыр функциясы ауыр дәрежеде бұзылған пациенттер скринингтен шығарылды, салдарынан проспективті зерттеуден өтпеген.
Зерттеуге қосылғанға дейін пациенттер АӨФ тежегіштерін/АРБ (>99%), бета-блокаторларды (94%), минералокортикоид антагонистерін (58%) және диуретиктерді (82%) қамтитын стандарты емдеу әдістерімен ем алған. Орташа бақылау кезеңі 27 айды құрады, пациенттер 4,3 жасқа дейін ем алған.
Пациенттерден АӨФ тежегіштерімен немесе БРА ағымдағы емдеуді тоқтату талап етілді, содан кейін олар тізбекті, қарапайым жасырын енгізу кезеңіне қосылды және 10 мг-нан тәулігіне екі рет эналаприл алды, сосын сакубитрил/валсартанмен тәулігіне екі рет 200 мг-ге дейін арттырумен тәулігіне екі рет 100 мг-нан қарапайым жасырын ем алды (осы кезеңде емді тоқтатуға қатысты 4.8 бөлімді қараңыз). Кейін оларды екі жасырын зерттеу кезеңіне қатысу үшін рандомизациялады, оның барысында олар тәулігіне екі рет не 200 мг сакубитрил/валсартанды, не 10 мг эналаприл алды [сакубитрил/валсартан (n=4,209); эналаприл (n=4,233)].
Зерттелетін популяцияның орташа жасы – 64 жас, бұл ретте 19%-ы 75 жаста және одан үлкендер болды. Рандомизация сәтінде NYHA бойынша 70% пациентте II класс, 24% пациентте III класс, және 0,7%-да IV класс болды. СҚЛФ орташа деңгейі 29% құрады, 963 (11,4%) пациентте СҚЛФ бастапқы деңгейі >35% және ≤40% болды.
Сакубитрил/валсартан тобында 76% пациент зерттеудің соңына қарай тәулігіне екі рет 200 мг мақсатты дозада (орташа тәуліктік доза - 375 мг) қалды. Эналаприл тобында 75% пациент зерттеудің соңына қарай тәулігіне екі рет 10 мг мақсатты дозада (орташа тәуліктік доза - 18.9 мг) қалды.
Сакубитрил/валсартан эналаприлмен салыстырғанда жүрек-қантамыр патологиясы немесе жүрек жеткіліксіздігіне байланысты ауруханаға жатқызу себебі бойынша өліммен аяқталу қаупін статистикалық тұрғыдан сенімді төмендетті (зерттелетін препарат тобындағы 21,8% эналаприл тобындағы 26,5% қарсы). Жүрек-қантамыр патологиясы немесе жүрек жеткіліксіздігіне байланысты емдеуге жатқызу себебі бойынша өліммен аяқталу қаупінің абсолюттік төмендеуі 4,7% (жүрек-қантамыр патологиясы себебінен өліммен аяқталу қаупі үшін 3,1% және жүрек жеткіліксіздігіне байланысты алғашқы ауруханаға жатқызу үшін 2,8%) құрады. Эналаприлмен салыстырғанда қауіптің салыстырмалы төмендеуі 20% құрады (3-кестені қараңыз). Әсері препаратты қолданудың ерте кезеңдерінде байқалған және зерттеудің барлық кезеңінде сақталған (1 суретті қараңыз). Әсердің дамуына препараттың екі әсер етуші компоненті де ықпал етті. Жүрек-қантамыр патологиясы себебінен барлық өліммен аяқталудың 45%-ын құраған кенеттен өлім жағдайларының жиілігі сакубитрил/валсартан тобында эналаприл тобымен салыстырғанда 20%-ға төмендеді (қауіптер қатынасы (hazard ratio, HR) 0,80, p=0,0082). Жүрек-қантамыр патологиясы себебінен 26% өлім себебі болып табылған жүректің жиырылу функциясы жеткіліксіздігінің даму жиілігі сакубитрил/валсартан тобында эналаприл тобындағы осындай көрсеткішпен салыстырғанда 21%-ға төмендеді (HR 0,79, p=0,0338).
Бұл қауіптің төмендеуі мыналарды қамтитын келесі қосалқы топтарда тұрақты байқалды: жынысы, жасы, нәсілі, тұратын жері, NYHA бойынша класы (II/III), лықсыту фракциясы, бүйрек функциясы, анамнезінде диабеттің немесе гипертензияның болуы, жүрек жеткіліксіздігінің емі және жүрекше фибрилляциясы.
Сакубитрил/валсартан жалпы өлім жағдайының 2.8%-ға (сакубитрил/валсартан, 17%, эналаприл, 19.8%) айтарлықтай төмендеуімен бірге өміршеңдікті ұлғайтты. Эналаприлмен салыстырғанда салыстырмалы қауіптің төмендеуі 16% құрады (3-кестені қараңыз).
3-кесте. Алғашқы біріктірілген соңғы нүкте, оның компоненттері мен орташа бақылау ұзақтығы 27 ай бойы барлық себептердің өлім жағдайлары үшін емнің әсері
Сакубитрил/валсартан N=4187# n (%) — Эналаприл N=4212# n (%) — Қауіптер қатынасы (95% Cl) — Қауіптің салыстырмалы төмендеуі — p-мәні ***
Жүрек-қантамыр патологиясынан және жүрек жеткіліксіздігіне байланысты ауруханаға жатқызудан өлудің біріктірілген соңғы нүктесі* — 914(21.83) — 1117(26.52) — 0.80(0.73, 0.87) — 20% — 0.0000002
Бастапқы біріктірілген соңғы нүктенің жекелеген компоненттері
Жүрек-қантамыр патологиясынан өлім** — 558 (13.33) — 693 (16.45) — 0.80 (0.71, 0.89) — 20% — 0.00004
Жүрек жеткіліксіздігінен алғашқы ауруханаға жатқызу — 537 (12.83) — 658 (15.62) — 0.79 (0.71, 0.89) — 21% — 0.00004
Екіншілік соңғы нүктелер
Жалпы өлім жағдайы — 711(16.98) — 835(19.82) — 0.84 (0.76, 0.93) 0.0005 — 16% — 0.0005
* бастапқы соңғы нүкте жүрек-қантамыр патологиясынан өлудің және жүрек жеткіліксіздігінің себебі бойынша емдеуге жатқызудың алғашқы оқиғасының уақыты ретінде анықталды.
** «Жүрек-қантамыр патологиясынан болатын өлім» термині алдыңғы ауруханаға жатқызуға қарамастан деректер жиналатын күнге дейін өлген барлық пациенттерді қамтиды.
***бір жақты p-мәні
# Толық талдаулар пакеті
1-сурет. Каплан-Мейер (КМ) қисықтары бастапқы біріктірілген соңғы нүкте және жүрек-қантамыр патологиясынан өлу компоненті үшін
TITRATION
TITRATION – бұл бұрын АӨФ тежегіштерін немесе АРБ алмаған немесе АӨФ тежегіштерін немесе АРБ пациенттерді зерттеуге енгізер алдында әр түрлі дозаларда қабылдаған созылмалы жүрек жеткіліксіздігі (NYHA бойынша II—IV класс) және систолалық дисфункциясы (сол қарыншаның лықсыту фракциясы <35%) бар 538 пациентте қауіпсіздік пен жағымдылықты бағалау бойынша 12 апталық зерттеу. Пациенттер алдымен сакубитрил/валсартанды тәулігіне екі рет 50 мг алған, сосын доза тәулігіне екі рет 100 мг дейін ұлғайтылды, содан кейін мақсатты доза – тәулігіне екі рет 200 мг дейін 3 немесе 6 апталық режиммен алды.
Бұрын АӨФ тежегіштерін немесе АРБ алмаған немесе төмен дозалы (тәулігіне <10 мг эналаприлге баламалы) ем қабылдаған пациенттердің көбі сакубитрил/валсартанның 200 мг дозалық деңгейіне жетті және доза 3 аптамен (73.6%) салыстырғанда 6 апта (84.8%) бойы ұлғайған сәтке осы деңгейде қалды. Жалпы алғанда, 76% пациент емделудегі үзіліссіз немесе дозаны 12 апта ішінде төмендетусіз сакубитрила/валсартанның мақсатты дозасы – тәулігіне екі рет 200 мг-ге жетті және солай қалды.
Балалар
PANORAMA-HF
PANORAMA-HF сол жақ қарыншаның жүйелі систолалық дисфункциясынан (СҚЛФ ≤ 45% немесе жиырылу фракциясы ≤ 22,5%) туындаған жүрек жеткіліксіздігіне шалдыққан 1 айдан < 18 жасқа дейінгі 375 пациент қатысқан 3 фазадағы мульти-ұлттық, рандомизацияланған, салыстырмалы-жасырын зерттеу. Бастапқы мақсат жаһандық рангілік соңғы нүкте негізіндегі емдеудің 52 аптасында жүрек жеткіліксіздігі бар балалардағы эналаприлмен салыстырғанда сакубитрил/валсартанның артықшылығын анықтау болды. Бастапқы жаһандық рангілік соңғы нүкте өлім, өмірлік белсенділікті механикалық қолдаудың басталуы, жедел жүректі ауыстырып салу тізімдеріне енгізу, жүрек жеткіліксіздігінің нашарлауы, функционалдық қабілеттілік көрсеткіштері (NYHA/ROSS баллдары) және пациенттер хабарлаған жүрек жеткіліксіздігінің симптомдары сияқты клиникалық оқиғаларға негізделген пациенттерді (ең нашар нәтижеден жақсы нәтижеге дейін) жіктеу арқылы алынды (пациент жағдайының динамикасын жалпы бағалау шкаласы [PGIS]). Оң жақ қарыншасы немесе бір жақ қарыншасы жүйелі зақымданған пациенттер, сондай-ақ рестриктивті немесе гипертрофиялық кардиомиопатиясы бар пациенттер зерттеуден шығарылды. Сакубитрил/валсартанның мақсатты демеуші дозасы 1 айдан < 1 жасқа дейінгі балаларда тәулігіне екі рет 2,3 мг/кг және 1 жастан < 18 жасқа дейінгі пациенттерде тәулігіне екі рет 3,1 мг/кг құрады, ең жоғары дозасы тәулігіне екі рет 200 мг. Эналаприлдің мақсатты демеуші дозасы 1 айдан < 1 жасқа дейінгі балаларда тәулігіне екі рет 0,15 мг/кг және 1 жастан < 18 жасқа дейінгі пациенттерде тәулігіне екі рет 0,2 мг/кг құрады, ең жоғары дозасы тәулігіне екі рет 10 мг.
Зерттеуге 1 айдан <1 жасқа дейінгі 9 пациент, 1 жастан <2 жасқа дейінгі 61 пациент, 2 жастан <6 жасқа дейінгі 85 пациент және 6 жастан <18 жасқа дейінгі 220 пациент қатысты. Бастапқы деңгейде 15,7% пациентте N NYHA/ROSS бойынша I класс, 69,3 % пациентте — II класс, 14,4 % — III класс және 0,5% — I IV класс болды. СҚЛФ орташа деңгейі 32 % құрады. Көбінесе жүрек жеткіліксіздігінің негізгі себебі кардиомиопатиямен байланысты болды (63,5 %). Зерттеуге енгізілгенге дейін пациенттер ең көп таралған АӨФ/АРБ тежегіштерімен (93 %), бета-блокаторлармен (70 %), альдостерон антагонистерімен (70 %) және диуретиктермен (84%) ем алды.
Бастапқы жаһандық рангілік соңғы нүкте үшін Манн — Уитни коэффициенті сакубитрил/валсартанның пайдасына 0,907 (95% СА 0,72, 1,14) болды (4-кестені қараңыз). Сакубитрил/валсартан және эналаприл NYHA/ROSS жіктемесі бойынша қайталама соңғы нүктелерде салыстырмалы клиникалық маңызды жақсартуларды және бастапқы деңгейден PGIS көрсеткіштерінің өзгеруін көрсетті. 52-ші аптада NYHA/ROSS бойынша функционалдық кластағы өзгерістер бастапқы деңгейден төмендегідей болды: 37,7% және 34,0% жақсару; 50,6% және 56,6% өзгеріссіз; сакубитрил/валсартан және эналаприл қабылдаған пациенттердің тиісінше 11,7% және 9,4% нашарлауы. Сол сияқты, бастапқы деңгейден PGIS баллының өзгеруі келесідей болды: 35,5% және 34,8% жақсару; 48,0% және 47,5% өзгеріссіз; сакубитрил/валсартан және эналаприл қабылдаған пациенттердің тиісінше 16,5% және 17,7% нашарлауы. NTprobnp деңгейі екі емдеу тобындағы бастапқы деңгейден айтарлықтай төмендеді. Юперио үшін NTproBNP төмендеу шамасы PARADIGM-HF зерттеуінде жүрек жеткіліксіздігі бар ересек пациенттерде байқалғанға ұқсас болды. Сакубитрил/валсартан біріктірілімі PARADIGM-HF зерттеуінде нәтижелерді жақсартып, NT-proBNP деңгейін төмендеткендіктен, PANORAMAHF зерттеуінде байқалған бастапқы деңгейден симптоматикалық және функционалдық жақсарумен бірге NT-proBNP төмендеуі жүрек жеткіліксіздігі бар балалардағы клиникалық пайда туралы қорытынды жасау үшін ақылға қонымды негіз болып саналды. Осы жас тобындағы сакубитрил/валсартанның тиімділігін бағалау үшін 1 жасқа дейінгі пациенттер өте аз болды.
4-кесте.PANORAMA-HF зерттеуіндегі бастапқы жаһандық рангілік соңғы нүктеге қатысты емдеу әсері
Сакубитрил/валсартан N = 187 — Эналаприл N = 188 — Емдеу әсері
Бастапқы жаһандық рангілік соңғы нүкте — Қолайлы нәтиже ықтималдығы (%*) — Қолайлы нәтиже ықтималдығы (%*) — Мүмкіндіктер** (95% СА)
52,4 — 47,6 — 0,907 (0,72–1,14)
* Қолайлы нәтиже ықтималдығы немесе Манн — Уитни ықтималдығы (Mwp) осы емдеу үшін сакубитрил/валсартан алған пациенттер мен эналаприл қабылдаған пациенттер арасындағы жаһандық рангілік жұптық салыстырулардағы артықшылық пайызы негізінде бағаланды (әрбір анағұрлым жоғары балл бір артықшылық болып саналады, ал әрбір тең балл артықшылықтың жартысы болып саналады).
** Манн — Уитни мүмкіндіктер коэффициенті эналаприл үшін MWP есептік мәні сакубитрил /валсартан үшін MWP есептік мәніне бөлініп, сакубитрил/валсартан пайдасына < 1 және эналаприл пайдасына > 1 коэффициенттері ретінде есептелді.